Niet vastgesteld verslag - Forum Samenleving 07-12-2022.docx

NIET-VASTGESTELD VERSLAG FORUM SAMENLEVING 7 DECEMBER 2021

monitoring ging. Maar goed, dat waren mondelingen opmerkingen tijdens de bijeenkomst, maar ze staan wel in het raadsvoorstel. Vandaar dat ik er een beetje door getriggerd werd. En ik had een vraag gesteld over de rolstoelafhankelijke cliënten, die beduidend minder tevreden zijn in het tevredenheidsonderzoek dat u ons gestuurd hebt. Ook specifieke groepen, of laat ik het zo zeggen, groepen met een specifieke begeleiding. Hoe breng je die tevredenheidsscore op een hoger niveau? Want het zijn beduidend minder goede scores dan, nogmaals een vergelijkend onderzoek met onze naburige gemeente. Dus ik wil heel graag weten wat we doen om die groepen tevredener te maken met betrekking dus tot deze inkoopvisie. Kunt u daar een hopelijk goed antwoord op geven. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Bentvelzen. Ze is nog even aan het schrijven. Wethouder Bentvelzen: Ja, voorzitter, sorry. Het zou mij natuurlijk niet gebeuren dat ik de laatste vragen van mevrouw Van Nunen nog een keer oversla. Dus ik dacht, ik schrijf nog heel even door voordat ik mijn microfoon aandoe. Mevrouw Koegler, die heeft nog een keer aangegeven de open einde regeling. Nou, we hebben die discussie natuurlijk wel vaker met elkaar gevoerd. Ik denk dat dat ook een punt is waarin we, waar we niet helemaal uit gaan komen, omdat we daar misschien fundamenteel iets anders in zitten.

Ik denk namelijk niet dat dat ontzettend veel risico met zich meebrengt in het kader van flexwerkers, vaste contracten en dat dat nou juist de reden is dat er mensen al dan niet in de zorg blijven werken. Ik denk dat dat ook wel dingen brengt. Dus als er innovatie op de markt komt en die kan zich na een jaar wel aanmelden, omdat het dit jaar nog niet kan en volgend jaar misschien wel, omdat ze ver genoeg zijn. Dat het ons ook wel mooie dingen kan brengen. In ieder geval niet mij, als bestuur, maar wel de cliënten die die zorg nodig heeft. Dat er op dat moment misschien nog wel niet is en wel in een jaar tijd verzonnen kan worden of bedacht kan worden. U geeft aan de samenwerking bevorderen met de voorliggende voorzieningen. Dat is wel een van de speerpunten die hier ook voor liggen. Het efficiënter inzetten van het voorveld. We moeten dat gewoon beter doen. Dat is in ieder geval geconstateerd in alle gemeenten. De samenwerking ook in partnerschap en dat wordt ook verder uitgewerkt in de inkoopstrategie Wmo. Uit mijn hoofd ligt die, moet ik heel even spieken, 18 januari ligt die als het goed is ter vaststelling in de colleges. Daarna dan zal die binnen enkele dagen erna, zal die bij de raad liggen. Dus dan zal u die ook tot u kunnen nemen en wellicht wel agenderen als dat nodig is.

Er is mij nog gevraagd door mevrouw Van Amerongen, de Wmo vraag gaat toenemen en hoe ondervangen we dat dan. Ik weet niet of die Wmo vraag, ja, de Wmo vraag kan wel toenemen, maar je hebt natuurlijk ook het voorliggende veld, die we veel beter in kunnen zetten en ook moeten inzetten om duurdere zorg te voorkomen. Sommige mensen zijn al prima geholpen met het voorliggende veld en die zetten we nu eigenlijk onterecht in een indicatie voor de Wmo. Dus ik denk dat we … Het is een psychologie van de koude grond, mevrouw Van Amerongen, maar ik weet niet of we nou een gigantische toename gaan krijgen in Rijswijk, als het gaat om de Wmo. Dat blijven we monitoren en zodra ik daar iets over kan roepen of vinden en ik zit hier na maart 2022 nog steeds, dan zal ik u daar zeker van op de hoogte stellen, mocht ik dit nog steeds mogen doen. Er is een vraag gesteld over de right to challenge. Daar heb ik nog geen goed voorbeeld van gehad, heel eerlijk gezegd, mijnheer Loof, maar we willen wel heel graag die mogelijkheid bieden. Dat als er iemand is die dat via de right to challenge bedenkt, dat die mogelijkheid er wel is. Vandaar dat hij ook is opgenomen in de visie. Specifieke doelgroep van mevrouw Van Nunen ook aan refereerde, de rolstoelafhankelijke cliënten. Dat die beduidend minder tevreden naar voren kwamen, vanuit de onderzoeken.

We doen dit door beter te gaan monitoren op de kwaliteit van de zorgaanbieders. Daar gaan we beter opletten. We hebben in ieder geval met onze adviesraad, daar heb ik zelf mee gesproken toen dit voorlag. Daar zitten ook mensen die rolstoel afhankelijk zijn, of andere beperkingen hebben. Ik noembeperkingen in het zicht. Om die zo goed en zo kwaad te kunnen, wat we eigenlijk al doen, maar zover mogelijk aan de voorkant betrekken, zodat we die hopelijk, dat we die tevredenheid in ieder geval in Rijswijk verder omhoog krijgen. Dat ik niet zulke slechte cijfers op te sturen naar de raad volgende keer dat er een cliënttevredenheid onderzoek afgenomen is. Ik hoop daarmee dat het … Want u gaf aan ik hoop dat de wethouder daar goed antwoord op geeft. Ik hoop dat dit een voldoende antwoord voor u is. Mevrouw Jansen heeft nog aangegeven …

NIET-VASTGESTELD VERSLAG FORUM SAMENLEVING 7 DECEMBER 2021

De heer Loof (VVD, ter interruptie): Ja, ik wil nog heel even kort op antwoord van de wethouder. Dank u, voorzitter. Met de right to challenge, zei de wethouder: ze willen graag de mogelijkheid bieden. Aan wie wordt die mogelijkheid eigenlijk precies geboden? Is dat aan de personen zelf die er eventueel wat aan heeft? Is dat misschien dan familie? Kunnen er bedrijven achter gaan zitten die denken nou ik ga lekker overal gewoon rights to challenge opzetten? Dus voor wie is dit precies gericht, zo’n right to challenge? Dank u. Wethouder Bentvelzen: Volgens mij is het gericht, maar dat is wel een aanname die ik nu moet doen, dus daarin begeef ik mij altijd op glad ijs, maar volgens mij is het voor de individuele personen die hierin zelf aan kunnen dragen, waarin ze denken dat ze het beter kunnen dan dat wij het kunnen doen als gemeente. Ja, dus dat is mijn antwoord, mijnheer Loof. Dan heb ik nog een vraag van mevrouw Koopman, de financiële tabel. U geeft aan, zet nou gewoon het overzicht neer van de budgetten die er zijn voor huishoudelijke hulp en begeleiding en dan per gemeente, want dan geef je gewoon een wat beter beeld.

Nou, nogmaals, ik ga het uitzetten bij de financiële werkgroep van de H5 en ik hoop daar ook echt voor 21 december, ik ga er ook wel vanuit dat dat lukt, om die boven tafel te krijgen en die dan toe te kunnen voegen aan het voorstel, zodat we die met de raad hebben. Mevrouw Koopman (D66): Ja, heel kort. Hartelijk dank daarvoor. Mocht het nou niet lukken voor de hele H5 kunt u dan gewoon los van deze gewoon even van Rijswijk aangeven, wat daarvoor de twee componenten zijn? Dat hoeft niet in de nota dan zelf opgenomen te worden, maar gewoon even als een los antwoord op mijn vraag, maar ik hoop dat het voor de H5 er komt. Wethouder Bentvelzen: Ik heb hem … De voorzitter: Volgens mij is het antwoord ja. Wethouder Bentvelzen: Ja, het antwoord is ja. Mevrouw Koopman heeft ook nog aangegeven we moeten mensen beter de weg wijzen als het gaat om alle verschillende facetten, Wmo, WLZ, zorgverzekering. Dat ging net ook al bijna mis. In de uitvoering zijn er wel contacten met CZ om mensen door te verwijzen naar de WLZ. Als ze zich melden bij de Wmo en dan zijn ze eigenlijk aan het verkeerde adres, dan zijn we in de uitvoering wel mee bezig om die mensen op de juiste plek te krijgen. Dat is dan bijvoorbeeld bij de WLZ. Dus dat doen we in de uitvoering wel. Dan heeft volgens mij mevrouw Jansen nog een vraag gesteld, wat heeft een client nu nodig als er geen netwerk is.

Dat wordt altijd meegenomen. Als iemand een aanvraag doet bij de Wmo, van help ik heb ondersteuning nodig, dan worden alle leefgebieden afgelopen voor die persoon. Dan is een sociaal netwerk één van de leefgebieden die daar ter sprake komt, maar daar wordt natuurlijk alles in meegenomen. Als daar blijkt dat er een aanvraag ligt voor huishoudelijke hulp, maar diegene blijkt in het gesprek ook vast te lopen op drie andere leefgebieden en dat ligt in het licht van de begeleiding, dan nemen we dat ook zeker mee. Dan organiseren we dat voor die persoon in kwestie, als diegene dat natuurlijk wil, want zorg leggen we niet op, maar we geven dan wel aan wat de mogelijkheden zijn. Voorzitter, mevrouw Van Nunen gaf niet aan net in het tweede termijn, maar ik was hem zelf vergeten en ik had hem wel opgeschreven, de waakvlam. Mevrouw Van Nunen vroeg namelijk in de eerste termijn, nou, wat is dat nou eigenlijk? Dat is een stukje nazorg, die, de vinger wordt eigenlijk aan de pols gehouden: joh, we bellen na een aantal weken, gaat het eigenlijk nog wel goed met u, sinds de zorg is afgeschaald. Dan nou ja, dat gesprek wordt met de klant aangegaan en met de mantelzorger als de klant het niet helemaal eerlijk vertelt, als die daar is, zodat we snel kunnen opschalen als het nodig is alvorens diegene weer helemaal is afgegleden. Voorzitter, dat was het tweede termijn. De voorzitter: Dank u wel.

Ik begrijp dat het stuk misschien nog wordt aangepast, dan gaat het per definitie als bespreekstuk naar de raad toe. Dan sluiten we hierbij dit agendapunt af.

NIET-VASTGESTELD VERSLAG FORUM SAMENLEVING 7 DECEMBER 2021

11. Raadsvoorstel Kadernota schulden (21-077) De voorzitter: Dan gaan we door naar de Kadernota schulden. Wie mag ik daarover het woord geven? Even uitrekken allemaal. Uw nek goed bewegen, ja. Eens even kijken hoor. We beginnen eens even andersom. Mevrouw Van Nunen. Mevrouw Van Nunen (PvdA): Ja, voorzitter, dank u. Wacht, even de camera ook aan. Nou, dank wethouder voor deze Kadernota. Er zitten natuurlijk heel veel aspecten aan in schulden geraken en er weer uitkomen ook. Wat ons opviel, is dat u het heel erg nadrukkelijk heeft in de kadernota over de doorontwikkeling van het financieel servicepunt. Dat betekent, en dat hebben we eigenlijk ook al eerder gelezen in de evaluatie van de armoedemonitor, dat het financieel servicepunt eigenlijk te weinig zichtbaar is tot op heden. Terwijl het toch al anderhalf jaar functioneert. Volgens mij hebben we dat ook in een werkgroep sociaal domein ook al een keer geconstateerd, gewoonlijk met elkaar, met verbeterpunten. Dus niet alleen in de kritieken, in de kritische zin, maar ook in de zin van wat kun je daar aan veranderen. Maar die doorontwikkeling, die is dus nog steeds eigenlijk een kader voor de komende jaren. Dan vraag ik dus aan u, wat is er tussen, nou pakweg het begin en nu dan wel al gebeurt, waardoor eigenlijk dat financieel servicepunt toch misschien beter had kunnen staan dan dat er nu staat. Gewoon een informatieve vraag.

Ik begrijp dat het een hele lastige partner is, omdat ze met heel veel anderen in contact moeten treden, maar u zegt wel: dit is een belangrijk aspect van deze kadernota voor de komende jaren, maar wat kunnen we verwachten in dit tijdpad. Dat is een andere vraag van mij. Ik mis een tijdpad, bijvoorbeeld voor die doorontwikkeling van het financieel servicepunt. Ik mis duidelijke indicatoren, die meer kwalitatief zijn. U heeft het over aantallen steeds, als indicator, maar ik zou ook heel graag als indicator willen, bijvoorbeeld de doelgroepen. Welke mensen zitten nu met name, nou ja met name, welke springen eruit met schulden? Zijn dat toch jonge gezinnen? Zijn dat misschien alleenstaanden met een karige uitkering en misschien AOW? Alleen zonder uitkering? Ik wil daar graag wel meer zicht op hebben. Alleen aantallen mensen als indicator noemen die schuldhulpverlening krijgen, of aangemeld worden zegt u en dan in het traject komen, dat vind ik te karig als indicator. Dus die zou ik graag willen uitbreiden. Ziet u daar kans doen nog voor de raadsvergadering om meer kwalitatieve indicatoren te benoemen? Ik mis als partner om samen mee te werken, ook vanuit het financieel servicepunt, mis ik de scholen, mis ik de consultatiebureaus. Daar waar kinderen, waar een gezin natuurlijk achter zit, dagelijks zijn, op scholen en consultatiebureaus zien allemaal de zuigelingen en peuters.

Waarom heeft u die niet genoemd in toch de aanpak van schuldhulp voor? Als signalering, als vindplaats. Nou goed, verder staan nog een heleboel mooie dingen in, laat ik dat ook voorop stellen. Voorzitter, ik hou het hier even in het eerste termijn bij, dank u wel. Mevrouw Oude Alink (GL): Ja, bedankt, voorzitter. Ja, we zijn blij met, dat we met deze kadernota een start wordt gemaakt om inwoners met schulden of dreigende schulden sneller en proactiever te helpen. Het is van groot belang om inwoners handreikingen te doen en ze te wijzen op steunmaatregelen, waar zij dus recht op hebben. Wij zijn blij dat dat er ook in staat. De inwoner zelf wat zij nodig hebben. Kijk dan ook naar wat ook individuele situatie nuttig zou zijn. Uit de kadernota spreekt de ambitie om integraal te werken en de inwoners centraal te stellen. GroenLinks moedigt dit aan en vraagt de gemeente om over beleidsterreinen heen te kijken. Het spreekt ons ook aan dat er wordt aangesloten bij landelijke standaarden, zoals NVVK om mensen sneller te helpen. We hopen ook dat dat ook daadwerkelijk het beleid gaat zijn en niet alleen een streven. Hoe gaat u ervoor zorgen dat inwoners geen weken hoeven te wachten op een reactie van de gemeente? Ook blijft het belangrijk om nieuwe, voorheen onbekende, doelgroepen aan te spreken. Zeker als je weet dat niet iedereen zichzelf of snel bij de gemeente gaat melden.

De kadernota heeft het over diverse benaderingen voor verschillende doelgroepen en heeft u daar ook voorbeelden van? Wat GroenLinks betreft is de communicatie nu nog niet optimaal. Gemeentelijke teksten zijn vaak nog ingewikkeld. Voor het FSP valt dat wel mee, het financieel servicepunt. Er was een campagne over financiële hulp vanuit het financieel servicepunt in mei dit jaar. Krijgt deze nog navolging? En hoe gaan we werken aan de armen en jongeren beter bereiken op een

NIET-VASTGESTELD VERSLAG FORUM SAMENLEVING 7 DECEMBER 2021

laagdrempelige manier? Als laatste, zou het, naast inderdaad de doelgroepen zoals mevrouw Van Nunen net noemde, ook handig zijn om in de rapportages veel voorkomende redenen van schulden te horen als raad? Want met die kennis kan er effectief worden bijgestuurd en zou dat mogelijk zijn? Tot zover. Mevrouw Koopman (D66): Ja, dank u wel. Nou, dit keer zou ik starten met een … Oh, ik hoor mezelf … Ja, nu is het volgens mij beter. Ik zal dit keer starten met een compliment. Ik vind het een hele heldere, duidelijke kadernota. Goed geschreven. Ook al is hier geen advies opgenomen van de adviesraad sociaal domein. Ik denk dat dat misschien ook daar goed zou kunnen zijn. Ik denk dat de kadernota nog duidelijker zou kunnen zijn geweest, en mevrouw Van Nunen noemde het net ook al, door net nog wat meer kengetallen op te nemen. Er wordt wel een verwijzing naar het dashboard gedaan, maar even een aantal en kengetallen voor de verschillende doelgroepen zou het sterker maken. Het aantal meldingen bij het FSP is misschien ook … En ik was heel benieuwd, zeker nu met corona, of het aantal ondernemers bijvoorbeeld ook nog daar sterk is toegenomen de afgelopen tijd. Ik weet niet of dit beschikbaar is, maar iets meer aan cijfers erbij zou goed zijn, zodat we ook de ontwikkeling daar beter in kunnen vinden, kunnen zien. Ik had nog één vraag en dat is meer over de privacy.

Er staat dat de actie tot het verkrijgen van informatie bij de schuldhulpverlener en niet meer bij de inwoner ligt. In het kader van de … Vroege indicatie … Betekent het dat als je één maand huurachterstand hebt en er wordt aan de bel getrokken, dat de gemeente dan ook inzicht in al je financiën krijgt? Want dat lijkt me een hele gekke situatie, maar ik kan niet helemaal achterhalen hoe dat dan wel in elkaar zit. Hoe, welke middelen de gemeente daarvoor heeft om dat … En welke rechten hebben onze inwoners daarbij? Dus die balans, aan de ene kant helpen, en daar heb je gegevens voor nodig, en de andere kant die privacy. Daar wilde ik het bij laten. De heer Loof (D66): Ja, voorzitter, dank u wel. De VVD wil de wethouder graag bedanken voor het raadsvoorstel en heeft daarbij zoals u gewend bent, een paar vragen. Een beetje aansluitend op waar mevrouw Van Nunen mee begon. Ja, hoe gaat het eigenlijk met het financieel servicepunt? Wat zijn die resultaten sinds het is opgericht? Hoe werkt dienstverlening daar? Simpele dingen als communicatie vanuit het financieel servicepunt.

Worden de ontvangstbevestigingen gestuurd? Basic simpele dingetjes, hoe gaat het daarmee? Wat is tot nu toe ook gedaan om mensen naar het financieel servicepunt te leiden? Ik heb er wel eens, ik heb er wel abri’s langs de wegen van gezien, maar wat nog meer? Werkt het ook en in hoeverre wordt dit ook voortgezet? Dan pagina zeven van de kadernota waar wordt aangegeven dat jonge, dat ook voor jongeren vanaf 18 jaar laagdrempelig financieel advies beschikbaar is. Ik vroeg me graag af hoe hard deze grens is? Als er een zestienjarige of zeventienjarige toevallig aanklopt, wordt die dan bijgestuurd, omdat hij geen 18 is? Ik snap dat er geen regelingen voor kunnen zijn, voor 16- of 17-jarigen. Dat snap ik, maar advies is eventueel mogelijk. Hoe we daar mee omgegaan? Worden eventueel ouders benaderd als het iemand onder de 18 is? Daar waren we graag benieuwd naar. Op pagina 17 wordt aangegeven dat schuldhulpverlening in de toekomst ook zal worden toegepast op ondernemers. Kan de wethouder aangeven waar je bij aan gedacht moet worden? In hoeverre dit een verschil inhoudt met hulp aan inwoners die geen ondernemers zijn? Of dit ook van toepassing is op ondernemers die wel in Rijswijk kunnen ondernemen, hun onderneming bedrijven, maar je niet wonen? En dergelijke.

Los van deze vragen, ook de overkoepelende vraag, hoe gaan we hier de praktijk uiteindelijk mee om? Is de wethouder al bezig met duidelijke beleidsregels hiervoor, zodat mogelijke concurrentieverstoring kan worden voorkomen, maar ondernemers wel die hulp nodig hebben, wel de hulp krijgen die ze verdienen. Ziet de wethouder überhaupt een risico op eventueel concurrentieverstoring tussen ondernemers onderling door deze nieuwe aanpak? Wil de wethouder de gemeenteraad ook op de hoogte brengen van wanneer deze beleidsregels er zijn? Dat waren mijn, ja, dat waren onze opmerkingen, voorzitter, dank u wel. Mevrouw Schröter-Haas (CDA): Ja, dank u wel, voorzitter. Ik wil mij graag aansluiten bij eigenlijk de vorige sprekers, mevrouw Van Nunen en mevrouw Koopman. Dus ik wil het ook niet helemaal herhalen. Wij vinden het ook een uitgebreide nota, die goed beeld geeft over de breedte van de problemen rondom schulden en de

NIET-VASTGESTELD VERSLAG FORUM SAMENLEVING 7 DECEMBER 2021

organisaties die zich daar mee bezighouden. Inzetten op de verdere ontwikkeling van het FSP om schuldenproblematiek aan te pakken, lijkt ons ook heel zinvol. Ook om in te zetten op preventie en vroegtijdig signaleren. De vraag is wel of het FSP voldoende geëquipeerd is en ook of ze voldoende zichtbaar zijn. Het is wel belangrijk als bedrijven zelf ook signalen doorgegeven aan de gemeente over de betalingsachterstanden. Er wordt een flinke groei verwacht. We vragen ons eigenlijk af of hier ook voldoende rekening mee gehouden is. Je wil ik het even bij laten, dank u wel. Mevrouw Jansen-Dirkx (Wij): Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, Wij. Rijswijk wil ook een compliment maken over het overzichtelijke document, met diverse illustraties die een duidelijker beeld geven ook van de nota. Daar word ik erg blij van. Op het hebben van schulden berust nog een groot taboe en het is daarom fijn om te weten dat Rijswijk er zoveel mogelijk aan doet om mensen met schulden op een laagdrempelige wijze te helpen. Hopelijk zullen er dan meer inwoners met schulden de stap durven te zetten om hulp te vragen. We hebben hier wel een kleine kanttekening bij. Bij de nieuwe wijze van vroeg signalering wordt het signaal afgesloten, zoals we in de infogram kunnen zien, als de inwoners geen hulp wil, of niet reageert.

Is dat niet misschien te snel? Of vindt er toch nog een soort herhaling plaats als de schuld blijft staan of zelfs oploopt? Volgens mij heb ik dat ook al tijdens de behandeling van de kadernota armoede benoemd, veel hulpmiddelen zijn digitaal en niet iedereen is zo digitaal. Hoe wordt er of wordt er voldoende rekening mee gehouden en ondersteuning geboden voor juist die doelgroep? Nou ja, als laatste, voorkomen is beter dan genezen en Wij. Rijswijk is dan ook blij te zien dat er initiatieven zijn die er zijn voor zowel jong als oud schulden te voorkomen of te laten oplopen. Daar wil ik het graag even bij de eerste termijn laten. De heer Kruger (BVR): Ja, hij is er. Nou, is mooi als je achter in de lijn zit, want er is al heel veel gezegd. Dus hoef ik niet in herhaling te komen. Beter Voor Rijswijk is blij dat er nu dus een kadernota ligt. We hebben wel wat vragen. Jongeren worden genoemd in het hoofdstuk realiseren van vernieuwingen. In 2018 al heeft Beter Voor Rijswijk een motie ingediend die gericht was op de oprichting van een jongerenperspectievenfonds, zoals dat in Den Haag al jaren bestaat, dan wel eventueel aansluiting met het fonds in Den Haag. Ja, wat is er met deze alinea bedoeld? Of wanneer krijgt de raad een integralen aanpak die expliciet voor deze doelgroep ontwikkeld te zien? Beter Voor Rijswijk blijkt te lezen dat u streeft naar duurzaam beleid.

Nou, duurzaam uit de schulden komen en daarmee financieel onafhankelijk worden, ja dat is natuurlijk de grootste wens dat men niet terugvalt. De urgentie, eigenlijk wordt er steeds groter en het aantal gevallen van schulden zal wellicht ook wel aanzienlijk gaan toenemen, want de inflatie is in veertig jaar tijd nog niet zo hoog geweest. Dus daarbij zullen ook de schulden weer gaan toenemen. Uitkeringen, AOW en pensioenen die lopen steeds, die zijn nog steeds … Ja, die liggen vast, die zijn niet geïndexeerd … De voorzitter: Sorry dat ik u onderbreek, maar ik kijk ook een beetje naar de tijd. Dus ik zou willen pleiten om echt even te beperken tot de vragen. De heer Kruger (BVR): Nou goed, ik ga wel door en ik zal de sneltrein achter zetten. Hoe gaat het met de schuldmaatjes? Dat is in 2020 is dat gestart, hoeveel schuldmaatjes hebben we inmiddels in Rijswijk? Een vraag voor de toelating in de schuldregeling, hoeven cliënten geen overzicht meer te overleggen? Dat heb ik eerder ook al aangegeven. Het is eigenlijk een beetje raar, want besef dat je financiële problemen heb, is ook goed. Dat je zelf eens ervoor gaat zitten van wat zijn eigenlijk mijn schulden. Dan uiteraard verwacht ik ook dat men een opgave heeft van bezittingen. Het zal niet de eerste client zijn, ik hoop dat dat sporadisch voor komt, die blijkt onroerend goed te bezitten in buitenland.

Dus dat soort zaken moeten dan ook mee betrokken worden. Op pagina 10 staat een mooie tekening over het schuldenloket. Nou, ik zou die tekening uit die nota halen, want het lijkt wel een stand op een vakantiebeurs. Dat mensen gezellig aan tafel zitten met een balie met bordjes. Ik denk niet dat dat iemand vrolijk wordt als hij daar naartoe zou moeten, als hij zijn problemen wil bespreken. Dat mag ik aannemen, dat gaat toch in wat meer privacy sfeer. Merken we al meer van de dienstverlening aan ondernemers met schulden? We kunnen ons voorstellen dat door coronapandemie er al een aantal ondernemers zijn die wat hulp kunnen gebruiken. Wordt de gemeente goed gevonden door de ondernemers? Wat vinden ze ervan? Want heeft u al cijfers en wanneer komen die? Bovendien komen

NIET-VASTGESTELD VERSLAG FORUM SAMENLEVING 7 DECEMBER 2021

problemen ook niet altijd uit de lucht vallen, want er moet ook aandacht worden besteed aan startende ondernemers. Steun bij het maken van een ondernemersplan, voldoende kennis van financiële zaken, kennis van fiscale gevolgen, want in mijn arbeidzaam verleden organiseerde ik regelmatig met de kamer van koophandel bijeenkomsten voor startende ondernemers. Dan blijkt er dus heel erg weinig inzicht te zijn. Wellicht kan er ook samenwerking worden aangegaan met beroepsorganisaties, want ze weten vaak niet waaraan ze beginnen en dan kan dat ver weg zakken, zodat ze ook aan het loket staan. De opmerking om ze te helpen aan een baan bij een vaste baas, dat is ook niet altijd de oplossing, want ze laten een spoor van ellende achter en allerlei verplichtingen. Nou, op pagina 24 daar geeft u aan over de bewaartermijn van de gegevens. Waarom worden niet voor langere termijn bewaard en gedigitaliseerd, want dat moet toch geen probleem zijn? Helaas komt het ook voor dat mensen in de schuldsanering hebben gezeten en na vrij korte tijd daar weer in terugvallen in de schulden. Dan is het altijd goed als je terug kan vallen op oudere dossiers. Dan kan je zien waar het nou misgegaan is en als dat verdwenen is, dan moet je er extra tijd en je bent die informatie kwijt. Goed is ook te zien dat de financiële paragraaf en risico’s direct zijn meegenomen.

Dat scheelt weer een boel vragen uit de raad. Nou, tot slot, we vinden het een heel duidelijk stuk en we zijn benieuwd naar de beantwoording van deze vragen in het eerste termijn. Dat was mijn bijdrage. Mevrouw Van Amerongen (GBR): Ja, dank u wel, voorzitter. Op het eerste gezicht leek deze kadernota erg ingewikkeld. Veel wetten, veel kaders, veel wijzigingen ook in wetten, maar desondanks was het document erg prettig leesbaar. Je vloog er eigenlijk zo doorheen. Dus ik wil de wethouder hiervoor bedanken. Ik zal mij beperken tot mijn vragen, voorzitter. Mevrouw Jansen had het er ook al even kort over. Door de wijzigingen in de WGS kunnen we nu meer doen aan vroeg signalering, maar het stroomschema stopt eigenlijk wanneer een inwoner dit niet wil. Wat gebeurt er hierna? Verliezen we deze inwoner uit het oog of gaan we hier nog wel extra signalen opzetten? Ook wordt er aangegeven dat schuld hulpverleners nu zelf moeten zorgen voor inzage in de schulden van de inwoner en niet de inwoner zelf, maar dit is landelijk nog niet geregeld. Hoe gaan we dit dan zelf uitvoeren of kunnen we hier gewoon simpelweg nog niet mee beginnen en moeten we wachten tot het landelijk geregeld is? Dan wordt er gezegd dat inwoners vaak niet zoeken naar hulp bij schulden, omdat zij bang zijn direct een officiële schuldhulpregeling getroffen wordt, wat niet altijd het geval is.

Nu focussen we vooral op het laagdrempeliger maken, maar hoe gaan we zorgen dat deze assumptie niet meer bij de inwoners ligt? Dus dat deze assumptie wordt weggehaald en dat zij eerder hulp kunnen zoeken. Ook kan de gemeente nu advies geven aan de kantonrechter na een uitspraak. Dat is met de wet AGS nu geregeld, maar vervolgens wordt er gezegd dat Rijswijk voorkeur geeft aan grip vooraan het proces, in plaats van achteraan. Dat begrijp ik, daar kan ik mij ook helemaal in vinden. Mijn vraag is of wij dit nou gaan doen of dat we dit nu niet gaan uitvoeren in Rijswijk? Tot slot, de laatste vraag. De verwachting is dat door de crisis inwoners met schulden toeneemt en daarmee ook de vraag op het FSP. Is het al meegenomen in de financiën en in het stuk? En wat gaat er gebeuren als er meer inwoners beroep doen op het FSP dan verwacht? Dat was hem, dank u wel. Mevrouw Koegler-Böhm (RB): Ja, dank u wel, voorzitter. Ook vanuit Rijswijks Belang complimenten aan de wethouder voor het helder geschreven stuk. Echt in Jip-en-Janneke-taal. Dat kan Rijswijks Belang zeker waarderen. De ambitie van de kadernota is dat inwoners erop kunnen vertrouwen om snel en slagvaardig geholpen worden. Nou, dat is natuurlijk een prima ambitie.

Ik moet ook zeggen, de afgelopen raadsperiode zijn er ook echt wel stappen gezet als het gaat over snel en adequaat helpen, maar ook bijvoorbeeld de laagdrempeligheid van het financieel servicepunt. Daarover horen wij echt heel veel goede verhalen van inwoners. We hebben nog wel een aantal korte vragen. In hoeverre lukt het de gemeente in de praktijk om binnen de wettelijke termijn van vier plus acht weken te komen van signaal tot plan van aanpak? Ziet de wethouder mogelijkheden om deze doorlooptijd in de toekomst nog verder te verkorten? Hoelang duurt het eigenlijk vanaf het moment dat het plan van aanpak er ligt totdat de inwoners daadwerkelijk gebruik kunnen gaan maken van de faciliteiten en tegemoetkomingen waar ze recht op hebben, zoals bijvoorbeeld de ooievaarspas op de Voedselbank? Tenslotte, op 1 januari gaan 10 gemeenten starten met het experiment

NIET-VASTGESTELD VERSLAG FORUM SAMENLEVING 7 DECEMBER 2021

gemeentebelastingen. Tijdens dat experiment wordt onderzocht met behulp van de signalen over betalingsachterstanden op gemeentebelastingen mensen eerder in beeld kunnen komen. Ziet de wethouder mogelijkheden om dit volgend jaar ook voor Rijswijk zo op te gaan pakken? De heer Krumeich (fractie Krumeich): Nou, ik heb de kadernota ook gelezen en hartstikke veel complimenten gekregen. Dus daar sluit ik mij bij aan. Ik heb toch nog mijn best gedaan om iets te vinden in de kritische sfeer. Heel veel in deze vergadering wordt ook gesproken over hele nette vroegtijdige signalering. Ik wil eigenlijk nog voor die vroegtijdige signalering iets aan de orde hebben, want voordat je … Dan heb je al een probleem en je moet hem oplossen. Dan is het laagdrempelig, maar dat is allemaal vanaf het moment dat er al ellende is. Nou wil ik niet helemaal plezant gaan zitten doen aan het eind van de avond, maar we hebben in het begin van de avond hebben we het over Mondriaan gehad, die in een kwaad daglicht zat. Kan Mondriaan zijn opleidingen niet inrichten richting gemeente Rijswijk. Die opleidingen verzorgt voor schuldhulpverlening. In het Rotterdamse heb ik het zelf geïnitieerd, waarin je in scholen, bij jongeren kan voorkomen dat ze in de ellende komen. Dus veel meer preventief.

Dus ik wil veel meer inzetten op preventief beleid en dat wat er nu geschreven is in de kadernota aan curatief beleid, ben ik het gewoon helemaal mee eens. Dat is netjes, prima, maar aan de voorkant moet je volgens mij veel harder aan de weg timmeren. Misschien zelfs in gezinnen en huizen, maar goed, daar gaan we niet over, maar … Dus dat is een kanttekening die ik nog graag wil zetten. Als daar inspiratie op nodig is, ik heb wel ervaring dat scholingen. Dat Mbo-scholen zich inzetten voor deze groepen mensen. Dus dat is mijn toevoeging. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Bentvelzen. Wethouder Bentvelzen: Ja, dank u wel, voorzitter en dank voor de complimenten die over de tafel heen zijn gegaan. Die zal ik zeker overbrengen naar de mensen die hier keihard aan hebben gewerkt. Voorzitter, er zijn vragen, er zijn een hele hoop vragen gesteld. Ik zal beginnen met het tijdspad waar mevrouw Van Nunen aan refereert. Volgens mij is mevrouw Van Nunen voor mij wel gewend als er een kadernota ligt dat er vervolgens een uitvoeringsagenda uit voortvloeit. Daarin zal het tijdspad, excuus, dan ook worden opgenomen. Indicatoren, ja, volgens mij denkt de raad er zelf ook aan mee, via de werkgroep sociaal domein. Daar zijn deze indicatoren in ieder geval uit naar voren gekomen in gesprekken die hierover hebben plaatsgevonden. Dus ik zal er naar kijken.

U heeft aangegeven wat meer kwalitatieve indicatoren, van wat voor soort mensen gaat het. Ik zal kijken wat ik daar nog mee kan doen. U heeft aangegeven er zitten wat weinig in, in het kader van samenwerking met scholen en consultatiebureaus. Daarin denk ik dat de vraag van mijnheer Krumeich, die aan het einde van de rit zat, ook maar gelijk meeneem, maar er is ook in de kadernota opgenomen … Er is juist wel samenwerking met het onderwijs. Dat doen we samen met het financieel netwerk Rijswijk. Daarmee zitten we heel erg in een preventieve kader. Door zowel in het primair, dus in het basisonderwijs, als in het voortgezet onderwijs in te zetten zodat de kinderen en jongeren bewust maken van zaken rondom geld. Van hoe ga je om met zakgeld? Is merkkleding nou echt zo belangrijk? Wat als je in de verleiding komt tot frauderen of tot katvanger om geld te verdienen? Wat zijn de gevolgen daarvan? Het financieel netwerk Rijswijk heeft samen met haar maatschappelijke partners in het veld daar leskisten voor ontwikkeld, die zijn afgestemd op de doelgroep. Dus op kleine kinderen of de wat oudere kinderen. Die worden ingezet op school en het financieel netwerk organiseert ook het jaarlijkse jongerencarrousel.

Daarin zitten de samenwerkingspartners die voorlichting geven, ervaringsdeskundigen die schulden hebben gehad, die in een traject hebben gezeten, die een strafblad hebben doordat ze gefraudeerd hebben in jongere leeftijd. Die vormen samen de carrousel en daar geven ze helemaal aan de voorkant, mijnheer Krumeich en mevrouw Van Nunen, echt voorin de, voor de vroeg signalering eigenlijk nog, geven ze daar een preventief veld voorlichting over. Mevrouw Oude Alink geeft aan, die campagne van het FSP, die is in mei geweest en krijgt het nog vervolg? Die krijgt zeker vervolg kan ik u aangeven. Daar zijn we druk mee bezig om daar in ieder geval nog een keer goed mee de boer op te gaan, zodat veel Rijswijkers of meer Rijswijkers nog bereikt worden. Daarover gesproken, we hebben tot nu toe aan vroeg signalen, die binnengekomen zijn sinds het financieel

NIET-VASTGESTELD VERSLAG FORUM SAMENLEVING 7 DECEMBER 2021

servicepunt er is 3985 mensen aan vroeg signalen bereikt. Dus ik denk dat we daarin mooie stappen maken als het gaat om het FSP. We hebben het FSP, die heeft geïnvesteerd in het begin in het opbouwen van haar netwerk. Het netwerk, samenwerking met de partners, aangegaan de samenwerking met de schuldhulpmaatje, mijnheer Kruger verwees daarnaar. Nou, er zijn twaalf schuldhulpmaatjes nu getraind en gecertificeerd, mijnheer Kruger. Er zijn tot nu toe twintig mensen ook geholpen door die schuldhulpmaatjes. Nou, het FSP wordt verder nog ingezet communicatie en is aangesloten bij de Nederlandse Schuldhulproute, waardoor we ook bijvoorbeeld wederom in dat preventieve kader voor de vroeg signalering de geldfit plannen hebben gepresenteerd. Die zijn onlangs wel gecommuniceerd via de social media kanalen en de krant van Rijswijk. Daarin hebben we 1203 bezoeken gehad en 548 keer is de test gedaan door inwoners. Daarvan hebben 374 inwoners een advies gekregen. Daarin denk ik dat we mooie stappen aan het maken zijn. We zijn er nog niet, maar we zijn mooie eerste stappen aan het maken in Rijswijk als het gaat om de vroeg signalering. Dat mag ook wel, want als je de CBS-data erop naslaat, heeft 8,9 procent van de Rijswijkse inwoners problematische schulden. Ik benoem problematisch maar specifiek.

Inwoners wachten namelijk over het algemeen lang, vijf jaar voordat er hulp wordt gezocht met schulden. Ondernemers wachten nog langer, mijnheer Loof, die wachten namelijk zeven jaar alvorens ze aan de bel trekken. We zijn inderdaad gestart met schuldhulpverlening voor ondernemers. Tot nu toe hebben er zes ondernemers direct of indirect gemeld. Dat zijn er nog niet heel veel. Ik kan u vertellen dat zeer binnenkort communicatie wederom de wereld in wordt geslingerd door mij en samen met mijn collega Armand van de Laar, vanuit integrale portefeuille van mij en economie, aan ondernemers om daar nog meer de aandacht op te vestigen en te laten weten dat we er in Rijswijk zijn voor die ondernemers als zij in de financiële problemen komen of zitten, zodat we die zo snel mogelijk op de juiste weg kunnen helpen. Dan is er wederom gevraagd om de advies van de adviesraad, excuus. Ik denk door alle kadernota’s en uitvoeringsplannen waar ik mee bezig ben dat ik die zelf over het hoofd heb gezien, maar die zal ik zeker toesturen, mevrouw Koopman, was onder andere iemand die daar om vroeg. Cijfers heb ik volgens mij net gegeven. De heer Loof heeft nog aangegeven, nou, als er nou 16- of 17-jarige komt, bieden we die dan ook hulp of moet hij weg? Nou, ik heb net aangegeven, op scholen proberen we nu via de jongerencarrousel een hele hoop te doen.

Daarnaast krijgen jongeren die 18 jaar worden een aantal maanden daarvoor een brief van het NIBUD, daar zijn we op aangesloten. Van joh, je wordt 18 jaar, wat moet je allemaal regelen? Zorgverzekering, zorgtoeslag, noem dat soort dingen maar op. Dus daar zijn we ook op aangesloten. Hoe leiden we mensen naar het FSP? Ja, dat doen we door onze communicatielijnen zo goed en zo kwaad als we kunnen in te zetten en door het FSP op een gegeven moment hoop ik steeds meer door mond-tot-mondreclame ook dat andere mensen en inwoners elkaar sturen naar het FSP en door de integrale samenwerking. Als je bijvoorbeeld in de bijstand zit en je hebt een gesprek met je consulent bij het WSP en het gaat niet goed, dan wordt er direct contact gelegd met het FSP. Op die manier proberen we er sneller bij te zijn voor onze inwoners. Er zijn vragen gesteld van joh, er is een groei die jullie voorzien of die ingeschat wordt. Ja, die is voorzien, want er zijn vooraf prognoses gemaakt dat we dat aankunnen als er heel veel aanmeldingen gaan komen bij het FSP. Er is gevraagd door mevrouw Jansen, wordt er wel een keertje extra gebeld als men nou hulp weigert in het kader van de vroeg signalering. Er wordt contact gezocht met de persoon in kwestie en diegene zegt in eerste instantie: nee, ik heb helemaal geen probleem, er is niets aan de hand.

Dat we nog wel een tweede keer proberen contact te leggen met die persoon of een derde keer als dat nodig is. Nou, zover ik weet gebeurt dat wel. Zeker omdat er meerdere samenwerkingsverbanden zijn, zowel met de energieleveranciers, als met de zorgverzekeraars, als met de woningbouwcorporaties. Dus elke keer als er een belletje gaan rinkelen, daar gaat onze telefoontje ook rinkelen richting de inwoner om diegene toch het vertrouwen van te winnen om diegene te helpen vanuit het gemeentelijk orgaan. Beter Voor Rijswijk heeft nog gevraagd naar bewaartermijn van de gegevens, waarom is dat zo kort? Nou, daar is gewoon een wet voor. Dus dat is een wettelijke termijn waar we ons keurig netjes aan houden. Rijswijks Belang heeft nog gevraagd, in hoeverre blijven we eigenlijk binnen de doorlooptijd? Nou, ik heb begrepen dat we binnen de doorlooptijd blijven. Meer dan dat kan ik aan informatie momenteel niet verstrekken. U heeft nog gevraagd, hoelang duurt het nu als er een plan ligt en dat er vervolgens stappen worden gemaakt voor een ooievaarspas en de voedselbank en dat soort zaken. Dat weet ik niet. Die

NIET-VASTGESTELD VERSLAG FORUM SAMENLEVING 7 DECEMBER 2021

vraag houdt u van mij tegoed. U heeft aangegeven, er loopt een pilot rondom de gemeentelijke belastingen en pakken we die volgend jaar ook op in Rijswijk? We kijken … Best practices pak ik altijd graag mee uit het land. Dat weet u van mij. Dus ik volg dat op de voet en als dat … Ik denk dat dat wel wat kan opleveren voor de gemeente, dan pakken we dat zeker ook in Rijswijk op als idee wat we zouden moeten doen. Mevrouw Jansen, ik wilde ook nog even zeggen, als er geweigerd wordt aan de telefoon, naar aanleiding van een telefonisch moment met de persoon in kwestie, dat we ook altijd nog vanuit vroeg signalering een keer op huisbezoek kunnen gaan. Niet om mensen achter de broek echt aan te zitten of te dwingen tot een schuldhulpverleningstraject of wat dan ook, maar wel om die mensen extra inzet te plegen en te helpen met hulp, in samenwerking met Meldpunt Bezorgd overigens. Voorzitter, dat waren wederom een hoop vragen. De voorzitter: En een hoop antwoorden. Wethouder Bentvelzen: Ik zit te lezen of ik nu … Ik heb geprobeerd volgens mij alles wederom te beantwoorden. Dus ik houd het hierbij. De voorzitter: Dank u wel. De heer Kruger (BVR, ter interruptie): Voorzitter, misschien zou het voor mijn bijdrage tweede termijn, maar ik heb ook gevraagd naar waarom de gemeente de schulden moet gaan opzoeken en niet degene die zich als, die zich aandient, dat die geen opgave verstrekt.

Of het is mij ontgaan of daar is geen reactie op geweest van de wethouder. Wethouder Bentvelzen: Voorzitter, dank. Daar is inderdaad nog geen antwoord op geweest, mijnheer Kruger. Dus dat heeft u, u heeft goed geluisterd. Dus dat is fijn. U houdt dat antwoord van mij tegoed, want ik heb daar het antwoord nu niet voor klaarliggen. De voorzitter: Is er behoefte aan een tweede termijn? Beetje terughoudendheid, verzoek ik. Ja. Mevrouw Van Nunen. Mevrouw Van Nunen (PvdA): Ja, voorzitter, ik zal het even heel kort houden, want de vraag die ik over onderwijs stelde, ging niet over lespakketten, dan wel voorlichting, maar had echt betrekking op het vinden van gezinnen met schulden via consultatiebureau, dan wel primair onderwijs vooral, waar kinderen gewoon dagelijks komen en waar men mogelijk vragen heeft vanuit de leerkrachten, directie, over hoe gaat het daar in een achterliggend gezin. Dus dat vond ik een beetje vreemd dat in een kadernota schuldhulpverlening niet naast partners die u al noemt, onderwijs en consultatiebureau genoemd werden. Dus een totaal andere zin dan zoals de heer Krumeich het bedoelde. Misschien kunt u daar nog heel even op ingaan. Huisartsen zou u daar ook wel eigenlijk onder kunnen, of daarnaast kunnen zetten. Dan nog over de, en dat is mijn enige andere opmerking, nog over de indicatoren.

Ik zie toch heel graag een verdere differentiatie in, zowel jongoud, huishouden, werkend, niet-werkend. Eventueel ook, wat heel belangrijk denk ik ook voor ons is als raad, terugval in schuldhulpverlening na verloop van tijd. Dan bedoel ik niet na vijf jaar, maar toch binnen een korter termijn. Kunt u daar, en dan stel ik toch nog de vraag, voor 21 december ons in de kadernota meer kwalitatieve indicatoren ons doen toekomen? Nu vind ik het toch eigenlijk heel mager, alleen gericht op aantallen met eigenlijk een hele grote, ja, nou, weinig, laat ik het zo zeggen, weinig onderscheidende criteria. Ik kan niks met, er zitten vierduizend mensen, ik hoop het niet hoor, in de schuldhulpverlening in Rijswijk. Dan stel ik meteen de vraag daarachter, wie zijn dat dan? Welke mensen hebben in Rijswijk problematische schulden? Welke doelgroepen zitten daarachter? De voorzitter: Mevrouw Van Nunen, kunt u afronden? Mevrouw Van Nunen (PvdA): Ja. Voorzitter, ik hoop dat het duidelijk genoeg is dat deze criteria voor mij toch wel belangrijk zijn. Dank u.

NIET-VASTGESTELD VERSLAG FORUM SAMENLEVING 7 DECEMBER 2021

Mevrouw Oude Alink (GL): Ja, dank u. Ja, dit sluit redelijk aan op wat mevrouw Van Nunen net zegt. Inderdaad, als we de doelgroepen beter in beeld hebben dan zou dat heel erg helpen denk ik, maar misschien kunnen we ook in beeld krijgen wat dan de achterliggende redenen zijn voor schulden. Als er bijvoorbeeld energiearmoede speelt, dat dan heleboel gezinnen problemen hebben met de energierekening betalen of wij dat dan zouden kunnen horen. Dat was de vraag. Mevrouw Koopman (D66): Ja, dank u wel. Nou, zo ver als de twee voorgaande sprekers gaan met de aantal indicatoren die ze willen zien, wil ik zeker niet gaan, maar mevrouw Bentvelzen, dank trouwens voor de andere beantwoording. Gaf aan dat ze goed weet wat er aan best practices speelt in het land. U kent vast ook wel het onderzoek van de stichting van schulden naar kansen. Daar wordt ook heel duidelijk aangegeven dat één van de hele effectieve methoden is, is goed interventies aan te laten sluiten bij de doelgroep. Dat is veel effectiever dan generieke interventies. Ook op de juiste manier doorverwijzen naar de juiste projecten die er zijn, van personen. Dus een hele goede intake en ik hoop dan ook bij de uitwerking dat u goed investeert in het financieel servicepunt, zodat deze mensen ook daadwerkelijk de capaciteit hebben om dit te kunnen doen, want als je daarop gaat bezuinigen, dan gaat het later wreken.

Dus dat wilde ik graag nog meegeven. Nou, dan zien we wel tegemoet. De vraag die u had over de privacy, die heeft u niet helemaal genoemd, maar dat kunt u meenemen met de vraag van de heer Kruger, want u moet daar toch nog het een en ander uitzoeken waarom de gemeente dat zelf moet doen of de schuldverlener. De heer Loof (VVD): Ja, voorzitter, dank u wel. Voorzitter, graag nog … Eerst bedankt voor de beantwoording aan de wethouder. Graag nog heel even kort over de hulp aan ondernemers. Graag extra kleine verduidelijking over hoe dat nou precies verschilt met, laten we even zeggen, reguliere mensen die daar zo, niet zijnde ondernemers die aankloppen bij het FSP. Of er al duidelijke beleidsregels ook daarop liggen. U zei dat er al wat ondernemers zich hadden gemeld. Hoe worden die in dat traject precies meegenomen? Zeker omdat het kennelijk een nieuwe groep is die wordt aangepakt. Of aangepakt, geholpen natuurlijk. Dat was hem op dat punt als het goed is. Ja, dat was hem. Dank u. Mevrouw Van Amerongen (GBR): Ja, dank u wel. Nog twee korte vragen. Namelijk, hoe we gaan zorgen dat de schuldhulpverlener inzage kan geven in de schulden van de inwoners, als dit landelijk nog niet geregeld is. Sluit eigenlijk aan op de vraag van mevrouw Koopman. Of we ondanks dat het onze voorkeur niet heeft, gebruik gaan maken van de mogelijkheid om advies te geven aan de kantonrechter.

De heer Kruger (BVR): Dank u wel, voorzitter. Nou, ik heb in het tweede termijn geen vragen. De wethouder is erg transparant geweest met de beantwoording. Wat mij betreft zou het als een akkoordstuk door mogen gaan naar de raad, maar ik vrees dat dat misschien niet helemaal in zal zitten. Dank u wel. De voorzitter: Dat gaan we zo direct even peilen. De heer Kruger (BVR): Ja. De voorzitter: Mevrouw Bentvelzen. Wethouder Bentvelzen: Ja, voorzitter, dank. Die landelijke regeling, mevrouw Van Amerongen, waar u aan refereert, dat ligt voor mij wel een beetje in hetzelfde licht als de AVG waar mevrouw Koopman om vroeg en de vraag die de heer Kruger heeft gesteld. Dus met uw welbevinden neem ik dat even mee en kom ik daarop terug. De heer Loof, u vraagt mij wat is dan het verschil met een ondernemer of een gewoon privaat persoon als het gaat om schulden. Nou, om te beginnen heeft een ondernemer een hele andere administratie, een veel ingewikkeldere administratie als het gaat om schuldhulpverlening. Dus daar zit gewoon een stukje expertise op en daarnaast is het zo dat een ondernemer hier wel kan ondernemen, maar als we hem hier willen helpen, moet hij hier wel wonen. Dus dat is ook een belangrijke vereiste die we stellen. Daarnaast doen

NIET-VASTGESTELD VERSLAG FORUM SAMENLEVING 7 DECEMBER 2021

we ook inzetten op, als dat nodig is, coaching/begeleiding naar werk, dan wel een schuldhulpverleningstraject vanuit het loket voor de ondernemers. Ik hoop dat dat voor u voor nu voldoende is. Dan heeft mevrouw Van Nunen nog aangegeven, ja, die kwalitatieve indicatoren. U heeft het over terugval et cetera. Mevrouw Koopman geeft aan dat het hoeft dan voor mij weer niet zo ver te gaan. Dat maakt het altijd een beetje lastig in de raad, wat nou wel, wat nou niet. Ik kan in ieder geval niet volledig blij maken denk ik vanavond, want die indicatoren kan ik wel toevoegen, maar op dit moment is daar nog geen data van. Dus dat moet er dan wel … Die monitor moet gemaakt worden en dat wordt op dit moment wel gedaan. Er is een begin mee gemaakt, maar ik kan dat niet voor 21 december opleveren. Dat daar al een hele … Dat ik een hele monitor op kwalitatief niveau aan kan … Mevrouw Van Nunen (PvdA, ter interruptie): Ja, voorzitter, misschien zouden we een tussenweg kunnen vinden. Kijk, als aantallen wel kunnen worden gemonitord, dan weet je ook wat meer over de achtergrond. Dat kan ik mij bijna niet voorstellen. Dan weet je wie daarachter zitten. Ik ben al tevreden als u toch een aantal kwalitatieve indicatoren zou kunnen toevoegen voor 21 december. Helemaal uitgesplitst naar misschien de details die ik net vroeg, dat hoeft niet, maar wel type huishouden en bijvoorbeeld jong of oud.

Is dat mogelijk? Wethouder Bentvelzen: Voorzitter, voordat ik hieraan een toezegging vast hang. Dat maakt het altijd een beetje lastig. We zijn de monitor aan het maken. Ik denk dat het moeilijk wordt, maar ik ga wel kijken wat ik kan doen voor 21 december en misschien dat ik daar voorafgaand aan de raad van 21 december dan nog even contact overleg met mevrouw Van Nunen of dat dan afdoende is. Dat we daarin elkaar op een middenweg kunnen vinden. Voorzitter, dan is er nog, even kijken hoor. Een vraag gesteld door mevrouw Van Amerongen, wachten we op het … Die landelijke regeling had ik al aangegeven. U had nog een vraag over wat we doen met die adviezen aan de kantonrechter, die moet ik u verschuldigd blijven, die stuur ik u nog even schriftelijk toe. Wat we daar nu in Rijswijk mee doen, of we dat wel of niet doen. Nou goed, volgens mij heb ik daarmee de tweede termijn beantwoord, voorzitter. De voorzitter: Ja, dank u wel. Ja, als ik het zo hoor, dan denk ik toch dat het een bespreekstuk gaat worden, omdat er eventueel misschien nog dingen worden toegevoegd.

Is die conclusie juist? Wethouder Bentvelzen: Ik zal voor de gemakkelijkheid voor de raad, die denk ik 21 december ook overvol is, de zaken die we hier in ieder geval met elkaar hebben afgesproken even in een apart document zetten wat er dan eventueel veranderd is aan de kadernota, zodat niet iedereen zich gek zit te bladeren in 29 pagina’s. De voorzitter: Ja. Tegelijkertijd hoor ik ook geen fundamentele bezwaren, dus we zouden het ook zo kunnen doen dat we hem als akkoordstuk naar de raad toesturen en als iemand in de raad daar bezwaar tegen heeft, dan gaat hij alsnog naar bespreken toe. Is dat goed? Ja, dan gaan we dat zo doen. Mevrouw Van Nunen (PvdA): Nou, voorzitter, ogenblik. Ik wil ook zeker de vergadering van 21 december niet overbelasten, maar ik vind indicatoren nou geen detail. Dus ik heb onder voorbehoud … De voorzitter: Nee, maar u heeft alle recht met het voorbehoud om hem alsnog naar bespreekstuk te halen als datgene wat mevrouw Bentvelzen namens het college gaat doen u niet zint. Is dat akkoord? Ja. Dan gaan we het zo doen. Een beetje de tussenweg zoeken. Dank daarvoor. Dan sluiten we dit punt af. 12. Raadsvoorstel Kadernota Jeugd en Onderwijs 2022 (21-069) De voorzitter: Ik wou toch nog even doorgaan met het volgende raadsvoorstel. Dat is het laatste raadsvoorstel. Dan misschien heel even kort weer een korte schorsing en dan gaan we door naar de laatste

NIET-VASTGESTELD VERSLAG FORUM SAMENLEVING 7 DECEMBER 2021

agendapunten. Dus nu het raadsvoorstel Kadernota Jeugd en Onderwijs. Ik ga even kijken wie daarover het woord wil voeren. Ik zie mevrouw Kistemaker, u mag beginnen. Dan ga ik de rest even noteren. Mevrouw Kistemaker (GL): Ja, dank, voorzitter. Ja, een jaar geleden spraken we ook al over deze kadernota. Er waren toen heel veel vragen en opmerkingen. De wethouders beloofden om daarmee aan de slag te gaan. Dat zien we ook wel voor een deel terug. Ik moet zeggen, de opbouw van het stuk is wat ons betreft een stuk duidelijker en ik vind het heel prettig dat er is toegevoegd wat er al is gedaan. Dat heeft echt een toegevoegde waarde van het stuk. Ook ben ik blij dat mijn opmerkingen over het meldpunt voor vrijwilligers ter harte is genomen en uit het stuk is verdwenen. Daar is een hele mooie ambitie om vrijwilligers juist te ondersteunen voor teruggekomen. Die wijziging is voor ons echt essentieel. Van het anoniem melden van zorgen, naar het ondersteunen van mensen om die zorgen met de betrokkenen te bespreken en hen daarbij te helpen. Ik ben toch blij dat er ook heel veel essentiële punten openstaan. Veel van de opmerkingen die we in januari hadden, kunnen we hier eigenlijk gewoon halen. De financiële kaders ontbreken nog steeds ons betreft. De ambities zijn niet altijd even ambitieus. Het is veelal een beschrijving van wat we eigenlijk al doen.

Bij de bullets van waar we verder op in gaan zetten, lezen we eigenlijk vooral continueren, voortzetten, door ontwikkelen. Weinig nieuws. Dat maakt dat ik mij, net als tijdens de besprekingen vorige keer, afvraag wat nu precies de toegevoegde waarde is van deze kadernota. Wat is nu precies de aanleiding geweest om deze kadernota Jeugd en Onderwijs te herschrijven? Want er lag eigenlijk best wel een goede kadernota Jeugd en Onderwijs, waaruit dingen die zijn verdwenen. Waarom zijn sommige stukken tekst nou wel letterlijk overgenomen en andere hoofdstukken zijn verwijderd? Is die nota geëvalueerd? Die vragen stelde ik vorige keer ook en die zijn eigenlijk nog steeds niet beantwoord. Dat roept bij mij eigenlijk wel de belangrijkste vraag op, waarom heeft dit bijna een jaar moeten duren? Wat hebben de wethouders nu eigenlijk concreet gedaan om deze nota naar een hoger plan te tillen? Ik zie dat onvoldoende terug in de nota en ik zou graag van de wethouders horen wat zij hebben gedaan het afgelopen jaar aan deze nota. Mevrouw Van Nunen (PvdA): Ja, voorzitter, wij hadden, naast wat mevrouw Kistemaker net al aangaf, eigenlijk een beetje dezelfde opmerkingen bijna een jaar geleden over de kadernota Jeugd en Onderwijs. Ik moet zeggen, ik ben er heel snel doorheen gegaan, ook omdat ik veel algemeenheden las.

Naast wel degelijk ook verbeteringen wat ons betreft, maar ik heb mij vooral gefocust toch op het deel onderwijs, want jeugd vond ik heel algemeen. Dan denk ik: ja, dat opvoeding, ontwikkeling, ja, natuurlijk wil je dat zo optimaal mogelijk als gemeente faciliteren. Dat lijkt me logisch. Dus ik las daar ook inderdaad niet veel nieuws in, maar ik heb het toch vooral gefocust op onderwijs, omdat ik dat in de vorige kadernota Jeugd en Onderwijs ook heb gedaan. Dan vooral op het onderwijs achterstanden beleid. Wij hebben toegezegd, en volgens mij waren dat meer fracties, dat mag wel wat ambitieuzer en wat innovatiever. Niet alleen gericht op de reguliere gelden die van Rijk doorgesluisd worden naar bijvoorbeeld de vve, de voorschoolse educatie. Nou zie ik die innovatie nog steeds niet in de onderwijsparagrafen. Wel heel veel, en daarvoor dank, over een aanpak, zeker beter dan wat in de vorige nota staat, aanpak voor tijdig schoolverlaten en de zorg daaromheen. Dat is zeker een groot verbeterpunt, maar wat ik toch mis, is bijvoorbeeld partners als ouders in het onderwijs achterstandenbeleid. U kunt zich voorstellen dat ik daar erg de nadruk op wil leggen, ook omdat ik daar de meerwaarde van zien. De thuistaal en de schooltaal. De thuiscultuur en de schoolcultuur.

Waarom staat daar zo weinig, dan wel niks over in? Dat vind ik jammer en dan heb ik het dus niet over de vve en contacten met ouders, maar echt over school en contacten met ouders rondom onderwijskansen, gelijke onderwijskansen. Dat vind ik jammer. Verder heb ik wat betreft de onderwijsparagraaf ook eigenlijk wel een paar vragen rondom dat NPO. Misschien kan de wethouder mij uitleggen wat nou de gemeente eigenlijk gaat doen in het kader van de gelden NPO. Scholen krijgen heel veel budget daarvoor, om naar deels eigen inzicht met een plan daaronder liggend natuurlijk, te investeren, maar wat is nou precies de rol van de gemeente Rijswijk. Laten we het daar maar even over hebben, in dat NPO. U zegt dat u daar gelden voor ontvangt, maar u beschrijft niet nader wat uw ambitie is om in het kader van NPO met scholen in Rijswijk te doen. Kunt u dat wat betreft in ieder geval

NIET-VASTGESTELD VERSLAG FORUM SAMENLEVING 7 DECEMBER 2021

onze fractie nog eens helder formuleren? Voorzitter, hier houd ik het even bij in het eerste termijn. Dank u wel. De heer Ezinga (VVD): Dank u wel, voorzitter. Dank u wel, wethouders, voor het opnieuw aanleveren van deze kadernota. Het voelt als heel kortgeleden dat we dit hebben behandeld. We hebben hier toch een flinke boterham over gegeten in januari. Dat kan ik mij nog goed herinneren. Ik heb het teruggelezen en ik heb ook mijn eigen opmerkingen daaruit weten te destilleren. Ik kan mij, net zoals vorige fracties, zeker herkennen in een verbetering rondom de op- en aanmerkingen die ik toen heb gegeven. Ik moet eerlijk zeggen, ik heb ook niet echt nu aanvullende opmerkingen an sich, over datgene wat ik toen heb gevraagd als verbeteren. Dat ging specifiek over de rol en verbinding van het CNG en het preventieve, alsmede … Aantekeningen … Lekker kort, ja. De inbedding van de Covid-situatie in het kadernota als zodanig, als onderdeel vormend van het opgroeien en educatie. Nou, kort gezegd, ik ben met name benieuwd naar de reactie op de andere fracties die toch wel redelijk fundamentele vragen stellen. Die zal ik met nieuwsgierigheid volgen, maar voor nu is het voor deze termijn akkoord. Mevrouw Koopman (D66): Ja, dank u wel. Nou, ook de fractie van D66 ziet dat beide wethouders nog eens goed naar deze kadernota hebben gekeken en vinden dat die sterk verbeterd is.

We hebben nog wel … En mooi ook inderdaad de aandacht voor een aantal projecten, zoals bijvoorbeeld de real social en follow your dreams, om jeugdparticipatie breder te trekken. Nog wel een kritisch puntje. In eerste instantie dacht ik ook dat de financiële paragraaf er niet was. Hij zit een beetje verstopt in een infographic op pagina 6 en het zou de kadernota leesbaarder maken als de hoofdpijlers gewoon aan het eind ook onder het kopje financiële paragraaf worden opgenomen. Volgens mij heel simpel toe te voegen. Met ook iets meer aandacht ook voor mogelijke risico’s. Ik heb de nota ook voorgelegd aan mensen in het onderwijsveld en die hadden nog wel een aantal aandachtspunten. De ambities die erin staan misschien ervoor zorgen dat die moeilijk te halen zijn. Ze hebben eigenlijk allemaal te maken met lerarentekort. Lerarentekort, lerarentekort en er staat in deze nota, op pagina 19, dat in Rijswijk men de formatie kan rondkrijgen en men betwist dat. Er zijn een aantal scholen, bijvoorbeeld Steenvoordeschool, die dat zeker niet kan. Dus het lerarentekort is echt ernstig, los van corona. Er zijn ook al scholen waar ze van naar vier dagen zijn gegaan, standaard. Dus dat is echt serieus.

Het tweede punt is dat, en ik heb dat vorig jaar ook aangegeven, of in ieder geval in het begin van het jaar ook aangegeven, en dat is alleen maar erger geworden, de toename van het aantal kinderen dat zonder vast adres of dakloos is. Men komt dat steeds vaker tegen en daardoor lopen de achterstanden ook op. Dan mooi de aandacht voor laaggeletterdheid, maar we zijn blijkbaar heel effectief geweest, want sinds januari zijn we van twaalf naar tien procent gedaald. We zaten eerst nog op het landelijk gemiddelde, nu zitten we er ver onder. Dus ik zou zeggen: ga door met dat tempo, maar ik denk dat het een foutje is in het stuk. Ook daarbij, aandacht voor laaggeletterdheid in achterstanden, mensen met een taalachterstand. Door het lerarentekort loopt dat veel verder op, niet alleen in het aantal leraren, maar ook in de kwaliteit van de leraren, want er worden steeds meer onderwijsassistenten en niet-gekwalificeerde mensen ingezet om dat maar op te lossen. Dan nog een laatste opmerking. Dat gaat over het passend onderwijs en de samenwerking tussen jeugdmaatjes, schoolmaatschappelijk werker en school. Dat wordt aangemoedigd, daar moeten we echt op inzetten en dat werkt goed. Dus dat wilde ik nog even meegeven. Mevrouw Schröter-Haas (CDA): Dank u wel, voorzitter. Wij vinden dat er goede aanpassingen zijn gedaan in het document. Zoals eerder verzocht in het forum.

Spreken ook onze waardering uit dat de samenwerking is gezocht met het onderwijs. Herkennen het stukje lerarentekort ook inderdaad. Ligt er nu wel een goed uitvoerbaar document, met aandacht voor diverse projecten die er zijn. Vanuit het CDA zijn we van mening dat de opvoeding primair bij de ouders ligt. Goed dat er aandacht op preventie en ontwikkeling ligt. We hebben hier verder geen aanvullingen op, opmerkingen over het document.

NIET-VASTGESTELD VERSLAG FORUM SAMENLEVING 7 DECEMBER 2021

Mevrouw Jansen (Wij): Ja, dank u wel, voorzitter. Ik ben toch een klein beetje verbaasd over een deel van de opmerkingen die ik hiervoor heb gehoord, want ja, Wij. Rijswijk heeft de afgelopen week met verbazing eigenlijk de nieuwe versie van de kadernota gelezen, want na tien maanden en een flinke dosis kritiek uit onze raad, heb ik toch het gevoel dat we oude wijn in nieuwe zakken gepresenteerd krijgen. Waar ik wel bij moet zeggen dat het wisselend is, want de ene wethouder heeft duidelijk haar huiswerk niet gedaan. Bijvoorbeeld bij de terugblik voor het onderwijshuisvesting, die heeft namelijk helemaal geen update gekregen. De situatie zoals beschreven is nog uit 2020. Dat vind ik al slordig, want we zijn tien maanden verder, dan kun je op zijn minst wel een update doen over een terugblik. Binnen het thema educatie, daar heb ik ook toch best wel een flink aantal kritiekpunten niet verwerkt gezien. Daarom herhaal ik nog maar eens de punten die ik toentertijd ook al gezegd en aangegeven heb, inclusief mijn collega de heer Van Dam. Ondanks dat in de doelstellingen van de educatie beschreven staat, dat indien mogelijk een startkwalificatie gehaald wordt, kunnen we in het verdere hoofdstuk niet lezen hoe men omgaat met jongeren die desbetreffende startkwalificatie niet halen. Er wordt alleen maar ingezet op terugleiden naar school, bij vroegtijdige schoolverlaters.