Concept verslag Raadsvergadering (kaderdebat) 9 juli 2024

Dat betekent dat we kosten uitstellen na een jaar waar eigenlijk ook geen geld is. Dan gaat u jaarlijks nog 1,4 miljoen euro verdienen met parkeren. Een post waarvan onze raad eigenlijk altijd heeft gezegd dat dat geen melkkoe mag zijn. Maar vanaf 2025 gaan we daar toch flink wat geld aan verdienen. En diezelfde Rijswijker, die dus ook meer mag gaan betalen voor zijn parkeerplekje, die mag ook meer gaan betalen voor zijn OZB-belasting. Want die gaat omhoog en dat gaan we direct voelen in onze portemonnee. Wij. Rijswijk heeft altijd gezegd dat we eerst in de eigen buidel moeten tasten voordat we vragen aan die Rijswijker om mee te gaan betalen. En daarom dienen we vandaag ook een aantal alternatieve besparingsopties mee waarin we hopen dat we kunnen afzien van die verhoging van de OZB en afzien van het verhogen van die parkeertarieven. En misschien zelfs ruimte vrij te spelen om toch maar niet begrote opties, die we nu dus niet gaan doen, toch te kunnen realiseren na 2025. Ons eerste voorstel is de motie, grip op inhuur, die we samen met het CDA en Rijswijks Belang indienen. We hebben met de gemeente afgesproken dat we ruim 5,4 miljoen euro besteden aan het inhuren van externen. Toen we in diezelfde jaarstukken van 2023 lazen hoeveel dat daadwerkelijke bedrag was, toen schrokken we toch even want dat daadwerkelijke bedrag staat op 13 miljoen euro.

Nou, nu heb ik ook gelezen dat we een bezuinigingsoptie hebben waarin we 4 ton gaan bezuinigen maar dat is een fractie van het geld wat we eigenlijk nu aan het overschrijden zijn. En ik denk dat we dus echt moeten gaan kijken, en D66 zei het net ook al, of we niet toch iets meer kunnen bezuinigen op die 13 miljoen? En ik denk dat dat echt kan. Voorzitter, beschouw die motie dan ook als ingediend. Ons tweede voorstel dat gaat over de gelden van de subsidies. Het Museum Rijswijk, de Schouwburg, Trias, de Bibliotheek en Welzijn, ja, die krijgen, ontvangen per jaar van ons ongeveer 6,5 miljoen euro aan subsidie. In de opties van het college die het college aandraagt wordt eigenlijk bijster weinig duidelijk over of we daar wel of niet nog wat geld vanaf kunnen halen. En voorzitter, voordat ik straks het naar mijn hoofd krijg dat ik cultuur geen warm hart aandraag, dat doe ik zeker wel. Ik fotografeer al jarenlang, ik sta vaak in musea, ik ben jarenlang ook lid geweest van de bieb. Maar ik vind het aan de Rijswijker gewoon niet te verkopen dat als wij gaan bezuinigen, dat we niet kijken naar deze sector in onze gemeente maar dat we wel in de zorg mensen met lastenverzwaring opzadelen. Dus de motie die draagt ook het college op om ieder geval voor het begrotingsdebat aan het eind van dit jaar, om even reëel te kijken naar of we niet daar ook wat vanaf kunnen halen.

Ik zeg niet dat we het gaan doen maar ik zou het fijn vinden als we daar in ieder geval inzicht in hebben. Voorzitter, dan kom ik bij het laatste voorstel dat we vanavond indienen en dat gaat over ambtelijke druk door de groei van Rijswijk. Kijk, we hebben nu al jarenlang tekorten. Die tekorten die komen er niet zomaar, een tekort ontstaat op het moment dat je meer uitgeeft dan dat je binnenkrijgt, dat lijkt me vrij duidelijk. En iets waar we in Rijswijk heel druk mee zijn, dat is de groei van Rijswijk. Dat drukt ook op onze ambtelijke organisatie. Als ik een voorbeeld mag geven, in 2027 gaan we ruim acht Pagina 15 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

bouwprojecten tegelijkertijd in werking stellen. Dat zijn Te Werve Oost, Te Werve West, De Waterman, Sijthoff, Campus At the Park, het Hof van Rijswijk, het ING-blok en als laatste de Prinsenpassage in de Bogaard. U kunt niet ontkennen dat als we dat allemaal tegelijkertijd willen doen, dat dat echt heel veel vergt van onze ambtelijke organisatie. Deze motie die we dan ook samen met Rijswijks Belang indienen, die vraagt het college om in kaart te brengen of het mogelijk is deze bouwlust te temporiseren? Zodat we kunnen besparen op ambtelijke kosten en wellicht ook ambtenaren vrij kunnen maken om andere belangrijke dingen te doen in onze gemeente. Voorzitter, dat betreft onze voorstellen maar zoals u kan zien staat onze naam ook nog onder twee andere raadsvoorstellen die in worden gediend door een andere partij. Ten eerste de motie voor de Buurtgezinnen. Al twee jaar lang is dit een succesvol project waar tientallen ouders mee zijn geholpen en het kost ons 50.000 euro per jaar. Nou, er wordt voorgesteld om daar dan mee te stoppen maar wij vinden dat zo ontzettend belangrijk, het werkt dus laten we daar dan in ieder geval wel mee doorgaan. We hebben ook een afdoende dekking gevonden dus ik denk dat dat een prima plan is.

Daarnaast staat onze naam nog onder de motie van D66 waarin we voorstellen om een herprioritering in de 50 naar 30 kilometer per uur wegen te doen, om de Lange Kleiweg naar voren te halen. We hebben het in de Lange Kleiweg discussie een aantal weken geleden ook al gezegd, het is een enorm belangrijke verkeersader voor Rijswijk en zeker voor het nieuwe gebied dus laten we die maatregelen dan ook zo snel mogelijk nemen. Voorzitter, ik gebruik mijn laatste dertig seconden als ik goed heb getimed om nog een oproep te doen aan het college. Om straks in die begroting van 2025 niet de keuze te maken om te schrappen aan wat misschien als één extra bestempeld kan worden in de wijken maar zelf de vraag te stellen hoe u wilt dat Rijswijk er in de toekomst uit komt te zien? Moet Rijswijk een verzameling bakstenen worden of willen we dat we in een levendige, bruisende stad blijven leven? En als het antwoord hierop ja is, dan moeten we een manier vinden om de budgetten vrij te spelen om te investeren in onze groengebieden, te investeren in die bereikbaarheid en in de basisvoorzieningen. En als dat niet mogelijk is, dan zou ik toch achter mijn oor krabben of al die bouwprojecten echt nodig zijn? Voorzitter, daarbij mijn eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam. Keurig binnen de tijd, u had nog één minuut zelfs over. U heeft denk ik snel gesproken.

Dan nodig ik graag de fractievoorzitter van de VVD uit, mijnheer Loof, naar het spreekgestoelte. En mijnheer Loof, u heeft acht minuten spreektijd. Ik geef u graag het woord. De heer Loof: Voorzitter, met gezonde financiën een gezonde stad. En Rijswijk dat tekorten niet doorschuift naar de toekomst maar ervoor zorgt dat net zoals thuis niet meer wordt uitgegeven dan binnenkomt. Het klinkt zo makkelijk. De harde realiteit is dat Rijswijk mede door factoren van buiten net als meer dan tweehonderd gemeenten in Nederland een huishoudboekje heeft wat onder enorme druk staat. Rijswijk is uniek maar niet in de financiële problemen die ons overkomen. Grote tekorten in de jeugdzorg die jaarlijks terugkomen, een Rijksoverheid die gemeenten structureel meer taken geeft maar hier niet genoeg geld tegenover zet en de manier waarop het gemeentefonds wordt berekend ook nog eens sneller aanpast dan was aangekondigd. Het ravijnjaar waar wij al langer voor waarschuwen is nabij. Als je lang genoeg in de afgrond staart begint die terug te staren. Kijk niet te veel naar beneden want het pessimisme maakt zich van u meester. En toegegeven, dat pessimisme zou niet geheel ongebruikelijk zijn. De maatregelen die het college voorstelt zijn ontzettend rot, ze zijn ingrijpend. Bijna alles wat er in onze mooie stad gebeurt zal erdoor geraakt worden.

Dat zou je eigenlijk niet moeten willen maar hebben we een keuze? Deels want we moeten ondanks dit alles oog blijven houden voor de druk op de portemonnee van de Rijswijker, voor armoede in onze samenleving en voor de toenemende druk in de zorg. Voor de samenleving als geheel. De stad is meer dan onze inkomsten en uitgaven. Wat wij hier besluiten heeft effect op onze inwoners, daar moeten we ons bewust van blijven zijn. Het pessimisme zal echter niet de overhand Pagina 16 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

nemen bij de Rijswijkse VVD. Het ravijnjaar zal ons niet over de rand mee naar beneden trekken. En wij roepen iedereen in deze raad op om dat ook bij hen niet te laten gebeuren. Neem verantwoordelijkheid in plaats van zaken te roepen die je niet gaat kunnen waarmaken. De financiële uitdaging waar wij als stad voor staan zijn niet niks maar als we samen als gehele raad onze verantwoordelijkheid nemen, dan klimmen we dit ravijn uit nog voordat we erin vallen of we er verder in vallen. Daarvoor hebben Rijswijkers ons gekozen, om verantwoordelijkheid te nemen, om de boel op orde te houden en om keuzes te maken. Laten we dat serieus nemen. De Rijswijkse VVD die is er klaar voor, aan de slag. Voorzitter, het college lijkt die stap ook te hebben gezet en laat zien dat maatregelen genomen moeten worden. Maatregelen die pijn gaan doen maar wel in het belang zijn van een gezonde toekomst voor Rijswijk. Het college heeft veel werk verricht en de raad een uitgebreid pakket toegestuurd. Hiermee geeft het college niet alleen duidelijk inzicht in keuzes, problemen en afwegingen maar brengt het de raad ook goed in positie om weloverwogen en geïnformeerd eigen keuzes te kunnen maken. Dank aan het college en de ambtelijke organisatie voor dit uitgebreide en informatieve pakket. Ook onze dank voor het uitvoeren van onze aangenomen motie beperking kosten jeugdzorg.

Hiermee worden goede stappen gezet in het terugdringen van hoge kosten en tekorten. En voor de uitvoering van onze motie bestemmingsreserves waarmee geld wat allang stilstaat wordt teruggebracht naar de algemene reserve zodat het gebruikt kan worden om te investeren of tekorten op te vangen. Van de keuzes die het college voorstelt is het goed om te zien dat zoveel als mogelijk de dienstverlening naar inwoners, de uitvoering van beleid en de basistaken overeind worden gehouden. Dat verwachten de Rijswijkers ook. De basis blijft hiermee zo goed als kan op orde. Het ophalen van paspoorten, het onderhoud aan wegen en groen en het kunnen indienen van aanvragen gaan gewoon door. Achterstanden die in de vorige collegeperiode zijn ontstaan blijven de aandacht houden en worden weggewerkt. Nog steeds met oog voor de toekomst zodat op lange termijn geen hogere kosten ontstaan. Sober maar doelmatig. De stad moet tenslotte bestuurd blijven worden en Rijswijkers moeten gewoon terechtkunnen bij hun gemeente. Voorzitter, de Rijswijkse VVD heeft enkele vragen aan het college. Graag brengen wij in herinnering ons vorig jaar aangenomen amendement verlaging afvalstoffenheffing.

Kan het college aangeven wat hiervan de stand van zaken is? Heeft het college, zoals wij toen hebben verzocht, werk gemaakt van maatregelen om ervoor te zorgen dat de afvalstoffenheffing dit jaar niet meer dan met het inflatiepercentage hoeft te stijgen? In diezelfde vergadering heeft het college toegezegd om te gaan kijken naar het instellen van meer subsidieplafonds om zo beter grip te krijgen op onze uitgaven. Heeft het college hier stappen in gezet en bekeken wat de mogelijkheden zijn? Een ander terugkomende zorg van ons is externe inhuur. Kan het college aangeven waarom deze nog relatief hoog is en hier maar beperkt op bezuinigd wordt? Is het geen tijd voor een taakstelling om dit verder terug te dringen? En wat de Rijswijkse VVD betreft komt hier het uitgangspunt dat er geen sprake is van externe inhuur, tenzij het gemotiveerd niet anders kan. Wil het college toezeggen de raad bij de aankomende begroting te informeren hoe hier invulling aan wordt gegeven? Het gevraagde krediet van de door de raad verzochte veiligheidsmaatregelen op de Van Rijnweg, Van der Kooijweg is redelijk hoog. Kan het college aangeven wat hier de plannen zijn en blijft de weg hiermee zoals verzocht voor iedereen verder een vrije doorgang? Voorgesteld wordt om het team mobiliteit op parkeren uit te breiden.

Kan het college aangeven wat deze extra fte gaan toevoegen en waarom deze op dit moment noodzakelijk zijn? Kan het takenpakket niet worden uitgevoerd met de huidige fte? Tot slot, de komende jaren worden financieel lastig. Grip hebben en houden op de financiën is daarom cruciaal, net als het inbouwen van overschotten om klappen makkelijker op te vangen. Is het college het daarom met de Rijswijkse VVD eens dat het wenselijk is om zoveel als mogelijk de komende jaren sluitend te begroten? Kan het college toezeggen hier werk van te gaan maken en er alles aan te doen om de meerjarenbegrotingen sluitend aan de raad voor te leggen? Via deze weg kondigen wij tevens een amendement en twee moties aan, die zullen we in onze tweede termijn Pagina 17 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

verder uitwerken maar kunnen alvast op iBabs worden ingezien. Voorzitter, de voorgestelde maatregelen doen ons pijn, vooral omdat het vanwege een situatie is die ons overkomt. Er wordt fors bezuinigd en dat is terecht want waar geen geld voor is, kan je ook niet uitvoeren. Het college stelt echter ook enkele lastenverzwaringen voor, zoals het verhogen van de OZB en van de parkeertarieven voor bezoekers. Gelooft u ons als we zeggen dat als het anders kon, we het anders hadden gedaan? We ontkomen helaas niet aan verhoging van sommige tarieven. De gemeentebegroting zou hier anders echt aan onderdoor zijn gegaan. We hebben gevochten om ervoor te zorgen dat niet nog meer verhogingen zouden plaatsvinden en dat daarbij is gefocust op minder uitgeven waar dat kan maar wel met bestuurlijk realiteitsbesef. Keuzes maken, verantwoordelijkheid nemen, juist in lastige tijden. Werken aan gezonde financiën voor de toekomst. Doorschuiven is de weg van de minste weerstand maar getuigt niet van behoorlijk bestuur en daar is de Rijswijkse VVD niet van. We waarschuwen al langer voor het ravijnjaar en het is goed om te zien dat de ernst nu volledig is ingedaald en op tijd maatregelen worden genomen. Dat betekent niet dat Rijswijk stilstaat.

Zo blijven we investeren in onze lokale economie, in de Plaspoelpolder, de bereikbaarheid van Rijswijk, houden we de belastingen laag waar dat kan en bouwen we die broodnodige woningen voor iedereen. We houden onze stad financieel gezond zodat we ook in de toekomst kunnen blijven investeren. Dat is waar het om zou moeten gaan, dat is waar deze raad voor is gekozen en dat is waar de Rijswijkse VVD zich voor zal blijven inzetten. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Loof. Netjes binnen de acht minuten gebleven. Dan ga ik mijnheer Van Enk naar voren, naar het spreekgestoelte uitnodigen. Mijnheer Van Enk, u heeft zeven minuten spreektijd. We hebben helaas niet een spreekgestoelte waarvan de, hij kan niet omhoog zeg maar. Ja. De heer Van Enk: Voorzitter, ik ben te groot voor dit spreekgestoelte. Ik hoop dat mensen mij zo kunnen verstaan. Het ravijnjaar 2026, daar wordt veel over gesproken, als gemeenten in Nederland de financiële klap uit het gemeentefonds moeten gaan opvangen. Het verschil alleen is in Rijswijk dat we de afgelopen twee jaar al in ons eigen financiële ravijn zijn geduikeld. De begrotingsdiscipline is nota bene onder deze VVD-wethouder van financiën nog nooit zo laag geweest. Ons weerstandsvermogen is in twee jaar van een 10 naar een -6 gedaald.

Dus Rijswijk dreigt bij het volgende ravijn gewoon failliet te gaan en dat had vermeden kunnen worden. Het CDA heeft ook vorig jaar immers bij de begrotingsbehandeling dit voorspeld. En samen met Wij. Rijswijk, Rijswijks Belang hebben we toen al gevraagd aan het college om direct aan de slag te gaan met financiële ombuigingen. Maar de wethouder vond dat niet nodig, de kosten jeugdzorg zouden wel bijtrekken, er zou nog een Rijkscompensatie voor de cao-kosten komen et cetera, et cetera. Dus begroting was reëel met een reëel overschot van 2 miljoen en onze motie werd door de coalitie verworpen. En nu, hoe langer je wacht, des te dieper moet je snijden. Nu zien we in de rijkelijk laat aangeleverde stukken dat het college in de eerste plaats maar begint om bestemmingsreserves leeg te halen om voor dit jaar een nieuw debacle te voorkomen. Voor het structurele tekort wordt als eerste de belasting voor de burger verhoogd, parkeerbeleid wordt gewoon afgeschaft, niks ruimte verdelen, gewoon overal betalen en tegen een hoger tarief. En zo niet, dan mogen wij als raad vanavond zelf bezuinigingen uitzoeken met behulp van een stapel opgestelde opties. Dat is de werkwijze van deze coalitie een beetje, als het lastig wordt mag de raad zelf met amendementen gaan puzzelen. Maar voorzitter, de bijlagen met 101 opties geven wel een beeld maar ze zijn nog niet af.

Bij sommige is de juridische toets nog niet gedaan, bij andere ontbreken bedragen en ze zijn ook niet uitputtend. Vandaar onze steun aan en aantal moties die zijn ingediend om dat iets breder in kaart te brengen. Want voordat we deze financiële problemen in rekening bij de burger willen brengen, willen we dat de bezuinigingen, mogelijkheden daartoe, eerst compleet zijn. En laat er geen misverstand over bestaan, nu we in deze penibele toestand zijn geraakt is het CDA bereid overal waar nodig in Pagina 18 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

uitgaven te snijden om onze reservepositie weer terug te brengen op een gezond niveau. Behalve op twee punten, waar het gaat om armoedebestrijding en waar het gaat om onderhoud en beheer van de publieke ruimte. Ik licht dat toe waarom. Inwoners van Rijswijk die buiten schuld ondersteuning nodig hebben mogen niet de dupe worden van dit financieel beleid. En daarmee bedoelt het CDA niet alleen sociale minima maar ook de groep hardwerkende mensen die net iets meer verdienen maar die door hoge inflatie of energieprijzen tijdelijk ondersteuning of zorg nodig hebben. Als het gaat om onderhoud van wegen, lichtmasten, parken vinden wij dat de grens in Rijswijk allang is bereikt. Van openbare verlichting weten we intussen hoe moeilijk achterstallig onderhoud weer is in te halen en ook wegonderhoud, groenbeheer zijn hard nodig om onze gemeente niet nog meer het aanzien te geven van een arme gemeente. Dit stadhuis is nu ruim een half jaar in gebruik maar als je hier naar buiten kijkt vragen wij ons af hoe je hier zonder gêne gasten kunt ontvangen? Wij zijn alsmaar bezig ook het afgelopen jaar om te praten over nieuw beleid in glossy beleidsplannen en dure strategienota's. Maar ik vraag zoals eerder ook al, kunnen we alstublieft wat meer aandacht aan de uitvoering geven? Gewoon een rondje maken door de stad als wethouder om te zien wat er feitelijk gebeurt en wat er nodig is.

Aandacht voor uitvoering betekent ook het vermijden van miskleunen met afvalcontainers of nieuwe ijskasten. We gaan niet overal moties voor indienen, voorzitter, maar het CDA pleit dus voor het stoppen de komende jaren met nieuw beleid. Geen beleidsambtenaren meer voor bijvoorbeeld armoedebeleid maar het inzetten van ervaren bijstandsconsulenten met mensenkennis en oog voor de praktijk. Stoppen met die inhuurbureaus die allerlei uitgangspunten vervolgens twintig keer opschrijven maar uitvoeringsambtenaren die de wirwar van verkeersborden, waar we in Rijswijk ook sterk in zijn, terug te dringen. Stoppen met peperdure aanpassingen van weginfrastructuur maar gewoon verkeersveiligheid verbeteren door serieuze handhaving. En pas die mobiliteitsprincipes nou eens toe in een nieuwe wijk in plaats van er hier alleen maar eindeloos over te praten, scheelt enorm veel geld. Wat ook geld scheelt, voorzitter, is het terugdraaien van de uitbreiding griffie. Daar hebben wij destijds tegen gestemd maar je kunt die formatie of de mensen die zijn aangenomen benutten om de inhuur in de staande organisatie te beperken. Onze raadsvergadering laatst over tekstnuanceringen en zienswijzen toont nog eens aan dat je zo niet effectief bestuurt. Met of zonder speciale raadsgriffier, laten we daar nou eens eerlijk in zijn.

Wat ook geld scheelt is het stoppen met een gemeentelijk centrum in Sportpak Elsenburg. De aanbesteding van 13 miljoen is naar ik heb begrepen nog niet gedaan. Dus in plaats van het woonfonds van 3 miljoen nu leeg te plukken waarmee we als gemeente huisvesting voor middeninkomens zouden bouwen, kunnen we veel beter die 13 miljoen voor de dure gebouwen doorstrepen en vervangen door een beperkte subsidie aan de betrokken clubs voor een eigen clubhuis. Niemand gelooft immers nog in een sluitend businessplan en dit gaat ons gewoon weer een nieuw structureel tekort opleveren. Voorzitter, wij stellen voor om ook te snijden in onze eigen bestuurskosten door het aantal wethouders van vijf naar vier terug te brengen. Het aantal van vijf is alleen ingegeven door een aantal partijen dat nodig is om een coalitie te vormen en niet zozeer door de hoeveelheid werk. Zeker nu Partij van de Arbeid en GroenLinks samengaan moet dit toch een haalbare structurele bezuiniging kunnen zijn. De voorzitter: Mijnheer Van Enk, u heeft nog één minuut. De heer Van Enk: Er zit een nota, grip op jeugdzorg, bij de stukken. Wij kunnen ons in die uitgangspunten vinden. Het CDA roept al jaren dat de gemeente niet elk kind in onze stad gelukkig kan maken met professionele hulp.

Maar ik wil graag een concrete toezegging van de wethouder, gaan wij dit jaar nu echt een keer een ombuiging zien? Wanneer keren we terug naar het uitgavenniveau van voor corona? Heeft de wethouder intussen in beeld wat de eerste resultaten in Den Haag zijn die uit de H10 is gestapt en kunnen wij daar in Rijswijk ook wat mee? Hoeveel zorginstellingen zijn er nu voor Rijswijk nog gecontracteerd? Voorzitter, als we echt serieus werk Pagina 19 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

willen maken met in het in control brengen van de uitgave sociaal domein is het ook niet verstandig om in Rijswijk nieuwe sociale woningen toe te voegen. We hebben het vaker gezegd, als we willen blijven zorgen voor de mensen die op wonen … De voorzitter: Mijnheer Van Enk, wilt u tot een afronding komen? De heer Van Enk: … financiële steun, dan moeten we zorgen dat we dat ook kunnen doen. Als we op deze voet doorgaan zal dat niet kunnen. Ik ben benieuwd naar de reacties van het college. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Enk, voor uw eerste termijn. Dan nodig ik graag de fractievoorzitter van de Partij van de Arbeid, mevrouw Van Nunen, uit om naar het spreekgestoelte te lopen. En mevrouw Van Nunen, ook u heeft zeven minuten spreektijd. Mevrouw Van Nunen: Voorzitter, zien, luisteren en helpen zijn volgens Partij van de Arbeid Rijswijk de kernbegrippen waar het voor ons zeker in het sociaal domein om draait. En het is ook de titel van het recente SCP-onderzoek. De conclusie hieruit is dat gemeenten een behoorlijke groep inwoners die hulp of ondersteuning nodig hebben niet bereiken. Het zijn vaak de mensen met complexe en gestapelde problemen. Hierdoor worden ook hun ongelijkheid of worden de bestaande ongelijkheden vergroot. Het zorgt bovendien voor een toenemend wantrouwen in de overheid als geheel.

De dienstverlening is vaak ingericht als een loket waar inwoners hun hulpvraag kunnen stellen. Waarom noem ik dit rapport? Voor onze fractie doet de sociale infrastructuur van de gemeente er echt toe, net zoals het onderhoud van wegen, fietspaden en bruggen waarbij van harte wij de motie van de VVD ondersteun. Zeker in financieel krappe jaren voor de gemeentelijke schatkist is de aandacht voor brede welvaart van al onze inwoners des te belangrijker. We hebben de laatste tijd veel over de groei van de stad en over mobiliteitsvraagstukken met elkaar gesproken. De sociale voorzieningen en brede welvaart moeten we ook mee laten groeien. Dat is een enorme uitdaging en dat vraagt ook van ons dat we meer dienen te zijn dan een gemeentelijk loket. Volgens de Partij van de Arbeid Rijswijk heeft dit college de afgelopen twee jaar laten zien actief op zoek te gaan naar degenen die de weg naar ondersteuning niet kennen of weten te vinden of juist goede ideeën hebben hoe het anders beter kan, waarvoor onze complimenten. Voorzitter, we zijn trots dat het huidige college ondanks de pijnlijke financiële ingrepen die onvermijdelijk zijn toch een goede balans heeft weten te vinden tussen enerzijds een verantwoorde versobering en soms zelfs stopzetting van de uitgaven en anderzijds een verhoging van inkomsten waar het kan.

Dit is ook gebeurd met grote inzet van veel ambtenaren, veel dank daarvoor. Het college heeft met deze Kadernota inzicht geboden in mogelijke scenario's en een solide pakket van maatregelen gepresenteerd als basis voor onze begroting in november. De meicirculaire is duidelijk voor onze gemeente, met name voor 2025 betekent de nieuwe financieringssystematiek vanuit het Rijk een afname van de algemene uitkering voor Rijswijk waaruit veel gemeentelijke taken worden bekostigd. En dan hebben we het nog niet eens over het jaar 2026. Dus moet er fors gesneden worden en dat doet pijn in alle domeinen. Onze fractie is tevreden dat u ook naar de eigen organisatie heeft gekeken en efficiënte werken ook tot de voorgestelde besparingen heeft geleid. En voor ons is het belangrijk, zoals net ook gezegd, dat u in deze Kadernota de meest kwetsbare inwoners in onze gemeente zoveel mogelijk heeft ontzien en daarnaast onze duurzame en groene plannen weliswaar versoberd, ook overeind blijven. Wat betreft de jaarrekening 2023 gaan wij ervan uit dat u de aanbeveling van de accountant en de auditcommissie opvolgt. Voorzitter, natuurlijk hebben we ook nog de nodige vragen en wensen. Te maken kosten in dit domein en vooral in het sociaal domein zijn investeringen in onze eigen inwoners en leveren maatschappelijk rendement op.

Waarbij de PvdA wel graag wil aantekenen dat vooral duurzaam rendement prioriteit heeft en dat zijn dus de echte banen en geen draaideurbanen. Onze fractie pleit er sterk voor dat leerwerktrajecten met aandacht voor Nederlandse taal en mogelijk een baangarantie meer aandacht krijgen en voorrang krijgen in Pagina 20 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

het domein werk en inkomen, en dan gericht op meer statushouders aan het werk en andere werkzoekenden. Verschillende sectoren op de arbeidsmarkt staan te springen om werknemers, goed voor onze inwoners en goed voor de gemeentelijke portemonnee in het kader van de BUIG-gelden. Pakt u deze handschoen op. We kijken reikhalzend uit naar de toegezegde integrale aanpak armoedebestrijding. Deze aanpak dient wat ons betreft de brug te slaan tussen het fysieke en het sociale domein in onze stad, in de wijk en haar voorzieningen en bij iedere inwoner die met armoede te maken heeft. Wat heeft de meedenkgroep van inwoners aan mooie suggesties opgeleverd om armoede aan te pakken? Deze meedenkgroep is overigens een mooi voorbeeld hoe we in Rijswijk niet alleen een gemeenteloket aanbieden, waar ik het in het begin over had. Onlangs heeft ook weer een actie voor de voedselbank plaatsgevonden. Zetten we op termijn ook stappen om een voedselbankwinkel, een noodzakelijk kwaad helaas, met maatschappelijke partners op te zetten zoals er al vijf succesvol in Den Haag draaien. Graag uw reactie. Voorzitter, de pilot Buurtgezinnen voldoet in de grote behoefte om kwetsbare gezinnen opvoedingsondersteuning te bieden. Deze begeleiding voorkomt zorgvragen en zorgkosten in een latere fase.

Waarom is budgettering hiervan niet opgenomen in de lijst van grote posten? Samen met BvR en andere partijen dienen we een motie in om Buurtgezinnen te continueren in Rijswijk. Wij hopen van harte en gaan er ook vanuit dat de belofte van dit college om niet in te leveren op dienstverlening ook echt waargemaakt wordt. Wat betreft de verwerking van aanvragen Wmo mag er nog wel een tandje bij richting onze inwoners. We houden het in de gaten. Voorzitter, gelijke kansen beginnen al op de voorschool met taalontwikkeling. Hoeveel doelgroepkinderen doen op dit moment mee aan de voorschool in Rijswijk? Ziet u kans om dit percentage te verhogen en wat is hiervoor nodig volgens u? Een goede samenwerking tussen schoolbesturen, voorschoolse opvang, gemeente en de bibliotheek is hierbij essentieel. Ziet u mogelijkheden om als gemeente nog meer de rol van aanjager te spelen zoals de gemeente Den Haag doet? Een aanbod van gratis peuteropvang op dit moment voor ons niet realistisch, heeft daar wel tot driehonderd extra aanmeldingen geleid. De voorzitter: Mevrouw Van Nunen, u heeft nog één minuut. Mevrouw Van Nunen: Ja. Voorzitter, we zijn tevreden met de verordeningen die tot meer kansen en een eerlijke prijs op de Rijswijkse woningmarkt hebben geleid.

Wat betreft de ambities van dit college om vast te houden aan 30 procent sociale huur verwachten we binnenkort concrete invulling van de nieuwe Woonvisie op volkshuisvesting. Met het onlangs aannemen van verschillende bestemmingsplannen, ja, zonder een enkele corporatiewoning, wordt het nu wel tijd om enkele stappen vooruit te zetten met plannen in de sociale huursector. Ligt het college wat betreft deze ambitie op koers? Graag uw reactie. Voorzitter, als laatst afsluitend, zien, luisteren, helpen kan ook in financieel woelige jaren waarin we nu zitten. Het is vooral een kwestie van aandacht schenken aan wie het nodig hebben. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Nunen, voor uw eerste termijn. Dan zijn we aan het einde gekomen van de eerste termijn van uw raad. Ik stel voor om de raadsvergadering vijf minuten te schorsen om even de benen te strekken. De voorzitter: Beste leden van de raad, ik stel voor dat wij de vergadering hervatten. Ik wil even aan u toelichten hoe we de eerste termijn van het college gaan doen. Graag alle aandacht even naar uw voorzitter. Ik open de eerste termijn van het college en ik wil aan u toelichten hoe we dat gaan doen. Wethouder Van Damme gaat als eerste het woord voeren en hij zal dat doen hier aan deze, aan mijn rechterzijde.

En de andere portefeuillehouders, de wethouders zullen op hun eigen plek daar blijven zodat het, dan is het helder voor u hoe dat zal verlopen. Wethouder Van Damme, ik geef u het woord voor de eerste termijn. Pagina 21 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

De heer Van Damme: Ja, voorzitter, dank en ook dank aan de raad voor de inbreng in de eerste termijn. Ja, je zou bijna door die bezuinigingen van het Rijk en de stijgende kosten van de jeugdzorg pessimistisch worden. Maar voorzitter, voor het college is het glas niet halfleeg maar halfvol. We zijn echt volop gemotiveerd om Rijswijk verder gezond te laten groeien en te bouwen aan een samenleving waarin oog is voor elkaar. Natuurlijk doen we dat wel vanuit de vaststaande financiële kaders in het achterhoofd. En dat bouwen doen we ook letterlijk, waar eens duizenden mensen kwamen werken in kantoren wordt gebouwd om wonen en werken te combineren. En waar eens kassen stonden, wordt een duurzame wijk gerealiseerd en daarmee dragen we echt substantieel bij aan een van de grootste uitdagingen van ons land. En inmiddels zijn we dus de grens van 60.000 inwoners gepasseerd en om de stad leefbaar te houden investeren we in gebiedsontwikkeling, energietransitie en veiligheid. De focus ligt echt op de uitvoering van de plannen die we de afgelopen tijd hebben gemaakt. Ook al balen we stevig van de maatregelen die we moeten nemen door de bezuiniging van het Rijk, wij zijn echt blij met het inzicht dat we uw raad hebben kunnen geven in de Kadernota die er echt heel anders uitziet dan normaal.

Door financieel-technische optimalisatie besparen we 2,5 miljoen, door het stoppen en versoberen van beleid willen we 4,7 miljoen besparen. Ja, en helaas de lasten gaan ook omhoog en daarmee willen we 3,6 miljoen extra ophalen. Dat levert allemaal nog een efficiencywinst op van een half miljoen. En al met al ligt er wat het college betreft een zuur maar evenwichtig pakket en een heel groot inzicht voor uw raad over de keuzes die u kunt maken. En we zijn nog niet klaar, financieel-technisch zijn we nog bezig met optimalisaties en gaan we ook kritisch kijken hoe we de efficiencywinst kunnen inboeken. En voor wat betreft de efficiencykant broeden we nog op enkele plannen. Dat zou om externe inhuur kunnen gaan, daar zal de burgemeester straks wat meer over melden. Maar ook bijvoorbeeld over om het GGU-traject van de VNG, dat is het zogenaamde Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering. Want veel van die maatschappelijke en organisatorische vraagstukken, het zijn allemaal wat termen van hoog over, maar die zijn voor alle gemeenten gelijk. Als gemeenten met elkaar slimmer samenwerken op deze collectieve opgave blijft er tijd en geld over voor zaken die lokaal belangrijk zijn. Denk bijvoorbeeld aan de informatiebeveiligingsdienst, de gezamenlijke inkoop van ICT en telefonie, het Ketenbureau iSociaal Domein en het GGI-Netwerk, het beveiligd landelijk datanetwerk voor gemeenten is dat.

Maar ook het Risicobeheerfonds dat in ontwikkeling is bij de VNG is een interessante ontwikkeling. Met dit fonds kunnen gemeente ontzorgd worden door risico's te verminderen en de behandeling van schades over te nemen. En ook zijn aanbestedingen van verzekeringen niet meer nodig. Onlangs is op de ALV van de VNG, waar u ook allen voor was uitgenodigd en misschien wel bent geweest ook, budget voor toegekend voor de uitwerking van deze trajecten. En voorzitter, het doet ons echt deugd dat we de wensen van uw raad een goede plek hebben kunnen geven richting het opstellen van de begroting ‘25 en verder. Voor de Pandbrigade, het groenbeheerplan en het wegenbeheerplan is structureel dekking gevonden en we investeren onder meer in veiligheid op het station en een versterkte inzet van de Wet Bibob, om een paar voorbeelden te noemen. Ik zou zeggen, we hebben als college echt de tering naar de nering gezet en dankzij juist de brede samenstelling van het college is er een evenwichtig pakket tot stand gekomen. Ik denk dat ook echt dat onze samenwerking krachtig is geweest op dit punt. Dan, ik geloof dat Wij. Rijswijk had het daarover maar ook de VVD vroeg of het mogelijk is om die begroting al meerjarig sluitend te maken. Ook om de boel na ‘26 goed achter te laten. Ik vind dat eerlijk gezegd wel een uitdagende vraag. Ik zie dat ook een beetje als een soort balanceeract.

Want als je het structureel sluitend maakt speel je de Rijksoverheid natuurlijk gewoon in de kaart en wordt de lobby vanuit de VNG natuurlijk een stuk minder sterk. En ook het begrotingsadvies van de VNG, waarop ik in het forum al een toezegging deed richting D66, ja, die zegt daar ook niet zoveel over. Die zegt eigenlijk, ja, maak ‘25 structureel en de rest laat maar negatief zien en maak vooral inzichtelijk waar de pijn dan gaat komen te liggen. Het gaat natuurlijk ook afhangen van hoe toezichtsregime van de provincie eruit gaat zien. Daar is de provincie ook niet Pagina 22 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

helemaal uit omdat de veranderingen in de systematiek die volgden elkaar in de maand april, mei enorm op. Maar in die balanceeract zie ik het toch wel als een oproep … De voorzitter: Ik zie dat mijnheer Loof u wil interrumperen. Mijnheer Loof. De heer Loof: Ja, voorzitter, toch even richting de wethouder. Is de wethouder het met ons eens dat wij van het Rijk op dit moment echt niks hoeven te verwachten en we dus gewoon echt naar die sluitende begroting meerjarig moeten gaan werken? Volgens mij wilde die er net wat over gaan zeggen, ben ik net iets te vroeg wellicht. De voorzitter: Wethouder Van Damme. De heer Van Damme: Ja, dank u wel, voorzitter en dank ook voor uw vraag. Maar ja, wat het kabinet gaat doen, de verwachtingen daarover, daar ga ik me echt hier niet over uitlaten. Wat mij betreft ligt de focus op Rijswijk en vanuit de VNG is er nog hoop als het gaat om een SPUK-regelingen of toch een Wmo-voorziening. Afijn, ik heb daar in het forum wat over gezegd. Maar ik zie het wel als echt een inspanningsverplichting, ik zie uw oproep ook echt als een inspanningsverplichting om de meerjarig sluitende begroting neer te leggen. Dus ik ga daar zeker mee aan de slag van de zomer richting de begroting en ik hoop u daarmee dan toch voldoende van antwoord te hebben voorzien op dit punt. De voorzitter: Ik zie dat mijnheer Van Dam u wil interrumperen. Mijnheer Van Dam.

De heer Van Dam: Ja, een verhelderende vraag. U zegt net in antwoord op de heer Loof dat u geen uitspraak gaat doen over wat de regering wel en niet gaat doen. Tegelijkertijd was wat de regering wel en niet ging doen juist het argument de afgelopen jaren om geen maatregelen te nemen omdat we hoopten dat ze nog gelden naar de gemeente zouden toesturen. Dus hoe ziet u dat? De voorzitter: Mijnheer Van Damme. De heer Van Damme: Ja, hoe zie ik dat? Als ik dan terugkijk op de afgelopen jaren heeft het kabinet ook gezegd dat we gaan toewerken altijd naar een, ja, hoe heet dat, de voorspelbaarheid in de gemeentelijke financiën. Dus daarom hebben ze ook afgesproken om per 2027 een nieuwe financieringssystematiek in te gaan zetten. Dus daar waren constructieve gesprekken met het Rijk en ik constateer dat die in april plots zijn gestopt en de systematiek die in 2027 zou worden ingesteld per direct is ingesteld. En ik constateer ook dat daarmee ook een greep uit de kas is gedaan van het gemeentefonds van 2025 al terwijl dat pas vanaf 2026 zou gaan gebeuren. Dus op basis van die ervaringen zou ik zeggen, dan ga ik me toch aan inschattingen wagen, ja, denk ik dat we ons niet rijk moeten rekenen. Maar ik zeg nooit nooit en het VNG heeft ook de opstelling om in gesprek te blijven met de regering.

Want ook als de regering een Hoofdlijnenakkoord wil uitvoeren, ja, dan hebben ze gewoon gemeenten uiteindelijk gewoon keihard nodig als ze hun ambities willen waarmaken. Dus we gaan zien waar het schip strandt. Voor nu zou ik er niet al te veel op rekenen dat er extra geld komt. En dat is ook hoe wij deze Kadernota hebben ingestoken. En dat is ook de inspanningsverplichting die ik richting de VVD kan doen om meerjarig vanaf 2026 ook sluitend, zoveel mogelijk sluitend te presenteren richting de begrotingsbehandeling eind van dit jaar. Voorzitter. De voorzitter: Ik zie dat mijnheer Weterings u ook wil interrumperen. De heer Weterings: Voorzitter, ik hoor de wethouder zeggen ons een evenwichtig voorstel te hebben gedaan. Waarom is de afdeling kunst en cultuur volledig ontzien? De voorzitter: Wethouder Van Damme.

Pagina 23 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

De heer Van Damme: Ja, ik denk dat op dit punt mijn collega ook nog wat zal toelichten over kunst en cultuur. Wat ons betreft ligt hier een echt een evenwichtig pakket, waar zowel wordt ingezet op stoppen en versoberen van beleid, de lasten omhooggaan, ook efficiency wordt geboekt en ook financieel-technische maatregelen worden. U kunt daar met het college van mening over verschillen maar wij vinden dit echt een evenwichtig pakket wat er ligt. Dan ga ik, vervolg ik mijn betoog, voorzitter, als dat mag. De voorzitter: Heel graag. De heer Van Damme: GroenLinks vroeg mij ook nog om een reflectie op de dienstverlening in deze tijden van financiële krapte. Want inwoners, ondernemers die willen we ontzien door zo min mogelijk op die dienstverlening en uitvoering te beknibbelen. Hoe kunnen we dan blijven investeren in die doorontwikkeling van die dienstverlening? En ja, dat is, ja, wat het college betreft staat een mensgerichte overheid centraal. We zijn een gemeente waarin de dienstverlening efficiënt verloopt en er ook ruimte is voor maatwerk. En het is voor te stellen dat door allerlei crisis, die woningnood, de oorlog op het continent maar zeker ook de toeslagenaffaire het vertrouwen in de overheid heeft geschaad. Ik maak me eigenlijk ook geen illusie dat we dat hier in Rijswijk even oplossen.

Wel kan ik u beloven dat we in Rijswijk de inwoners en ondernemers centraal stellen en zorgen dat er een goede samenwerking met hen is. En begrip en empathisch handelen is wat het college betreft belangrijk. Daarbij zie ik eigenlijk wel drie zaken zo centraal staan. Dat is de menselijke maat centraal stellen in onze dienstverlening en het continu verbeteren door beter te signaleren en leren van de feedback die we krijgen van inwoners en ondernemers, dat doen we onder andere via het Rijswijk Contact Centrum, en blijvend aandacht hebben voor toegankelijkheid en inclusie. Dat zijn echt drie wel belangrijke dingen. En om het heel praktisch even te maken, die vacaturekorting die we nu hebben ingezet, die geldt dus niet voor de brede dienstverlening. Dus ook dingen als oplossen van meldingen via die meldingen openbare ruimte en de Wmo, die worden wel direct ingevuld. Dus dat is een reflectie op die dienstverlening. En ook vanuit de Tweede Kamer weet ik dat daar toch ook trajecten lopen bijvoorbeeld als het gaat om die Participatiewet die onlangs in de Tweede Kamer is ingediend. En die wet die is onlangs naar de Kamer gestuurd maar die wet die gaat uit, voor mensen met een bijstandsuitkering, uit van vertrouwen en ook moet die invoering of de uitvoering door gemeenten makkelijker worden.

Als het dan gaat om handhaving dan komt de bewijslast weer bij gemeenten te liggen en minder bij de degene die het betreft dus meer op basis van vertrouwen werken. En ik denk dat dat ook een hele goede gedachte is en het college denkt daar ook zo over, ook gelet op de ervaringen met de toeslagenaffaire. Maar bij de behandeling van het wetvoorstel hoop ik ook zo ... De voorzitter: Ik zie dat mijnheer Van ’t Eind u wil interrumperen. Mijnheer Van ’t Eind. De heer Van ’t Eind: Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, één aanvullend verduidelijkingsvraag hierop, als u dat toestaat. Verwacht de wethouder ook dat als op het moment dat we zeker in de bijstand ook meer vanuit vertrouwen gaan redeneren in plaats van uit wantrouwen, wat we in het verleden vaak gezien hebben met dit soort regelingen, dat dat ook leidt tot een minder ingewikkelde uitvoering. En dat dat dan ook kan leiden tot, ja, in zekere zin een besparing die weer kan inzetten op juist aandacht en maatwerk of op mensen weer aan de slag te helpen, weer aan het werk te helpen, een luisterend oor te zijn als dat nodig is als overheid. Ziet u die kansen? De voorzitter: Wethouder Van Damme. De heer Van Damme: Ja, voorzitter, dank. Ja, ik denk dat daar kansen liggen. Het kabinet denkt daar in ieder geval zo over en de Raad van State ook als ik het advies heb mogen lezen.

Nou, de crux zit hem natuurlijk altijd in de uitvoering van zo’n wet. Een wet op papier is mooi maar hoe je hem gaat uitvoeren, en daarvoor zijn die gemeenten cruciaal. Daarbij wil ik natuurlijk wel de oproep doen om Pagina 24 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

bij die wetsbehandeling in de Tweede Kamer ook voldoende oog te hebben voor voldoende knaken voor die nieuwe taken weer want dan gaat er natuurlijk ook weer wat gevraagd worden van die gemeente. Dus in die zin zie ik zeker kansen op dat vlak. Ik vervolg mijn betoog, mevrouw de voorzitter of de voorzitter. Het amendement over de afvalstoffenheffing verlagen, daar vroeg de VVD naar. Ja, dat staat zeker nog op de radar en dat gaan we ook zeker meenemen richting de begroting. Maar in de toelichting op het amendement, zo heb ik het gelezen, is incidenteel dekking gevonden om een taakstelling op Avalex op te vangen. Die zou namelijk bij de begroting 2024 worden afgewenteld op de inwoners en dat is incidenteel gevonden in het woningisolatieprogramma. U heeft ons opgedragen hiervoor structureel dekking te zoeken en het gaat dan echt om een bedrag van 369.000 euro. Dus daar hebben we zeker aandacht voor en dat zal ik ook zeker meenemen richting de begrotingsbehandeling. Maar daarmee is niet zozeer gezegd dat de afvalstoffenheffing dit jaar niet meer zou stijgen dan de inflatiecorrectie. Want de afvalstoffenopheffing is immers zoals al vaker hier gezegd ook afhankelijk van de diensten die we bij Avalex afnemen. En zoals u weet, we hebben het hier heel vaak over gehad met uw raad, hebben we net een nieuw inzamelingsbeleid heeft uw raad vastgesteld.

Maar de collega heeft dat destijds ook geschetst wat het zou gaan kosten. Dus ja, we gaan voor die 369.000 euro zoals afgesproken, gaan we op zoek naar dekking. Maar ik kan u niet beloven, daarmee nu niet beloven dat de afvalstoffenheffing met enkel inflatiecorrectie gaat stijgen. De voorzitter: Mijnheer Oelen van de VVD, u wil interrumperen. De heer Oelen: Ja, dank u wel, voorzitter. Kan de wethouder dan wel toezeggen dat op het moment dat het meer stijgt dan de inflatiecorrectie, dat die ook inzichtelijk maakt wat daarvan dan de oorzaken zijn? Dus welke diensten waar kennelijk dan de raad om heeft gevraagd, wat dan die verhoging extra kosten. De voorzitter: Wethouder Van Damme. De heer Van Damme: Ja, voorzitter, dat kunnen we zeker toelichten in een begroting ja, dat zeker. Dan had de VVD nog wat vragen over de werking van de subsidieplafonds. Er zijn nog meerdere vragen gesteld over subsidies, die ook mijn collega de heer Wit nog zal beantwoorden. Ja, die subsidies in 2023 zijn dus binnen de begroting gebleven. In de jaarrekening kunt u ook zien dat we een eerdere taakstelling van een vorig college daarmee ook hebben ingevuld. In de begroting ‘24 zijn voor het eerst een aantal subsidieplafonds ingesteld dus die werking daarvan, ja, die kunnen we echt ook pas goed na afloop van 2024 ervaren.

En er loopt op dit moment een evaluatie van het subsidiekader en die uitkomsten die verwacht ik toch eind dit jaar. Het is wat vertraagd, daar heb ik u eerder over geïnformeerd. En dan zullen we ook gaan stilstaan bij de wat meer mogelijkheden en onmogelijkheden van het instrument subsidieplafonds Ik had nog wat vragen van D66 over het Strandwalfestival en de open dag. Vorig jaar kan ik me nog herinneren, het was echt heel warm was het ook dus iedereen ging juist niet naar het Huis van de stad. We zaten hier ook nog niet als gemeentelijke organisatie. Nu wel en wat wij het komend jaar in ieder geval willen gaan doen, zonder te veel een tipje van de sluier op te lichten welke festiviteiten er allemaal plaatsvinden, is om meer het Huis van de stad centraal te stellen. En hebben we ook hier in de organisatie gevraagd om daar ook een bijdrage aan te leveren. Op vrijdag is er in ieder geval een ondernemersborrel georganiseerd vanuit de afdeling EZ en op zaterdag staat het Huis van de stad ook centraal. Dus dat nemen we mee. Ik had nog een klein puntje over de vuurwerkshows want u zult denken, misschien bij de burgemeester terecht. Maar ik ga hem toch beantwoorden want ik ben tenslotte ook de wethouder evenementenbeleid. En vuurwerkshows, het woord natuurlijk vuurwerk is vaak geassocieerd met jaarwisseling maar iedereen kan gewoon een heel jaar door een vuurwerkshow organiseren.

Als je een vergunning hebt van de provincie, daar moet je natuurlijk ook voor betalen. Dus wat dat betreft, als het gaat om ons vorig jaar vastgesteld evenementenbeleid met de Pagina 25 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

uitgestoken hand is de mijnheer die eerder vuurwerkshows heeft uit georganiseerd van harte welkom dat weer te doen op een moment dat past en dat de hulpverlening er ook is. Als het gaat om een vuurwerkshow tijdens de jaarwisseling, ja, dan moet ik toch even kijken naar mijn buurvrouw aan deze zijde. Want dat zou misschien rottigheid kunnen voorkomen tijdens de jaarwisseling of de jaarwisseling meer feestelijk maken. Maar dat valt nog maar te bezien en ik denk dat een veilig verloop en een feestelijk verloop van de jaarwisseling in goede handen is bij onze burgemeester en bij alle hulpverleners die zich belangeloos instellen of inzetten dag en nacht met oud en nieuw om de veiligheid te garanderen. Dus ja, het vuurwerk, ik zou zeggen, vraag een vergunning aan en neem contact op en we gaan ermee in overleg. Nog even, ja, dank voor complimenten nog voor de uitvoering van de motie kosten en effect jeugdzorg. De CDA vroeg daar een specifieke toezegging op. Ja, ik begreep, ja, ik denk, ja, kijk, het is onhoudbaar, in alle gemeenten zijn die kostenstijgingen in de jeugdzorg echt onhoudbaar. Ik heb de afgelopen tijd in een waarnemingsperiode echt me ingezet om daar een ombuigingsprogramma voor op te stellen. En ja, the proof is in the pudding, zeggen ze wel eens.

Maar we moeten echt gaan sleuren en leuren om dat voor elkaar te krijgen die bezuinigingen en daar gaan we ons gewoon knijterhard voor inzetten. De ervaringen in Den Haag met het andere systeem wat ze daar gehanteerd hebben. Ja, kijk, in formele zin zegt de wethouder dat het goed verloopt maar eind van het jaar kan daarop de balans worden opgemaakt. Kijk, de geluiden in de krant lees ik wel eens anders maar ik ga wel uit van een goede informatievoorziening vanuit de wethouder in Den Haag. Dus daar kan ik daar nog wat woorden aan. En ja, het project Buurtgezinnen, ik wil wel even wegnemen dat wij dat als college niet belangrijk zouden vinden. Wij hebben voortdurend goed contact met dit project en wij waarderen dat ook zeer. En ook voor 2025 was al dekking gevonden vanuit de ISA-gelden nog, die SPUK-gelden die beschikbaar zijn. Maar wel onder de voorwaarde dat we dan structureel dekking zoeken voor 2026 en verder dus ik zie uw motie, uw oproep dan ook als steun in de rug om dit project voort te zetten. Voorzitter, ik denk dat ik voor wat betreft de vragen mijn kant, hoop ik dat ik de raad goed heb beantwoord en dan zal ik… De voorzitter: Hartelijk dank, wethouder Van Damme. Dan wil ik graag het woord geven aan wethouder Van de Laar en u mag op uw plek blijven. De heer Van de Laar: Dank, voorzitter.

Met dit debat over de Kadernota sluiten we ook het politieke jaar af en wat mij betreft was het een ontzettend mooi politiek jaar. Het was heel dynamisch, veel reuring, veel besluiten en ook successen. In jarenlang slepende dossiers werd politiek een besluit gemaakt en met nieuw beleid dat door de raad is vastgesteld kan het college met volle kracht vooruit verder werken aan de gezonde groei van Rijswijk. Zo werden bestemmingsplannen vastgesteld voor Pasgeld-West en -Oost, voor mooie projecten in het Havenkwartier en Bogaard stadscentrum en zo meer het gehele Kessler Park waar ook deze week nog veel aandacht voor was. Dat is goed nieuws want niet alleen vernieuwen we het naoorlogse, verouderde en soms verloederde Rijswijk maar hier zullen ook duizenden gezinnen, senioren, singles en stellen een nieuw thuis vinden. En bij een gezonde groei hoort ook het waarborgen van de bereikbaarheid en leefbaarheid van onze buurten en wijken. Daarvoor hebben we voor de lange termijn een mobiliteitsstrategie dit jaar ook vastgesteld, werken we hard aan de realisatie van een nieuw station in RijswijkBuiten en komt er een extra bushalte op de Prinses Beatrixlaan en wonnen we onlangs de strijd om de heropening van tramhalte Treubstraat waar ik, zoals u weet, me ook persoonlijk heel hard voor heb gemaakt. En vandaag kijken we naar de toekomst.

We presenteren een kader voor de begroting in het najaar. En ook op mijn domein, voorzitter, moeten we, zoals eigenlijk altijd al het geval is, keuzes maken. Maar soms zijn die pijnlijk en misschien nu al extra pijnlijk. Zoals het schrappen van de gebiedsregisseurs die een heel belangrijke rol hebben in de gemeente, in de stad. Niet alle mobiliteitsmaatregelen die we zouden willen doorvoeren kunnen we doorvoeren. En afhankelijk als pijnlijke maatregel van je perspectief is het verhogen van de parkeertarieven en andere maatregelen op dat gebied. U heeft Pagina 26 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

raad, uw voorzitter, uw raad heeft daar net ook al een aantal keren naar verwezen. BvR, ik zal een aantal moties ook gelijk meenemen die misschien niet opgelezen zijn maar wel aangekondigd zijn en ook al zijn ingediend bij de griffie zoals te zien is op iBabs. BvR pleit voor het oplossen van het verkeersinfarct op de Treubstraat en Volmerlaan. Daar ben ik het helemaal mee eens. We hebben Kessler Park bestemmingsplan vastgesteld. Daar hebben we heel nadrukkelijk van gezegd dat het openbaar gebied, dus het waar komen de parkeerplaatsen, waar komen de bomen, et cetera, op het Kessler Park en de Lange Kleiweg, dat we daar een apart raadsvoorstel voor maken. En het kruispunt van de Volmerlaan, Treubstraat, wat een heel moeilijk kruispunt is omdat dat in het verlengde zit ook van het kruispunt Volmerlaan, Treubstraat, dat is een eigenstandig onderwerp. Daar doen zich nu al de problemen voor in de spits. Ik denk dat het inderdaad goed is om niet te wachten op 2028-2029 om daar een oplossing door te voeren dus die motie kan ik steunen. U roept op om voor fatbikes ook scholenaandacht te vragen. Zoals u wellicht gezien heeft was Rijswijk een van de gemeenten die landelijke petitie heeft ondersteund om maatregelen te nemen tegen het ongeoorloofd gebruik van fatbikes.

Want op zich zijn fatbikes hartstikke mooi en het vervangt ook vaak dat mensen niet op een scooter of een brommer gaan rijden maar op een fatbike. Dat mensen gaan fietsen, dat is hartstikke goed maar opgevoerd en te snel en onveilig, daar moeten maatregelen tegen worden genomen. Daarover ga ik graag ook in gesprek met de scholen. Ongevallen en verminderen en de campagne die gevoerd is, wat gaan we nou echt doen om wegen veiliger te maken? Nou, daar moeten we de infrastructuur voor aanpassen zeg ik op een aantal gevallen. Campagnes zijn goed omdat het vaak over gedrag gaat, handhaving is absoluut noodzakelijk maar ook de infrastructuur van een aantal wegen moet worden aangepast. Dat geldt voor wegen die van 50 naar 30 gaan maar dat geldt ook de wegen waarvoor we een krediet aanvragen in deze Kadernota, een eerste halfjaarrapportage. De motie wielklem, dat lijkt mij een goed idee. Ik interpreteer uw motie als een opdracht aan het college om met een uitwerking te komen om het invoeren van een wielklem. En dat is een extra instrument voor de handhaving. Dat is het domein van de burgemeester maar wij juichen een extra instrumentarium toe. Het Rijswijks Belang. Wat gebeurt er met de parkeerplaats bij de Van der Kooijweg? In principe op dit moment niets en zoals u in de Kadernota ook ziet hebben we daar geen plannen voor. Dus de situatie blijft zoals die is.

Het is een handige plek vanuit stadsbeheer om daar af en toe gebruik van te maken. En ja, feitelijk in de dagelijkse praktijk zijn de onoorbare praktijken die daar inderdaad ook nog wel eens gebruiken waarop gehandhaafd moet worden niet zodanig van aard dat we nu een kredietvoorstel hebben opgenomen om geld te besteden aan het opruimen van de parkeerplaats. Want dat kost natuurlijk ook geld en het herinrichten van mogelijk natuur of iets anders. Ten aanzien van de post parkeerautomaten, daar hebben we het over gehad in het forum. Het zal niet zo zijn, er moet eerst een onderzoek plaatsvinden juridisch en praktisch dat wij zomaar alle parkeerautomaten gaan weghalen omdat toch iedereen gebruikmaakt van de mobiele telefoon. Dat zal niet het geval zijn maar het kunnen misschien wel iets minder zijn. Er zijn namelijk automaten in Rijswijk die minder dan één transactie per dag hebben. Ja, is het nog dan nuttig om zo'n automaat in stand te houden en alle onderhoudskosten daarvan te dragen? 87 procent van alle inkomsten van parkeren, dat is een interessant feitje, gaan via de belparkeerders. Twee partijen hebben ook iets gezegd over de Van Rijnweg. Daar hebben we uitgebreid over gesproken. Een kredietvoorstel, dat zit in de eerste halfjaarrapportage, uitgebreid over gesproken in september 2023.

Op een aantal momenten had de gemeenteraden de afgelopen tien jaar vastgelegd dat de Van Rijnweg de hoogte van het viaduct over de A4 zou worden afgesloten. Overigens tegen zeer geringe kosten, zeg ik er toch ook nog maar even bij. Maar over die daadwerkelijke afsluiting heeft uw raad, voorzitter, een debat gevoerd en met alle argumenten erbij in meerderheid besloten de weg niet af te sluiten, ten eerste. En twee, het college via een motie een nieuw kader mee te geven om de verkeersveiligheid en ontsluiting van dit deel van Rijswijk te waarborgen. Dus eerder in uw opdracht van de raad voor …

Pagina 27 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

De voorzitter: Wethouder Van de Laar, ik zie dat mijnheer Weterings wil interrumperen. Mijnheer Weterings. De heer Weterings: Klopt, voorzitter. De wethouder geeft aan dat er een motie is ingediend door meerdere partijen. Weet de wethouder ook dat het effect van de maatregelen te monitoren en daarover eigenlijk voor 1 juni 2024 de raad moest worden gerapporteerd. Het had er allang moeten liggen die maatregelen. Kijk maar even naar de motie. Graag een reactie van de wethouder op de motie. De voorzitter: Wethouder Van de Laar. De heer Van de Laar: Een aantal maatregelen die zijn al genomen, zoals een verkeersbesluit voor vrachtwagens en snelheid. In het kredietvoorstel wat bij de eerste halfjaarrapportage en Kadernota daarmee ook hoort, is een verdere uitwerking van die motie. Dat betreft snelheidsbeperkende maatregelen waarbij de veiligheid van langzaam verkeer vooropstaat, waartoe de motie oproept. Er is een motie in overweging gebracht door het Rijswijks Belang voor het schrappen van dat krediet voor de herinrichting van de Van Rijnweg. Om dat te appreciëren, die motie is niet in overeenstemming met de motie van september 2023. En daarnaast … De heer Weterings: Voorzitter, een punt van orde. Er ligt helemaal geen motie van ons, hoe komt u daarbij? De voorzitter: Even wachten, mijnheer Weterings, via de voorzitter. De heer Weterings: O, sorry, voorzitter.

Ik maak inderdaad een punt van orde, excuus. De voorzitter: Is dit een ... Wat is uw concrete vraag? De heer Weterings: Ik heb geen vraag maar de wethouder beticht ons van een motie, er ligt helemaal geen motie. De voorzitter: Mijnheer Van de Laar. De heer Van de Laar: Uitstekend, dan neem ik deze behandeling mee naar de tweede termijn. Ik dacht dat net in de afstemming was gezegd dat er een motie mogelijk zou worden ingediend of een amendement. Sorry, heb ik het nou verkeerd maar dan kom ik daar in de tweede termijn op terug als daar behoefte aan is. D66. Er waren overigens wel twee andere partijen die de Van Rijnweg noemde dus ik dacht, daar ga ik dan ook op in maar dat zie ik dan wel in de tweede termijn. Voorzitter, de vraag over het camerasysteem van D66 zal ik ook in de tweede termijn dan meenemen. Vrij vertaald, wat doen we met het geld dat op de plank ligt voor de Prinses Beatrixlaan? Dat ligt daar niks te doen, moeten we daar niet een keertje een discussie over voeren over hoe we dat gaan besteden? De voorzitter: Ik zie dat mijnheer Zoghbi u wil interrumperen. Mijnheer Zoghbi. De heer Zoghbi: Ja, dank u wel, voorzitter. Ongeacht of het nou een motie of een amendement is, er zijn meerdere partijen die wat meer informatie wilden hebben over de Van Rijnweg. Dus het verzoek aan de wethouder of die toch in de eerste termijn hier verder op in wil gaan? Dank u wel.

De voorzitter: Wat is uw vraag, mijnheer Zoghbi, op dit punt? De heer Zoghbi: Kunt u wel antwoord geven op de overige vragen over de Van Rijnweg in de eerste termijn? De voorzitter: Mijnheer Van de Laar. Volgens mij heeft hij aangegeven in de tweede termijn daarop terug te komen maar ik laat het aan u, wethouder Van de Laar. Pagina 28 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

De heer Van de Laar: Ja, maar dit is een daadwerkelijke vraag van Wij. Rijswijk inderdaad en er waren twee andere partijen die ook die vraag hebben hersteld. Dus dan zal ik kennisnemen van het feit dat er geen motie ligt van het Rijswijks Belang maar toch antwoord geven op de vragen ten aanzien van de Van Rijnweg. En stel dat er dan mensen, raadsleden zouden zijn die krediet zouden willen versoberen of zouden willen schrappen. En in plaats daarvan geen maatregelen doorvoeren zoals omschreven door het college maar bijvoorbeeld iets als bloembakken willen neerzetten. Dan is de reactie van het college bij monde van mij op dit moment dat een versobering van de maatregelen is een lastige en zeker in de trant van bloembakken of iets dergelijks. Dat levert geen verbetering van de verkeersveiligheid op maar juist een verslechtering van de verkeersveiligheid. Want dan hebben we ook in buurgemeenten gezien waar bloembakken het zicht weghalen voor spelende kinderen en fietsers en zelfs voor sommige automobilisten een uitdaging vormen om daar juist heel leuk slalommend langs te racen. De voorzitter: Wethouder Van de Laar, ik zie dat mevrouw Koegler u wil interrumperen. Mevrouw Koegler. Mevrouw Koegler Böhm: Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, we hebben inderdaad een amendement ingediend voor snelheidsbeperkende maatregelen om het dan terug te dringen in de vorm van bloembakken.