Concept verslag Raadsvergadering (kaderdebat) 9 juli 2024

De heer Oelen: Want het verschil is nogal groot namelijk. Mevrouw Sahin: Ja, ik zeg u dat toe. Ik wil uw raad, deze informatie die ik nu deel, ook schriftelijk vastleggen wat we doen aan externe inhuur. Ik vind het ook, ook eerder zijn er vragen gesteld door D66 over, hoe kunnen we bijvoorbeeld creatief in samenwerking met gemeenten samenwerken? Misschien mensen delen en dat zullen we daar ook in meenemen. Ik zie dat mijnheer Van Dam ook wil interrumperen. Mijnheer Van Dam. De heer Van Dam: Ja, ik heb hier ook een vraag over de motie grip op inhuur. Want u geeft aan van, ik ga dat ontraden omdat we niet kunnen waarmaken wat erin staat. Maar wat erin staat is dat u inzichtelijk maakt waar de ruimtes wellicht zitten om te verminderen in de kosten. Dus er wordt geen kader gesteld waaraan u zich moet houden, er wordt alleen gevraagd om inzicht te geven. En ik merk dat u wel dat inzicht wil geven in de volgende jaarstukken. Ik zou zeggen van, doe daar nog een stapje bovenop en bent u dan ook bereid om voor de volgende Kadernota wellicht gewoon met reële voorstellen te komen hoe we toch iets meer maatregelen concreet kunnen maken? Mevrouw Sahin: Nou, ik heb u toegezegd om die maatregelen die wij hebben genomen en doen, dat we die schriftelijk zullen vastleggen. Maar in uw motie staat een bedrag en dat wil ik niet toezeggen. Dus dat is een bepaald kader, dat laat ik aan u.

U kunt ook uw motie aanpassen uiteraard, dat laat ik aan uw raad over. Dan beste raad, ik wil ook even dit moment gebruikmaken van het doen van een wat verdrietige mededeling. Tijdens de tweede termijn hebben wij en ook de wethouder Van Damme die piket heeft bericht ontvangen over een woningbrand. Af en toe was ik daardoor misschien iets minder aanwezig. Er is een tragisch incident heeft er plaatsgevonden en bij woningbrand aan de Louis Davidsstraat is er een persoon om het leven gekomen. Dat bericht heeft ons zojuist bereikt. Ja, onze gedachten en medeleven gaan uit naar de naasten van het slachtoffer. Als er ontwikkelingen zijn vanavond zal ik u nader informeren en dan weet u daarvan of bent u alvast op de hoogte. Dat is heel verdrietig uiteraard en er wordt onderzoek gedaan naar de redenen van deze nare gebeurtenis. Dan, ja, ik wil, het is nu, we lopen uit en ik realiseer me heel goed dat u alle vragen die u heeft willen stellen via de interrupties, die ruimte hebben we u geboden via de spelregel drie interrupties per termijn. Ik zie ook, waardeer het ook dat onze wethouders zorgvuldig zijn omgegaan met de vragen die u heeft gesteld. Ik wil u voorstellen, ook omdat wij ook op een rustige manier moeten kunnen eten, dat we een half uur later starten dus dat we halfacht verdergaan met de tweede termijn van Pagina 44 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

uw raad. Kunt u daarmee instemmen? Ja? Ik hoor dat de bus voor staat en tot straks. Ik schors de vergadering dus tot halfacht. De voorzitter: Beste raadsleden, ik wil u vragen om uw plaats weer in te nemen en ik open, heropen de vergadering. Dan zijn we bij de tweede termijn van uw raad en geef ik graag het woord aan de heer Kruger van Beter voor Rijswijk. U heeft een spreektijd van tien minuten, mijnheer Kruger, maar u hoeft ook niet daar gebruik van te maken. En u mag ook op uw plaats blijven als u dat wilt. En ik heb een belangrijk verzoek aan u, er zijn natuurlijk in de eerste termijn al moties ingediend en amendementen van tevoren. Ik wil u nu heel duidelijk expliciet te maken welke motie u wel indient of gewijzigd indient? Want wij gaan ze samen met de griffier nummeren zodat het straks ook bij de stemming over de moties en amendementen helder is welke uiteindelijk zijn ingediend. Mijnheer Kruger, u heeft het woord. De heer Kruger: Hij begint, wat een luxe, tien minuten. Ik denk niet dat ik ze nodig heb maar ik zal het kort houden. Er lag nog iets vanuit de eerste termijn, wou ik toch nog even benoemen. En dat gaat hierom, dat Beter voor Rijswijk is al tien jaar actief daar waar het gaat over dierenwelzijn. Dat heeft nu inmiddels zijn vruchten afgeworpen en we mogen ons de meest vriendelijke hondengemeente van Nederland benoemen.

Nou, dat sluit goed aan bij de hondenspeeltuin aan de Schaapweg, die is bijzonder succesvol. Er komen veel Rijswijkers, die leggen daar heel veel sociale contacten. Vaak ook ouderen dus dat is ook een pluspunt, dat krijgen we er gratis bij. En ja, alles kost geld maar we zouden het toch fijn vinden als het college zou kunnen kijken of er nog ruimte is om elders een tweede filiaal te openen waar ook honden kunnen rondlopen, bijvoorbeeld in de Hoekpolder of zo. Dus dat is eigenlijk ook … Verder krijgen we erg veel klachten over de grasaren. De honden kunnen daar heel veel last van hebben. Ja, ze zijn overal, het komt vanzelf, het gaat vanzelf wel een keer weg. Maar daar kunnen honden ernstige gezondheidsschade mee oplopen wat leidt tot dure behandelingen bij de dierenartsen en die worden ook steeds duurder. Ja, verzoek is aan het college of er toch wat meer aandacht aan kan worden besteed, zeker in gebieden waar veel honden lopen of los mogen lopen. Om in ieder geval als er gemaaid is rondom de bomen daar zo het achtergebleven gebied, daar zitten veel grasaren, om die ook te verwijderen. Ik zou graag nog vernemen in tweede termijn wat daar de mogelijkheden zouden zijn? We vinden het ook prettig dat het Akkertje wordt opgeknapt na twintig jaar. Er zijn vele vrijwilligers en mensen met een bepaalde handicap, die zijn daar actief aanwezig. Dat doet ons goed.

Dan heb ik nog als laatste, nog even blijven liggen, wij vragen al jaren naar de situatie van het Rijswijks Museum. We hebben destijds hele strenge afspraken gemaakt over een lening die er toen verstrekt is, over de manier van terugbetalen en dat soort zaken. Ik heb er vorig jaar nog opheldering over gevraagd, die is er toen niet gekomen. Wel gehoord dat de wethouder zou in gesprek gaan. Dit jaar nog een keer tijdens een forumvergadering naar gevraagd maar ja, daar kwam niet veel positiefs vandaan. We zouden toch eigenlijk willen weten door middel van een goed overzicht wat er nou terechtgekomen is van de afspraken die wij hebben gemaakt? En hoe we dat, want anders kunnen we gaan oordelen hoe we daarmee om moeten gaan. Dat zou ik in tweede termijn nog willen vragen. En dan hoeft dat niet morgen maar dat kan wellicht tijdens de begrotingsbehandeling dat die gegevens beschikbaar worden. Dan nog even reactie op wat vragen. Vuurwerk, vinden we allemaal leuk, als het leuk is. Wij doelen niet meteen om dat te gaan doen op de oudjaarsavond want ik vraag me af waar je de handhaving en politie vandaan moet halen op zo’n avond? Ik denk niet dat het handig is. Maar ik geef de suggestie mee, het hoeft niet per se op oudjaar, het zou ook bijvoorbeeld na afloop van het Dickensfestival kunnen plaatsvinden rondom de Stadhuisvijver of eventueel na het Strandwalfestival f iets dergelijks.

Een beetje creatief denken, misschien dat het college daar zegt van, hé, dat lijkt ons wat, daar gaan we eens op inzetten om te kijken of we dat mogelijk kunnen doen. Nou, we zijn in ieder geval blij met de reactie van de wethouder over het dreigend infarct van de wegen rondom het Kessler Park. Daar is Pagina 45 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

een motie die daarvoor ingediend wordt. We hadden ook een aangekondigde motie met betrekking tot sportonderzoek. Ik heb begrepen dat we die niet indienen, die trekken we in. Voldoende vertrouwen in de informatie die gaat komen waarvoor gevraagd is. Nou, blij dat de wielklemmotie toch een beetje redelijk enthousiast is ontvangen in het college. Nou weet ik niet of de motie overgenomen is, doen we geloof ik niet meer, dus brengen we waarschijnlijk toch in stemming. En, wat heb ik nog meer? De voorzitter: Is dat de eerste motie, invoeren wielklem voor onbekende auto’s. De heer Kruger: Nou, ik weet niet of ik die als eerste heb aangemeld maar hij zit in het rijtje. We hebben niet zoveel. De voorzitter: Ja, op zich heeft de wethouder of het college daar een toezegging op gedaan om die mee te nemen bij de nota parkeren. Dus u zou ook kunnen zeggen, met die toezegging trek ik hem in. De heer Kruger: Nou, dan hou ik hem liever even aan. De voorzitter: U houdt hem aan. Oké, dan wordt dat de eerste motie nummer 1, motie invoeren wielklem voor onbekende auto's. Nummer 1. De heer Kruger: Die hou ik dan in zodra we dat gaan behandelen. En dan kan die alsnog aanhouden … De voorzitter: Wilt u … De heer Kruger: Nou, ik hou hem wel aan, niet voor nu. De voorzitter: O, niet voor nu. O, u … De heer Kruger: Dan hou ik hem nu aan dus hoeft niet in stemming gebracht te worden.

De voorzitter: O, oké. Dan wordt die ingetrokken, ja. De heer Kruger: Ja. Nou en verder, ja, de reactie op het afsluiten Van Rijnweg, daar vinden wij wel wat van. Het lijkt wel of 1,7 miljoen gevraagd werd om het maar te ontmoedigen aan de raad door te zeggen, joh, sluit maar af met een paar hekken, dan zijn we er helemaal. Maar ik geloof niet dat het de bedoeling kan zijn dus ik ben erg benieuwd, er zijn ook anderen die daar vragen over hebben gesteld, hoe dat zich verder ontwikkelt in tweede termijn. Ja, ik kan niks meer verzinnen, ik blijf ruim in mijn tijd. De voorzitter: En de motie, nu oplossen verkeersinfarct Volmerlaan, Treubstraat? Blijft die … De heer Kruger: Die blijft staan. De voorzitter: Oké, dat wordt dan motie nummer 1. De heer Kruger: Ja. De voorzitter: Ja. De heer …: En die van Buurtgezinnen? De heer Kruger: Buurtgezinnen, dat is de belangrijkste motie. De voorzitter: Die blijft staan. De heer Kruger: Daar hebben we grote steun voor, voor ik het zou vergeten, die brengen we uiteraard ook in stemming. Dat was mijn bijdrage in tweede termijn. Pagina 46 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Kruger. Dan geef ik graag nu het woord aan de heer Van ‘t Eind, fractievoorzitter van GroenLinks. De heer Van ‘t Eind: Voorzitter, het is de bedoeling wel gewoon daar te gaan staan of niet? De voorzitter: Dat is aan u hoor, u mag ook op uw eigen plek blijven. De heer Van ’t Eind: Ik vind het ook wel prima vanaf hier. De voorzitter: En u hoeft ook niet de tien minuten … De heer Van ’t Eind: Voorzitter, toch ook even in reflectie op de eerste termijn en dan toch ook even reflectie op de manier waarop de aanwezige oppositie weer een gitzwart beeld schetst. College maakt er een puinhoop van en we hebben toch al zo lang geroepen dat er iets gedaan moet worden en nu wordt er pas weer iets gedaan, we moeten de stad op slot gooien. En je zou dan denken, voorzitter, dat je dan met eigen voorstellen komt. Maar nee, de vorige keer niet, want toen werd er een amendement ingediend die het college opriep iets te doen. Wel vreemd zo'n oproep eigenlijk aan een college die je blijkbaar niet zo vertrouwt. En ook nu eigenlijk weer niet. Ja, er liggen drie moties maar of er wordt al aan gewerkt of ze zijn niet haalbaar of het levert nauwelijks iets op. Echte voorstellen tot keuzes, ik heb ze nog niet gezien van de oppositie. Zelfs niet als er een volledig palet aan keuzes wordt voorgelegd, dan nog alleen maar algemene uitzoekmoties.

En om het nog gekker te maken komt een van de oppositiepartijen ook met nog hartstikke sympathieke moties overigens over biodiversiteit maar die wel extra geld kosten zonder dekkingsvoorstel. Niets dan stemmingmakerij tegen een college die niet te vroeg de stad wilde kapot gaan bezuinigen, zoals het CDA blijkbaar wel heel graag gewild had. En begrijp me niet verkeerd hoor, ik begrijp de zorgen van het CDA, Wij. Rijswijk en ook Rijswijks Belang heel goed. We staan ook voor enorme opgaven en de uitvoeringskracht en het investeringsvermogen van gemeenten, waaronder die van ons, staan onder druk. Maar de bijdrage van vooral het CDA en Wij. Rijswijk doet mij ook een beetje denken aan de prachtige Pixarfilm Inside Out. Die Pixarfilm gaat over de emoties van een kindje in het hoofd, dat zijn allemaal verschillende emoties. En een van die emoties is een soort paniekmug en die paniekmug die vliegt de hele tijd rond en die wordt de hele tijd paniekerig bij alles. Dat is op zichzelf een hele zinvolle emotie want daar gaat Inside Out natuurlijk ook over, het zijn allemaal zinvolle emoties. Alleen als die enige paniekmug overblijft, dan gebeurt er niks meer, dan eindigt het alleen maar in complete lethargie. En daar leidt dit volgens mij toe.

Want voorzitter, zoals ik eigenlijk in mijn eerste termijn ook al betoogd heb, zoals de VVD in de eerste termijn ook al betoogd heeft, de Partij van de Arbeid heeft dat betoogd, D66, BvR. Wij., er ligt gewoon een pijnlijk maar afgewogen pakket die deze stad financieel gezond houdt maar die probeert niet onnodig te bezuinigen. En wel te zorgen dat alle Rijswijkers straks een woning kunnen vinden, die probeert te bezuinigen op culturele en welzijnsvoorzieningen zonder ze kapot te maken. Voorzitter, ja, dat even ter reflectie op de eerste termijn. Ik ga verder niet op alle moties reageren, volgens mij heb ik reeks moties hiermee ook wel gehad. De heer Weterings: Voorzitter? De heer Van ’t Eind: Ja. De voorzitter: Mijnheer Weterings wil u interrumperen. De heer Weterings: Een vraag aan mijnheer Van ’t Eind. Lucht het op? De heer Van ’t Eind: Ja, voorzitter, dit lucht wel op ja. De voorzitter: Mijnheer Van ’t Eind. Pagina 47 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

De heer Van ’t Eind: Nou, dank aan de heer Weterings voor deze vraag. Ik ga niet op alle moties dus reageren. Ik denk dat ik, nou, dank van de wethouder voor de reactie op onze motie. Die dienen we definitief in dus dat voor de … De voorzitter: Wilt u duidelijk maken welke motie, grip op reclame? De heer Van ’t Eind: Ja, grip op reclame, dat is de enige motie die wij ingediend hebben als eerste indiener. Dus de andere moties waar onze naam op staat laat ik even bij de eerste indiener, als u het goed vindt. De voorzitter: Nou, dan wordt de motie, grip op reclame, motie nummer 3. De heer Van ’t Eind: En dan zou ik ook toch nog willen reageren op het amendement van Rijswijks Belang en het CDA over de Van Rijnweg. Ik zou Rijswijks Belang toch willen adviseren voortaan de moties die ze zelf onderteken eens goed te lezen voordat je iets tekent want dat hebben jullie blijkbaar niet gedaan. Want de motie roept wel degelijk op maatregelen te nemen op het hele traject, inclusief de Van der Kooijweg. En dat is gewoon keihard nodig want we hebben een besluit genomen om die weg open te houden voor sluipverkeer en er is nu gewoon een verkeersonveilige situatie. Wat GroenLinks betreft gaan we niet bezuinigen op de verkeersveiligheid, zeker niet als er schoolgaande kinderen fietsen. Ik hoop eerlijk gezegd dat andere partijen dat ook niet willen doen. Tot slot wil ik wil ik nog ...

De heer Weterings: Voorzitter? De voorzitter: Mijnheer Weterings, u wil interrumperen? De heer Weterings: Ik wil reageren op … Nou niet interrumperen, ik werd benoemd. De voorzitter: Dat mag, heel kort. De heer Van ’t Eind: Nee hoor. De heer Weterings: Oké. Wat mijnheer Van ’t Eind zegt klopt want we hebben namens allen die motie gemaakt. Dan zou er per direct zouden er maatregelen worden genomen. Voor 1 juni dit jaar zouden dus de resultaten worden gedeeld met de raad en dat is niet gebeurd en daar ging het bij ons om. De heer Van ’t Eind: Nou ja, voorzitter … De voorzitter: Mijnheer Van ’t Eind. De heer Van ’t Eind: Ja, daar wil ik wel op reageren, voorzitter. In de motie staat dat er voor 1 juni 2024 wordt gerapporteerd. Nou, we zijn, we zitten er een maand na. Ik had het liever ook voor 1 juni 2024 gehad maar gezien de investering is het logisch dat dat opgenomen wordt in de Kadernota. Dus en in het gesprek hier dus zo gek is dat allemaal niet. Dus het is ook niet zo dat hier nu een half jaar later of een jaar later het college met deze maatregelen komt. Het college heeft uitwerking gegeven, daar komt ook een investering bij kijken. Zeker gezien de financiële situatie is het logisch om dat integraal af te wegen en dat doen we gewoon vandaag.

En wat GroenLinks betreft bezuinigen we niet op de verkeersveiligheid rond, of nergens, zeker niet op De Van Rijnweg en de Van der Kooijweg waar gewoon fietsende kinderen naar school gaan. Dank u wel, voorzitter. Ik wil tot slot ook nog even reageren richting de VVD over de voetgangersbrug. Want ik moet bekennen dat wij ook best in dubio zaten, is dit nou wel of niet een juiste investering? We begrijpen de insteek van de VVD ook wel. Wij zien wel het nut van deze brug want ja, die is ook noodzakelijk door inrichtingskeuzes die we in het verleden hebben gemaakt rond de Beatrixlaan die vooral gericht zijn op de auto. Als je dan iets Pagina 48 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

wil doen met langzaam lopend verkeer, ja, dan moet je met dat soort maatregelen komen. Maar zijn er niet ook nopendere zaken zoals de Lange Kleiweg. Die vraag, ik denk dat de VVD die vraag terecht stelt en volgens mij samen met het CDA, was volgens mij ook medetekenaar. Maar wat voor ons ook zwaar weegt is dat we een betrouwbare overheid zijn en er liggen wellicht niet in juridische zin afspraken vast maar het is wel degelijk zo dat er regelmatig verschillende beloftes in allerlei documenten zijn gedaan. We wachten nog even het debat af en ook even kijken hoe zich dat verder ontwikkelt. Maar zoals wij er nu naar kijken neigen wij om tegen dat amendement en tegen die motie te stemmen. Ik wil daar, omdat wij er wel in dubio over zaten, toch ook wel richting de VVD op reageren. Dank u wel, voorzitter, dat was het voor mijn tweede termijn. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van ’t Eind. Dan geef ik graag nu het woord aan mijnheer Weterings van Rijswijks Belang. U heeft negen minuten spreektijd, mijnheer Weterings. U mag ook blijven zitten op uw plek hoor. Ja, prima. Dat is goed, bewegen is altijd goed. De heer Weterings: Goed, voorzitter, ik had nog een stukje van de eerste termijn nog niet gedaan, ga ik even afmaken. Het terugdringen van de externe inhuur, dat is al jarenlang geleden ook door Rijswijks Belang op de agenda gezet, zelfs met twee moties.

Eentje was aangenomen voor het terugdringen van de externe inhuur, een andere voor het inzichtelijk maken over de inhuur, die was verworpen. Ik ben toch blij dat we twee jaar na dato het toch gaan doen dus dank jullie wel daarvoor, beter laat dan nooit. Voorzitter, er is al eerder benoemd door andere partijen dat de inhuur zo’n anderhalf keer boven begroting is uitgegeven. Dat geeft toch aan dat het structureel fout gaat. De voorzitter: Mijnheer Weterings, ik zie dat mevrouw Woudstra u wil interrumperen. Mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra: Probeert u te suggereren dat het door u komt dat de inhuur wordt teruggedrongen? De voorzitter: Mijnheer Weterings. De heer Weterings: We hebben de voorstellen die nu in de motie worden toegereikt, waar een toezegging van de voorzitter op is gedaan, die hebben wij dus twee jaar geleden al ingediend. Toen is die, eentje is er verworpen en eentje was er aangenomen. De voorzitter: Mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra: Ja, volgens mij heeft de burgemeester net heel duidelijk toegelicht welke acties er allemaal lopen en dat daar gewoon mee wordt doorgegaan en heeft dat niet iets te maken met uw motie. De voorzitter: Mijnheer Weterings. De heer Weterings: Dat gaan we dadelijk zien als de motie wordt ingediend door de partij van Wij. Volgens mij is er een toezegging gedaan en ook de motie is aangepast daarop dus.

De voorzitter: Mijnheer Weterings, vervolgt u uw tweede termijn. De heer Weterings: Dank u wel, dan ga ik door. Dus de anderhalf keer begrotingsfout geeft aan dat er in onze ogen structureel toch wel wat fout is. Voorzitter, natuurlijk is Rijswijk niet de enige gemeente met een ongezonde financiële situatie. In de Kadernota geeft u aan dat er wel 200 gemeentes zijn die een meerjarig tekort hebben. Maar er zijn ook 150 gemeentes waarvan de financiële situatie een ander beeld laat zien. Die gemeentes weten blijkbaar wel wat de juiste keuzes zijn om de juiste Pagina 49 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

keuzes te maken. Daar geen prestigeplannen of profileerprojectjes van een wethouder. Voorzitter, met een explosieve groeiende stad waar ook huftergedrag meegroeit, is het bezuinigen op boa's wat ons betreft geen goed idee. In plaats van een uitbreiding stelt u voor hierop te gaan bezuinigen met twee fte. Momenteel zijn er twaalf handhavers actief inzetbaar, dit zijn twee koppels per dag. Wat verwacht dit college? Op dit moment doen onze boa’s alleen meldingen af aan het werken om onze inwoners gewoon van dienst te kunnen zijn. Oftewel, ze zijn brandjes aan het blussen in plaats van preventief de problemen in de gemeente aan te pakken. Nogmaals, bezuinigen vinden wij geen goed idee. Mobiliteit, voorzitter. Het oplossen van de toename van auto's, zowel landelijk, los je niet op met betaald parkeren maar met het creëren van parkeerplaatsen en extra ruimte voor de personenauto. Het blijft droomdenken dat iedereen gebruik gaat maken van deelmobiliteit of het OV. Laat dat nou eens een keer los, stap uit uw droom en kom in de realiteit. Rijswijks Belang zal u blijven herinneren aan de motie die met een meerderheid is aangenomen voor meer ruimte van de auto. En voorzitter, niet alleen Rijswijks Belang, zelfs de Raad van State gaat een project tegenhouden, bouwplan tegenhouden omdat er niet genoeg rekening wordt gehouden met de parkeerplaatsen.

Bewoners worden in het gelijk gesteld, dat moet toch mensen aan het denken zetten lijkt mij. We praten hier over het project Bomansstraat. Voorzitter, blijf vooral alert op deelscooters die dagelijks nog hinderlijk de voetpaden blokkeren, ruimtes blokkeren. Met het concept, nogmaals, is niks mis, met de dagelijkse hinder wel. Blijft a.u.b. optreden en beloon niet het wangedrag om niet op te treden. Voorzitter, de wens om bus 23 of een directe verbinding vanuit de Muziekbuurt naar de Bogaard te krijgen is uitgesproken in een zienswijze. Maar misschien moeten wij de BBR maar even lief aankijken, die krijgt nog wel eens wat voor elkaar bij de MRDH. Voorzitter, we maken een stapje naar een toezegging wat is gedaan op 13 februari 2024. Q2 zou er worden gestart met het onderhoud van het MBB-museum, een keiharde toezegging van wethouder Wit staat op band. Kan de wethouder meer zeggen hoe het ermee staat? We eindigen na een vakantie, tot op heden hebben we nog geen kwast gezien. Dank u wel. Voorzitter, al een paar jaar vragen wij aandacht voor het probleem rondom huisartsen. 2021, 2022, 2023, 2024, u blijft maar bouwen. Van de 55.000 inwoners zijn we nu de 60.000 gepasseerd.

Kunnen inwoners nu wel een huisarts krijgen? Uw maatschappelijke verantwoordelijkheid die u heeft want op dit moment in de wijk Te Werve en Steenvoorde-Zuid staan de signalen op rood, daar nemen ze geen patiënten meer aan. Dus wie er in de wijk Te Werve komt wonen of in Steenvoorde-Zuid, die kan het bekijken, krijgt geen huisarts. Het zou u sieren om hier eerlijk over te gaan communiceren. Kom a.u.b. niet naar Rijswijk want u kunt geen huisarts krijgen. Graag een reactie. Voorzitter, het laatste punt, dan ga ik over op de moties. Bij een wijkschouw in de wijk Leeuwendaal kwamen we tot de conclusie dat er bij een mogelijke herinrichting van een aantal straten, waaronder de Vondellaan en de Bilderdijklaan, er meer parkeerplaatsen gerealiseerd kunnen worden. Door de oude parkeerplaats opnieuw in te richten waardoor er meer ruimte ontstaat in een nieuwe overvolle wijk met auto's. Bent u bereid om bij plannen voor eventueel mogelijke herinrichting in de toekomst of werkzaamheden aan de riolering bij de waterleiding deze opties te bekijken? En dan, voorzitter, dan tot slot … De voorzitter: Mijnheer Weterings, ik zie dat mijnheer Oelen u wil interrumperen. De heer Weterings: Mijnheer Oelen. De voorzitter: Mijnheer Oelen. De heer Oelen: Dank, voorzitter.

Is het bij de heer Weterings bekend dat de Bilderdijklaan en de Vondellaan in de wijk Cromvliet liggen en niet in Leeuwendaal? Dank, voorzitter. De voorzitter: Mijnheer Weterings.

Pagina 50 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

De heer Weterings: Als u dat zegt, dan bij deze aangepast. Dank u wel. Voorzitter, zoals aangegeven hebben wij dus een vijftal moties. Gelukkig refereerde de grootste coalitiepartij er ook al aan. De grasaar is een gevaar voor honden. De gevaarlijke grasaar door het wisselvallige weer blijft met grote getale terugkomen op plaatsen waar je het eigenlijk niet zou willen. We verzoeken het college aandacht te gaan besteden aan de bestrijding van de grasaar. Losloopgebieden en uitlaatstroken extra in de gaten te gaan houden. Dit kan wel in combinatie met het huidige onderhoud in Rijswijk. Dit eventueel op te nemen in het groenonderhoudsplan, en over tot de orde van de dag. Ik zie mijnheer Van ’t Eind, gaat uw gang. De voorzitter: Mijnheer Weterings, even ter verduidelijking, de grasaar een gevaar is voor honden, die dient u in? Dus dat wordt motie nummer 4. Ja. Ik zie dat mijnheer Van ’t Eind u wil interrumperen. Mijnheer Van ’t Eind. De heer Van ’t Eind: Ja, toch even een kort vraagje. Ik refereerde er ook al aan in mijn tweede termijn. Wat gaat u uit het groenplan niet doen om dit te kunnen doen? De voorzitter: Mijnheer Weterings, wilt u daarop reageren? De heer Weterings: Wij vragen om als er onderhoud wordt gepleegd aan Rijswijk, om de losloopgebieden en uitlaatstroken extra in de gaten te houden.

We hebben pas met zijn allen een groenonderhoudsplan vastgesteld en daar hebben we ook de complimenten over gegeven. Alleen nu is gebleken bij het uitvoeren dat er hele stroken worden gedaan en rondom de bomen worden ze niet meegepakt. Dus het is een kleine wijziging of een kleine aanpassing in het onderhoud dat we al doen. Extra aandacht, meer vragen we ook niet. De voorzitter: Dank u wel. De heer Weterings: Goed, voorzitter, dan motie nummer 2. We hebben het gehad over de polder in de Hoekpolder, dat het een prachtig natuurgebied is met helaas veel onkruid. Onze fractie na een schouw met een aantal natuurorganisaties ook van mening is dat er meer uitgehaald kan worden op het gebied van het versterken van de natuur en de biodiversiteit. In reactie op de heer Van ’t Eind van GroenLinks, waar halen we het geld vandaan? En volgens mij, als je aan de ene kant bomen snoeit en afvoert naar Avalex of in een versnipperaar gooit of je rijdt het door naar de polder en daar deponeert om de natuur zijn werk te laten doen, kost dat geen geld. Dat heeft te maken met vervoer. Geen extra kosten om het te snoeien of om het extra weg te halen. Je gebruikt natuurafval om natuur te creëren, laat natuur zijn werk doen om er weer een biologische zone van te maken. Dat ik dat u moet uitleggen als GroenLinks zijnde, dat bevreemdt mij maar ik bedoel het met alle liefde.

Het kost geen geld, alleen het vervoer. Het is ook topografisch wordt het anders gedaan dus ik ben heel benieuwd hoe GroenLinks deze motie gaat omarmen om eventueel te kijken hoe we de Hoekpolder biodiversiteit eigenlijk proberen serieus te houden. De biodiversiteit en de natuur te gaan versterken, motie nummer twee. Dank u wel. De voorzitter: Dus de motie, de polder in de Hoekpolder, een prachtig natuurgebied, dat is nummer 5 geworden. De heer Weterings: Yes. Komt die, motie nummer drie, voorzitter. Constaterende dat de parkeerplaatsen rondom de Hoekpolder bij waarneming amper gebruikt worden door bezoekers. De afgelegen, donkere en duistere parkeerplaats een verzamelplaats is geworden voor lachgasgebruikers, hangjongeren en criminaliteit. Verzoekt het college binnen vier maanden met een voorstel te komen naar de raad met een aantal opties wat we kunnen gaan doen met afgelegen parkeerterreinen aan de Van der Kooijweg? Geef het terug deels aan de natuur. Zou kunnen hè, Pagina 51 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

hopelijk ook steun van GroenLinks als we het teruggeven aan de natuur. Of maak er een opslagruimte van voor de gemeente Rijswijk, wat ook zou kunnen. Of, ja, gaan we er iets anders mee doen? We horen het graag binnen vier maanden. Dat is motie nummer drie wat ons betreft. De voorzitter: Dus voor ons, voor uw begrip, het is motie nummer 6 wordt het dan. De heer Weterings: Ja, oké, 4.6. Voorzitter, dan de volgende motie. We hebben het gehad over de fietsenregeling van kinderen van 0 tot 17 jaar, deze stagneert helaas. Er zijn op dit moment zo’n vierhonderd kinderen, plusminus vierhonderd kinderen die op een wachtlijst staan voor een fiets. We verzoeken het college samen met de partner Stichting KEI, wat overigens is ontstaan uit de gemeente Rijswijk, de handschoen op te pakken en dit project wat nagenoeg stillig weer op te pakken zodat de plusminus vierhonderd kinderen die op een wachtlijst staan geholpen kunnen worden aan een fiets. Een rekking van ongeveer binnen zes maanden de raad te informeren wat de stand van zaken is en welke stappen er zijn gemaakt? En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter: Dat wordt motie 7, de fietsenregeling. De heer Weterings: Yes. En dan echt de laatste, voorzitter, motie.

Bij een wijkschouw in de wijk Cromvliet, nogmaals dank u wel, VVD, voor de correctie, is geconstateerd dat er mogelijkheden zijn tot extra parkeerplaatsen door een herinrichting daarvan te maken. Verzoekt het college bij een overweging dat we bij een herinrichting van de wijk of als er werkzaamheden zijn of een riolering moet worden vervangen deze opties mee te wegen, mee te overwegen om dat te gaan realiseren. We hebben bij deze motie ook een aantal foto’s gedaan waarin gezien kan worden waar er dus meer verkeerplaatsen geregeld kunnen zijn waar nu gewoon tegels liggen en tegels weghalen, plaats creëren. Komt bij de bewoners zelf vandaan dus een hele goede vrije open motie wat naar ons betreft ook niet heel veel geld zou kunnen of moeten kosten. Pak hem mee bij de eventuele werkzaamheden die er zijn. En gaat over tot de orde van de dag, voorzitter. En hoelang heb ik nog over, voorzitter? De voorzitter: Dat wordt motie 8. De heer Weterings: Hoelang heb ik nog, voorzitter, als ik vragen mag? De voorzitter: Ik zal het vragen aan onze griffier, die houdt … Nog één minuut? U heeft nog één minuut. De heer Weterings: Goed. De voorzitter: U hoeft het niet in te vullen hoor. De heer Weterings: Nee, ik ga het ook niet zeggen. Oké, dat was hem, voorzitter, dank u wel. De voorzitter: Ja, dank u wel, mijnheer Weterings. Dan geef ik graag nu het woord aan mijnheer Van Dam van Wij.

Rijswijk. U heeft negen minuten. De heer Van Dam: Ja, dank, voorzitter. Negen minuten, nou, ik ga het denk ik niet redden wat mijn voorganger net heeft gedaan. Ik was van plan om in ieder geval alleen te reageren op de moties die ik relevant achtte om op te gaan reageren. Maar ik, ja, mijnheer Van ’t Eind die daagde mij toch uit dus ik wil een kleine reflectie geven op waarom we doen wat we doen. Ja, u zegt dat wij heel negatief zijn en een heel negatief beeld schetsen over wat er is gebeurd met onze financiën. Maar ja, ik heb simpelweg beschreven wat er in de afgelopen twee jaar gewoon feitelijk is gebeurd. Het is zo dat we gewoon een tekort van 11 miljoen hadden in de eerste periode en een tekort van 10,8 in de tweede. En ja, ik snap dat daar allemaal redenen voor zijn en die worden ook hier veel uit genoemd. Maar alle Pagina 52 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

andere gemeenten hebben daar ook last van en wij hebben een aantal gemeenten op een rijtje gezet. En als wij, hè, wij hebben dus die 11 en die 10 miljoen tekorten terwijl andere gemeentes gewoon in hun jaarstukken positieve cijfers boeken. Dus ja, ik denk van, joh, waar gaan wij dan de mist in als Rijswijk en ik vind niet … De voorzitter: Mijnheer Van Dam, mijnheer Loof wil u interrumperen. De heer Loof: Voorzitter, dit is echt het meest kinderlijke argument wat ik ooit heb gehoord. Uit 300, wat is het, 342, 341 gemeentes gaan cherrypicken, wij pikken en dan te kijken, daar is het wel positief dus wat doen we fout in Rijswijk? Het is niet alleen kinderlijk, het is ook een grootste drogreden die ik hier tot nu toe in deze raad heb gehoord. Kom alsjeblieft met serieuze argumenten. Vindt u dat niet ook? De voorzitter: Heeft u ook een vraag? Ja. Mijnheer Van Dam, wilt u daarop reageren? De heer Van Dam: Nee, sorry maar dit is gewoon niet waar wat de heer Loof zegt. We hebben in gemeentes gekeken in onze omgeving. Delft staat, even kijken hoor, ik kan het er ook voor u erbij pakken, 7,3 miljoen positief. Ja, ik, het zijn alle jaarcijfers, die kunt u ook gewoon terugvinden dus ik zou zeggen, kijk daarnaar. Ja, wij boeken de tekorten, dat is wat ik heb benoemd dus … De voorzitter: Ik zag dat mevrouw Van Nunen u wilde interrumperen en daarna mevrouw Koegler.

Mevrouw Van Nunen: Ja, voorzitter, dank. Eigenlijk ook een beetje in antwoord of in reactie op wat de heer Loof zei. En dan ook dus naar de heer Van Dam. Heeft u daar ook de kwaliteit van de sociale maatregelen bij in rekenschouw genomen? Dus heeft u ook bekeken behalve de bedragen die u in uw sec noemt, wat de kwaliteit is van bijvoorbeeld het sociaal domein in die gemeenten die u nu noemt? Welke regelingen daar worden bekostigd en welke regelingen hier? Dat zou ik dan graag ook op een rij zien. Ik hoor het graag. De voorzitter: Mijnheer Van Dam, wilt u daarop reageren? De heer Van Dam: Ja, maar ik ga niet aan mevrouw Van Nunen de hele begroting van de gemeente Delft nu uitleggen. Als u daar heel benieuwd naar ben dan zou ik u verwijzen naar www.delft.nl. De voorzitter: Dan ga ik het woord geven aan mevrouw Koegler die u wil interrumperen. Mevrouw Koegler Böhm: Ja, ik hou het kort. Ja hoor. Nou, ik had een vraag aan de heer Loof want hij geeft aan, cherrypicking. Maar is de heer Loof het met mij eens dat als er 200 van de 351 gemeenten die ongeveer dezelfde financiële toestand hebben, maar dat er ook 151 gemeenten zijn waar het een stuk beter gaat, dat het dan eigenlijk geen cherrypicking is? Of ziet u dat heel anders? De voorzitter: Mijnheer Loof, wilt u daarop reageren? De heer Loof: Jazeker, voorzitter.

Dat heeft alles te maken met de veranderde Rijkssystematiek van het gemeentefonds en daar zijn wij gewoon, daar komen wij nadelig in uit. Dus ja, niet heel veel meer aan doen. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Van Dam, wilt u ... Was u klaar of wilt u verdergaan? De heer Van Enk: Voorzitter, ik zou graag ook … De voorzitter: Mijnheer Van Enk, u wil ook interrumperen. Wie wil er interrumperen? De heer Van Enk: Ja, nou, laten we mevrouw Van Nunen nemen. Kijk, ik vind dit wel degelijk een debat waar het ergens over gaat. Ik vind het ook absoluut niet kinderlijk of kinderachtig, zoals die Pagina 53 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

wordt opgemerkt. De vraag van mevrouw Van Nunen was, heb je dan ook vergeleken hoe het niveau van de sociale maatregelen zijn in zo'n gemeente? Ik heb toevallig gekeken naar de gemeente Den Haag. Het staat mij niet bij dat de gemeente Den Haag ontzettend heeft bezuinigd op sociaal domein. Die kosten zijn daar ook enorm groot, zoals ze bij ons een steeds groter aandeel uitmaken van onze totale begroting, we zitten bijna straks op de helft. Alleen het gaat erom, Den Haag heeft nog steeds een reserve van 100 miljoen, daar voegen ze weer ruim 30 miljoen bij en wij zitten er bijna doorheen. En de wethouder heeft steeds gezegd vorig jaar, laten we nou ons richten naar de adviezen van de VNG, we laten die tekorten wat oplopen want anders dan neem je ze de wind, het Rijk de wind uit de zeilen. De voorzitter: En uw vraag, mijnheer Van Enk? De heer Van Enk: Maar als een gemeente als Den Haag dat wel kan met een enorm hoog sociaal niveau, dan denk ik dat dat wel degelijk een hele terechte waarschuwing is van de heer Van Dam en dat we daar wel degelijk op moeten letten.

De voorzitter: En wat is uw vraag? De heer Van Enk: En mijn vraag is, als we dat niet zouden doen, hoe kan mevrouw Van Nunen dan garanderen dat we volgend jaar en de jaren daarna met al die tekorten nog überhaupt enige vorm van sociale maatregelen in stand kunnen houden? De voorzitter: Mevrouw Van Nunen, wilt u daarop reageren? Mevrouw Van Nunen: Ja, voorzitter, het antwoord is eigenlijk heel simpel. Dat heeft de wethouder Van Damme, onze wethouder van financiën gegeven maar eigenlijk ik ook. Als je kijkt naar het Rijswijk van 2022 tot nu, dus twee jaar, dan denk ik dat we een heel mooi sociaal pakket hebben gerealiseerd, zowel voor onze kwetsbare inwoners maar ook voor de middeninkomens waar u zo voor opkomt. Dus daar ben ik blij mee. We hebben bijvoorbeeld in moeilijke tijden van de energiecrisis naast onze inwoners gestaan. We hebben ze ruim boven de 110 procent, 130 procent, en u vroeg nog naar meer, hebben we ze gecompenseerd voor hoge kosten die ze hadden en daar ben ik trots op. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Nunen. Dan … De heer Van Enk: Voorzitter? De voorzitter: Ja? Heel kort, mijnheer Van Enk. De heer Van Enk: Ik vind dit gewoon hele relevante zaken voor een Kaderdebat en ik stel de reactie ook op prijs. En ik wil mevrouw Van Nunen ook niet tegenspreken over de afgelopen op jaren.

Maar onze zorg is dat we dat straks, als we zo doorgaan, niet meer kunnen doen. En daarom moet er fors worden omgebogen en daarom vallen hier harde woorden over de structurele tekorten die blijven oplopen en dat we dit beleid dus niet meer kunnen voortzetten. En daar zou mevrouw Van Nunen heel goed … De voorzitter: Mijnheer Van Enk. De heer Van Enk: … onze kant in kunnen kiezen om die … De voorzitter: Ik wil u … De heer Van Enk: … dat beleid ook op sociaal gebied te kunnen voorzetten met de inwoners die we hier hebben. Pagina 54 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

De voorzitter: Mijnheer Van Enk, dank voor uw reactie op mevrouw Van Nunen. Ik wil graag mijnheer Van Dam weer het woord teruggeven voor de tweede termijn. En ook goed duidelijk aan te geven welke moties u gaat indienen. De heer Van Dam: Dat gaan we zeker doen. Ik was volgens mij nog geen dertig seconden bezig toen ik alleen al werd geïnterrumpeerd dus ik ga ermee verder. Ja, kijk, even resumé, ik denk dat het helemaal niet kinderachtig is wat we zeggen. Ik denk dat het heel realistisch is als we zeggen, op het moment dat je gewoon drie keer achter elkaar ook in het laatste jaar van het vorige college gewoon een tekort berekend van 4 miljoen en daarna van 10 en 11, ja, dan is het gewoon structureel mis. Daar sluit ik me helemaal aan bij wat de heer Van Enk net zegt en dan moet je daar wat doen. En dan na drie jaar ingrijpen zeg maar, dat is, nou ja, zoals ik in de eerste termijn zei, wat laat. Ja, u zet vervolgens ook onze motie weg, moties weg alsof die niet zouden helpen en alsof we niet niks zouden doen. Ik heb volgens mij heel duidelijk aangegeven wat het doel van die moties is. Ik wil zien wat de bezuinigingsmaatregelen op deze onderwerpen zijn omdat die volgens ons nog niet helemaal zijn uitgeput.

En als we daar inzicht in hebben kunnen we tijdens het Kaderdebat dan ook daadwerkelijk maatregelen nemen, zoals weet ik veel, de OZB-belasting niet zo hoog laten oplopen, de parkeerrekening niet laten oplopen. De voorzitter: Mijnheer Van Dam, ik zie dat mijnheer Van ‘t Eind u wil interrumperen. Mijnheer Van ’t Eind. De heer Van ’t Eind: Ja, toch een korte vraag aan de heer Van Dam. De heer Van Dam had in zijn eerste termijn, en op zich terecht, een gloedvol betoog over het belang van voorzieningen in deze stad. En nu dient u een motie in waarin u wil gaan verkennen hoe u nog meer op een aantal belangrijke voorzieningen van deze stad, waaronder de bibliotheek hè, dat is niet de minste voorziening in tijden van ontlezing, wil gaan bezuinigen. Dus hoe werkt dat dan in uw redenering? Dus u wilt, dat zou je toch juist niet moeten willen? De voorzitter: Mijnheer Van Dam, wilt u daarop reageren? De heer Van Dam: Nee, dat is een hele terechte vraag. Ik heb ook aangegeven in deze motie dat we het gek vinden om zeg maar, nou, en daar ga ik eigenlijk in de lijn van mevrouw Van Nunen mee, dat we in het zorgaanbod zeg maar wat lastenverzwaringen af en toe doen maar dat we dan niet hebben gekeken naar de opties die er liggen om toevallig dan misschien naar het museum of naar de bibliotheek, daar niet eens naar kijken.

Want als je ook naar, volgens mij is het uit mijn hoofd pagina 137, gaat van de opties die we hebben om te bezuinigen, dan staat deze optie om te kijken naar onze subsidies, daar staan twee vakjes ingevuld. Het kan iets van 2,3 miljoen kosten maar voor de rest worden alle andere vakjes die bij alle andere opties wel zijn onderzocht, die zijn gewoon niet ingevuld. En vandaar denk ik van, joh, maar er gaat wel 6,5 miljoen naar uit. En nee, ik wil, mijn intentie is echt niet om alles te laten verdwijnen. Maar misschien zouden we wel kunnen kijken waar we misschien wat geld op een slimme manier zeg maar kunnen besparen. En voor mijn part gaat u in gesprek met deze instanties maar het lijkt me niet geheel onmogelijk om dat te doen. En vervolgens kunnen we misschien wat maatregelen die we nu wel hebben afgekapt dan weer terug erin brengen. Voorzitter, ik ga nu reageren op een aantal moties als dat kan. Het station op de rails van D66. De wethouder gaf aan dat die het over kon nemen want hij ziet het als een aansporing om het eigenaarschap te verwisselen. Ik las alleen de motie niet zo zeg maar. Ik las in de motie vooral dat het de wethouder aanspoorde om gewoon weer de gesprekken te heropenen en eigenlijk niet meer dan dat. Dat is wat de wethouder de afgelopen weken ook zelf heeft gedaan.

Dus vandaar vroeg ik van, joh, gaan we dat dan nog indienen of is dit dan echt nodig om hier een motie nog van te maken? Motie meerjarenoverzicht kosten herinrichting infra lijkt ons een goed idee. Daar gaan we in mee Pagina 55 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

want dat maakt het alleen maar inzichtelijker wat we moeten gaan doen hier in Rijswijk. Grip op reclame, hadden we echt wel wat kanttekeningen bij. Want ik denk, joh, het is een prima voorstel om meer te gaan verdienen op reclame in Rijswijk. Maar om daar dan nu heel veel beperkingen op te zetten, ik denk niet dat dat onze plek is om dat te gaan doen. Volmerlaan van BvR, goed idee, gaan we in mee. En de herinrichting van het parkeerbeleid in Leeuwendaal hebben we nog wel een vraag aan het college over de uitvoerbaarheid. Want dat zijn over het algemeen gewoon plekken die, nou, enkele jaren geleden al zijn ontworpen, hele vele jaren geleden. Die zijn over het algemeen veel kleiner dus ga je dat nu herindelen, ja, dan krijg je volgens mij een probleem met de inrichting. Omdat die parkeerplekken die je terug moet plaatsen gewoon niet even groot zijn als de plekken die het waren. Ik vraag me af of je dat op je hals moet halen? Maar graag van het college nog of dat überhaupt uitvoerbaar is? Amendementen waar we nog het wel even over willen hebben, versobering van de aanpak van de Van Rijnweg. Ja, we hebben daar, ik weet niet hoelang geleden, maar daar hebben we een pittige discussie over gevoerd. Volgens mij was het heel duidelijk wat de inwoners wilden. Ze wilden er gewoon kunnen rijden maar er was wel echt een legitieme zorg over de veiligheid op deze weg.

Ik snap, ook wij vinden dat 1,7 miljoen toch best een fors bedrag is. Ik zou dan ook willen voorstellen van, joh, kunnen we dan niet de maatregelen op de Caan Van Necklaan, sorry, niet de Caan Van Necklaan, de Van der Kooijweg, kunnen we die niet weghalen? In plaats van, en dan echt ons focussen op de veiligheid op de Van Rijnweg zelf, is dat dan een optie volgens het college, ja of nee? Dan de voetgangersbrug, is al heel veel over gezegd. Wij vinden eigenlijk de beantwoording van de wethouder over dit onderwerp heel duidelijk. De brug is een belangrijke verbinding tussen die twee wijken in Rijswijk en daarnaast delen we de zorgen over de veiligheid en de oversteekplaatsen op het kruispunt op de Beatrixlaan. Vooral wanneer het fietspad vanaf de Bogaard weer geopend … De voorzitter: Mijnheer Van Dam, ik zie dat mijnheer Loof u wil interrumperen. Mijnheer Loof. De heer Loof: Ja, voorzitter, is de heer Van Dam eigenlijk op het laatst wat die zei bekend dat er geen fietsen over de brug kunnen? En ten tweede, kan de heer Van Dam mij vertellen hoeveel ongelukken er zijn geregistreerd op die twee kruispunten op de Prinses Beatrixlaan? Als die het antwoord niet weet kan die zoeken tussen de getallen nul en vijf. De voorzitter: Mijnheer Van Dam, wilt u daarop reageren? De heer Van Dam: Ja, kijk, de heer Loof die daagt me uit om nu een discussie over data te hebben.

Volgens mij heeft u ook gehoord wat de insprekers hierzo zeiden. Ik snap uw amendement hè, dat wil ik wel vooropstellen want ik snap dat je zoekt naar budgetten. Tegelijkertijd snap ik die inwoners ook. Er is ze wat beloofd, een veilige oversteek. Er zijn heel veel kinderen in deze wijk en ik snap dat die ouders zeggen van, joh, ik laat mijn kind daar liever niet oversteken, ik heb veel liever een brug. Die brug was ook, stond ook in de originele plannen. We hebben in principe al best wel veel weggehaald van die plannen, de originele plannen van de wijk. Als je nadenkt over het groengebied of de lange vingers van het park die in de wijk terecht zouden moeten komen. Ik denk dat die voetgangersbrug voor heel veel mensen toch wel een goede reden was om, nou ja, kinderen veilig over te kunnen laten steken. Dus daarom denk ik van, joh, laten we dan dat in ieder geval doorzetten. Waar ik wel misschien u tegemoet wil komen en een vraag naar u terug wil stellen, zou u er dan voor openstaan om uw amendement aan te passen, ook na wat de wethouder heeft gezegd, om in ieder geval de brug te versoberen en om zo zeg maar kosten te kunnen besparen? Dus niet, geen lift, geen poespas rondom de brug, gewoon een brug waar mensen te voet over kunnen gaan. En dan het college daar invulling aan laten geven maar op die manier geld terug te verdienen.

De voorzitter: Mijnheer Loof, dat wordt het wel uw derde interruptie. Pagina 56 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

De heer Loof: Nee, dit was … Ik word aangesproken. De voorzitter: Ja. De heer Loof: Dit vind ik geen interruptie want er wordt mij een vraag gesteld. De voorzitter: Ja, dat is waar, klopt. De heer Loof: Dank. De voorzitter: Als u daar wilt op antwoorden. De heer Loof: Ik wil daar kort op reageren. Graag, dank, voorzitter. Ja, voorzitter, de heer Van Dam, we hebben het hiervoor ook al even over gehad, ook over die lift. Ik snap het versoberingspunt wel. Het nadeel ervan is, kijk, als we die lift weghalen dan haal je dus ook een heel groot deel van de mogelijke gebruikers van de brug weg. Wij zien wel dat deze brug waarschijnlijk zeer weinig gebruikt gaat worden dus als je die lift weg gaat halen gaat helemaal niemand hem meer gebruiken. Dus ik zie daar geen opties om dat te gaan doen. Ik zie natuurlijk ook wel dat we straks in onze Rijswijkse infrastructuur ineens een brug hebben met een lift waar we straks een monteur voor moeten gaan inhuren als die kapot is. We kunnen nog geeneens twee roltrappen levend houden op een station dus dit wordt natuurlijk een probleem. Maar ik hou, blijf erbij dat we dan die hele brug gewoon niet moeten doen want als we gaan afsnoepen op de brug zelf, dan wordt die nog nuttelozer dan wat die naar onze mening al gaat worden. Bij deze. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Loof, voor het beantwoorden van de vraag van mijnheer Van Dam.

Mijnheer Van Dam, wilt u verdergaan met uw tweede termijn? De heer Van Dam: Ja, ik ben het niet per se eens met die beredenering. Ik denk dat je hier als je echt geld zou willen besparen dat wel kan doen, zo'n heel duur element eruit slopen. Maar dan zou ik de vraag willen stellen aan het college, want het is nu veel te laat om een eigen amendement in te dienen, maar of de wethouder dan kan toezeggen dat we wellicht kunnen kijken naar die versobering en wat dat ons dan kan opleveren? Want ergens zit er natuurlijk wel een punt in wat de VVD aandraagt. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Dam: Dan onze eigen moties, als u me nog even toelaat, om die in te dienen. De voorzitter: Ja, want daar zitten we op te wachten van welke nummers. De heer Van Dam: Ja, precies. We hebben onze motie, grip op inhuur, hebben we aangepast aan wat u, voorzitter, of eigenlijk portefeuillehouder heeft gezegd op dit punt. We hebben het dictum aangepast. Daar staat nu, verzoekt het college om voor het volgende begrotingsdebat inzichtelijk te maken wat de maatregelen die nodig zijn voor het beperken van de inhuur? En dan het tweede punt, hierbij in kaart te brengen welke gevolgen deze maatregelen hebben voor de continuïteit en kwaliteit van de gemeentelijke dienstverlening? De voorzitter: Deze motie wordt dan … De heer Van Dam: Dat, dus die is aangepast en nu bij deze ook ingediend.

De voorzitter: … 9, ik dacht dat het 10 was. 9, motie 9. Oké. En de motie ambtelijke druk door groei Rijswijk?

Pagina 57 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

De heer Van Dam: Ja, daar wachten we nog op een reactie van de wethouder. En dat geldt ook voor de andere motie want die vragen kon ik niet meer stellen in de eerste termijn. Ik wil ze wel indienen maar ik wacht nog wel even af wat de reacties zijn van het college daarop. De voorzitter: Dus dan wordt die, die worden wel ingediend dan, de motie ambtelijke druk door groei Rijswijk, nummer 10. De heer Van Dam: Ja, ja, zeker, die worden ingediend. De voorzitter: En motie subsidieregeling Rijswijk wordt dan 11. De hee Van Dam: Ja. En ik had nog een vraag die ik graag dan in de tweede termijn wil stellen, aangezien ik daar de kans niet meer kreeg in de eerste termijn. We hebben het bij die motie over inhuur gehad over de 15 miljoen aan gelden die nu worden uitgegeven. De heer Van de Laar die had het over werknemers die worden ingehuurd op specifieke bouwprojecten, op een reactie op de heer, van de raad. Zijn die inhuurkrachten die we dus nu hebben op bepaalde projecten die gewoon voor hele specialistische zaken worden ingehuurd en eigenlijk worden betaald vanuit projectkosten, zijn die nou ook onderdeel van deze 15 miljoen of niet? Nou, dat was nog een vraag die ik had. De voorzitter: Helder.

De heer Van Dam: En dan nog een laatste, over de laatste motie over cultuur wilde ik nog wel even duidelijk maken dat het ons dus niet gaat hè, we zien dat we niet meer gaan indexeren op onze subsidies die we uitgeven. Maar het gaat ons dus wel meer om extra maatregelen die we echt daadwerkelijk kunnen nemen buiten die indexaties. Dus daarbij laat ik mijn tweede termijn. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam. Dan geef ik graag nu het woord aan mevrouw Woudstra van D66, u heeft negen minuten spreektijd. Mevrouw Woudstra: Dank, voorzitter. In de eerste termijn riep ik op om samen de storm te trotseren. Buiten barst die storm bijna los en als u mij nu af en toe ziet rillen, achter mij tocht het als een gek. Dus schrik niet als ik af en toe bibber, dat is de storm achter mij. Hierbinnen moeten we aan oplossingen werken, keuzes maken, snoeien en ruimte geven om te kunnen blijven groeien. Inmiddels weten we dat door de bezuiniging van het kabinet op onder andere onderwijs, cultuur, duurzaamheid en structurele investeringen voor gemeenten het nog zwaarder zal zijn. De ambities van onze gemeente op deze en andere termijnen zijn dus ook voor een deel niet haalbaar. Die worden in deze voorgestelde maatregelen ook geschrapt en bijgesteld. Dat zijn forse maatregelen, dat is zoals het hoort en op het juiste moment.

Want nu kunnen we het duidelijk maken en nu is er actie nodig en nu zal het onze inwoners raken en is het tijd om met zijn allen daarvoor te gaan staan. Het is goed dat de sterke schouders de zwaarste lasten dragen en dienstverlening en uitvoering voor inwoners en ondernemers voorop blijft staan en bij bezuinigingen worden ontzien, met aandacht voor inclusie en toegankelijkheid. Dank daarvoor. D66 Rijswijk vindt het belangrijk om het voorzieningenniveau op het huidige niveau te houden en accepteert een lichte stijging van de loonlasten. Met een inzet op structurele sluitende begroting vanuit het idee van gezonde financiën, werd eerder om gevraagd en daar staan wij achter. En dank aan de wethouder dat heeft toegezegd dit ook zo vorm te gaan geven. Wees ook duidelijk dat onze inwoners dus direct zullen merken dat we taken zonder knaken hebben. Dat we verwacht worden dingen te doen die we nu niet kunnen doen en dat zij dit nu merken. En dank voor de bevestiging dat er een duidelijk en praktisch overzicht naar de VNG en het kabinet wordt gestuurd dat zij dit merken en waarin. Thuis in Rijswijk, daar kom ik weer op terug. De Van Rijnweg. Goed dat is toegezegd dat naar de kostenbeheersing wordt gekeken. De 40 procent werd al aangehaald en dat is een hoge kostenpost voor onvoorzien. Daar zijn Pagina 58 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

we het mee eens en hopelijk hebben we die niet op die manier nodig en we vragen de wethouder om daar ook op te sturen. We steunen de motie over oplossen verkeersproblemen Volmerlaan en Treubstraat en verwachten dat bij verbetering van de kruising de belangen van alle verkeersdeelnemers worden bewaakt. Als reactie op Wij. over station Rijswijk op de rails, in het dictum staat ook het overnemen van het station door de NS. En daar was het ook ons om te doen, om de wethouder mee te geven dat we als raad erachter staan dat dat echt een optie is. Dat die gesprekken die lopen daarin dat ook meegenomen kan worden, hopelijk met uw steun en we handhaven die motie. De voorzitter: Dus de motie station Rijswijk op de rails, dat wordt motie nummer 12. Mevrouw Woudstra: Op de rails, exact. Ja. Dank voor alle antwoorden en ook alle interesse vanuit de raad voor het veilig verkeer in Rijswijk en de actie op het verminderen of proberen te voorkomen van de overlast van fatbikes. Over de loopbrug, D66 Rijswijk is voorstander van het vergroten van de zelfstandigheid van kinderen en jongeren. Veilig naar school, opvang, vrienden en sport en recreatie hoort daarbij. We hadden liever een voet- en fietstunnel gezien of een aanpassing van de brug maar u weet dat het budget er nu niet is.

We vragen wel om de verbinding zo effectief mogelijk te maken en geven het college mee om te zorgen dat dat gebeurt en de buurt ook achter de brug staat zodat het gebruik ook daadwerkelijk van de grond komt. Daarmee steunen we het amendement en de motie niet. GroenLinks, reclame in de buitenruimte, de rol van … Wij vinden dat het compleet verbieden van al deze onderdelen als rol voor de gemeente te ver gaat en zullen de motie niet steunen. Het idee van gezondheid vinden wij zeker sympathiek, daar zullen wij altijd achter blijven staan. Van grijs naar groen, duurzaamheid. Dank voor de antwoorden over het riool en goed om te horen dat er voldoende waterafvoer en klimaatadaptatie kan zijn, al is het minder dan dat we hadden voorzien. Hou het ook op de agenda en blijf naar opties kijken. Ook om te voorkomen dat bij vervanging we verkeerde investeringsbeslissingen maken wat later tot extra kosten leidt, zoals we in de afgelopen jaren toch een paar keer hebben moeten constateren. Het Wilheminapark. Het was voor ons nog niet heel duidelijk. We vragen de wethouder welke acties nou echt op korte termijn plaats gaan vinden? Kunt u daar nog een keer op ingaan? De motie circulair groen, dank voor de toezegging om met verenigingen, stichtingen en schoolbesturen te kijken naar hergebruik van Rijswijks groen. Voor nu zijn we tevreden en we houden de motie aan.

Trekken hem niet in, we houden hem aan voor een eventueel vervolg omdat we nog graag zouden zien dat ook voor … De voorzitter: Welke motie trekt u in? Mevrouw Woudstra: Motie circulair groen houden we aan. De voorzitter: Aan tot wanneer? Op een andere vergadering? Oké. Mevrouw Woudstra: Aan tot een volgende vergadering … De voorzitter: Dan trekt u hem voor vandaag in? Mevrouw Woudstra: … omdat we zicht willen houden hoe het gaat met de verenigingen, schoolbesturen. En natuurlijk liefst ook zouden zien dat het op een manier voor individuele mensen ook mogelijk wordt maar voor nu snappen we dat dat nu niet gaat. Samen, anti-discriminatie, we komen dit jaar terug op de nadere invulling. Goed om te horen dat er gesprekken met inwoners gepland gaan worden. We zijn nog wel heel benieuwd hoe dat vormgegeven gaat worden maar daar komen we dan graag op terug. En eerder werd het al door verschillende partijen gezegd, armoedebestrijding, een belangrijk punt. Daar blijven wij achter staan en vinden wij zeker een van de hoogste prioriteiten van de gemeente, zoals andere partijen ook aangeven. We zijn benieuwd naar Pagina 59 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

hoe we daar ook effectief op in kan gaan zetten want zoals werd aangehaald is daar echt een wereld te winnen. We zullen meedenken hoe dat mogelijk is. Blijf als gemeente inzetten op goed contact en dienstverlening voor de taken van de gemeente en het zorgen voor het goed samenleven in de stad. Van digitale dienstverlening tot persoonlijk contact in de wijkcentra en het Huis van de stad en daarbuiten. Voor de motie wielklemmen die werd, die is ingetrokken? Ja, scheelt er weer één. Voor de handhaving. Er is snel een waterbedeffect. Zodra er wordt opgetreden in de ene wijk verplaatst de criminaliteit en overlast zich naar de andere wijk. Er is opgetreden in Cromvliet, er is opgetreden in Hofstede, dat vraagt nog steeds aandacht maar nu is het raak in Pasgeld, er werd wel aan gerefereerd. Kunt u inwoners laten weten dat dit bekend is en kijken of informatie over preventie en buurtgesprekken bijvoorbeeld mogelijk zijn? Want nu zien de inwoners niet altijd dat er actie is of wat er gebeurt en weten ze ook niet wat ze eventueel zelf moeten doen als ze overlast zien of om overlast te voorkomen. Motie over fiets repareren, werd die ingediend? Ja toch? Mooi, een goed idee. We hopen dat het door kan gaan en we zouden hem willen steunen, mits uitvoerbaar en dat het geen extra kosten heeft.

We hebben in het verleden vaker gevraagd of het project weer kan starten, bijvoorbeeld samen met ANWB-project, samen met de acties van de Rotary. En het zou mooi zijn als er bij KEI Rijswijk of op een andere plek daar ruimte voor wordt gevonden. De motie van Wij. over subsidies en instellingen. Volgens mij mist daar een stuk onderzoek. De afgelopen jaren zijn al deze subsidies, we hebben het er vaak over gehad, niet geïndexeerd. We hebben eindelijk een Subsidieverordening maar we indexeren niet. Er is geen structurele bijdrage aan deze instellingen, ze moeten het elke keer opnieuw aanvragen. Dat betekent voor hen extra kosten en geen zicht op structureel duidelijkheid op een basisbedrag. Door het gebrek aan indexatie zijn er forse bezuinigingen vanwege de inflatie. Het lijkt mij duidelijk dat deze instellingen het zwaar hebben, juist doordat we niet indexeren en niks doen met onze subsidies. Dus volgens mij hoeft daar niks meer te gebeuren, we steunen de motie zeker niet. Dank aan de burgemeester voor de antwoorden op inhuur en de toezegging om de acties die er zijn en lopen ook echt door te zetten en naar de raad te sturen. Daar zijn wij tevreden mee. De motie station Rijswijk op de rails en versnellen 30 kilometer per uur, daar gingen wij beide instemmen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Woudstra.

Ik had een vraag over motie leefbaar Pasgeld, daar bent u eerste indiener van. Die komt, die dient u in? Mevrouw Woudstra: Ja. Dat is versnellen 30 kilometer per uur. De voorzitter: Dat wordt motie nummer 13. Mevrouw Woudstra: Van de Kleiweg, dat is nummer 13. En als ik dan toch nog het woord mag. Mocht u het nog hebben gehoord, net als de afgelopen jaren zijn mijn teksten gebaseerd op die van sterke vrouwen. Jax Anderson van Hard Times, Marga Bult van Rechtop in de wind maar dit keer ook Bob Dylan, toch een keer weer een man, The Times They Are A-Changin. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Woudstra. Dan geef ik graag nu het woord aan de heer Loof van VVD Rijswijk. De heer Loof: Dank u. Nee, dit is wel goed, mijnheer Van Enk. Dank. Voorzitter, dank voor het woord. Zoals aangekondigd in de eerste termijn dienen wij via deze weg één amendement en twee moties in. Om te beginnen dienen wij de motie meerjarenoverzicht kosten herinrichting infrastructuur in, mede door PvdA, D66 en GroenLinks. De voorzitter: Dat wordt motie nummer 14.