Concept verslag Raadsvergadering (kaderdebat) 9 juli 2024

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

Aanwezig Voorzitter: Mevrouw H. Sahin Raadsleden: De heer E.G.T. Braam Mevrouw L.S. de Bruijn De heer D.R. Cupedo De heer D.F.A. van Dam De heer C.P.I.M. Dolmans De heer M. van ’t Eind De heer M.J. van Enk De heer M.A.J. Ezinga Mevrouw B.M.B.T. de Haan-Niesen Mevrouw I.M. Jansen-Dirkx De heer M.T.F. Kaffa Mevrouw P.G. Kames Mevrouw A. Koegler-Böhm De heer G.A. Kruger De heer J. Loof Mevrouw S. van Maarseveen

Vervolg aanwezige raadsleden: Mevrouw W.A.A.M. van Nunen De heer U.H. Oelen Mevrouw L.B. Oude Alink Mevrouw A. Prenger Mevrouw H. van Schie De heer W. Smith De heer E. van der Veer De heer G.L.A. Veerman Mevrouw W. van der Weij De heer M.V. Weterings Mevrouw E. Woudstra De heer A.M. Zoghbi

Aanwezige portefeuillehouders: Wethouder, de heer A. van de Laar Wethouder, de heer W. van Damme Wethouder, de heer G. van Malsen Wethouder, de heer M. Wit

Griffie: Griffier: de heer J.A. Massaar bpa Mevrouw M.M.A. Tittse De heer J. Hoefnagel Mevrouw F.S. Habiboellah (verslag)

Afwezig: Mevrouw M.E. Harmsen De heer M. el Majjaoui

1. Opening en mededelingen De voorzitter: Goedemiddag, dames en heren, beste leden van de raad. Ik vraag u vriendelijk om plaats te gaan nemen en ik open de raadsvergadering van de gemeente Rijswijk van dinsdag 9 juli 2024. Goedemiddag, dames en heren. Ja, nu doet die het. Beste leden van de raad, ik vraag u vriendelijk om plaats te gaan nemen. Ik open de raadsvergadering van de gemeente Rijswijk van dinsdag 9 juli 2024. Graag heet ik welkom de leden van de raad, de fractieassistenten, onze wethouders, medewerkers, vertegenwoordigers van de media, aanwezigen op de publieke tribune en de kijkers online. Het Kaderdebat is een belangrijke raadsvergadering waarbij u als hoogste bestuursorgaan richtinggevend bent. Richtinggevend voor de keuzes die we als gemeentebestuur gaan maken die bepalend zijn voor onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. En beste raadsleden, het zijn best behoorlijk wat spannende tijden, zowel geopolitiek en ook in ons land waar gemeenten voor grote uitdagingen staan. Er zijn complexe opgaven, de financiën staan onder druk en daarbij is er ook schaarste als het gaat om personeel. Daarom ben ik ook extra trots dat u, ook onze wethouders en ambtenaren, ervoor kiezen om te werken voor onze gemeente. Voor deze vergadering voor het Kaderdebat bent u via een brief geïnformeerd over de vergaderorde 5 juli jongstleden.

Dat betekent dat wij ook spreektijden zullen gaan hanteren. Ook voor deze vergadering vraag ik u respectvol met elkaar om te gaan. De woorden die wij uitspreken hebben betekenis en Pagina 1 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

invloed, goed om daarvan altijd bewust te zijn. Dan ga ik naar de berichten van verhindering. Bericht van verhindering is ontvangen van de heer El Majjaoui van de Partij voor de Gelijkheid & Rechtvaardigheid en van mevrouw Harmsen van de ChristenUnie. De volgende raadsleden hebben bij ons laten weten dat ze later zullen aansluiten en dat betreft mevrouw Van Maarseveen, de heer Koelen, de heer Ezinga en mevrouw Irene Jansen-Dirkx. Dat is het geval, ben ik niemand vergeten denk ik. Nee. Dan gaan wij over naar de trekking van het stemmingsnummer. Dat is 25, de heer Smith is dat. Dan weet mijnheer Smith dat, dat we bij hem gaan beginnen mocht er een hoofdelijke stemming zijn. Dan stel ik aan uw raad voor, voor het bureau van stemopneming te benoemen als voorzitter mevrouw Prenger en als leden, de heer Kaffa en mevrouw Koegler. Daar stemt u mee in? Dat is het geval. Dan ga ik naar de mededelingen van het college. Ik wil graag wethouder Wit het woord geven voor zijn mededeling. Wethouder Wit, aan u het woord. De heer Wit: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik heb een mededeling over de uitbraak van de mazelen in de regio. Afgelopen week aan het eind van de week bereikt ons het bericht dat wij momenteel in de regio 29 gevallen van mazelen hebben waarvan 26 gevallen ongevaccineerd. Maar wat ernstiger is, dat er ook op één school in Rijswijk acht gevallen bekend zijn.

We hebben momenteel, is er door de GGD en JGZ goed contact met deze school voor het bron- en contractonderzoek. Ze werken mee over de informatieverstrekking en er wordt uiterst goed gecommuniceerd om te kijken hoe we hier verder paal en perk aan kunnen stellen. Maar ik dacht dat hier in het kader van toch de urgentie hiervan u dit vandaag niet te onthouden. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Wit, voor deze mededeling. Een belangrijke mededeling. Dan zijn we aan het, ja, hebben we agendapunt 1 afgerond.

2. Spreekrecht inwoners De voorzitter: Gaan we door naar agendapunt 2, het agendapunt spreekrecht burgers. Daar hebben drie insprekers zich aangemeld om hiervan gebruik te maken. En ik wil allereerst de heer Lourens naar voren uitnodigen. Hij komt inspreken namens Kindcentrum BuitenRijck over de nog te bouwen brug over de Beatrixlaan ter hoogte van Kindcentrum BuitenRijck. Mijnheer Lourens, u heeft vijf minuten de tijd om in te spreken en ik geef graag aan u het woord. De heer Lourens: Geachte raad, voor u staat André Lourens, al bijna tien jaar de trotse directeur van het Kindcentrum BuitenRijck in RijswijkBuiten. Maar ik sta hier niet alleen voor de belangen van de ouders en kinderen die gebruik mogen maken van ons mooie kindcentrum, maar ook voor de bewoners aan de kant van Sion, de zijde waarin BuitenRijck zich bevindt. Vanaf 2016 is er aan zowel de bewoners als aan ons de verbinding met het groen beloofd. De wijk is zeer duurzaam maar zoals u weet niet groen. KC BuitenRijck zou het hoogste gebouw worden aan deze zijde van de Beatrixlaan. En tot aan de Van Rijnweg, dat was medio 2016, zouden een groenvoorziening, speelplek en ontmoetingsplek worden gerealiseerd verdeeld in diverse speelplekken op leeftijdscategorie, 0-4, 512 en 12 jaar en ouder.

Dit laatste om de toekomstige hangjongeren een plek te geven waardoor er al werd geanticipeerd op de problematiek die dit kon geven. Dit alles is vanwege diverse redenen niet gerealiseerd. Vanaf 2017 zou de brug over de Beatrixlaan het alternatief zijn om de verbinding met het groen, Wilheminapark, te realiseren. De eerste aanleg zou gerealiseerd worden samen met de bouw van het kindcentrum in 2018. Dit is ook gerealiseerd. De brug zou vervolgens worden afgemaakt en opgeleverd in 2021. Niet gerealiseerd. In het ontwerp van BuitenRijck is de brug wel als vaststaand feit meegenomen. Was er geen sprake geweest van een brug dan had dit ook gevolgen gehad voor de bouw van KC BuitenRijck en hadden er andere keuzes kunnen worden gemaakt met betrekking tot de inrichting, et cetera. De redenen dat wij pleiten voor een voetgangersbrug is omdat Pagina 2 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

onderwijs, we geven bijna 500 kinderen dagelijks onderwijs, niet alleen de echte verbinding met het groen heeft zonder dat er extra ondersteuning van ouders moet worden gevraagd om veilig in het park te komen. Voorbeelden van gebruik zijn onder andere het bezoek aan de Natuurtuin, de seizoenenwandelingen maar die kunnen we maar eigenlijk één keer per jaar houden omdat wij inzet van ouders en de steun daarvan echt nodig hebben. Daarnaast kunnen wij ons bewegend en spelend leren verder vormgeven omdat wij een lesruimte breder zien dan een lokaal of ruimte. Als u hier meer over wil weten of zien, dan bent u van harte welkom om dit met eigen ogen te bekijken. De kinderen die gebruikmaken van de BSO, zowel tijdens de opvang maandag, dinsdag en donderdag, spreken we over 120 kinderen per dag. En tijdens de onderwijsvakanties, variërend van 40 tot 120 per dag. Deze kinderen kunnen dan vijf dagen per week gebruikmaken van het park. Ouders en kinderen kunnen daarnaast zeven dagen per week veilig en snel het Willemien park kunnen bereiken en van deze mooie omgeving, want dat is het, kunnen genieten. Daarnaast stimuleert de milieuvriendelijke manier van reizen, het lopen, dus ook nog onze eigen conditie. Maar ook een stukje veiligheid. Ik heb al eerder aangegeven te pleiten voor een loopbrug en geen uitbreiding voor fietsers of andere voertuigen met wielen.

En de redenen hiervoor zijn, voor fietsers het geen probleem is de bestaande routes te gebruiken. Hier is geen extra voorziening voor nodig. Er op ons buitenterrein geen plaats is voor een doorgaande weg voor fietsers. Zeker niet als je ziet wat de snelheid is van de fatbikes en andere elektrische fietsen. Het buitenterrein ook door de medebewoners na onderwijs- en opvangtijd in het weekend ook wordt gebruikt. Men wil graag hun kinderen in een veilige speelomgeving laten spelen en bewegen. Daarnaast biedt deze brug ook een veilige manier om te kunnen reizen van het ene gebied naar het andere, plus dat ouders ook een keuze hebben voor meerdere onderwijssoorten. De bewoners van beide appartementencomplexen zitten niet te wachten op extra overlast. Men vindt een kindcentrum naast hun woning al genoeg overlast. Een aanlooproute voor fietsers … De voorzitter: Mijnheer Lourens, u heeft nog één minuut. De heer Lourens: Ja, ik ben er bijna. Een aanlooproute voor fietsers en andere voertuigen met wielen gaat ten koste van de nu al te krappe buitenruimte. De raad moet zich verder afvragen of de kosten van een aanlooproute een reële afweging is van het gebruik door met name andere voertuigen met wielen. Als u denkt aan scootmobielen of rolstoelen, dan kiest men er vaker voor om met de auto naar het park te rijden en vervolgens te genieten van het park.

Voor fietsers, zeker met de snelheid waarmee ze rijden, is de afstand makkelijk te overbruggen om van het park te genieten. Tot slot, ja, we willen graag dat de voetgangersbrug over de Beatrixlaan wordt gerealiseerd en begrijpen dat het budget wat in het verleden was vastgesteld in de huidige economie en tijd niet meer past. Nee, voor fietsers en andere gebruikers op wielen in verband met noodzaak, veiligheid, speelruimte voor kinderen die KC BuitenRijck bezoeken, zowel onderwijs als opvang en de bewoners die aan deze zijde van de Beatrixlaan wonen. Daarnaast is er ook sprake van een kostenbesparing op het realiseren van het hoogteverschil. Het Wilhelminapark lijkt voor onze kinderen dichtbij maar in de praktijk is het heel ver weg. Namens alle kinderen, ouders, medewerkers en de bewoners van KC BuitenRijck dank u voor uw aandacht. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Lourens, voor het gebruikmaken van uw spreekrecht. Dan wil ik graag mevrouw Van de Graaff uitnodigen op het spreekgestoelte en mevrouw Van de Graaff komt spreken namens Montessorischool Parkrijk over de brug over de Beatrixlaan. Aan u het woord, mevrouw Van de Graaff. Ook u heeft vijf minuten inspreektijd. Mevrouw Van de Graaff: Dank u wel. Ik ben Anneloes Van de Graaff, directeur van de andere grote basisschool in RijswijkBuiten, Montessorischool Parkrijk.

Een school waar ook kinderopvang in zit ingebouwd, er gaan ongeveer 400 kinderen bij ons dagelijks komen naar ons gebouw. Wij vallen Pagina 3 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

onder schoolbestuur Librijn, alle openbaar onderwijs in Delft en Rijswijk. Nou, toen wij zes jaar geleden startten in de containers waar André toen net uit was met zijn school, waren al die kinderen die op school kwamen natuurlijk aan, woonden dus aan de kant van Sion want aan de kant van Parkrijk was alleen nog maar weiland. Al die ouders die gaven zich natuurlijk op bij ons op school en wisten dat ze uiteindelijk naar een nieuw gebouw aan de Parkrijkkant zouden gaan verhuizen. En al die tijd is er een loopbrug en fietsbrug beloofd zodat kinderen en ouders daar veilig naartoe zouden kunnen komen. Nou, op dit moment komt ongeveer 60 procent van de kinderen van mijn school komt uit de Sionkant en ondertussen komen er ook steeds meer kinderen uit de Parkrijkkant wat er bijgebouwd wordt natuurlijk op school. Maar dat is nog steeds ruim meer dan de helft die een heel grote gevaarlijke provinciale weg moeten oversteken. Er is gelukkig een verbreding gerealiseerd zodat we in ieder geval twee kanten op kunnen fietsen. Maar nog steeds zie je daar hele hordes kinderen, mensen met kinderwagens, met fietsjes, met kinderen die net kunnen fietsen op een hele smalle middenstrook staan omdat het stoplicht dan weer op rood is gegaan. Daar zie je de auto’s langsrazen en naar mijn idee is het wachten op een ongeluk.

Er zijn ook al wel eens ongelukken gebeurd, gelukkig nog nooit met een kind van onze school. Nou, die veiligheid van die tweehonderd kinderen die in ieder geval helemaal uit Sionkant naar mijn school komen, die zou ik echt heel erg positief zien op het moment dat er die voetgangersbrug wel zou komen. Nou, daarna zit naast mijn school sinds vorig jaar de Lidl en nog een paar kleine winkeltjes en het buurtcentrum of buurtkamer is daar gekomen. En ook voor de verbinding van de wijk Sion, dat zij makkelijk weer naar onze kant kunnen komen, zou ik het echt voor ook alle wijkbewoners, behalve mijn kinderen van mijn school maar ook alle wijkbewoners, heel fijn vinden als er gewoon een veilige route komt. En mijn laatste punt is eigenlijk over dat het al die jaren toegezegd is of beloofd en dat ik vind dat je als overheid moet doen wat je zegt en dat je daar niet op terug moet komen. En dat we in deze tijd een betrouwbare overheid heel erg belangrijk vinden en om dat vertrouwen te houden lijkt me het heel goed om iets wat toegezegd is ook toch te realiseren. Dus resumerend, drie V’s, veiligheid van de kinderen, verbinding voor de wijk en vertrouwen in de overheid. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van de Graaff. Ook aan u dank voor het gebruikmaken van uw spreekrecht.

Dan nodig ik graag mevrouw Stuut naar het spreekgestoelte en zij, mevrouw Stuut gaat spreken ook inzake de voetgangersbrug over de Beatrixlaan. Mevrouw Stuut, ook u heeft vijf minuten spreektijd. Mevrouw Stuut: Nou, geachte raad, ik sta hier eigenlijk met verschillende rollen. Ten eerste spreek ik hier vanuit het bestuur van de Oranjevereniging en heb ik ook vijf kinderen in de wijk aan de Parkrijkkant, die zitten ook bij mevrouw Van de Graaff op school. Zelf ben ik werkzaam op de school van de heer Lourens dus ik sta hier met verschillende rollen. Ja, wat vooral heel erg belangrijk is vinden wij is, nou ja, er zijn natuurlijk al veel dingen genoemd maar vooral de verbondenheid in de wijk. Ik merk zelf, mijn kinderen hebben aan allebei de kanten heel veel vriendjes, vriendinnetjes en voor de zelfstandigheid van de kinderen is het heel fijn als ze zelf naar vriendjes en vriendinnetjes kunnen. Maar dat vind ik nu geen goed idee omdat het gewoon echt te onveilig is omdat ze gewoon de Beatrixlaan over moeten steken en ik dat echt niet vertrouw. Want er staan ook geen flitsers natuurlijk nog en ze rijden daar echt met 70, 80 gewoon het verkeerspunt over. Ze maken U-bochten dus ik vind dat gewoon echt levensgevaarlijk. Niet alleen voor mijn kinderen maar voor alle kinderen in de wijk. Ja, dat stukje verbondenheid is daar dus, waar ook al eerder over gesproken is.

Ik vind mensen van Sion wonen er natuurlijk al veel langer, Parkrijk is nog een wijk in aanbouw. Als ik naar mezelf kijk, ik woon er nu tweeënhalf jaar maar het is gewoon veel makkelijker als de brug er komt om even naar de overkant te lopen, je kinderen even naar de overkant te laten gaan en het is gewoon veel, veel veiliger. Er zijn natuurlijk veel kinderen en jonge kinderen in de wijk. Nou ja, ik noemde het al, de zelfstandigheid is heel erg belangrijk. Niet alleen sta ik hier in de rol van Pagina 4 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

leerkracht, als moeder en als bestuurslid van de Oranjevereniging maar ik denk dat iedereen het met mij eens is dat kinderen gewoon zelfstandig moeten worden om gewoon weerbaar te kunnen zijn in de maatschappij. Als ik dan kijk dat kinderen met een step of een fietsje over de fietspaden moeten waar de fatbikes, de e-bikes, de scootmobiel en vaak alles waar elektrisch voor staat, hoor je niet eens aankomen. Die kinderen zijn vaak nog een beetje aan het zwengelen. Nou, ik vind het echt bloedlink dus ik hoop gewoon heel erg dat de brug er komt, dat er flitsers komen. Minder verkeersdrukte op het fietspad omdat alle kleine kinderen gewoon lekker lopend met papa en mama naar de andere kant van de wijk kunnen. Wat ook genoemd is, is inderdaad de verbinding met het groen, ook heel belangrijk. Dat gewoon de mensen van Sion ook gewoon lekker in het Wilheminapark kunnen komen en daar gewoon kunnen genieten van het groen. Even kijken, ik zit even te kijken wat ik nog meer had. Nou ja, eigenlijk denk ik dat het meeste al genoemd is. En ja, wat ik ook heel belangrijk vind, ik werk zelf op Kindcentrum BuitenRijck, het is gewoon echt zonde van het gebouw dat er nu een loze brug staat waar niks mee gedaan wordt. Waar makkelijk nog eventueel lokalen op hadden gebouwd kunnen worden, wat nu niet kan omdat de fundering niet goed is.

Dus als we het hebben over bezuinigingen denk ik, ja, dan zijn jullie er een beetje te laat mee want dat hadden jullie dan eerder moeten bedenken in mijn optiek. En dus er zijn meerdere redenen genoemd maar bovenal, ja, gaat het mij echt om de veiligheid van alle kinderen in de wijk en dat ze gewoon kunnen genieten van weerskanten, vriendjes, vriendinnetjes. Daar wil ik het graag bij laten. Bedankt. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Stuut. Ook dank aan u voor het gebruikmaken van uw spreekrecht en ook mooi dat u zo transparant bent geweest om uw drie verschillende rollen te verduidelijken. Daarmee zijn we aan het einde gekomen van agendapunt 2, het spreekrecht van burgers.

3. Vaststelling agenda De voorzitter: En kunnen we door naar de vaststelling van de agenda. Ik stel aan uw raad voor om de agendapunten 4 tot en met 6.a als één blok te behandelen en over de raadsbesluiten zullen wij apart separaat aan het eind van de vergadering stemmen. Woordvoerders zijn in principe de fractievoorzitters en per fractie mag u uiteraard ook daarnaast nog een tweede woordvoerder hebben die financieel of anderszins het woord gaat voeren. Kunt u daarmee de agenda vaststellen? Dat is het geval.

4. Raadsvoorstel 1e Halfjaarrapportage 2024 (RV 24 034) 5. Raadsvoorstel Kadernota 2025 (RV 24 034) 6. Raadsvoorstel Jaarstukken 2023 (RV 24 032) 6. a Definitief ingediende moties en amendementen 7. Raadsvoorstel Verlengingsoptie contract accountantsdiensten (RV 24 035)

Pagina 5 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

8. Raadsvoorstel Aanvraag Vangnetuitkering Participatiewet over 2023 (RV 24 036) De voorzitter: Dan gaan wij door naar de algemene beschouwingen en ga ik naar de grootste fractie, Beter voor Rijswijk. Geef ik graag het woord aan de heer Kruger. En mijnheer Kruger, u heeft tien minuten spreektijd. De heer Kruger: Dank u wel, voorzitter. Tien minuten, ik had gehoopt dat er nog iets bij zou komen dat een paar fracties verlet hebben laten gaan maar dat even terzijde. We bijten ook deze keer weer de spits af en dat zal nog even zo blijven. We doen het deze keer nog zonder AI, alles is nog handgeschreven en zelf bedacht. Rijswijk wordt geconfronteerd met een enorme vermindering van gelden uit het gemeentefonds. Beter voor Rijswijk ziet straks graag een sluitende begroting voor 2025 en daar vooral bij een beperkte lastenstijging voor onze inwoners. De realiteit die deze vermindering met zich meebrengt, iets wat echt door vele inwoners wordt gevoeld door deze stad, in onze stad. Beter voor Rijswijk hoopt dat het nieuwe kabinet op de derde dinsdag van september toch met wat positieve berichten gaat komen. De gemeente Rijswijk, wij als hoogste orgaan samen met het college, moeten dan ook alles in het werk stellen om goede keuzes te maken waarbij zoveel mogelijk het collegeprogramma leidend zal zijn. Wellicht zorgt dit wat vuurwerk op de inhoud.

Maar toch nog even over vuurwerk gesproken, vraagje, krijgen we dit jaar weer een ouderwetse vuurwerkshow samen met onze Rijswijkse Vuurwerkhal. Dat is jaren zo geweest, dat is indertijd verdwenen, dat is jammer. Maar het verzoek is of u dat weer kunt oppakken en met de ondernemer tot afspraken kan komen? Wonen en leven in Rijswijk. We gaan bouwen, bouwen en nog veel meer bouwen want we hebben heel veel ruimte nodig om aan de vraag te kunnen voldoen. Er moet dan ook een goede verhouding zijn tussen sociaal, middensegment en het hogere segment. Op deze wijze krijgen we de gewenste diversiteit in de wijken. En voorzitter, vergeet vooral niet dat we ook willen doorrijden in het verkeer. Het aantal inwoners van Rijswijk is gestegen tot boven de 60.000 en zal de komende jaren nog verder toenemen. Dat betekent ook aandacht voor de behoefte aan onderwijs. Steeds meer gezinnen hebben moeite om hun kinderen op Rijswijkse scholen te krijgen. Het is al eerder gevraagd vanuit mijn fractie. Vraag is, heeft u in uw contacten met de schoolbesturen al kunnen afspreken om het postcodebeginsel te hanteren? Rijswijkse kinderen zouden dan voorrang krijgen zodat ouders niet vele autokilometers moeten afleggen om hun leerplichtige kinderen elders onder te brengen. Dat geldt ook voor middelbare scholen in de omliggende gemeenten, die hanteren dit ook al.

Beter voor Rijswijk hoopt dat het JEF, oftewel het Jeugdeducatiefonds, doorgaat onder het nieuwe kabinet omdat alle gemeentes al moeten bezuinigen en het programma schoolmaaltijden bij vele scholen een groot succes is. Kan de Rijswijker, kan de wethouder ons vertellen hoeveel scholen in Rijswijk gebruikmaken van deze regeling? Sport is een belangrijke. Beter voor Rijswijk is heel blij dat ondanks de zwaar financiële moeilijke tijden het tweede kunstgrasveld van Vredenburch terugzien op de begroting. Dat is hoognodig met de groei van onze stad. Zo houden we onze inwoners vitaal. Ook zijn wij blij dat met de aangenomen motie op de Marimbahal en kijken we uit naar de verdere uitwerking. In het debat kwam vaak een verouderd behoefteonderzoek naar voren die gebaseerd was op het aantal van 60.000. Daarom komt Beter voor Rijswijk met een motie voor een aanvullend behoefteonderzoek. Om de kosten voor dit onderzoek zo minimaal mogelijk te houden zouden we graag zien dat dit onderzoek zou worden uitgevoerd door studenten van bijvoorbeeld een hogeschool of een universiteit. De zorg. Voor Beter voor Rijswijk is goede zorg heel belangrijk en gaat vooral uit van eigen kracht en zelfredzaamheid, waarbij een rol voor de gemeente met betrekking tot zorg en ondersteuning. Rijswijk wordt ook geconfronteerd met de effecten van de toename van het aantal ouderen.

Het ouderenbeleid moet gericht zijn op zelfredzaamheid. Voorzitter, Beter voor Rijswijk pleit zoals meerder partijen al enkele jaren voor meer fysieke locaties voor huisartsen. Iedere Rijswijker moet het recht hebben om toegang te hebben tot de Pagina 6 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

eerstelijnszorg van een huisarts. Met belangstelling kijkt Beter voor Rijswijk uit naar de uitkomsten van het onderzoek, voorzieningen in onze stad. De vraag is, wanneer kan de raad dit onderzoek tegemoetzien? Vervolgens, jeugdzorg. Voorzitter, vanaf 2015 zijn alle gemeenten verantwoordelijk voor de jeugdzorg en opvoedingsondersteuning. De overheid heeft echter nagelaten een behoorlijke zak geld voor de jeugdzorg mee te geven. Mede daardoor komt ook Rijswijk in navolging tot vele andere gemeenten in zwaar weer. De jeugdhulp is in 2023 met ongeveer vijfduizend jongeren gestegen. Dat is best veel. Helaas zet deze lijn zich nog steeds door. Beter voor Rijswijk ziet uit naar het aangevraagd gesprek met de wethouder en de gemeenteraad en graag direct na het zomerreces. Waar staan we en waar willen we heen met de jeugdzorg in Rijswijk? Ook helaas moeten we hier keuzes maken en dat is onvermijdelijk. En dan nog een relatief goedkope hulp met de buurtgezinnen, daar kan Beter voor Rijswijk niets in terugvinden met een geraamd bedrag van maar 50.000 euro. Er komt een vrijwel raadsbrede motie van alle partijen, met uitzondering van de partijen die niet aanwezig zijn en D66, die dienen we ook in om dat in ieder geval te kunnen vastzetten dat we daar gewoon mee doorgaan. Ook voorstellen voor dekking zijn daarin aangegeven.

Want de Buurtgezinnen hebben namelijk bewezen dat die heel waardevol is en het kost relatief weinig. Parkeren en veiligheid, dan hebben we het over de kruising Volmerlaan en Treubstraat in het Kessler Park. Tijdens de behandeling van het plan op het Kessler Park in het forum heeft collega Ed Braam aangegeven dat er al niet een tijdelijke aanpassing van die rijstrook op de Volmerlaan zou moeten komen die zorgt voor een betere doorstroming. De wethouder gaf aan dat daarvoor middelen in de begroting zijn opgenomen maar pas voor 2028. Nou, Beter voor Rijswijk dient daarbij een motie in om het voorstel om dit te verbeteren te vervroegen. 2028 is echt wel een beetje laat en we dienen daar straks in tweede termijn een motie in. Voorzitter, daar hebben we hem weer, fatbikes, het is al eerder genoemd. Bent u bereid in samenhang met de Rijswijkse scholen erop te wijzen dat die gevaarlijke ondingen vrijwel allemaal illegaal, zijn niet verzekerd. Ik zie Tinus al bedenkelijk kijken. Maar er rijden heel veel jonge kinderen op die fietsen als kamikazepiloten rond. En als er wat gebeurt, daar zijn de ouders voor verantwoordelijk, verzekeringen betalen dit niet. Misschien is het goed dat ook wellicht vanuit de scholen ouders wijzen op hun verantwoordelijkheid en de problemen die zij daarmee kunnen voorkomen door te zorgen dat dat goed geregeld wordt.

Dus in ieder geval niet met die harde dingen gaan scheuren want het is levensgevaarlijk. Voorzitter, Rijswijk heeft een parkeerregime, daar moet voor worden betaald. We krijgen geloof ik in september weer een presentatie van wat aanpassingen. En het blijkt dat met de intensieve controles van de scanauto's verschillende auto's niet kunnen worden achterhaald omdat de kentekens zijn niet te relateren aan een eigenaar. Dus ze ontspringen de dans van de boetes. We krijgen zelfs klachten dat kentekenplaten worden omgewisseld om boetes te voorkomen. Nou, wij dienen een motie in om in ieder geval het gebruik van wielklemmen in deze gemeente mogelijk te maken, zoals ze dat ook doen in Den Haag. Want houdt u er rekening mee, in Den Haag gaat bijvoorbeeld het parkeerterrein op het Zuiderpark, dat ligt op korte afstand van Rijswijk, daar wordt nu nog vrij geparkeerd door iedereen, door allerlei soorten busjes. Daar wordt per 1 oktober betaald parkeren ingevoerd en auto's die kan je niet oplossen, die gaan richting Rijswijk en ik vermoed dat ze bij De Schilp verdwijnen binnenkort. Dus ik zou zeggen, probeer er alsjeblieft wat spoed mee te maken dat we dat in de hand kunnen houden. De kosten van wielklemmen, die zijn er eigenlijk niet omdat als ze eenmaal zijn geplaatst zullen de eigenaren een bedrag moeten betalen voor het verwijderen van die klem en dat is niet weinig.

En ze zullen ook meteen de boete moeten betalen. Voorzitter, Beter voor Rijswijk verzoekt al jaren kwetsbare wegen aan te pakken om op fysieke wijze de snelheid te beperken. Naar aanleiding van een rits ongevallen op de Schaapweg, Generaal Spoorlaan hebben wij enkele maanden geleden vragen in gesteld. Nou, de antwoorden waren bedroevend, was een typische slinger werd eraan gegeven. De weg zou voldoen aan de wettelijke eisen en dergelijke maar geen antwoord op het probleem wat er is. Het aantal ongevallen is doorgegaan, vorige week lag er weer een lantaarnpaal Pagina 7 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

plat. En de goedbedoelde campagne om rustiger te rijden heeft er ook weinig invloed op gehad. Dus we vragen echt aandacht, wat gaan we nou echt doen om de wegen hier veilig in te richten om daarmee dit soort overtredingen, dit soort ongevallen. En wij denken dus echt een intensieve handhaving en dan ook nog, wat ook meespeelt, controles op lachgas en andere troep die men gebruikt. Dat draagt niet bij. Vanmorgen ontving ik nu ook weer een mail van een melding over het gedrag op parkeerterrein in De Schilp. Heb ik nog twee minuten? De voorzitter: Uw laatste minuut, eigenlijk nog een halve minuut heeft u. De heer Kruger: Mijn laatste minuut gaat nu in. Voorzitter, dan neem ik nog één ding en dan bewaar ik de rest voor de tweede termijn. Na een uitvoerige discussie is besloten de Van Rijnweg voor het autoverkeer af te sluiten. We hebben toen ook in gesprek geweest, we zijn in gesprek geweest met de bewoners daar en dat zou moeten plaatsvinden op een sobere wijze, zoals het ook aangegeven is. Tot onze verbazing krijgen we ineens te horen van, jongens, reken maar op 1,7 miljoen wat dat project moet gaan kosten. Dat begrijpen wij niet, ondertussen gebeurt er niks. Ik vraag eigenlijk aan u, voer nou het besluit uit wat we vorig jaar hebben genomen en de kosten voor wat eenvoudige maatregelen, dat zal toch niet de kop kosten van deze gemeente.

Voorzitter, ik ben door mijn tijd, in tweede termijn heb ik nog een paar uiteindjes. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Kruger. Dan geef ik graag nu het woord aan de fractievoorzitter van GroenLinks, de heer Van ’t Eind. En mijnheer Van ’t Eind, ook u heeft tien minuten spreektijd. Aan u het woord. De heer Van ’t Eind: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, toen Gregor Samsa op een ochtend uit onrustige dromen ontwaakte bevond hij zich in zijn bed veranderd in een gigantisch insect. Het is de eerste zin uit Franz Kafka's Die Verwandlung. Als je vroeger op school Duits hebt gehad, heb je hem vast gelezen. Omdat het een invloedrijk werk is maar vast ook omdat het niet het dikste boek is die je op je literatuurlijst kon zetten. Dit jaar is Franz Kafka precies 100 jaar geleden overleden en ter ere van die gelegenheid willen de thematiek van dit boek verbinden met ons verhaal vandaag. Gregor, de hoofdpersoon, was 's avonds naar bed gegaan en 's ochtends wakker geworden in een compleet andere gedaante. Hij weet niet waarom dit is gebeurd, noch hoe het heeft plaatsgevonden. En of het permanent is, dat blijft ook een raadsel. Het enige dat hij zeker weet is dat hij zich opnieuw moet verhouden tot de wereld om hem heen en de wereld om hem heen tot hem.

Dit raakt aan thema's zoals medemenselijkheid, de zorg voor wie anders is, eenzaamheid, isolatie en het vermogen je aan te passen aan veranderende situaties. Vandaag hebben we het over de financiële situatie van de gemeente. We staan er financieel niet goed voor. Anders dan Gregor zijn we niet 's ochtends wakker geworden met een plotselinge gedaanteverwisseling van onze begroting. Afgelopen jaar spraken we al over de verslechtering van de financiële situatie van Rijswijk. We hebben toen terecht besloten niet direct keihard te bezuinigen maar om behoedzaam verder te investeren in de toekomst van Rijswijk. Externe factoren dwingen ons nu echter om stevig in te grijpen. De herverdeling van het gemeentefonds pakt voor Rijswijk negatief uit, de opschalingskorting is in 2026 van de baan maar dat kwam met een sigaar uit eigen doos, en de nieuwe koppeling van het gemeentefonds aan het langjarig gemiddelde ontwikkeling van het bruto binnenlands product valt negatief uit voor gemeenten. En ondertussen stijgen de kosten van de jeugdzorg. Dat betekent, voorzitter, dat wij ons net als Gregor moeten aanpassen aan deze nieuwe situatie en dat doet pijn. We zijn genoodzaakt te bezuinigen en dat kan door de huidige financiële situatie niet zonder pijnlijke maatregelen. GroenLinks heeft veel waardering voor de transparante wijze waarop het college ons nu een pakket aan bezuinigingen voorlegt.

Het is geen dicht gerekend verhaal waarbij wij als raad maar moeten gokken welke keuzes daarachter zitten. Het is een voorstel aan ons als raad voor een sluitende begroting waarbij heel inzichtelijk gemaakt is welke keuzes er zijn gemaakt en ook welke keuzes niet Pagina 8 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

zijn gemaakt. Dat geeft ons als raad echt de mogelijkheid om bij te sturen. Om het voorstel van het college te beoordelen kijken wij er met drie brillen naar. Op de eerste plaats of we blijven beschermen wat kwetsbaar is. Wij vinden dat de sterkste schouders de zwaarste lasten moeten dragen. Het verhaal van Gregor laat zien wat er gebeurt als we dat niet doen. Na zijn transformatie werd hij afhankelijk van zijn zus en zijn ouders. Hij kon niet meer voor zichzelf zorgen, terwijl hij daarvoor juist voor de familie zorgde. De zus en de ouders konden de zorg voor Gregor echter niet aan en dat ging niet alleen ten koste van Gregor zelf maar van de hele familie. Door spanningen en schuldgevoelens stort de familie in. De familie van Gregor staat zo symbool voor de samenleving. Als we niet zorgen voor de kwetsbaren en niet zorgen dat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen dan gaan we als samenleving net zoals de familie Samsa ten onder. Op de tweede plaats vindt GroenLinks het belangrijk dat we blijven investeren in de toekomst. We moeten blijven investeren in een klimaatbestendig Rijswijk, voldoende biodiversiteit, voldoende groen, voldoende woningen, voldoende voorzieningen en een toekomstbestendig mobiliteitssysteem. Want doen we dat niet, dan zorgt dat juist voor hogere kosten in de toekomst. En ook hier laat het verhaal van Gregor en familie zien hoe belangrijk dat is.

De familie Samsa schiet na de transformatie in crisismodus, het enige dat zij nog zien is het probleem van de getransformeerde Gregor. Denken aan de toekomst doen ze niet meer, het leven staat stil. Alle dromen en inspiraties, aspiraties voor een goede toekomst vervliegen. Voor een groen, leefbaar en rechtvaardig Rijswijk in de toekomst moeten we dus niet alleen aan de crisis van nu denken maar juist ook aan hoe we blijven werken aan een betere toekomst, anders wacht ons hetzelfde lot. Tot slot de derde bril, vinden wij het belangrijk dat we een betrouwbare overheid zijn en blijven. Beloftes die we hebben gedaan kunnen we niet zomaar terugdraaien en bewoners moeten kunnen blijven rekenen op een goede dienstverlening. Ook hier biedt het verhaal van Gregor en zijn familie een krachtige les. De familie van Gregor kon tot Gregor’s transformatie altijd 100 procent vertrouwen op zijn steun. Opeens was Gregor niet meer die betrouwbare steunpilaar en laat ons dat als overheid niet overkomen. Laten we ervoor zorgen dat wij wel die betrouwbare steunpilaar zijn en blijven. En voldoet deze Kadernota hier dan aan? Blijven we beschermen wat kwetsbaar is, blijven we investeren in de toekomst en blijven we investeren in een betrouwbare overheid. Kortom, is dit in onze ogen een zorgvuldig pakket.

De maatregelen doen pijn maar wij denken dat het college vandaag aan onze raad een zorgvuldig pakket voorlegt. We beheren de stad sober maar zorgen wel dat de achterstanden die zijn opgelopen op groen- en wegbeheer worden ingelopen. We nemen maatregelen om de jeugdzorg betaalbaar te houden maar zorgen er wel voor dat we de kwetsbaarste jongeren blijven helpen. We werken toe naar een gericht armoedebeleid zodat we met wel onze armste inwoners helpen en tegelijkertijd het beschikbare geld effectief besteden. We verhogen de tarieven voor het straatparkeren maar we zorgen wel dat Rijswijkers zelf zoveel mogelijk worden ontzien. En we verhogen de OZB maar doen dat met een percentage dat niet hoger is dan de inflatie van de afgelopen vier jaar. Er ligt een pijnlijk maar gebalanceerd pakket dat voortbouwt op de successen die de afgelopen twee jaar door deze coalitie zijn behaald. We bezuinigen fors maar blijven ook investeren in de stad. We renoveren en verduurzamen De Schilp, we houden onze buurthuizen en bibliotheek open, we lopen achterstanden in het groenonderhoud in, we blijven onze armste inwoners helpen, we blijven woningen bouwen voor alle Rijswijkers, we blijven stappen zetten in de energietransitie, we blijven woonoverlast aanpakken. En we blijven met ons isolatieprogramma bewoners die dat het hardst nodig hebben, helpen bij het verduurzamen van hun woningen.

Wel zijn er voor ons een viertal aandachtspunten. We bezuinigen niet op de dienstverlening en daar zijn we blij mee maar blijven we ook werken aan het verbeteren van de kwaliteit van onze dienstverlening? Dienstverlening is meer dan het aantal loketten dat wij openhouden maar gaat over het echt helpen van onze inwoners als dat nodig is. Graag een reactie van het college hierop. We maken ons daarnaast zorgen over de snelheid waarin we in staat zijn om Rijswijk klaar te maken voor de toekomst. We temporiseren een aantal Pagina 9 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

investeringen, bijvoorbeeld investeringen in infrastructuur en ecologisch beheer. Dat begrijpen we maar maken we nog wel voldoende vaart om te zorgen dat Rijswijk voor iedereen bereikbaar, leefbaar en klimaatbestendig blijft? Kan onze openbare ruimte bijvoorbeeld straks 70 millimeter buien aan die steeds vaker gaan voorkomen? Kunnen we voorkomen dat er meer slachtoffers door extreme hitte gaan vallen? Investeren we genoeg om een ander autogebruik te faciliteren? Graag een reactie van het college hierop. In dat kader dienen we ook mede de motie van de VVD in om investeringen in fiets- en weginfrastructuur inzichtelijk te maken. En we dienen ook mede de moties van D66 in voor het versnellen van de mobiliteitsmaatregelen op de Lange Kleiweg en het circulair gebruik van de wilgentakken en boomstammen. De openbare ruimte is van iedereen, het college is van plan de inkomsten op reclame in de openbare ruimte te vergroten. Goed dat het college ook hier aandacht heeft voor de inkomstenkant maar wij zijn wel kritisch op het vercommercialiseren van de publieke ruimte. Wij dienen daarom samen met de Partij van de Arbeid een motie in waarin we reclame voor petrochemie en fastfood en gokken uitsluiten. En tot slot, de openbare ruimte is ook een belangrijk visitekaartje van de stad.

In dat kader vinden wij dat de openbare ruimte rond het Huis van de stad achterblijft bij het Huis van de stad zelf. En we zien dat eigenlijk ook nu niet meer terug. Ziet het college nog kansen om hier de komende jaren, weliswaar kleinschalig, wat aan te doen? Voorzitter, ik ga afronden en ik kom weer terug bij Gregor Samsa en zijn familie. Zijn verhaal laat zien hoe belangrijk het is om voor elkaar te zorgen. Dat het collectief sterker is dan het individu. Dat de kracht van het collectief bepaald wordt hoe je voor de kwetsbaarste zorgt. Die barmhartigheid staat in Nederland van vandaag onder druk. Wij hebben het steeds meer over wij en zij, over de ik en niet over de wij. Over uitsluiting van wie anders is en wij maken ons daar zorgen over en wij blijven strijden voor een samenleving waar iedereen er mag zijn, waar de kwetsbaarste beschermd worden ongeacht waar ze vandaan komen, waar de meerderheid niet dicteert wat normaal en niet normaal is. Zoals zoveel dingen plotseling zonder verklaring gebeuren in de verhalen van Franz Kafka overlijdt Gregor net zo plotseling als dat hij van gedaante gewisseld was. Hij laat de familie in ontreddering achter. Ze voelen zich schuldig over de opluchting die zij voelen, ze zijn verdrietig over wat ze verloren hebben en nooit meer terugkrijgen, niets wordt voor hen meer zoals het geweest is.

En laten wij waken voor dezelfde fouten en blijven werken aan een Rijswijk waar er voor iedereen plek is. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van ’t Eind. Dan geef ik graag nu het woord aan de fractievoorzitter van Rijswijks Belang, de heer Weterings. Mijnheer Weterings, u heeft negen minuten spreektijd. De heer Weterings: Voorzitter, dank u wel. We starten met groen. Geen braam, berenklauw, brandnetel of grasaar wat ons betreft. In een sterk verbeterd groenonderhoudsplan zien wij zeker verbetering. Ook een wens uit ons programma voor meer controle op onderhoud aan bomen is in gang gezet. Dank daarvoor. Aandachtspunt blijft wel de gevaarlijke grasaar die door het wisselvallige weer met grote getale blijft terugkomen op plaatsen waar je het eigenlijk niet zou willen. Ons verzoek aan u is om structureel te gaan monitoren bij losloopgebieden en uitlaatstroken voor honden. Wij zullen daarvoor ook in de tweede termijn een motie indienen. Terugkomend op de braam. Je zou denken dat de braam zijn beste tijd heeft gehad en dat is ook zo. Toch steekt deze exoot hier en daar nog de kop op. Zo ook in Hoekpolder. Daar waar Rijswijks Belang enkele weken geleden op uitnodiging een schouw heeft mogen bijwonen. Betrokkenen waren Natuurlijk Delfland, Bescherming Delfland, Studio Delfland, Natuurterreinen en Platform Groen Rijswijk.

Tijdens de schouw hoorde ik plotseling koekoek, koekoek, en vloog er zelfs enkele meters boven mijn hoofd een koekoek voorbij. Ik vroeg aan de vogelaar, die heeft u zeker net losgelaten, wetende dat er een schouw gelopen zou worden. Nee hoor, mijnheer Weterings, deze prachtige vogel woont en leeft hier. Ze zijn zelfs met zijn tweeën. We kwamen tot de conclusie dat de polder een prachtig gebied is Pagina 10 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

met helaas veel onkruid en de waarde kwaliteit op gebied van natuur zeker verbeterd zou kunnen worden. Ook hiervoor in de tweede termijn een motie. Voorzitter, parkeerplaatsen rondom de polder die bij waarneming amper gebruikt worden door bezoekers. De afgelegen donkere en duistere parkeerplaatsen zijn een verzamelplaats voor lachgasgebruikers, hangjongeren en criminaliteit. U gebruikt deze parkeergelegenheden af en toe voor opslag. Wordt het niet eens tijd om daar een besluit over te gaan nemen wat te doen met deze duistere parkeerplaatsen? Ook hiervoor zullen wij in de tweede termijn een motie indienen u te verzoeken om met een voorstel te komen om aan de Van der Kooijweg, ja, opties, wat gaan we doen? Geven we deze ruimtes geheel of deels terug aan de natuur, maken we er een opslagruimte van of gaan we er wat anders mee doen? Graag een reactie van het college. Over afgelegen donkere parkeerplaatsen gesproken, voorzitter. Rijswijks Belang ontving jongstleden het volgende bericht. Beste Rijswijks Belang. Ik woon nu 30 jaar aan het Jaagpad. Dit soort ghettopraktijken heb ik nog niet meegemaakt. Lachgasflessen, drugsdealers, hangjongeren, brandstichting, graffiti, vervuiling, groepen jongeren die mij en mijn buren een onveilig gevoel geven. Ik heb één keer een poging gewaagd om ze aan te spreken nadat ik had geconstateerd dat ze de boel aan het vernielen waren.

Stonden ze later wel met vier man in een dreigende houding voor mijn deur. Dit voelt niet goed. Ook daar een donkere afgelegen parkeerplaats aan het Jaagpad. Wat kunnen we daaraan doen, voorzitter, om omwonenden een veiliger gevoel te geven? Graag een reactie. Voorzitter, over lachgas gesproken, de Vereniging Afvalbedrijven zegt vorig jaar 65 miljoen euro schade te hebben geleden door lege lachgascilinders in het afval, explosies en schade bij het verwerken van afval in de ovens. Daar waar lachgascilinders zo'n 1000 graden worden en gewoon exploderen, het zijn gewoon bommen. Ovens gaan kapot met gevolgen tot miljoenenschade. Denkt Rijswijk mee aan een oplossing? Zo ja, welke? Ook graag een reactie van het college. Voorzitter, we gaan van natuur naar sociaal. Er staan plusminus vierhonderd kinderen op de wachtlijst voor een fiets. De fietsregeling stagneert, het laten opknappen van gebruikte fietsen om die vervolgens te kunnen geven aan kinderen van 0 tot 17 jaar uit gezinnen met een minimuminkomen. Vorig jaar is er door Shell een donatie gedaan van 14.000 euro, daarmee zou aan de slag worden gegaan. Bij navraag ligt het project nagenoeg stil door gebrek aan ruimte en mensen die het sleutelen aan fietsen leuk vinden.

Is er bij u geen enkele partner, ruimte beschikbaar of is er niemand in uw bestand die bijvoorbeeld met behoud van uitkering het leuk zou vinden om te sleutelen aan fietsen? Mensen die bijvoorbeeld gretig gebruikmaken van ons hotel hier of bewoners uit het flex-wooncentrum. Zouden die het niet kunnen of zijn die allemaal aan het werk? Het is maar een vraag. Voorzitter, ook in de tweede termijn zullen wij u tot een motie verzoeken met uw partner Kei de handschoen op te pakken en te gaan werken aan dit project zodat de plusminus vierhonderd kinderen die op de wachtlijst staan geholpen kunnen worden aan een fiets. Tenslotte kunnen de kinderen er niks aan doen. Graag een reactie van het college. Voorzitter, de Wmo. Lopende aanvragen uit februari bekend bij ons. Wethouder Van Damme heeft erkend dat er een achterstand is tijdens het forum en heeft aangegeven persoonlijk tijdens het reces mee te komen helpen om de achterstanden weg te werken. Man, man, man, hoe heeft het zover kunnen komen? Misschien een keer prioriteiten stellen voor het helpen van eigen inwoners, Rijswijkers die hier wonen, werken, inwoners die Rijswijk hebben helpen opbouwen. Die op de eerste plaats te zetten in plaats van hard werken aan een Spreidingswet voor migranten en asielzoekers van een wet die van tafel is.

Verder als tip, voorzitter, als u indicaties gaat beoordelen van de Wmo, doe dat dan niet telefonisch maar ga kijken in wat voor een situatie de aanvrager verkeerd. Ik zal u de voorbeelden besparen. Voorzitter, de bezuinigingsopgave is groot dat we naar alle mogelijke maatregelen moeten gaan kijken. Zo bent u voornemens de OZB te laten stijgen en daarmee moeten inwoners ongeveer 1 miljoen extra betalen om de begroting op orde te krijgen. Ook parkeren blijft een melkkoe. U stelt voor de tijden van betaald parkeren uit te breiden en wat andere maatregelen die zo 1,6 miljoen zouden moeten gaan opleveren. Onder andere het voorstel om een extra scanwagen te laten rijden. Het verminderen van parkeerautomaten, want Pagina 11 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

volgens wethouder Van de Laar heeft iedereen Instagram, TikTok en Facebook en op die manier ook de auto kunnen laten betalen. Voorzitter, heeft de wethouder wel eens gedacht aan mensen die geen Instagram, TikTok of Facebook hebben? Ouderen bijvoorbeeld of mensen die gewoonweg de telefoon niet kunnen betalen. Voorzitter, zelf kreeg ik een heel onbehaaglijk gevoel om te lezen dat u voorstelt om nog extra scanwagen te willen aanschaffen, wetende dat het scansysteem niet waterdicht is. De afgelopen jaren heeft u honderden onterechte boetes c.q. naheffingen uitgeschreven in Rijswijk. Nee, sorry, voorzitter, dit is niet de manier waar Rijswijks Belang achter kan staan. Opvallend is wel dat het college voorstelt om jeugdzorg, armoedebeleid en op de Wmo te willen bezuinigen maar wel onverminderd blijft inzetten op kunst en cultuur. Want aan de kunstpercentageregeling wordt niet getornd, bij het toekennen van subsidies zetten we vol in op kunst en cultuur. Museum Rijswijk, 4 ton, Bibliotheek, 1,6 miljoen, de Schouwburg, 1,4 miljoen en Stichting Trias ruim 9 ton. Wat Rijswijks Belang betreft komt u met een voorstel om dat af te bouwen. Het museum heeft bijvoorbeeld ruim 25 vrijwilligers en een dik betaalde staf. Ik weet dat u niet gaat over de bedrijfsvoering van een museum maar wel over het verstrekken van de 4 ton aan dat museum.

Die het dan vervolgens overigens kan afstrepen aan de salarissen, ook ruim 4 ton. Onze fractie zal daarom samen met de fractie van Wij. en het CDA een motie indienen die betrekking heeft op de vijf grootste subsidieontvangers, deze in kaart te brengen en kijken of er een manier kan worden gevonden erop bespaard kan worden. Voorzitter, over verkeerde keuzes gesproken. De voorzitter: Mijnheer Weterings, u heeft nog één minuut. De heer Weterings: Dank u wel, daar ga ik gebruik van maken. Over verkeerde keuzes gesproken, aan vastgoedontwikkelaar de Ochard, 1,8 miljoen, bladkorven van een ton, een geforceerd Sinterklaasfeest van 50.000 euro ex btw, tonnen aan een afvalbakkengate, ruim een half miljoen aan hotelkosten aan weiger statushouders. Zo kunnen we nog wel even doorgaan. Voor Rijswijks Belang is de koers van dit college niet te begrijpen. Er is de afgelopen jaren veel geld uitgegeven aan precisieproject zoals Huis van de stad, Olympisch Sportpark. In onze ogen heeft ook Beter voor Rijswijk het nakijken in het college. Het was zelfs een behoorlijk groot verkiezingspunt waarvan je zou denken dat die overeind zou blijven en ingezet zou worden, is de parkeergarage onder de stadhuisvijver. Ook deze wordt helaas in deze Kadernota tenietgedaan. Ook de ondertunneling van de Beatrixlaan, een lang gekoesterde wens van de gehele gemeenteraad, gaat opeens ter discussie.

Goed, voorzitter, ik heb nog een klein stukje maar dat gebruik ik voor de tweede termijn. Dank u wel. De voorzitter: Ja, dank u wel, mijnheer Weterings. Dan geef ik nu graag het woord aan de fractievoorzitter van Wij. Rijswijk, mijnheer Van Dam, aan u het woord. En u heeft ook negen minuten spreektijd. De heer Van Dam: Nou, bedankt. Voorzitter, wij zijn het gemeentebestuur van een van de hardst groeiende gemeentes van Nederland. Maar voorzitter, met zo'n groeiende stad moet je en zal je de bereikbaarheid, de groengebieden en de basisvoorzieningen moeten laten meegroeien. En dat is niet … Voorzitter, ik heb een klein technisch probleem, als u twee seconden heeft. De voorzitter: Ja hoor, dat herken ik, dat had ik zojuist ook. We hebben de tijd gestopt hoor. Dat kan ook hoor, als het goed, als u daarmee instemt als raad dan ga ik mevrouw Woudstra, fractievoorzitter van D66, uitnodigen. Mevrouw Woudstra, u heeft samen met mevrouw Van der Weij, u gaat ook spreken dacht ik? Nog niet? Oké, in de tweede termijn. Prima. U heeft negen minuten spreektijd. Mevrouw Woudstra, u heeft het woord. Mevrouw Woudstra: Dank u wel. De tijd staat niet stil, er is verandering alom. Dat is lastig voor onze inwoners en voor onze stad. D66 Rijswijk hoort de zorgen van mensen. Ze maken zich zorgen over hun inkomen, de steun van de overheid in zware tijden en het samenleven met elkaar.

Het is een tijd Pagina 12 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

om fier rechtop te blijven staan, met elkaar. Steun elkaar om de storm te trotseren, samen met de kop in de wind. Luister en sta niet stil. Ga wat moeilijk is niet uit de weg. Houd het karakter en de trots van Rijswijk hoog. Dat is onze boodschap aan het college maar ook aan de raad. Want onze taak als raad is te zorgen voor scholen, wegen, huisvesting en hulp bij het vinden van werk. Maar de uitgaven voor de jeugdzorg schieten omhoog en de ondersteuning stijgt snel. Landelijk zie je dat er bij minder geld bij komt, dat betekent dat we moeten bezuinigen. De scenario's die gemaakt zijn door het college laten zien dat er veel moet veranderen en dat we nog veel moeten realiseren. Dat betekent dat we aan het werk moeten voor onze inwoners, voor een leefbaar en groeiende stad. Wij richten ons op drie punten, thuis in Rijswijk, van grijs naar groen en samenwerken aan de stad. Thuis in Rijswijk. Een stad die in ontwikkeling is en groeit heeft aandacht nodig. Bij D66 Rijswijk vinden we dat het tijd is om te handelen, laat de realisatiekracht van Rijswijk zien. Gebruik zorgvuldig en zichtbaar het beschikbare geld zoals afgesproken. Het kan dat er vertraging is of er problemen ontstaan, communiceer dit dan duidelijk zodat iedereen zijn verwachtingen kan bijstellen. Het is goed dat het college structureel onze uitgaven aanpakt en de reserves herziet.

De wethouder heeft ook toegezegd bij de begroting een overzicht van de meerjareninvesteringen te geven. We dienen de motie van de VVD over inzicht in weginvesteringen daarom mede in. D66 Rijswijk steunt de inzet op stadsontwikkeling met gezonde en passende huizen, sociaal, middenhuur en koop. We willen veilige en toegankelijke buitenruimtes met ruimte voor voorzieningen zoals scholen, speeltuinen, zorgcentra en ondernemers. Dat is noodzakelijk om mee te kunnen doen en voorkomt meer ondersteuning vanuit het sociaal domein. Zorg voor veilige wegen want het aantal ongelukken is hoog, veel te hoog. Veilig naar werk, veilig naar school en veilig naar sport is essentieel. Daarom dienen we met de steun van diverse partijen de motie, versnellen naar 30 kilometer per uur op de Lange Kleiweg in zodat inwoners deze weg zo snel mogelijk als veiliger ervaren en sluipverkeer wordt tegengehouden. D66 Rijswijk was voor het sluiten van de Van Rijnweg, dat gaat niet door. Dit heeft gevolgen voor inwoners en voor onze uitgaven. De inwoners van RijswijkBuiten hebben nu andere routes door de wijk en die zijn niet veilig. Dat moet snel anders alleen de kosten zijn hoog.

Kan de wethouder aangeven of een camerasysteem of digitale wegwijzers of andere keuzes besparingen kunnen opleveren en wat het risico is als dit in fases zou gaan? Voor het aanpassen van de Prinses Beatrixlaan is er geld gereserveerd maar niet genoeg voor de realisatie. Het geld staat stil en de omgeving verandert. De inwoners zien geen resultaat. Is de wethouder het met D66 Rijswijk eens dat het goed zou zijn als de raad naar de huidige opties kijkt en opnieuw een afweging maakt? We geven nog een duidelijke inzet mee. Ga in gesprek met de NS over station Rijswijk. Het eigendom en beheer bij de gemeente laten is niet praktisch en kostbaar. De NS heeft hier de expertise, daarom dienen we met meerdere partijen de motie, zet het station op de rails, in. Van grijs naar groen. Voor het verbeteren van het Wilhelminapark is al lange tijd geld apart gezet. Onze oproep aan het college, ga aan de slag. Zorg beter voor de natuur en recreatie in het park. Concreet, welke actie zet u snel in? Bijvoorbeeld minder steen en beton en meer toegankelijke natuurlijke paden. We geven het als suggestie mee, het zat in het plan. Landgoederenzone is een belangrijke groene ader. Om te zorgen dat mensen uit de buurt hiervan kunnen genieten is er een herinrichting gepland.

Wanneer kunnen we daar de eerste resultaten van zien? Het verduurzamen van scholen en vastgoed gaat minder snel dan dat we hadden gehoopt en eigenlijk ook nodig is. We vragen het college goed zicht te houden op subsidies vanuit de provincie, het Rijk en de Europese Unie zodat er ook versneld kan worden. We merken dat schoolpleinen soms open zijn voor de buurt en soms ook niet. Scholen maken daarin eigen keuzes en naast de inzet van de wethouder willen we de scholen en kindcentra vragen om te helpen. Te helpen om te zorgen dat de schoolpleinen opengaan omdat er ruimte is in de buurt. Laat de stadse hekken aan de grote stad, die passen niet in Rijswijk. Zoek de scholen op waar kinderen altijd op de pleinen kunnen en deel die ervaringen met elkaar. Bij het onderhoud van het groen van Rijswijk wordt het restmateriaal, zoals takken, boomstronken, nu vaak afgevoerd. Er zijn initiatieven Pagina 13 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

van inwoners en organisaties om dit restafval in de buurt te gebruiken. Wat D66 betreft een prachtig voorbeeld van nut en efficiënt en een win-winsituatie in hergebruik. Daarom dienen we de motie circulair groen in samen met een aantal andere partijen. Samen in Rijswijk. Voor de uitgaven op de jeugdzorg lopen er veel acties. Met één op de acht kinderen in de hulp is dat ook nodig. Wij zijn niet gerust dat de kosten en aantallen niet verder stijgen. Oproep aan het college is, wijs mensen goed op de sociale kaart om zelf tijdig stappen te zetten om hulp bij voorzieningen die er zijn te vinden en voorkom zo verdere hulp of vertraging. Onze gemeente kent veel mantelzorgers die voor een partner, ouders of kinderen zorgen. Deze zorg is thuis, dichtbij en van grote betekenis, het zorgt voor zelfstandigheid. Kan de wethouder aangeven hoe er gezien de tekorten zicht wordt gehouden op deze groep en wat er mogelijk is? Dan de pilot met Buurtgezinnen, hij werd al eerder genoemd. Deze motie dienen wij mede in. Buurtgezinnen zorgt voor belangrijke sociale verbindingen. Dit helpt bij het behouden van het sociale betrokken karakter van onze stad. De actie laat zien hoe bijzonder en hoe normaal het is. Het is normaal om er zo voor elkaar te zijn. Dat zorgt ervoor dat op die manier ons sociaal betrokken karakter van onze stad ook kan blijven. De kosten zijn wel een aandachtspunt.

Kijk of de specifieke uitkeringen kunnen bijdragen aan de bestaande preventieacties op andere terreinen in het sociaal domein zodat dit geld vrijkomt voor Buurtgezinnen. Er lopen acties om het Huis van de stad toegankelijker te maken. Met dank ook aan de bezoekers met een beperking. Dit laat zien hoe belangrijk het is te ontwerpen en te realiseren met de mensen waar we het voor doen. Kan de wethouder ingaan hoe de leerervaring ook bij volgende projecten en verbouwingen wordt benut? In september hebben we weer het Strandwalfestival hier in de buurt. Kan de wethouder bevestigen dat er dan ook die open dag is die we zo graag wilden en het Huis van de stad voor iedereen open is op die dag? Samenleven vraagt begrip naar elkaar en inzicht, dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Het antidiscriminatiebeleid is nog in voorbereiding. Wanneer wordt hierover met inwoners gesproken? En tot slot, de inhuur van personeel want we moeten het samen doen met de mensen van hier. Maar de inhuur zou echt omlaag moeten als het aan ons ligt. Gebruik de ideeën over het delen van personeel met andere gemeenten, bijvoorbeeld een projectenpool speciale teams van de provincie en het Rijk. Kan de burgemeester aangeven of hier actie op loopt? En dan tot slot, voorzitter, zet in op bestaanszekerheid en kansengelijkheid voor een gezonde groei van onze stad.

Geef mensen vertrouwen door te investeren met de toekomst in gedachten en het vooropstellen van gezondheid en geluk van al onze inwoners. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Woudstra. Dan kijk ik naar mijnheer Van Dam, techniek opgelost? Gewoon ouderwets papier. Heel goed. Mijnheer Van Dam, u heeft negen minuten spreektijd. Aan u het woord. De heer Van Dam: Ja, voorzitter, toch makkelijker dat papier in plaats van een laptop denk ik. Geen tweemaal scheepsrecht maar laten we deze keer, als ik het nu fout doe ligt het aan mij trouwens. Voorzitter, we zijn een gemeentebestuur van een van de snelstgroeiende steden van Nederland. Voorzitter, zo'n groeiende stad, daar moet je je bereikbaarheid, je groengebieden en de basisvoorzieningen laten meegroeien. En dat kost geld maar dat geld dat hebben we helaas niet meer. We hebben geen geld voor onderwijslocaties, we hebben geen geld voor een nieuwe sporthal of de renovatie van een oude, we hebben geen geld voor het stationsgebied op te knappen. En een paar maanden of twee, een paar weken geleden bespraken we een paar mobiliteitsmaatregelen maar veel daarvan die worden nu ook in de figuurlijke koelkast gezet.

U maakt wel de bewuste keuze om door te bouwen terwijl u het geld niet meer heeft om de essentiële investeringen te doen in de bereikbaarheid, het groen, de basisvoorzieningen in onze nieuwe maar ook in onze bestaande wijken. En dat is een keuze die Wij. Rijswijk niet zou maken. Voorzitter, wij maken ons zorgen. We hebben in 2023 hebben we afgesloten met een tekort van 10,8 miljoen. Dat is een inschattingsfout geweest van 16 miljoen en die gaat weer ten koste voor de zoveelste keer van onze financiële Pagina 14 van 89

Concept verslag Raadsvergadering 9 juli 2024

gezondheid van de gemeente. De jaarrekening van 2022, die sloten we af met een tekort van 11. Nou, de jaarrekening van 2023, zoals ik net zei, met 10. En nu de eerste halfjaarrapportage dus de afgelopen zes maanden van 2024, hier zien we al een tekort ontstaan van 1,7 miljoen. In elk Kaderdebat, in elk begrotingsdebat vanaf juli 2022 hebben we aangedrongen op maatregelen maar u wilde niet luisteren. U bleef volhouden dat we moesten wachten op de investeringen die vanuit de regering zouden komen. En pas toen u doorhad dat het nieuwe kabinet, ook dit nieuwe kabinet niet zou gaan investeren in onze gemeente, toen ging u over op maatregelen, een maatregelenpakket voor 2025. Maar dat is voor Wij. Rijswijk wel drie jaar te laat. Maar goed, dat maatregelenpakket ligt er nu en daar gaan we vanavond het gesprek over voeren. U heeft een taakstelling om tot wel 9 miljoen te bezuinigen maar wat ons opvalt is dat de helft daarvan, van die gelden, wordt bezuinigd door of kosten door te schuiven of bij de Rijswijker terechtkomt. U stelt bijvoorbeeld het isolatiebudget, de armoedebestrijding maar ook de investeringen in bijvoorbeeld het Assenkruis of Vlietzicht stellen we uit tot de volgende periode. Dat betekent dat u zo'n 7 ton neerlegt naast 2026. En ik vraag me, wij vragen ons soms wel af of dat zo slim is? Want ook 2026 is een rampjaar.