Concept verslag Raadsvergadering (kaderdebat) 9 juli 2024

U geeft aan dat dat niet passend is. Maar we zien ook in het voorstel dat opeens de Van der Kooijweg erbij gehaald wordt, volgens mij heeft de motie daar niet voor opgeroepen. En wij vroegen ons af, zou het niet mogelijk zijn om het alleen te beperken tot de Van Rijnweg en de Van der Kooijweg gewoon te laten zoals het is? De voorzitter: Wethouder Van de Laar. Ik zie dat mijnheer Van ’t Eind maar ik wil eerst wethouder Van de Laar gelegenheid geven om te reageren op mevrouw Koegler. Mevrouw Woudstra: Punt van de orde. De voorzitter: Mevrouw … Mevrouw Woudstra: Er staat op dit moment op iBabs geen amendement dus en ik heb hem eerder wel rondgestuurd gezien maar bij mij staat die er niet tussen. De voorzitter: Bij de eerste halfjaarrapportage zegt onze griffier dat het is geplaatst. Mevrouw Woudstra: Nou, dan kan ik weer. De voorzitter: Wethouder Van de Laar, wilt u reageren op de interruptie van mevrouw Koegler? De heer Van de Laar: Ja, dat kan maar in de motie staat letterlijk een oproep voor de Van Rijnweg en de Van der Kooijweg, om die hele route snelheidsbeperkende maatregelen door te voeren. En er zijn nog twee andere argumenten om het kredietvoorstel zodanig wel door te voeren en dan niet te versoberen. Eén, kijk, als dat geschrapt zou worden, dan worden de bewoners dubbel gedupeerd. Sommige bewoners voelen zich gedupeerd doordat de weg niet wordt afgesloten.

Daarvoor in de plaats heeft u een nieuw kader gegeven, de verkeersveiligheid moet wel gewaarborgd worden dus een motie voor, et cetera, kredietvoorstel, dat ligt nu voor. Als dat geschrapt zou worden, dat zou een dubbele dupering zijn. Maar er zit nog een ander, en dat heb ik ook in het forum aangeraakt, toch wel een heel serieus risico aan vast. Namelijk, ik vind het mijn taak om u te wijzen op het risico namelijk als gevolg van dat schrappen mogelijkerwijze of het versoberen daarvan. In september hebben we ook besproken dat de huidige situaties, waarin de hoeveelheid auto's de normen van de fietsstraat zoals die nu is ingericht echt ver overschrijdt. Een onafhankelijke verkeersauditor heeft gezegd dat de huidige situatie echt onacceptabel is. Die stukken zijn gedeeld met de raad en met die Pagina 29 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

wetenschap zijn de besluiten genomen zoals die zijn genomen. Als wij met die kennis nu de weg niet serieus inrichten, herinrichten, dan wordt de kans zeer groot dat een rechter een mogelijk ongeluk de gemeente aansprakelijk stelt. Daar kunnen we ons zelfs voor verzekeren maar ook dan geldt, als we die weg niet serieus herinrichten, dan is de kans zeer groot dat de verzekering geen geld uitkeert. En dat is natuurlijk een ongelooflijke technische koude benadering eigenlijk van de hele zaak. Het gaat natuurlijk veel meer over de veiligheid en over de kinderen die daar naar school gaan, dat daar geen ongeluk mee gebeurt. Maar ik denk dat u wel op de hoogte moet zijn ook van die feitelijkheden. Dan is een bloembak bijvoorbeeld echt onvoldoende om die verkeersveiligheid te waarborgen. Ten aanzien van het camerasys… De voorzitter: Wethouder Van de Laar, ik zie dat mevrouw Koegler u nogmaals wil interrumperen. Mevrouw Koegler Böhm: Ja, ik heb nog één verduidelijkende vraag aan wethouder Van de Laar. We zien dat die 1,7 miljoen, dat er in de begroting ook 40 procent onvoorzien kosten mee zijn genomen. Waar is dat bedrag dan precies voor opgenomen? En is het normaal eigenlijk dat 40 procent onvoorzien, is toch een vrij groot bedrag volgens mij? De voorzitter: Wethouder Van de Laar.

De heer Van de Laar: Ja, de kern van de post onvoorzien is dat ik daar nu dan geen antwoord op kan geven omdat die onvoorzien is. Maar ik ben het wel met u eens dat 40 procent erg hoog is. Dus als dit voorstel zodanig wordt aangenomen kan ik u wel toezeggen dat naar die post absoluut nader gekeken wordt. En gezorgd, geprobeerd wordt, inspanningsverplichting zoals het dan in jargon heet, die 40 procent echt zo min mogelijk aan te raken. Het camerasysteem. Er werd ook wel geopperd van, ja, goh, dat is zoveel geld, kunnen we daar niet gewoon een camerasysteem voor waardoor bewoners deels wel wordt afgesloten maar bewoners mogelijk een vergunning krijgen om daar toch gebruik van te maken. Maar dat is ook een forse investering in de systemen, in een gedeeltelijke herinrichting van de weg ook. Maar daar komt ook nog eens bij dat het onderhoud van zo'n systeem erg hoog is. Dat is de inspectie, dat is het onderhoud, dat moet om de zoveel tijd worden gekalibreerd, iedere zoveel maanden. En er zit ontzettend veel werk in aan de hoeveelheid ontheffingen die gegeven moet worden. Dus een kredietvoorstel is een afschrijving jaarlijks van een ton geloof ik wat er nu is opgenomen. Als je dat een camerasysteem voor zou doen zou dat echt meer zijn dan een ton wat het jaarlijks op de begroting drukt. Dus in die zin is dat geen besparing.

Dan ga ik door over het station Rijswijk, een vraag van D66. Kunnen we niet opnieuw in gesprek met de NS over een eigendomssituatie? Die gesprekken met de NS zijn een vorige ronde geklapt, ik gebruik toch maar dat woord, op het feit dat NS wel bereid was om het station over te nemen maar de piramide wilde slopen dan. De gemeente wilde opdraaien, laten opdraaien voor die kosten en ook nog een zak met geld mee wilde hebben voor het afkopen voor de rest van het onderhoud, zonder dat daar daadwerkelijk een herontwikkeling van het gebouw zou plaatsvinden op het Eisenhowerplein. Nou, dat was zo'n onaantrekkelijk bod, daar kwamen we niet uit. En dat is toen nog onder de vorige wethouder zijn die gesprekken op die manier stopgezet. Toen zijn we begonnen aan, laten we het heel anders aanpakken, laten we samen over de toekomst gaan nadenken. Dat is gebeurd. Heeft ook een jaar anderhalf geduurd om van, wat is nou de plek en de functionaliteit van het station? En deze week krijgt u dat handelingsperspectief zoals het heet krijgt u toegestuurd van, hoe ziet dat station eruit, maar er zit nog geen uitvoeringsagenda. De voorzitter: Wethouder Van de Laar, ik zie dat mevrouw Van Nunen u wil interrumperen. Mevrouw Van Nunen: Ja, voorzitter, er is een motie aangekondigd of misschien ook al ingediend door D66.

Dan hoor ik wel graag van de wethouder of die motie gezien de lopende gesprekken die u heeft nog wel zo zinvol is? Pagina 30 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

De voorzitter: Wethouder Van de Laar. De heer Van de Laar: Ja, omdat wij, dat zijn dus, is een handelingsperspectief en dat geeft dus aan, hoe zouden we het station willen zien? Maar er zit nog geen uitvoeringsagenda aan vast. En op zich is het wel mooi als uw raad aangeeft of ze dat station zouden willen overdragen of dat ze als enige gemeente van driehonderd gemeenten in heel Nederland eigenaar zouden willen blijven van het stationsgebouw? Dat is op zich wel een duidelijke richting voor het college als u zich daarover uitspreekt. Voorzitter, VVD. VVD spreekt zich uit over medewerkers. Een van mijn collega’s zal er zo meteen ook nog over het woord voeren, over externe inhuur onder andere. Ik meende twee onderwerpen te zien, namelijk de uitbreiding van het team mobiliteit, is dat nou echt nodig? In het forum hebben we ook besproken om tegemoet te komen aan al uw zorgen en die te vertalen naar maatregelen in de praktijk en de mobiliteitsstrategie uit te voeren en de groei van alle vraagstukken rondom groeiende stad te kunnen adresseren, is die uitbreiding echt heel hard nodig? En stelt u ook een vraag over externe inhuur, is dat nodig en kunnen we dat verminderen? En helaas is het zo in het fysieke domein, ruimtelijke ordening, mobiliteit, dat het heel moeilijk is om vaste mensen in dienst te krijgen.

Op dit moment is het vaak zo in het fysieke domein dat die externe inhuur worden weggeschreven op een project, dus daar is eigenlijk helemaal geen formatie voor opgenomen. Als we die geen externe inhuur meer zouden mogen hebben, dan moeten we eigenlijk de formatie uitbreiden om die vaste mensen in dienst te kunnen nemen. En dan komen we dus op het probleem dat we die eigenlijk niet kunnen krijgen. Dus voor een heel groot deel zitten we in dit tijdsgewricht en zijn we gewoon afhankelijk van externe bureaus. Ik ben er altijd een heel groot fan van want dan krijg je de nieuwste kennis, de hoge productiviteit en kwaliteit als je het juiste bureau inschakelt. Dus dat mijn reactie ten aanzien van de medewerkers en het medewerkersbestand. Het langzaam verkeer … De heer Van Enk: Voorzitter, mag ik daarop … De voorzitter: Wethouder Van de Laar, ik zie dat mijnheer Van Enk u wil interrumperen. De heer Van Enk: Ja, mag ik daar nog één aanvullende vraag op stellen? U zegt, ze worden weggeschreven op de projecten, dat vermoedde ik eigenlijk een beetje ook. Maar betekent het ook dat ze dan in de grondkostenexploitatie ook in rekening worden gebracht bij de projectontwikkelaar die het bouwproject gaat uitvoeren? De voorzitter: Wethouder Van de Laar. De heer Van de Laar: Ik weet niet of ik die vraag helemaal goed heb begrepen.

De heer Van Enk: De ingehuurde werknemers hier op het stadhuis, u zegt, die worden weggeschreven op de bouwprojecten, de kapitaallasten of … Dan zou ik vragen, wordt dan ook via de grondexploitatie, worden die kosten ook in rekening gebracht van de projectontwikkelaar? De voorzitter: Wethouder Van de Laar, Kunt u deze vraag beantwoorden? De heer Van de Laar: Ja. Maar niet één op één. Dus we hebben een grondexploitatie voor RijswijkBuiten maar het gaat vooral denk ik in dit geval over de projecten die wij op het stadhuis hebben voor De Bogaard, Kessler Park, Havenkwartier. En daar hebben we bedragen afgesproken die ontwikkelaars aan ons moeten betalen voor de proceskosten, zoals ze dat noemen, de plankosten. En ook nog een extra premium voor de inrichting van het openbaar gebied. Wij schrijven vaak, nou, gedeeltelijk uren op het stadhuis. Soms kun je dat toerekenen aan een project. Voor sommige projectleiders is het heel duidelijk op welk project ze werken en welke kosten daarvoor binnenkomen maar één op één is niet altijd die koppeling te maken. Maar ja, in principe moet dat budgetneutraal gebeuren, dat is de insteek. Langzaam verkeerverbinding over de Prinses Beatrixlaan. Ik heb net Pagina 31 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

afgestemd, de motie is wel via aangekondigd net in de eerste termijn, niet voorgelezen maar net afgesproken dat ik er ook nu op zal reageren. Ook in ogenschouw nemend de drie insprekers die erover zijn geweest. Reeds in een masterplan Rijswijk-Zuid is het voornemen van een ongelijkvloerse kruising, zoals het dan heet, over de Prinses Beatrixlaan opgenomen. Die is niet functioneel maar ook visueel is dat een verrijking voor Sion en Parkrijk en zal die twee wijken verbinden. Deels is de opgang al gemaakt natuurlijk bij de school. De realisatie van de voetgangersbrug over de Beatrixlaan is veel meer dan een veilige oversteek. De brug is een essentieel onderdeel van het concept van de wijk, van de mobiliteit. Waarbij de drie delen, Tuinen van Sion, Parkrijk en Pasgeld door één doorlopende langzaam verkeersverbinding bestaande uit de Buitensingel, de brug, de Parklaan, de spooronderdoorgang Pasgeld aan elkaar worden gekoppeld. En daarmee zie je ook dat het station wat er nog niet is maar wat er wel gaat komen, dat dat ook een directe verbinding moet zijn voor langzaam verkeer via de brug. Daarmee is het de ruggengraat van dat gebied zou je kunnen zeggen en de kortste en meest centrale route van en naar het station. Voor de verkeersveiligheid, is al benadrukt, is het een heel belangrijke … De voorzitter: Wethouder Van de Laar, ik zie dat mijnheer Loof … Niet? Oké.

Wethouder Van de Laar, wilt u verdergaan? Ik zie dat we ook wat uitlopen in de tijd dus ik wil ook aan onze wethouders vragen om wat korter en bondiger in te gaan op de moties en gestelde vragen. De heer Van de Laar: Ja, dit is mijn laatste punt want verder had ik geen vragen meer, voorzitter. Maar ik wil nog een keer benadrukken dat voor de verkeersveiligheid heel belangrijk is, ja, we hebben het kruispunt met de Laan van Sion en de Beatrixlaan wel aangepast want dat was wel een onveilig kruispunt. Voor vele en voor bepaalde leeftijdscategorieën is dat waarschijnlijk onvoldoende. Daarom zijn we absoluut voorstander van die brug. De raad heeft met het vaststellen van de begroting in 2020 een budget beschikbaar gesteld van 1,5 miljoen. Dat was toen een kredietraming, we zijn een aantal jaren verder. Dat is dus nu een totale investering van 3,7 miljoen. We zouden ook nog kunnen kijken of we dat kunnen versoberen. Dat is nog een alternatief zal ik maar zeggen richting de begroting, dat we een soberder voorstel maken. En betrouwbaar bestuur, daar hebben de bewoners denk ik al voldoende over gezegd. Hier laat ik het bij in mijn tweede termijn, voorzitter. De voorzitter: Ja. Mijnheer Loof, u wil interrumperen. De heer Loof: Ja, dank, voorzitter.

Voorzitter, zou de wethouder, drie delen de vraag, zou de wethouder eerst kunnen toelichten waarom, wetende dat er meer budget nodig zou zijn, al is begonnen met het bouwen van de beginpunten eigenlijk van de brug? Ik ben daar toch wel benieuwd naar. Ten tweede, is de wethouder zich ervan bewust dat in de gebruikscirkel in de RIB in 2022 dit college ons heeft toegestuurd het station Rijswijk niet binnen het verwachte gebruik valt van deze brug. Dus de verwachting is van het college zelf dat deze brug niet zal worden gebruikt zover richting het station toe of andersom. En ten derde, is het college zich er ook van bewust dat in diezelfde RIB stond dat de kruispunten op de Prinses Beatrixlaan worden gezien als een veilig alternatief en die brug dus niet per se nodig is om een veiligere oversteek te realiseren. Bij deze, voorzitter. De voorzitter: Wethouder Van de Laar. De heer Van de Laar: Ja, die kruispunten heb ik net gezegd, dat ligt er maar aan voor leeftijdscategorieën en hoever je er vanaf woont. Maar ik volg u helemaal, dat is voor ieder perspectief anders. De inspreker zei er ook iets over. De gebruikscirkel, dat is deels voortschrijdend inzicht in 2022. Nu wij meer weten hoe het station gemaakt zal worden en ook de stedenbouwkundige opzet van het station met ingangen, et cetera, verwachten wij toch dat dat een belangrijke verbinding gaat worden.

Maar het moet zich natuurlijk ook nog maar bewijzen dat dat Pagina 32 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

station er komt en gaat werken en dat die brug daar ook de functie in heeft. En begonnen geldt alleen voor de opgang bij de school aan de kant van Sion om het zo te zeggen. Dus aan de andere kant is er, zijn er nog geen werkzaamheden geweest en dat was een kwestie, ik denk dat dat uiteindelijk goedkoper uitpakt. De voorzitter: Mijnheer Loof, nog een laatste interruptie, in uw eerste ... De heer Loof: Is ook mijn laatste voor deze termijn, voorzitter. Voorzitter, hoe ziet dat ontwerp van dat station er dan precies uit? Als ik die cirkel weer eventjes voor me haal, dan stopt die nog voor de Lidl eigenlijk. Dus komt het station midden tussen de Lidl en de woonwijk, woonhuizen in daar zo of hoe ziet het ontwerp van dat station er dan precies uit? Via u, voorzitter. De voorzitter: Wethouder Van de Laar. De heer Van de Laar: U krijgt een brief deze week over De Oude Lijn, daar wordt een en ander over dat station gezegd. Maar om concreet antwoord te geven op uw vraag, er worden nu twee plekken in overweging genomen door de NS ProRail. Dat is ter hoogte van de onderdoorgang, huidige onderdoorgang bij de Laan van ’t Haantje, daar vlak naast bij de Lidl. Dan moet die hele onderdoorgang opnieuw worden gemaakt dus dat is een onaantrekkelijk alternatief maar wel passend en kansrijk. En bewoners hebben aangegeven in de participatie dat ze dat een logische plek zouden vinden.

De eerste locatie van NS ProRail is in de hoek van het Wilhelminapark. Of ja, niet in het Wilhelminapark maar van Parkrijk, dat daar gebouwd wordt. En dan wordt er een onderdoorgang dus langs het Wilheminapark eigenlijk in het verlengde daarvan gemaakt. Dus dan eigenlijk in het verlengde van de brug die dan uitkomt loodrecht op het station eigenlijk. Daar komt dan de onderdoorgang ook richting Pasgeld. De voorzitter: Lijkt me een duidelijk antwoord. Ik wil u vragen om verder te gaan? U was klaar? Oké, prima. Dan geef ik graag het woord aan wethouder Wit. De heer Wit: Ja, dank u wel, voorzitter. En dank ook aan de gemeenteraad voor de vragen en de opmerkingen en de moties aangaande de kaderstukken. Ja, we staan voor een moeilijke periode. Ik denk dat ook voor mijn of in ieder geval portefeuilles waar ik wethouder van ben we keuzes moeten maken die niet altijd even makkelijk vallen. Maar het pakket wat er nu ligt doen we naar mijn idee in ieder geval niet een desinvestering in de openbare ruimte of in de rest van de stad. We brengen geen onherstelbare schade toe. De maatregelen die we nemen zijn op te lossen in de toekomst. En we gaan zorgen ook voor dat we blijven investeren in deze stad. We blijven inzetten op een duurzaam energiesysteem en we blijven ook inzetten op het verduurzamen van ons eigen vastgoed.

Waarvan we, zoals we al eerder hebben gemeld, ook bij De Schilp aan het eind van dit jaar met een investeringsvoorstel zullen komen waar we 2,5 miljoen DUMAVA-subsidie voor hebben gekregen. En die willen we heel graag ook nuttig besteden, zoals u begrijpt. Dat is voor mij ook meteen het bruggetje naar de vragen die ik gehad heb van Beter voor Rijswijk over de sportvoorzieningen. Ik ga eerst even op de vragen in en daarna op de moties die ingediend zijn. De vragen gaan eigenlijk over, ja, onderzoek naar de voorzieningen, wanneer komt dit? Dat onderzoek dat loopt momenteel zoals u weet. Als het goed is, u krijgt deze week een RIB over de zorgvoorziening, eerstelijns zorgvoorzieningen. En het onderzoek wat op de sportvoorzieningen en de overige voorzieningen, het grote onderzoek wat we momenteel laten plaatsvinden, dat komt aan het einde van dit jaar, gaat dat richting het college en we verwachten dat we het eerste kwartaal van 2025 aan de raad kunnen presenteren. En dat is echt het brede onderzoek waarin we alle voorzieningen meenemen zoals u in eerdere motie ook voor heeft opgeroepen. De vragen van GroenLinks gaan over klimaatadaptatie. Nou, we blijven gelukkig wel investeren in klimaatadaptatie in onze stad door de projecten die we Pagina 33 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

doen en ook door de wijze waarop we omgaan met de investeringen in de herinrichting van straten. We leggen wel, we laten de parkeerplaatsen aan ... De voorzitter: Wethouder Wit, ik zie dat de heer Nunnikhoven u wil interrumperen. Mijnheer Nunnikhoven. De heer Nunnikhoven: Dank u wel, voorzitter. De wethouder begon met Beter voor Rijswijk en de motie maar u bespreekt nou niet de motie, u bespreekt alleen het onderzoek wat gaat plaatsvinden over de Marimbahal en over de buitenvelden. Maar niet de motie, die slaat u over. De voorzitter: Wethouder Wit, misschien was hij er nog niet. De heer Wit: Nou, voorzitter, zoals ik net aangaf ga ik eerst even de vragen doorlopen en ga ik daarna de moties eventjes doen, als u het niet erg vindt. Even de draad terugvinden, waar was ik gebleven, klimaatadaptatie. Ja, we gaan natuurlijk wel maatregelen in de projecten ook de infiltratieriolen met de vervanging van de riolen die we de laatste jaren en de komende jaren ook gaan doen, zullen die maatregelen wel blijven. En de vraag die u concreet stelt, zijn wij klaar voor een 70 millimeter bui in deze stad? Nou, dat is best wel lastig. In principe kunnen onze riolen dat aan. Blijkt wel, als op het moment dat zo'n bui zou komen verwachten we wel dat we een aantal uren of in ieder geval een periode nog water in de straten zullen zien, ernstiger dan dat we momenteel zien.

Moet ik zeggen, we krijgen straks een hele zware bui heb ik begrepen dus ik ben ook heel benieuwd hoe dat zich gaat uitpakken. Maar in principe zijn onze, is ons rioolstelsel en ons watersysteem daarop voorbereid, al is het niet altijd meteen weer weg. Hoe dat zich gaat verhouden tot privébezit en kelders, dat is natuurlijk een tweede vraag, daar zal ook iedereen zijn eigen investering in moeten doen. Maar als we het hebben over klimaatadaptatie doen wij zeker nog investeringen. We blijven ook doorgaan met de organisatie zoals Steenbreek die toch de afgelopen jaren meer dan 10 procent van het particuliere versteende bezit hebben ontsteent. Dat is echt een stevige bijdrage aan het klimaatadaptief maken van ook onze openbare ruimte, niet alleen de openbare ruimte maar ook de tuinen van de mensen zelf. U heeft vragen gesteld over het Huis van de stad inderdaad. Nou, het CDA begon er ook al over, het is inderdaad niet als je aan komt rijden nu een heel welkom plaatje. Ook niet door de, nou, niet fantastische staat van de bestrating die daarbij ligt. We hebben daar nog binnen de begroting van het Huis van de stad de mogelijkheid om straks in ieder geval het voorterrein nog op te pakken en te zorgen dat daar een nette bestrating in komt. Het is niet direct een plan die ook helemaal toekomstgericht is, daar zijn de financiële middelen momenteel gewoon even niet voor.

En we hebben ook niet direct alles aangelegd omdat we ook de afgelopen tijd nog wat stevige werkzaamheden rondom de fietsstalling gehad hebben waar ook een NSA geplaatst is. Dus zwaar vrachtverkeer wat er nog overheen gegaan is maar het is wel onze bedoeling om daar op korte termijn een stap te zetten. Ik hoorde hier een vraag in mijn oor, NSA is een noodstroom aggregaat. Even kijken hoor. Dan gaan we naar … De voorzitter: Wethouder Wit, ik zie dat mijnheer Van ’t Eind die wil interrumperen. Mijnheer Van ’t Eind. De heer Van ’t Eind: Ja, voorzitter, dan nog één korte verdiepende vraag over uw antwoord over de openbare ruimte rond het Huis van de stad. De wethouder heeft het dan met name over de voorkant maar hoe zit dat met de achterkant bij de vijver en ja, daar gaat het onkruid ook omhoog. Terwijl dat kan in potentie een hele mooie plek zijn zeg maar, nu ligt het vol met ganzenpoep en, nou ja. De voorzitter: Wethouder Wit.

Pagina 34 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

De heer Wit: Ja, dank u wel, voorzitter. En ook inderdaad een terechte vraag, het is niet fantastisch nu maar ik heb er geen budget voor. Dus het is heel simpel, ik wil heel graag daar ook iets moois van maken. En u zegt, er staat ook onkruid. Nou ja, dat onkruid, dat heeft dan nog één voordeel dat het in ieder geval nog enige biodiversiteit brengt rondom de vijver. Maar het is inderdaad niet zoals we het willen zien en we zullen ook kijken of wanneer we daar wel nog een investering in kunnen doen. De voorzitter: Wethouder Wit, ik zie dat mijnheer Van Enk u ook wil interrumperen. De heer Van Enk: Voorzitter, ik begrijp het niet. Ik hoor net dat dit college nu alsnog dekking heeft gevonden voor het meerjarenonderhoudsplan, groenbeheer, et cetera. Waarom is er dan geen budget om het groen rond dit stadhuis te onderhouden? Dat zou daar toch ook uit betaald moeten gaan worden? De voorzitter: Wethouder Wit, wilt u daarop reageren? De heer Wit: Ja, daar wil ik zeker op reageren. Het klopt ook, het bestaande groen wordt daarvan onderhouden. En het bestaande groen wat daar nu momenteel achter dit mooie Huis van de stad en richting de Schouwburg ligt, dat wordt ook onderhouden volgens het huidige beheer of in ieder geval, het huidige beheerplan. Maar het aanleggen van nieuw groen of het aanleggen van nieuwe bestrating, daar heb ik momenteel niet de financiële middelen voor.

De heer Van Enk: Maar voorzitter, het wordt volgens mij niet onderhouden. De voorzitter: Via de voorzitter, mijnheer Van Enk. De heer Van Enk: Ik was net een fractie van een seconde te vroeg. De voorzitter: Ja, u moet wel via de voorzitter een interruptie doen dus heel kort. De heer Van Enk: Nee, dat is volgens mij waar de heer Van ’t Eind ook op wijst, het wordt niet onderhouden. Als je hier het Rijswijkse bos in loopt, het is een en al brandnetels, paden zijn overgroeid. Hier aan de zijkant zijn hele ganzenkolonies die met hun mest of overschot zorgen dat het helemaal kaal is langs de oevers in plaats van dat er gras groeit. En in het park tussen … De voorzitter: En wat is uw vraag? De heer Van Enk: … de Schouwburg en het stadhuis wil het onkruid... De voorzitter: Maar dat is meer een constatering of een opmerking. Ik zie, ik hoor geen vraag aan mijnheer Wit. De heer Van Enk: Dus hoe kan dat dan? Hoe verklaart u dat dan? De heer Wit: Ja, brandnetels houden van stikstofrijke grond, die hebben we hier genoeg zoals u weet met een stikstofdepositie in deze omgeving. Maar het beheer van de openbare ruimte is wel degelijk ook het bos meegenomen, het is alleen niet dat wij dagelijks daar met een maaimachine doorheen gaan.

En de openbare ruimte richting de Schouwburg wordt ook gewoon onderhouden op het kwaliteitsniveau wat wij ook in het groenbeheerplan in december of in januari moet ik zeggen hebben vastgesteld. Dan ga ik even verder, voorzitter, met de vragen die gesteld zijn. Ik heb een aantal aankondigingen van moties gehad van Rijswijks Belang dus daar ga ik nu even niet op in. Maar één vraag ook over de lachgascilinders en dat is een probleem wat inderdaad als een soort van zwaard van Damocles boven ons hoofd hangt. We weten nog niet exact wat de kosten gaan zijn voor die lachgascilinders. Dat zal aanzienlijk zijn want het is echt met enige regelmaat dat wij en Avalex ze aantreffen in de openbare ruimte. Avalex is allereerst aan zet om daarmee om te gaan, hoe halen we Pagina 35 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

ze uit het restafval en hoe halen we ze uit onze containers? Op het moment dat wij ze vinden in de openbare ruimte kunnen we ze veilig afvoeren. Op het moment dat wij, in ieder geval richting Avalex, op het moment dat wij, dat ze in het restafval geplaatst worden, ja, dan kunnen ze voor gevaarlijke situaties in de verbrandingsovens zorgen. En dat is zorgwekkend want het heeft, is al een aantal keren voorgekomen dat een verbrandingsoven tijdelijk stil heeft gelegen. Dat kost ontzettend veel geld, niet alleen om te repareren maar ook gewoon omdat je minder productiekwaliteit op dat moment hebt dus minder kan doorwerken op zo'n installatie. En tegelijkertijd heb ik ook niet het antwoord want wij lobbyen regelmatig en met kracht ook via de NVRD, de branchevereniging en via de VNG richting de Rijksoverheid. Uiteindelijk is de wetgeving die aangepast is, waardoor de lachgascontainers of lachgas in de Opiumwet is terechtgekomen, zorgt ervoor dat eigenlijk het statiegeldsysteem wat erop zit niet meer werkt. De Rijksoverheid zal daar echt iets aan moeten doen, die lobby die blijft komen. Ik weet dus ook niet, koffiedik kijken, of dat gaat gebeuren. Dus wij verwachten wel dat daar kosten voor gemaakt zullen worden.

Avalex heeft in ieder geval richting ons als bestuurders aangegeven dat zij op het moment dat we gaan kijken of we in ieder geval de inzameling of een punt kunnen inrichten, en hoe we dat gaan doen en waar weten we nog niet precies, dat mensen ze wel in kunnen leveren. Maar ja, tegelijkertijd als het in de Opiumwet zit betekent ook dat je iets gebruikt wat eigenlijk niet toegestaan is. Dan vraag ik mij af hoeveel of hoe groot de bereidwilligheid van mensen is om dan die container te komen inleveren. Dus ik zie daar nog wel een uitdaging voor de toekomst en dat wellicht al voor de hele nabije toekomst. Voorzitter, D66 heeft vragen gesteld over het Wilheminapark en de landgoederenzone. Het Wilhelminapark, wanneer en welke actie kunnen we snel inzetten en wanneer gaan we daarmee starten? Nou, we zijn al gestart daarmee. De afgelopen jaren hebben we ingezet op groot onderhoud van het groen, de aanleg van de parkeerplaats, het verbeteren van de parkeerplaats, een tijdelijke speelplek, de faunapassage over de bosgang dus zo zijn er wel degelijk werkzaamheden. En momenteel inventariseren we waar bijvoorbeeld nieuwe beschoeiingen nodig zijn en waar natuurvriendelijke oevers mogelijk zijn. We plaatsen dit jaar bijvoorbeeld een nieuwe beschoeiing bij het hondentrainingsterrein.

De komende periode gaan we ook aan de slag met de entree, het herinrichten van het Hazepad, de sportplek en we hebben nog wat verweesde kunst die we daar ook willen plaatsen, die nu nog in opslag staat bij de werf. En dan hebben we natuurlijk nog een aantal grote werkzaamheden die daar plaatsvinden. Er is nog een toegangsweg naar de bouwlocatie Parkrijk, die moet ook nog heringericht worden. En straks komt WarmtelinQ met de lijn vanuit Rijswijk naar Leiden ook nog een keer door dat terrein heen dus ook daarna zullen we nog extra werkzaamheden moeten uitvoeren. Over de landgoederenzone, het afgelopen jaar hebben we het inrichtingsplan daarvoor in het participatieproces gehad. Het gaat inrichtingsplan vooral voor Van Vredenburchweg naar het Julialaantje. In september wordt dit proces afgerond en dan wordt het definitief ontwerp dan ook vastgesteld. De start van de uitvoering staat gepland in het tweede kwartaal 2025. En tegelijkertijd lopen we participatieproces of verbeteren van Schoonoord, een deel van de groenzone. Er wordt een ontwerp gemaakt voor de verbetering van de entrees en de padenstructuur en de buitenplaatslanen in deze zone. Ik wil er natuurlijk wel bij zeggen dat, het gaat echt over fase 1, fase 2 hebben we nog als raad en als gemeente nog geen budget voor gereserveerd. Dan had ik nog wat vragen van D66 gehad ook over de groenblauwe schoolpleinen.

Ja, of eigenlijk over de schoolpleinen die open zijn. Nou, niet over de groenblauwe maar of ze open zijn voor de buurt, ja of nee. Sommige scholen, ze hebben inderdaad besluit genomen om scholen om hun pleinen af te sluiten. Mevrouw Woudstra: Punt van de orde. De heer Wit: En ik snap dat u de oproep doet om die scholen … Pagina 36 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

De voorzitter: Mevrouw Woudstra wil een punt van orde maken. Mevrouw Woudstra: Ja, punt van orde, ik had een oproep gedaan maar aan de scholen niet aan de wethouder dus voor mij hoeft die er niet op in te gaan. De voorzitter: U doet een oproep, u heeft een oproep aan scholen gedaan en niet aan de wethouder. Mevrouw Woudstra: Ja, precies, ja. De voorzitter: Mijnheer Wit, wilt u dan uw betoog voortzetten? De heer Wit: Maar voorzitter, dan laat ik die even voor wat het is. U vraagt wel het college om inzicht te houden op subsidies vanuit de provincie, Rijksoverheid voor verduurzaming van ons vastgoed. En daar hebben we bijvoorbeeld bij de koppeling met subsidiedatabase Vindsubsidies heeft de afdeling vastgoed echt een goed overzicht van alle beschikbare subsidies en worden wij proactief op de hoogte gehouden daarvan. Nou, het tempo van die verduurzaming wordt uiteindelijk natuurlijk wel bepaald door de mogelijke financiële mogelijkheden die we hebben. Want de subsidies die je kunt aanvragen en die we ook dus zoals bij De Schilp wel binnenhalen, die gaan wel altijd uit van cofinanciering. En dat betekent dus dat we ook echt daar een investeringsvoorstel richting uw raad voor moeten doen om daar die stap te kunnen zetten. Even kijken, heb ik nog meer vragen.

Het Huis van de stad, heeft u nog een vraag over gesteld, hebben wij geleerd van het toegankelijkheidsprobleem? Nou, het toegankelijkheidsprobleem in ieder geval van de werkzaamheden die er nu nog straks aan de extra rolstoellift worden toegepast en de aanvullende maatregelen die we ook nog gaan uitvoeren. Nou, oorspronkelijk was natuurlijk, moet ik er wel bij zeggen, het rapport wat uitgebracht is gaf wel aan dat het Huis van de stad goed toegankelijk was en is. Wij hebben echter wel naar aanleiding van het rapport besloten van, nou, we kunnen daar nog een stapje bovenop doen, daarom komt die extra lift er en daarom gaan we een groot deel van die aanbevelingen ook overnemen en hebben wij daarvan geleerd richting de toekomst. Het komt natuurlijk ook niet zo heel vaak voor dat je een bestaand pand als dit gaat renoveren en waarbij je met de beperkingen van bestaande bouw zit om een huis of een Huis van de stad of een ander pand toegankelijk te maken. Bij nieuwbouw is het eenvoudig, dan weet je gewoon, we hebben een bouwbesluit, daar staan toegankelijkheidseisen in, daar gaan we aan voldoen.

Maar we gaan natuurlijk, komen we weer bij De Schilp, die gaan we ook, als we die gaan renoveren, als u als raad daar het investeringsvoorstel straks voor goedkeurt het eind van dit jaar, dan zullen we daar ook goed moeten kijken dat we daar zeker op een sportlocatie voldoen aan alle eisen en mensen op een goede manier binnen kunnen houden. Hebben we daarvan dus van geleerd? Jazeker leren wij continu van alle ontwikkelingen die wij in de stad opzetten. Dan is er nog … De voorzitter: Mijnheer Wit, ik zie dat mevrouw Woudstra u wil interrumperen. Mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra: Ja, zo kan het dus zijn dat het vaker voorkomt dat renoveren en aanpassen dan dat we zelf misschien wel denken want er staat aardig wat vastgoed van onszelf op de rol. Goed om te horen dat bij De Schilp ook gaat gebeuren. Maar nu hoor ik u niet zeggen dat u bij De Schilp de doelgroep ook van tevoren betrekt en als de maatregelen worden gelopen ze ook met ze doorloopt. Kunt u dat bevestigen? De voorzitter: Wethouder Wit, wilt u daarop reageren? De heer Wit: Ja, voorzitter, dat wil ik zeker. Goed, eigenlijk is het goed dat u me nog even daaraan herinnert. Afgelopen of twee weken geleden, drie weken geleden was ik met het VNG-congres in Gouda was ik in het stadhuis daar.

En het stadhuis, daar hebben ze inderdaad ervaringsdeskundigen in het volledige traject richting straks, de renovatie die moet nog starten, meegenomen om te kijken, Pagina 37 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

wat moeten we nou doen om het voor u toegankelijk te maken? Ik vind dat heel sympathiek. Ik vind het ook echt eigenlijk een must dus ik zal me daar hard voor maken dat we dat ook bij onze projecten op die manier gaan doen. Even kijken, ik had nog een vraag gehad in het algemeen. Eigenlijk werd die gesteld aan mijn collega Van Damme over cultuur, waarom bezuinigen we niet op cultuur? We bezuinigen wel op cultuur want we indexeren niet. We hebben ook duidelijk aangegeven in de grote subsidielijst dat wij niet gaan indexeren. Dat betekent dus ook dat er behoorlijk wat kosten die momenteel bij grote instellingen gemaakt worden als het gaat om bijvoorbeeld stijgende lonen, et cetera, dat die niet door ons gecompenseerd worden. In ieder geval niet in de mate waarop zij die ervaren en dat betekent dus dat ze moeten gaan schrappen ook al in hun eigen programma. We hebben vanochtend de subsidie voor Trias goedgekeurd en daarin zijn we niet meegegaan in de aanvraag. Dat betekent dus ook dat Trias in haar programma moet gaan schrappen. Ik laat het even aan Trias om de communicatie daarover te doen welke programma's zij gaan schrappen want ik vind ook dat zij dat bij de betreffende klanten die ze daarbij hebben, de mensen die die programma’s volgen, moeten kunnen aangeven. Maar dat is echt wel direct gevolg van het feit dat we op deze manier naar de begroting kijken.

Tegelijkertijd is het wel zo dat we ook kijken, we hebben bijvoorbeeld zeker voor de gebruikers van ons eigen vastgoed, gaan we ons vastgoed, de huurprijzen wat verhogen. Dat heeft te maken met het feit dat we ook de indirecte subsidies duidelijk willen maken. Ook een gevolg van een motie die in een eerder stadium is ingediend. En dat betekent dus als wij die subsidies of die huren omhoog gaan gooien om het kostendekkend te maken, dat we dat wel ook weer in de subsidieaanvraag terug gaan zien. Anders dan helpen wij met samen … De voorzitter: Wethouder Wit, mag ik vragen om iets kort en bondiger in te gaan op de vragen? De heer Wit: Nou, voorzitter ... De voorzitter: En ik zie dat mevrouw Van Nunen u wil interrumperen. Mevrouw Van Nunen, heel kort graag. Mevrouw Van Nunen: Voorzitter, wij, ik wil heel even reageren op wat de wethouder nu zegt over Trias. Wij hadden een maand geleden een gesprek met Trias en toen bleek ook, want dat lijkt dan zoals uit een aantal sprekers, van een aantal sprekers blijkt of lijkt dat het heel elitair is kunst. Wist u, zeg ik eigenlijk ook een beetje tegen mijn collega's, dat Trias bijvoorbeeld ook de huur van instrumenten betaalt voor kinderen met een Ooievaarspas die dat niet zelf kunnen betalen. Dat doen ze uit hun eigen budget. Ik wil graag dat u dat meeneemt in ook uw tweede termijn.

De voorzitter: Dit is een interruptie in de richting van, niet van mijnheer Wit denk ik. Aan de rest van de raad. Mevrouw Van Nunen: Nee. Maar meer naar aanleiding van wat er in de raad is gezegd, ja. De voorzitter: Oké, mijnheer Wit, wilt u vervolgen? De heer Wit: Ja, voorzitter, en het spijt me dat ik af en toe wat uitbreid maar het is toch echt ook van belang dat de raad op een goede manier meekrijgt wat hier, waar we nu momenteel voor staan. Ja, en cultuur vind ik dan wel iets waar ik echt even de tijd voor neem. Uiteindelijk de grote cultuurinstellingen zoals wij die nu hebben, hebben geen vet op de botten. Na de coronaperiode … De voorzitter: Mijnheer Wit, ik zie dat mevrouw Koegler u wil interrumperen. Mevrouw Koegler Böhm: Ja, want we hebben het nu over de grote instellingen. Nou goed, daar bent u duidelijk in. Tegelijkertijd staat er ook expliciet op vermeld dat de kunstpercentageregeling, daar tornen we niet aan. Kunt u zich voorstellen dat het voor onze inwoners niet evenwichtig voelt dat we Pagina 38 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

het groenonderhoud om het Huis van de stad, dat noemen we, hebben we het net over, dat het eigenlijk er niet voldoende goed uitziet. Maar dat we dan wel kunst ergens neerzetten, dat het gewoon niet met elkaar in verhouding is voor onze inwoners. Kunt u zich dat voorstellen? De voorzitter: Wethouder Wit. De heer Wit: Dat is een gewetensvraag denk ik. Ik kan mij best voorstellen dat men op bepaalde manier kijkt naar verschillende onderwerpen. Ik denk dat de wijze waarop wij met de kunstregeling omgaan, dus het nu ook wat ik net aangaf bij het Wilhelminapark verweesde kunst die al jaren opgeslagen staat, gaan plaatsen. Dat dat een uitstekende manier is om toch weer kunst in de openbare ruimte te brengen. En ik vind het ene echt losstaan van het andere. Ik ben het nog steeds niet met u eens want u stelt dat het niet op orde is rondom het Huis van de stad. Nou, ik ga daar deels in mee als het gaat om de verharding maar over het groen hierachter en over het bos hierachter vind ik dat niet helemaal terecht. Kunst en cultuur is iets, nou, ik ga toch even verder mijn betoog, anders dan denk ik dat ik veel te ver ga uitweiden. Nogmaals, na de coronaperiode hebben de instellingen geen vet meer op de botten. En bezuinigingen op subsidies, in de regel snijden meteen in de activiteiten en die zullen dus ook direct merkbaar zijn bij onze inwoners.

En tegelijkertijd, op het moment dat wij begroting of hoe heet dat subsidieaanvragen binnen gaan krijgen voor het komende jaar, dan zullen wij ook kritisch kijken naar die aanvraag of daarmee ook het beleid wat wij hebben, het cultuurbeleid wat is vastgesteld 2016-2030, of dat gediend wordt. En dat blijven we kritisch volgen. Ik heb de motie nog niet, is volgens mij nog niet ingediend door Rijswijks Belang dus daar zal ik in tweede termijn dan verder op reageren. Ga ik nu even vaart maken langs de moties, voorzitter. De concept of de motie, grip op reclame, door u ingediend. Ja, ik snap de motie van GroenLinks. Het is juridisch alleen erg moeilijk om algemeen kaders te stellen maar we kunnen inderdaad in de aanbestedingsvoorwaarden die wij zelf opstellen wel zaken opnemen in contracten met reclame-exploitanten. Dus er zijn een aantal contracten die binnenkort aflopen, we zijn ook bezig met het beleid dus ik wil daar zeker mij hard voor maken om dat mee te nemen. Maar uiteindelijk is het wel zo dat wij het extra in financiën of extra inkomen uit reclame in de buitenruimte nu inzetten als mogelijkheid om onze exploitatie dekkend te maken, onze begroting dekkend te maken. Ja, en op het moment dat je daar voorwaarden aan gaat stellen, dan kon dat natuurlijk wel lastig worden dus het is wel even een afweging die je dan gaat maken.

Maar ik laat dit dan toch uiteindelijk ook even aan uw raad als oordeel daarover, u kent mijn mening. Dan is er een motie ingediend VVD, meerjarenoverzicht. Heeft u die al ingediend? Ik ben niet helemaal zeker. Kostenherinrichting infrastructuur, die heeft u ingediend? Ja, dat vind ik ook een uitstekende motie. Het is deels doen we dat al natuurlijk want we hebben al inderdaad zoals u zelf ook aangeeft een deel al inzichtelijk gemaakt via het fietsplan. Maar en we hebben ook in het wegenbeheerplan ook al inzichtelijk gemaakt wat de kosten zijn voor de komende jaren voor elementenverharding in asfalt. Maar wat u hierin vraagt, dat kunnen wij leveren en zullen we bij de begroting beschikbaar stellen. Dan heeft D66 een motie ingediend over circulair groen. Dat vind ik echt een hele sympathieke motie en dat is ook precies zoals wij onze aanbestedingen doen dus dat vind ik wel mooi dat dat aansluit. Hout wat momenteel vrijkomt uit onderhoudswerkzaamheden, dat is voor de aannemer. Daar hebben we de inschrijfprijs ook op gericht. Dat betekent dus dat zij uit het hout ook inkomen halen. Op het moment dat wij dat niet doen, dan zal die aanbesteding hoger uitvallen maar het vrijkomend hout wordt wel gebruikt.

Dat wordt gebruikt voor bouwconstructie, voor muziekinstrumenten, voor klompen, voor papier, voor emballage, kratten en pellets dus het wordt daadwerkelijk, krijgt dat een tweede leven. Het is niet zo dat dat allemaal de versnipperaar of de verbrandingsoven in zou gaan. Incidenteel leveren we op verzoek momenteel houtsnippers, dat is aan scholen of aan stichtingen. En we zijn momenteel aan het verkennen om samen met de Natuurtuin te kijken hoe we hergebruik van vrijkomende wilgentenen, die worden door Natuurlijk Delfland gesnoeid om de wilgen in de Pagina 39 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

gemeente te kunnen organiseren. En richten we ons op scholen, verenigingen en stichtingen, niet op particulieren. Particulieren kunnen we niet goed organiseren en dat kunnen we ook niet kostendekkend doen. Dus dat, bereid om heel ver te gaan en te kijken hoe we dat op een goede manier kunnen doen maar ik wil u echt afraden om dat ook ons te vragen dat met particulieren te gaan doen. Dus op die manier zou ik, ja, de motie is eigenlijk, wordt al door ons uitgevoerd voor een groot deel. Maar met de particulieren wat erin staat kan ik, zou ik hem toch echt ook ontraden. Maar ik denk dat ik een redelijke toezegging heb gedaan wat we wel kunnen doen. Voorzitter, dat denk ik, dat was mijn eerste termijn. Ik heb geen verdere moties. Dank u wel. De voorzitter: Ja, dank u wel, wethouder Wit. Ik zie dat mijnheer Nunnikhoven u nog wil interrumperen. De heer Wit: Ja, dat is … Nee dat hoeft niet, voorzitter, want ik denk dat ik … Hij heeft wel een motie en daar heeft die het net al over gehad, motie over de sportzalen. Ja, en hallen om daar naar de toekomst beter naar te kijken. Deze motie ga ik toch ook echt ontraden en om tweeledig. Het onderzoek wordt momenteel uitgevoerd in het kader van het voorzieningenonderzoek wat wij breed aan het opzetten zijn. Daar zitten ook sporthallen en sportzalen richting de toekomst in.

Kijken we dus ook naar, hoe ziet Rijswijk er over een aantal jaar uit en wat hebben we daarvoor nodig? Tegelijkertijd zijn we natuurlijk nu bezig om geen gymzalen bij nieuwe scholen te plaatsen maar echt een sportzaal. En het tweede, er loopt nog een onderzoek en dat is vanuit de rekeningcommissie die, of sorry, de rekenkamer. Die heeft een parallelonderzoek lopen waar gelukkig wel goede communicatie tussen beide onderzoeken is, wat ook ingaat op de voorzieningen maar ook ongetwijfeld iets gezegd gaat worden over de sportvoorzieningen. Dus om nou nog een onderzoek door een derde partij te laten doen, ja, persoonlijk vind ik dat een beetje te veel van het goede. Want u kunt wel zeggen, ja, we laten het doen door de universiteit of door een hogeschool, het kost mij wel weer een hele capaciteit om die mensen te gaan ondersteunen, een opdracht te schrijven en om ze daarin dan ook richting een goed einde te brengen. Want die doen dat ook niet voor niks, die doen dat in het kader van een afstudeeronderzoek of iets dergelijks en dat betekent dus ook dat je daar tijd in moet steken. Dus als u het niet erg vindt, ik zou deze motie ontraden. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Wit. Ik zie mijnheer houden. Ik zie mijnheer Nunnikhoven, u wil nog een keer interrumperen op dit punt.

De heer Nunnikhoven: Ja, een verhelderende vraag van de wethouder want dan kan inderdaad, voorzitter, de tweede termijn een stuk sneller. Omdat het onderzoek wat er nu ligt van 2018, 16 juli om precies te zijn, er wordt gesproken namelijk dat in 2035 de 60.000e inwoner van Rijswijk wordt geïntroduceerd. Het is 2024 we hebben dat al gehaald. Dus u kunt beloven en toezeggen dat dus in het onderzoek wat in december komt, daar staan ook gelijk de binnensportaccommodaties in. Zodat wij in januari, wanneer de Marimbahal op de agenda staat, gewoon duidelijk een oordeel als raad kunnen doen. Dank u wel. De voorzitter: Ja. Wethouder Wit. De heer Wit: Voorzitter, wat ik eerst eerder heb gezegd is dat wij het onderzoek in het eerste kwartaal van 2025 indienen. Dus of dat voor de behandeling van de Marimbahal is, dat weet ik niet zeker. Maar we gaan wel degelijk kijken inderdaad naar verder dan 60.000 inwoners, dus echt richting echt toekomstbestendig. Ja, dank u wel. De voorzitter: Dan wil ik het woord doorgeven aan wethouder Van Malsen. De heer Van Enk: Voorzitter? Pagina 40 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

De voorzitter: Mijnheer Van Enk, u heeft al drie interrupties gehad. Wethouder Van Malsen. De heer Van Malsen: Ja, voorzitter, dank. Even kijken of die ook dichterbij kan. Met uw welbevinden laat ik de beschouwende inleiding van mijn betoog voor de tweede termijn. Andere collega's hebben dat wel gedaan maar ik geloof ook dat we over een kwartiertje welkom zijn bij de Golden House en ik wil verder niet de tijd van onze welverdiende eetpauze afsnoepen. De vragen die nog gesteld werden die ik nog te beantwoorden heb, te beginnen bij Beter voor Rijswijk. Die vroeg naar het postcodebeginsel voor scholen, gaan ze dat invoeren? Nou, in de eerste plaats is dat iets aan de scholen zelf om met een postcodebeginsel te werken en daaraan vooraf moeten scholen een voorkeursbeleid opstellen. Dit hebben we al meerdere malen aangegeven ook bij de scholen, dat die wens leeft. De scholen hebben tot nu toe nog niet echt gereageerd op die vraag vanuit ons en niet echt positief gereageerd dus we blijven dit agenderen bij de schoolbesturen. Daarnaast vroeg Beter voor Rijswijk naar het Jeugdeducatiefonds en het schoolmaaltijdenprogramma, hoeveel Rijswijkse scholen zijn daar inmiddels in geïnteresseerd of bij aangesloten? Van het Jeugdeducatiefonds weten we dat in ieder geval vier scholen geïnteresseerd zijn om aan te sluiten bij dat fonds.

En het schoolmaaltijdenprogramma, we hebben een uitvraag gedaan bij 26 scholen. Elf daarvan hebben gereageerd en die zijn allemaal bekend ook met het programma, en zes daarvan doen ook daadwerkelijk mee met het programma. En belangrijk is om hier ook te benadrukken dat we deze twee dingen, dus het Jeugdeducatiefonds en de schoolmaaltijden, ook nadrukkelijk mee gaan nemen in het integrale armoedebeleid dat we in het najaar met uw raad zullen bespreken. En ook het uitvoeringsprogramma, waar daadwerkelijk echt de maatregelen in komen te staan, dat dan ook vanuit dat beleid opgesteld zal worden. Dus dit heeft zeker de aandacht. Rijswijks Belang stelde wat vragen over de fietsregeling en heeft een motie aangekondigd. Met toestemming van de fractie van Rijswijks Belang wil ik daarop reageren als de motie definitief in de tweede termijn ingediend is. Dan kan ik door met de volgende fractie, dat is D66. Die stelde een vraag over mantelzorg, hoe gaan we in deze tijden en de uitdagingen die voor ons staan om met onze mantelzorgers en vooral, hoe houden we zicht op onze populatie mantelzorgers? Dat doen we hoofdzakelijk via Welzijn Rijswijk, die hebben namelijk de meeste diensten die wij leveren aan mantelzorgers onder hun hoede. En dan gaat het om de mantelzorgconsulenten, zij coördineren ook de casemanagers, ze organiseren ook allerlei activiteiten voor mantelzorgers.

Ik was laatst nog bij een voorstelling, de mantel der liefde heette dat, speciaal opgezet voor mantelzorgers door mantelzorgers ook overigens om over die, nou, de problemen en de uitdagingen waar mantelzorgers tegenaan lopen te praten. En ook de mantelzorgwaardering, die blijft op dit moment intact. We hebben ook nog regelingen voor parkeervergunningen voor mantelzorgers en al dat beleid, daar is het idee van dat we dat gewoon zullen behouden. U heeft nog wel een mantelzorgplan van ons te goed naar aanleiding van een motie die is ingediend. Daar zijn we ook mee aan het werk maar gezien de hele Kadernota-operatie is dat op een zijspoor gekomen. Dat wil niet zeggen dat de aandacht daarop verslapt is maar we moeten gewoon even kijken naar de financiële consequenties van dat plan en in hoeverre die nog realistisch zijn. En hoe en waar we die dan eventueel nog kunnen borgen, dus waar we dat geld vandaan zouden kunnen halen. Dan vroeg de D66 ook nog naar het antidiscriminatiebeleid, wordt dat ook nog besproken met de inwoners? Er komt niet een aparte consultatieronde met inwoners. We hebben al wel de Adviesraad Sociaal Domein om advies gevraagd, die heeft inmiddels ook positief geadviseerd op het beleid. En ook de Coalitie Inclusie vanuit de Brede Welzijnsnota zal gevraagd worden om mee te kijken op het beleid.

Maar onderdeel van het beleid zelf is nadrukkelijk om ook stadsgesprekken te gaan organiseren met inwoners over wat inclusie en antidiscriminatie voor hen betekent en ook waar ze tegenaan lopen en wat voor behoefte zij zouden hebben. Dan ben ik alweer aanbeland bij de fractie van de Partij van de Arbeid. Die stelde wat vragen over de BUIG in eerste instantie. Wanneer worden we hierover geïnformeerd en wat krijgen we daar voor informatie? In het najaar zal er een Pagina 41 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

raadsinformatiebrief met uw raad gedeeld worden waarin de ontwikkeling in de BUIG benoemd worden, beschreven worden. En ook de maatregelen die wij tot nu toe genomen hebben, zoals de allerhande pilots die we ook krap een weekje geleden kort besproken hebben. Dus dat is een goed moment om ook dat gesprek over mensen duurzaam aan het werk helpen en de effectiviteit van alle interventies die we op de BUIG plegen te bespreken. De Inwonersraad voor Armoedeverlichting, of ik al een kleine terugkoppeling kan geven wat daaruit gekomen is? Even met alle slagen om de arm want we hebben nog geen conclusie getrokken met deze Inwonersraad, er zijn een stuk of vijf bijeenkomsten geweest en in september wordt eigenlijk het definitieve rapport, ik weet eigenlijk niet in wat voor vorm het zal zijn maar ze zullen iets presenteren, wordt aan de gemeente gepresenteerd en dan is het aan ons om daar ook echt uitvoering aan te geven. Maar een aantal zaken die al langs zijn gekomen zijn bijvoorbeeld het toegankelijker maken van de minimaregelingen, het versterken van de sociale kaart, meer betaalde ervaringsdeskundigen dus echt ervaringskennis in de organisatie opnemen.

En dan niet alleen maar af en toe even iemand inhuren en die dan op pad sturen met een boekenbon nadat die een presentatie gegeven heeft maar echt zorgen dat ambtenaren zelf ook weten wat het betekent om bijvoorbeeld gebruik te maken van minimaregelingen. Versoepelen van regels, dus meer aan het formaat werken. En ook de pilot die onlangs in Arnhem gestart is met het kwijtschelden van schulden voor een selecte groep inwoners, die werd genoemd als optie. Maar dat is nu eventjes de longlist zeg maar en we gaan de komende tijd daarmee verder en dan zullen we uw raad daar ook tijdig over informeren. Dan stelde mevrouw Van Nunen nog een vraag over de voorschoolse opvang, hoeveel doelgroepkinderen doen daaraan mee? In het eerste kwartaal van 2024 hebben 175 doelgroepkinderen meegedaan aan de voorschoolse educatie. Dat zijn ook gemengde kinderen dus daar zitten de kinderen niet alleen maar bij andere kinderen uit deze doelgroep bij elkaar maar het zijn echt alle kinderen door elkaar. Op die manier profiteren ze ook van elkaars aanwezigheid. De vraag werd ook nog gesteld over Taalnetwerk, hoeveel mensen bereiken we daarmee? Taalnetwerk, zoals de naam al suggereert, is een netwerk van allerlei organisaties. Dus het netwerk zelf houdt zijn bereik niet bij want het zijn diverse partners die taalactiviteiten aanbieden.

Dus exacte cijfers hebben we nu niet maar ik kan u wel toezeggen dat we die uitvragen en daar later schriftelijk op terugkomen. Dan tot slot, voorzitter, vroeg mevrouw Van Nunen nog naar de woningbouwplannen, zijn we op koers om de 30 procent te behalen? Nou, tot nu toe hebben we een heleboel afspraken gemaakt van de Regionale Realisatieagenda, waarin negen gemeenten hun handtekening hebben gezet om in de regio Haaglanden toe te bewegen naar 30 procent sociale huur. Maar ook de allonge op de prestatieafspraak, het zogenaamde vijfsporenbeleid dat we met de Rijswijkse corporaties hebben afgesloten. Dat zijn allemaal hele mooie stukken papier waar handtekeningen onder zijn gezet. We zijn voornemens ook om in het najaar weer een sessie te organiseren net als vorig jaar met de woningcorporaties om eventjes de peilstok erin te gooien van, nou, waar staan we nou? We zijn daar ook naar aan het kijken of we met de corporaties samen een soort bouwakkoord kunnen sluiten om te kijken of we een aantal zaken echt kunnen prioriteren. Dat gezegd hebbende, als we kijken naar de Woonzorgvisie zijn we op zich al goed op weg met een aantal woonvormen.

Nou, ik heb al eens wat gezegd over wonen met een plus in de sociale huursector maar ook in Te Werve Oost zullen binnenkort dertig sociale huur, dertig woningen, zorgwoningen gerealiseerd worden, in de oude HBG-locatie zullen een groot aantal zorgwoningen gerealiseerd worden. En heet van de naald is dat ik zonet tijdens de eerste termijn van uw raad te horen heb gekregen dat Rijswijk Wonen goedkeuring heeft gekregen van haar Raad van Commissarissen om 63 sociale huurwoningen in het Havenkwartier in het Harbour Park project te gaan realiseren. Dus er zit beweging in maar we hebben ook echt nog wel wat werk te doen. Voorzitter, dank u wel, dat is het voor mijn eerste termijn.

Pagina 42 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van Malsen. Ik zie dat mijnheer Van Dam u wil interrumperen. Heel kort graag, mijnheer Van Dam. De heer Van Dam: Ja, het is niet per se de heer Van Malsen die ik wil interrumperen maar ik heb nog een aantal dingen niet gehoord en ik hoop dat het college daar nog antwoord op kan geven. Ik vroeg me af of u in de tweede termijn ingaat op de drie moties die we hebben ingediend. Dus ik vroeg me specifiek af, wat vindt u van het voorstel om te kijken naar ruimte binnen onze subsidieregelingen? Wat vindt u van het voorstel om te temporiseren in de bouwprojecten? Wat vindt u van het voorstel om te kijken of we die 15 miljoen aan externe inhuur wat kunnen drukken? Specifiek over die laatste heb ik nog een vraag aan de heer Van de Laar. Hij gaf aan dat ontwikkelaars in proceskosten de inhuur vergoeden van de externe die dan worden ingehuurd. Betekent dat dan dat die geen onderdeel zijn van die 15 miljoen die we in de jaarstukken hebben staan of behoren die daar dan wel bij? En ik vroeg me af, komt nu het onderzoek naar het niveau van onze voorzieningen, komt dat nu voor het Kaderdebat of krijgen we dat dan pas na het Kaderdebat? Want er wordt een presentatie gegeven in het nieuwe jaar heb ik dan wel gehoord maar ontvangen wij dat onderzoek eerder voor het Kaderdebat of is dat niet het geval? Dat zijn de vragen die ik nog had.

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam. Maar dat is niet echt een hele korte interruptie. Ik kijk naar het college, wethouder Van de Laar? U kunt het ook eigenlijk ook voor een tweede termijn laten. Ik denk qua tijd, we lopen echt uit en ik wil wel dat we ook op tijd kunnen eten. Mijnheer Van Dam. De heer Van Dam: Ja, punt van orde. Kijk, er wordt op heel veel moties gereageerd. Ik vroeg gewoon, mijn vraag is ook, gaat u daar nog nu op reageren want dat … De voorzitter: Hij gaat daarop reageren. De heer Van Dam: We verzoeken het ook de tweede termijn, dan hoef ik niet daar nog een keer te gaan interrumperen. Mevrouw Sahin: Ja, maar dat gaat die doen in de tweede termijn. Wethouder Van Malsen was klaar met zijn eerste termijn. Dus dan blijft over dat ik kan ingaan op de gestelde vragen rondom externe inhuur. Ik wil daar graag op antwoorden dat eigenlijk de overschrijding, die totale inhuurkosten, het te veel uitgegeven bedrag 722.700 is geweest. Dus wellicht in de jaarstukken is het niet heel erg duidelijk aan u gepresenteerd maar de uitgave inhuur was 13 miljoen, waarvan begroot 5,4 miljoen. Aanvullende dekking was er uit vacatureruimte 6 miljoen en dekking uit investeringen 878.000. Dus er is als u zegt van, ja, het is inderdaad nog steeds een overschrijding maar niet wellicht zodanig dat u dat heeft kunnen lezen vanuit de jaarstukken. Dus dat wil ik verduidelijken.

Ik wil ook toelichten wat we allemaal doen aan het verminderen van externe inhuur. Natuurlijk wil je als gemeente zelf in staat zijn om alles op te pakken en uit te voeren maar dat is helaas absoluut niet mogelijk met de huidige situatie op de arbeidsmarkt. Zeker niet als het gaat om een aantal ontwikkelingen in het fysieke domein. Maar we zien ook dat in domeinen zoals sociaal domein maar ook in het domein waar ik zelf verantwoordelijk ben, veiligheid, we steeds meer afhankelijk zijn van externe inhuur. En soms is het ook heel goed want je hebt soms vakspecialistische kennis nodig in huis en die huur je dan tijdelijk in. Maatregelen die genomen zijn om inhuur te beperken is het aantrekken van recruiters en dat heeft onze positie op de arbeidsmarkt wel degelijk versterkt. We doen het best goed als het gaat vergeleken met andere gemeenten, 79 procent van de vacatures lukt het om op die manier in te vullen. En we doen het ook goed als het gaat om de doorstroom van eigen personeel. Daarnaast zie ik zelf ook dat we heel goed zelf samenwerken met de MRDH, in pools, MRDH Support en met de provincie, we hebben ons eigen traineeprogramma zodanig aangepast. Dus waar nodig zetten wij ons in om de externe inhuur te beperken. Ik zeg u ook toe dat de inspanning, dat we dat Pagina 43 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

gaan continueren omdat we natuurlijk ook zeker zien dat de externe inhuur ook iets is wat we ook willen beheersen en het liefst nog willen verminderen. Maar als ik kijk naar de motie, grip op inhuur, dan wil ik deze ontraden omdat daarmee we dit niet kunnen waarmaken. Omdat we risico lopen dat we een aantal vitale kerntaken die we ook daadwerkelijk hebben niet goed kunnen uitvoeren. Dus maar ik zie deze motie wel als een soort oproep om extra in te spannen. En misschien een extra oproep om in de jaarstukken volgend jaar ook beter aan u te rapporteren waardoor dan wel en niet overschrijding is en hoe die dekking uit investeringskosten en uit die vacatureruimte is ontstaan. Dat wil ik u wel toezeggen. En dan kijk ik ook de wethouder financiën aan, ik denk dat hij dat ook goed zal vinden. Ik zie dat mijnheer Oelen mij wil interrumperen dus mijnheer Van Oelen, ik geef u het woord. De heer Van Oelen: Ja, dank, voorzitter. Fijn dat u die toezegging wil doen voor de jaarstukken van volgend jaar om het zicht wat te verbeteren. Maar ik zou eigenlijk toch het college willen vragen om datgene wat u zonet, zojuist vrij snel achter elkaar vertelde, waardoor het beeld wat voor de raad is geschetst in deze stukken, om dat toch nog een keer schriftelijk weer te geven zodat we het beeld wat scherp hebben ook over deze stukken. Mevrouw Sahin: Ja, ik vind dat een goede vraag en ik zeg u dat toe.