Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

En ik ook door andere gemeenten benaderd wordt, ook door collega-burgemeesters door verschillende andere gemeenten niet eens in onze regio, om te vragen van, wat doet u daar in Rijswijk anders dan of kunnen wij leren? En daarom is het denk ik heel goed dat we naast de Regiovisie Aanpak Huiselijk Geweld, waarin overigens ook femicide is meegenomen, een lokale aanpak gaan opstellen. En daar zijn we mee bezig. Wij verwachten dat in het laatste kwartaal van dit jaar gereed te hebben. Het kan wel zijn dat Pagina 42 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

wij mogelijk constateren dat we extra middelen nodig hebben. Wij hebben bijvoorbeeld om een goed voorbeeld te noemen twee coördinatoren zorg en veiligheid die ook heel veel samenwerken met partners zoals de politie om vrouwen zo goed mogelijk te helpen. En het is een mensgerichte crisisaanpak, zo noem ik het, omdat ze ook iedere situatie als een crisis beoordelen. En de vraag is niet, ook in de richting van Rijswijks Belang kan ik aangeven dat ook onze twee coördinatoren natuurlijk en ikzelf heel veel gesprekken voeren met vrouwen die bijvoorbeeld inderdaad op zoek willen naar een woning, ook vanwege hun veiligheid. En daarbij kijken we ook wat er mogelijk is. Dus sommige vrouwen helpen we bijvoorbeeld bij de aanvraag van een urgentie en sommige zijn ook succesvol en zijn daardoor, hebben ze ook recht gekregen op die urgentie. Dus op die manier proberen we ze uit de situatie weg te halen. En sommige vrouwen plaatsen we zelfs in een hotelkamer om ze uit een onveilige situatie weg te halen. Sommige vrouwen halen we uit Dokkum weer terug naar Rijswijk. En daarbij moet ik ook zeggen, wij werken ook heel goed samen met onze woningcorporaties die soms in uitzonderlijke gevallen ook via directe bemiddeling mensen helpen. Dus als u mensen tegenkomt, spreekt, verwijs ze alstublieft door naar onze sociaal raadsvrouw.

Die kan ook binnen onze organisatie hen in contact brengen met onze coördinatoren zorg en veiligheid. Maar eens ook met wat mijnheer Van Malsen en wethouder Bentvelzen aangeven, we hebben gewoon, er is gewoon een tekort aan woningen. Dus het is echt een complex vraagstuk om zeker als een vrouw veel kinderen heeft of meerdere kinderen heeft en uit die situatie wil stappen, is de drempel ook behoorlijk hoog om hulp te zoeken, omdat ze ook gewoon in angst leven. 17 september is een informatieve regionale raadsinformatiebijeenkomst gepland om die nieuwe regioaanpak te presenteren voor uw raad en ik raad u aan om daarbij aanwezig te zijn. Ik ben ook uw raad dankbaar vanuit de tijdelijke raadswerkgroep huiselijk geweld, die inmiddels wel is opgeheven, heeft u ook deze aanpak eigenlijk heel veel beweging en steun gegeven. En dat is wat ik daarover kan zeggen. Ook de samenwerking met de politie is zeer goed en in geïntensiveerd. Dus waar misschien eerder werd gedacht, nou, is dit wel, misschien kan het wel opgelost, misschien kan de persoon het zelf oplossen. Wordt nu heel snel gekeken, wat is het stalkingsniveau, hoe kunnen we die mevrouw helpen? Dan wil ik doorgaan naar Bogaard stadscentrum. U wilt mij interrumperen? Mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra: Het scheelt wel, voorzitter, zo meteen in de tweede termijn. Dus ik moet het kort houden.

Dank voor de uitleg over de aanpak waar u mee bezig bent voor femicide. Eén verduidelijkende vraag, wordt daar ook de rol van mannen in meegenomen? Omdat we het natuurlijk wel over femicide kunnen hebben en over slachtoffers, maar het ook vooral gaat over het voorkomen dat het überhaupt gebeurt. Mevrouw Sahin: Ik zal die suggestie meenemen, want zonder mannen kan je natuurlijk dit probleem absoluut niet aanpakken. Ik bedoel, dat zou gek zijn. En er zijn ook mannelijke slachtoffers overigens, dat wil ik ook benoemen. Ook die helpen we uiteraard. Dan ga ik door naar het Bogaard stadscentrum en de overlastgevende fatbikes. Ja, dat is een heel groot probleem en zeker wil ik benoemen het intimiderend gedrag van jongeren die op die fatbikes fietsen. En dat is ook aanleiding geweest dat ik daar 13 juni samen met de politie, samen met onze teamleider veiligheid en collega's daar ben naartoe gegaan en ook een plan van aanpak is er inmiddels opgesteld. Dat is nog niet gecommuniceerd, maar dat zal deze week gebeuren. En wat intussen al aan maatregelen zijn genomen en ook daadwerkelijk al in uitvoering zijn, één, strenge en zichtbare handhaving door politie en handhaving gericht op het verbaliseren van rijden in voetgangersgebied met lik-opstukbeleid, technische controles op opgevoerde fatbikes gecombineerd met snelheidscontroles en gerichte inzet van jongerenwerkers.

En deze week verschijnt daar ook een bericht over, dus het is zeker een heel serieus probleem wat we in nauw contact met de ondernemersvereniging daar aan het aanpakken zijn. Dan de toekomststoel, een heel ander onderwerp. Een mooie, symbolische motie Pagina 43 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

waarbij het denk ik altijd goed is om altijd rekening te houden met toekomstige generaties, omdat die inderdaad er nog niet zijn, nog niet geboren zijn. Niet alleen omdat je daarmee niet een stem geeft, maar ook omdat je daarmee eigenlijk beter beleid maakt. Als je nadenkt over wat de effecten zijn van de besluiten die je hier neemt, maak je natuurlijk beter beleid. Ik laat het oordeel aan u, maar het is een positieve grondhouding. Kijk, die stoel zou je ook in een collegevergadering moeten zetten of in andere plekken. Dus het is ook symbolisch dat je nadenkt dat je overal rekening houdt met toekomstige generaties. Dan is er een vraag gesteld over, even kijken, volgens mij heb ik dan alles gehad denk ik. Ik wil alleen nog even stilstaan over, o ja, ik wil ook noemen de verruwing van de omgangsvormen. En inderdaad, wij zijn nu bezig met het organiseren van bewoners, allerlei bijeenkomsten ook deze week over veiligheidsbeleid. En mensen mogen zeker terecht opmerkingen maken waarover ze te klagen hebben. Het stationsgebied, dat is ook heel bekend. En komende donderdag gaan wij een lokaal veiligheidsarrangement ondertekenen samen met politie, met OM, met de vervoersbedrijven om daar ook het aspect veiligheid sociaal en ook objectief en subjectief te verbeteren en ook maatregelen te nemen. Mijnheer Van ’t Eind wil mij interrumperen. Mijnheer Van ’t Eind.

De heer Van ’t Eind: Ja, voorzitter, heel kort. U zei dat u door alle moties was, maar volgens mij mist u nog de motie over de juridische paragrafen. Ik dacht dat dan nog zou komen. Mevrouw Sahin: Ja, o, inderdaad, dat is helemaal waar. De juridische paragraaf. Ja, zeer positief wil ik daarop reageren. Want alle voorstellen die kunnen bijdragen aan het versterken van de democratische rechtsstaat omarmen wij uiteraard als gemeente. We zullen daarmee misschien niet alle juridische risico's kunnen voorkomen. Ik bedoel, we leven in een rechtsstaat en we kunnen in zo'n paragraaf zeker een beeld geven, goh, wat is de huidige wet- en regelgeving? Hebben we een verordening en dergelijke? Dus die toets zal alleen maar positief denk ik bijdragen aan de kwaliteit van onze raadsvoorstellen. Dan wilde ik het over de vernieuwing van de omgangsvormen hebben. Dat is naar aanleiding van de bijeenkomsten over veiligheidsbeleid en wat mijnheer Weterings noemde in het stationsgebied waar we aan de slag zijn. Ik vind het niet acceptabel dat in allerlei meldingen aan onze gemeente onze inwoners allerlei taalgebruik gebruiken die grensoverschrijdend zijn. Dat heb ik ook, wil ik ook hier benoemd hebben. Achter al die meldingen zitten namelijk mensen die hier keihard werken om die bijplaatsing schoon te maken. Dus ik vind dat aspect, een verruwing omgangsvormen, een belangrijk punt.

Dat moeten we nooit accepteren, ik niet, u ook als raadslid niet. Dan is dat, volgens mij heb ik alle vragen beantwoord. De voorzitter: En wil ik hiermee een einde aan de eerste termijn van het college en schorsen we de vergadering met een uur denk ik. Gaan we verder om half acht. De voorzitter: Dames en heren, ik heropen de vergadering en open de tweede termijn van uw raad. En geef als eerste het woord aan mevrouw Prenger van de fractie Beter voor Rijswijk. Mevrouw Prenger, u heeft in deze termijn tien minuten spreektijd. Mevrouw Prenger: Dank u wel, voorzitter. Beter voor Rijswijk, de fractie, bedankt de burgemeester en de wethouders voor hun beantwoording. En is zeer verheugd dat het college alles op alles zet om onze borstenbus weer zo snel mogelijk terug te krijgen in Rijswijk. Toezegging van de wethouder over de motie voetpad zijn we erg blij mee. De buitenplaats Huis te Voorde, eerst de openbare procedure, daarna de verkoop. Huis van de stad buiteninrichting september 2026, als we het goed hebben begrepen. De waterspeeltuin, heel blij dat wethouder Wit heel enthousiast is. We kijken uit naar 2027. Ik wil daar nog iets aan toevoegen. We hebben juist voor deze speeltuin en waterpret gekozen, omdat het een zeer inclusieve speeltuin is, dus ook voor kinderen met een beperking. En verder

Pagina 44 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

brengt Beter voor Rijswijk nog twee moties in stemming, de motie jeugdzorg en de motie de waterspeeltuin. Dit was mijn tweede termijn. De voorzitter: Mevrouw Prenger, wilt u noemen welke moties gehandhaafd blijven en in stemming straks komen? Dan gaan we namelijk voor … Mevrouw Prenger: De andere twee moties heb ik al toezegging op gehad, dus het wordt alleen nog de jeugdzorg, de kosten in kaart brengen, en de motie van de waterspeeltuin. De voorzitter: Prima. Die anderen trekt u in? Mevrouw Prenger: Nee, daar heb ik toezeggingen over gehad. De voorzitter: O. Ja, maar daarmee na die toezegging heeft u besloten om het in te trekken? Mevrouw Prenger: Juist. De voorzitter: Ja, prima. Dank u wel. Dan geef ik graag het woord aan de fractievoorzitter van GroenLinks, de heer Van ’t Eind. De heer Van ’t Eind: Ja, voorzitter, dank u wel. Dank aan het college voor de reactie op onze moties. Wij handhaven al onze moties, gezien de reacties van het college. De motie koeltevisie passen wij nog aan en die wordt gewijzigd ingediend. Er wordt op dit moment nog aan gewerkt volgens mij, dus die komt eraan. Conform wat de wethouder ons meegaf in de eerste termijn van het college. Dank ook, voorzitter, aan alle bijdragen van andere partijen. Want het is elke keer weer mooi om te zien, om de diversiteit van onze raad te zien en de diversiteit van meningen.

En er zijn ontzettend veel moties ingediend. Het voert hier wat ver om op elke motie te reageren, maar grosso modo zullen wij de moties zeker die omarmd zijn door het college steunen. Dus een groot deel van de moties van de VVD, een deel van de moties van PG&R zullen we steunen. Uiteraard de moties die we zelf ingediend hebben. Dat is logisch. En de moties die wij mede hebben ingediend, daar waar daar eventueel nog aanpassingen in zitten, dat laat ik even aan de eerste indieners. Maar die spreken dan ook gewoon namens onze fractie. En er zijn ook moties waar we nog een beetje in dubio in zitten. Dan begin ik toch bij Wij. Rijswijk. Want wij waren in eerste instantie best wel blij verrast met de moties die Wij. Rijswijk indiende, want wij lazen ze als constructieve moties die ook voortbouwen op wat al in gang gezet is. En deels ook van beleid waar ook Wij. Rijswijk voor heeft gestemd. Ook in de afgelopen periode, maar ook in periodes daarvoor. En dan ontstaat bij mij een beetje kortsluiting bij het betoog van de heer Van Dam. Een heel lang betoog die eigenlijk zegt dat er de afgelopen jaren helemaal niets gebeurt en er gebeurt pas weer wat als Wij. Rijswijk in het college zit. Dat weet de heer Van Dam zelf ook best wel, dat is natuurlijk volstrekte onzin. Er is heel veel gebeurd.

Zo heeft deze coalitie of is er in deze periode eindelijk weer werk gemaakt van het bouwen van sociale woningen, wordt het onderhoud op het groen ingelopen, is er keihard gewerkt om de jeugdzorg betaalbaar te maken, pakken we woonoverlast aan en zo kan ik nog wel even doorgaan. En dat hebben we ook nog allemaal gedaan in financieel lastige tijden. Niet helemaal aan het begin, maar dat werd vrij snel financieel lastig. En die houding roept toch wat vragen bij mij op die de heer Van Dam misschien in zijn tweede termijn zou kunnen toelichten. Ja, hij mag me ook interrumperen, maar dat scheelt hem weer wat interrupties. Dus dan kan die zich nog voorbereiden. En het zijn eigenlijk twee vragen, dus het is ook overzichtelijk. Geeft de heer Van Dam eigenlijk ook wel rekenschap aan dat als hij zo kritisch is op hoe Rijswijk er nu bij ligt, dat zijn eigen partij ook gewoon de afgelopen jaren, en wat nu effect heeft is langer dan deze periode, ook gewoon bestuurlijke verantwoordelijkheid heeft gedragen? Ook verantwoordelijk is voor al die plannen die er liggen, ook verantwoordelijk is voor die plannen waar Rijswijk dan ook soms zo graag tegenaan schopt omdat het allemaal niet goed geregeld Pagina 45 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

zou zijn? Ik zou daar toch graag een reflectie van de heer Van Dam op horen. De tweede vraag, en die is voor mijn fractie van belang om überhaupt te kunnen afwegen of wij nog voor deze moties willen stemmen. Ziet Wij. Rijswijk deze moties dan ook als een soort verkapte moties van wantrouwen tegen wat er de afgelopen periode allemaal gedaan is en gebeurd is en ontkennen deze moties dat ook? Want als dat de bedoeling is van Wij. Rijswijk, dan kan mijn fractie die moties niet steunen. Ik hoor graag. Ik geloof dat je naar de interruptiemicrofoon moet. De voorzitter: Ja. Mijnheer Van Dam, gaat uw gang. De heer Van Dam: Nou, daar wil ik zeker even een toelichting op geven waar de heer Van ’t Eind naar vraagt. Wij. Rijswijk die heeft inderdaad wat kritiek geleverd op twee punten voornamelijk, dat was de voorzieningen en de bereikbaarheid van onze stad. Onze insteek van onze eerste termijn was dan ook op die twee punten dan zien we op de essentiële gebieden in Rijswijk, dus als we het hebben over het hoofdwegennetwerk, de Beatrixlaan is bijvoorbeeld een dossier daarvan, maar genoeg andere wegen zien we gewoon te weinig gebeuren. En ook in deze Kadernota zien we nog niet de investeringen die nodig zijn om daar verbeteringen in te brengen of de oplossingen die daarvoor zijn.

En daarvoor willen wij graag zeg maar, en daarvoor zijn die moties, hetzelfde geldt natuurlijk voor de voorzieningenmotie, graag weten wat we nu precies van plan zijn? Omdat die Kadernota daar wordt dat niet in gebundeld, ook in onze Mobiliteitsstrategie wordt het niet gebundeld, dus zien we graag hoe wij als raad in de komende begroting het best daarop kunnen sturen? De voorzitter: Een interruptie is kort, mijnheer Van Dam. De heer Van Dam: Ja, maar dit was geen interruptie. Ja, goed naar … De voorzitter: Ja, ik snap het. U wordt uitgedaagd inderdaad en bent om een reflectie gevraagd. Maar dat kunt u ook natuurlijk in uw tweede termijn nog uitgebreider aangeven. Voldoende zo, mijnheer Van ’t Eind? De heer Van ’t Eind: Nou, voorzitter, het korte antwoord is nee, dat is nog niet voldoende. Maar goed, de heer Van Dam heeft nog een tweede termijn. Kijk, ik kan de heer Van Dam best volgen dat we er scherp moeten blijven dat er ook aanscherpingen nodig zijn en zeker dat we er ook nog niet zijn. Maar laten we ook niet doen alsof het allemaal zo eenvoudig is om het allemaal op te lossen, want dat is het niet. Want het vraagt inderdaad investeringen, gelden die we voor een deel ook nog moeten organiseren. Tegelijkertijd vraagt het ook om een transitie die we door moeten maken over de manier waarop we over mobiliteit nadenken. En dat is niet zomaar opgelost.

En voorzitter, als de heer Van Dam dan een op een op die motie ingaat, dan denk ik van, ja, wellicht kan ik die wel steunen. Maar de heer Van Dam gaat voorbij aan het hele verhaal wat hij daarvoor houdt over complete stilstand in de stad. En als die moties bedoeld zijn om dat verhaal te onderbouwen, dan gaat mijn fractie die moties gewoon niet steunen. Dus ik hoor graag in de tweede termijn van de heer Van Dam of die bereid is om dat verhaal wat hij daar gehouden heeft op zijn minst te nuanceren. En als dat niet gebeurt, dan steunen wij de moties gewoon niet. Dank u wel, voorzitter. Ik vervolg mijn betoog. Wij zijn heel erg blij met het enthousiasme van het CDA voor de leegstandsverordening. Wij kijken ook met belangstelling uit naar het initiatiefvoorstel. Ik vind het ook mooi dat het CDA dat initiatief neemt. Wat ons dan wel weer een beetje puzzelt, dat het CDA dat dan gelijk koppelt aan één specifieke groep. Tenminste, zo las ik een beetje de inbreng ook waar het CDA eerder vragen over gesteld heeft, namelijk fraude bij sociale huurders. Het zat in de bijdrage van, nou ja, zo heb ik hem, dat kan u misschien in tweede termijn ontkennen. Want wil je volgens ons leegstrijd of fraude met onderhuur effectief aanpakken, dan begin je bij de groep waar dit op grotere schaal voorkomt en dat is gewoon de private sector.

En gezien de resultaten van de Pandbrigade valt daar veel meer op aan te pakken. En ik hoop, en daar ga ik ook van uit dat het CDA Pagina 46 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

dat zo bevestigt, dat het CDA dat met ons deelt en dat we daar ook mee aan de slag kunnen. Verder puzzelt mij in de bijdrage van het CDA, en dan kom ik zo ook even op de motie van het CDA, maar het CDA pleit dan voor het, ja, bijna stoppen van bouwen van woningen in Rijswijk. Rijswijk op slot, zo voelt het een beetje. Terwijl mijn fractie denkt, ja, dat is één, wensdenken, twee, want je kunt de stad niet op slot zetten, en twee, we hebben ook gewoon een opgave om al die Rijswijkers die hier wachten op een woning een betaalbare woning daarvoor te realiseren. Voor al die mensen die tot hun 35e thuis moeten wonen en al hun toekomstplannen uit moeten stellen, omdat ze geen woning kunnen vinden. En dat gaan we echt niet alleen maar oplossen door leegstand te bestrijden in deze stad. En ik zou toch graag van het CDA horen, ben ik gewoon benieuwd naar, hoe het CDA daar dan tegenaan kijkt? En daar hebben we ook gewoon sociale woningbouw voor nodig. Bij het CDA krijg ik altijd de indruk dat dat zeg maar voor arme mensen is. Dat is niet zo, voorzitter. Er zijn heel veel mensen in Nederland die in aanmerking komen voor een sociale woning. Mensen die alleenstaand zijn en politieagent of leraar, beginnende leraar, allemaal mensen die anders geen huis kunnen vinden of anders veel te duur moeten huren in de zogenaamde middenhuur, wat gewoon ook niet heel erg goedkoop is.

En ik hoor daar ook een pleidooi onder van het CDA met het stoppen van nieuw beleid en te focussen op uitvoering. En ik deel op zichzelf de analyse van het CDA wel dat het belangrijk is om het beleid wat je hebt goed uit te voeren, en dan kom ik zo wel op de motie. En ik deel met het CDA ook dat je niet onnodig beleid moet maken, maar ik vind dat het CDA er ook een beetje een karikatuur van maakt. Want ik vind niet dat we in de afgelopen periode alleen maar doelloos beleid hebben zitten maken. Dat het vervolgens een opgave is om dat uit te voeren heeft ook te maken met de financiële situatie waar we in zitten, dat we ook nog voor een deel daar ook nog financiële middelen voor moeten organiseren. Maar je moet nooit stoppen met het denken over de toekomst. En dan grijp ik toch even terug aan mijn bijdrage in de eerste termijn, je moet altijd blijven nadenken en altijd blijven nadenken aan wat je in de toekomst wil. En daar hoort ook gewoon een bepaalde, ja, we kunnen het noemen, we kunnen er een semantische discussie van maken, maar daar horen niet per se beleidsnota's bij maar daar horen mensen bij die erover nadenken en dat wij daarover kunnen spreken en dat moet voorbereid worden. En vaak is dat nou eenmaal in de vorm van een beleidsnota en daar is volgens mij helemaal niks mis mee. De voorzitter: Mijnheer Van Enk, interrumperen gaat via de interruptiemicrofoon.

Mijnheer Van Enk. De heer Van Enk: Ja, anders vergeet ik het straks allemaal. Het is zeker geen karikatuur, maar we zitten aan het eind van de raadsperiode. En waar ik alleen op heb willen wijzen, en ook met die motie over de begroting, is dat we hier veel te weinig praten over de resultaten van alles wat we hebben bedacht. En dat is zonde, zeker aan het eind van een raadsperiode zou je ook moeten gaan wegen wat dat heeft opgebracht om ook een volgende periode dingen voort te zetten. En niet, die afwegingen stonden te weinig in de jaarrekening en ik heb ervoor gepleit om dat bij de begroting wel degelijk in te halen die slag en dat te meten en op basis daarvan onze keuzes te maken. En dat kun je ook frustreren door weer met nieuwe plannen te komen. Ik geef het voorbeeld wat u zelf de discussie met uw eigen wethouder had. U wilt naast de hittenota's die er zijn nu ook een koeltenota. U heeft me uitgelegd trouwens wat het verschil is, maar het gaat uiteindelijk om hetzelfde. En de wethouder heeft, vertelt hij net, niet eens genoeg geld om uit te voeren wat we al twee jaar met elkaar hier bespreken, namelijk de omgeving van dit stadhuis, om die überhaupt te kunnen onderhouden. We dachten dat die even wat meer jaren geld daarvoor had en nu blijkt het toch van niet. En dat is zonde, dan kun je beter even stoppen met al die nieuwe onderzoeken uitvoeren.

De voorzitter: Mijnheer Van Enk, u heeft een duidelijk punt gemaakt. Mijnheer Van ’t Eind. De heer Van ’t Eind: Ja, voorzitter, ik begrijp wat de heer Van Enk zegt en ik wacht ook even de reactie van het college af op zijn motie, want daar is nog geen reactie op geweest. Ik begrijp waar die Pagina 47 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

vandaan komt, maar de heer Van Enk gooit nu wel twee dingen op elkaar, want die gooit het ene beleidsterrein op het andere beleidsterrein. Onze motie die de wethouder qua idee overigens ook, dat vergeet de heer Van Enk erbij te zeggen, wel degelijk vol omarmt en wel degelijk die noodzaak ziet, is natuurlijk bedoeld om binnen het klimaatadaptatieprogramma wat we hebben, want die hebben we en daar maken we allerlei dingen, zeg maar een urgentie aan te leggen. En het roept niet op om allemaal nieuwe programma's te starten, maar om binnen dat programma aandacht te hebben voor het feit dat deze stad steeds heter wordt. Het is niet een aparte nota, het is eigenlijk een bundeling, en zo legde de wethouder het natuurlijk ook uit en zo passen we de motie ook aan, een bundeling van dingen die nu verspreid zitten. Maar als je daar gericht op actie wil voldoen, als we het dan over uitvoering hebben, dan moet je dat bundelen. Want het is wel echt een probleem, zeker in de versteende wijken hier in Rijswijk en zeker in de versteende wijken waar ook veel ouderen wonen. En ik weet dat het CDA dat ook een warm hart toedraagt. Voorzitter, dus wat de CDA-motie betreft wacht ik ook gewoon even de reactie van het college af. Ik heb er op zich geen bezwaar tegen om het met elkaar te hebben over de resultaten.

En als we dat bij een doorkijk richting de begroting doen, maar ik heb geen idee of dat uitvoerbaar is, ja, dan staan we er natuurlijk open voor. Want het is altijd goed om het over resultaten te hebben met elkaar en misschien moeten we dat vaker doen. De voorzitter: Mijnheer Van ’t Eind, u heeft nog één minuut. En ik zou heel graag willen dat u ook duidelijk aangeeft welke moties u indient. De heer Van ’t Eind: Nou, voorzitter, dat heb ik in het begin volgens mij heel duidelijk gedaan, dus ik bedoel … De voorzitter: Ik heb gehoord dat u eigenlijk alle ingediende moties vanuit uzelf, die handhaaft u. De heer Van ’t Eind: Ja, dat heb ik gezegd. De voorzitter: Dat is prima. Dan is het helder, ja. De heer Van ’t Eind: En ik ben volgens mij ook een aantal keer geïnterrumpeerd en dat kost ook tijd. Ik ben bijna klaar. De voorzitter: Nee, daar hebben we rekening mee gehouden. De heer Van ’t Eind: O, daar hebben we rekening mee gehouden. Nou, op deze tijd kan het dan misschien wel af. Nou, goed, ik ga, misschien krijg ik een beetje tijd van Beter voor Rijswijk, want die waren heel snel klaar. Voorzitter, nee, alle gekheid op een stokje, ik ben bijna klaar. Voorzitter, mijn pleidooi gaat erom dat we niet stoppen moeten met nadenken over de toekomst, niet stoppen moeten, niet moeten stoppen met investeren in de stad, dat we daar een enorme opgave in hebben.

En dat we ook niet weg moeten gooien of weg moeten wrijven van wat er wel degelijk allemaal gebeurd is in deze stad onder financiële moeilijke omstandigheden. Voorzitter, daar laat ik het bij. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van ’t Eind. Dan geef ik graag het woord aan de heer Weterings van Rijswijks Belang. De heer Weterings: Voorzitter, ik had nog een kort staartje uit de eerste termijn, al mijn onderwerpen ook nog benoemd. Laat ik even vooruitlopen, omdat ik de afvalmotie toch aanhoud. Dat ik vond dat de wethouder te vrijblijvend antwoord gaf over een buurtcoach. Dat die buurtcoach ook ging tellen waar dus de dumpingen waren en het aantal en zo. Nou, wat de heer Loof ook aangaf, die dumpingen zijn al jarenlang bekend. Dus de die houden wij in ieder geval wel gewoon aan. Voorzitter, ik heb nog onderdeel verkeer. Want uit de officiële jaarstukken 2024 blijkt dat nog Pagina 48 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

geen specifieke cijfers over de verkeersongevallen van 2024 zijn opgenomen. De cijfers die we wel hebben die betreffen vooral 2023. Daar zou het dus gaan om 438 ongevallen die werden geregistreerd en ook ruim 223 gewonden. Maar uit externe bronnen, zoals de politie-eenheid Den Haag, weten we dat het aantal ongevallen in 2024 naar verwachting rond de 340 zal blijven liggen. En daarmee blijft het aantal ongevallen natuurlijk wel hoog, ondanks de maatregelen die worden genomen. Deze gegevens zijn wel cruciaal, voorzitter, want die geven inzicht in de effectiviteit van het beleid en de maatregelen die we als gemeente nemen. En daarom roep ik eigenlijk het college op om deze externe data officieel en structureel mee te nemen in de jaarstukken van volgend jaar. Zo kunnen we jaar op jaar de ontwikkelingen goed volgen. Kan het college de trendontwikkelingen toelichten, zien we een stabilisatie, zien we een daling of juist een stijging en welke betekenis heeft dit voor ons verkeersbeleid? En daarna, voorzitter, is het natuurlijk wel belangrijk dat de toekomstige rapportages niet stoppen bij de cijfers van 2023, omdat we continu actuele gedetailleerde data krijgen. Denk aan het uitsplitsen naar type verkeersdeelnemers, de zwaarte van ongevallen en de zwaarte van de kruispunten.

Kortom, goede data is essentieel voor een effectief en gericht verkeersveiligheidsbeleid en transparantie hierover versterkt ook het vertrouwen en de betrokkenheid van onze inwoners. Rijswijks Belang kijkt erg uit dat we deze gegevens structureel dus gaan verwerken en bespreken in onze jaarstukken en beleidsplannen. Daarmee kunnen we samenwerken aan een veilig Rijswijk. En daarom, voorzitter, is de volgende motie, de verkeersdrukte in Rijswijk structureel toeneemt en dit steeds vaker leidt tot vastlopend verkeer, onveilige situaties en onvrede onder bewoners. De jaarstukken 2024 spreken over noodzakelijke regie op infrastructuur, mobiliteitstransitie en druk op de openbare ruimte. Er zijn zes extra fte’s toegevoegd aan het team mobiliteit en parkeren, wat een belangrijke stap is. Overwegende dat deze uitbreiding pas zinvol is als er ook daadwerkelijk merkbare verbeteringen komen in de doorstroming en de coördinatie. En de raad op dit moment daar dus geen zicht op heeft de doelen, de inzet en de resultaten van deze formatie-uitbreiding. Het college blijft te lang steken in de constatering van meer aandacht, terwijl de situatie op straat in onze ogen verslechtert.

Dus wij verzoeken eigenlijk het college nu al uiterlijk in Q4 van 2025 met een concreet uitvoeringsplan voor te leggen aan de raad waarin de inzet van extra capaciteit, zes fte’s, leidt tot structurele coördinatie van de werkzaamheden en verkeersdoorstroming, actieve afstemming met regionale partners, aantoonbare verbetering voor bewoners zoals kortere reistijden, betere informatie, veilige routes, en de raad jaarlijks te rapporteren over de voortgang van de concrete effecten op knelpunten, en gaat over tot de orde van de dag. Voorzitter, best wel een aparte motie, want ik heb op zich nog niet heel veel partijen die 8 miljoen horen opmaken of in ieder geval horen spenderen aan mooie doelen. Rijswijks Belang heeft een mooi doel bedacht voor een eerlijk aandeel voor Rijswijkse huishoudens. Dit is een motie die voorkomt uit een eenvoudige maar krachtige gedachte en als het goed gaat met de gemeente, moet het in onze ogen ook met de inwoners goed gaan en die moeten dat ook gewoon kunnen merken. Want laten we eerlijk zijn, voorzitter, de jaarrekening 2024 laat een positief resultaat zien met maar liefst 8 miljoen euro. Onze financiële positie is daarmee solide. Dat is goed nieuws voor de raad en voor het college, maar ook vooral voor onze inwoners. Tegelijkertijd zien we de realiteit waarin veel Rijswijkers leven.

Ook in 2024 zijn de kosten voor levensonderhoud opnieuw gestegen, hogere energierekeningen, dure boodschappen, stijgende zorgkosten, het houdt maar niet op. En ook nog eens de gemeentelijke lasten zijn de afgelopen jaren telkens verhoogd, denk aan de afvalstoffenheffing. Voor veel huishoudens is dit een jaarlijks terugkerende kostenpost die gevoeld wordt. Dus voorzitter, wij stellen voor met deze motie om 50 procent van het positieve resultaat, dus 4 miljoen euro, direct ten goede te laten komen aan onze inwoners. Dat komt neer ongeveer op een tegemoetkoming van 138 euro per huishouden. Dat is een concreet gebaar dat laat zien dat onze inwoners niet alleen betalen als het slecht gaat in financiële tijden, maar ook een keer delen als we een financiële meevaller hebben. Dus wij roepen het college op en vragen nadrukkelijk om te Pagina 49 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

onderzoeken hoe dit op een uitvoerbare, rechtmatige, doelmatige manier kan worden vormgegeven via een verrekening of een terugbetaling of andere werkbare methode? En we willen dat de raad hier tijdig voor de begroting van 2026 over wordt geïnformeerd. Maar voorzitter, dus deze motie roept niet op tot een structurele lastenverlaging of onverantwoordelijk beleid, maar waar het wel uitnodigt is om op een verstandige manier ruimte te bieden aan de lastenverlichting in een tijd waarin dat hard nodig is. Zodat de inwoners niet alleen maar betalen aan de gemeente, maar ook af en toe er iets voor terug zien. Zo bouwen we aan vertrouwen en aan een rechtvaardige gemeente. En aan een Rijswijk waarin we zorgen voor een gezonde begroting en vooral voor onze mensen. Voorzitter, ik heb nog een onderdeel, aandacht voor onze senioren. We spreken hier vaak over veiligheid, dat is ook gewoon terecht. Maar er is één groep waarvoor de beloftes van de veiligheid in onze gemeente tot nu toe een loze belofte is gebleken, onze ouderen. In eerdere plannen werd nadrukkelijk uitgesproken dat we de veiligheid van onze ouderen willen verbeteren. Maar wat is er gebeurd? Het budget dat ervoor beschikbaar was, is weggevloeid naar andere thema's. Belangrijke thema's, zoals ondermijning, overlast, femicide. Dat ontkent niemand.

Maar voorzitter, het mag dus niet ten koste gaan van de veiligheid van onze kwetsbare mensen die dagelijks leven met angst, isolatie en risico's waar ze zich nauwelijks tegen kunnen wapenen. Rijswijk vergrijst, de groep kwetsbare ouderen groeit. En we weten uit cijfers van het CBS, onder andere het CBS, maar ook Movisie en veiligheid.nl, dat ouderen vaak slachtoffer zijn van babbeltrucs, mishandeling, digitale oplichting en hun doen vaak minder meldingen dan andere mensen. Gevoelens van onveiligheid leiden tot terugtrekgedrag, isolement en afnemende zelfredzaamheid. Dat heeft niet alleen sociale gevolgen, maar ook medische en financiële gevolgen. Maar voorzitter, ik heb hier geen motie voor. Ik heb wel gewoon een duidelijke vraag aan het college. Sterker nog, ik hoop echt op een toezegging, namelijk dat de eerder aangekondigde activiteiten voor ouderenveiligheid die niet zijn uitgevoerd, alsnog kunnen worden opgepakt in samenwerking met partners op basis van actuele inzichten? En dat dit budget niet langer incidenteel wordt verschoven naar andere thema 's. Voorzitter, dan toch het laatste onderwerp. Ook de zorg om de Rijswijkse woningnood dat de afgelopen jaren de wachtlijst explosief is gestegen onder de Rijswijkse woningzoekenden. Denk aan kinderen die ook graag het huis uit willen. Ja, en papa wil ook dat zijn kind weggaat.

Maar goed, de wachtlijst is dus best wel gestegen boven de 9.000. Natuurlijk niet allemaal spoedzoekers, maar het is wel elke keer per jaar komen er honderden Rijswijkers bij die een woning zoeken. Dus ook graag zouden wij er een plan voor willen zien om deze lijst een keer flink te gaan uitdunnen. Voorzitter, ja, ik kan nog even terugkomen op een aantal moties van een aantal partijen. Partij van de Arbeid vroeg iets van een boetekorting voor mensen die iets met fraude zouden hebben gepleegd, dat niet hebben gedaan. Gisteren bij RTL4 Journaal, het wordt een landelijke regelgeving 2027, dus wat ons betreft hoeft de gemeente er niet op vooruit te lopen en wachten we gewoon de landelijke regelgeving af. Wat hadden we nog meer? Nou goed, we gingen even met de VVD daarom in conclaaf of we de Bogaardmotie misschien konden samenvoegen. Maar door een toezegging van de burgemeester weet ik niet of die nog overbodig is, ja of nee? Voor de rest, ja, gaan we de moties nog wel even bespreken. Zelf houden we wel onze moties aan die we hebben ingediend en we hopen eigenlijk op steun. Ja, zo niet, dan gaan we het volgend jaar bekijken met zijn allen weer. Dus dank u wel.

De voorzitter: Mijnheer Weterings, even bij u nagaan, alle ingediende moties houdt u, brengt u in stemming straks? De heer Weterings: Misschien dadelijk even een korte break, want ik zou nog heel graag even met de VVD in conclaaf willen of we die Bogaardmotie gaan samenvoegen of dat we genoegen nemen met de toezegging van de portefeuillehouder. Dus ik zou misschien hierna nog even een paar minuten willen schorsen om dingen samen te maken. Pagina 50 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

De voorzitter: En de motie over de huisvesting voor Rijswijkse radeloze moeders? De heer Weterings: Ja zeker. De voorzitter: Die brengt u in stemming? De heer Weterings: Ja, hou ik aan. De voorzitter: Ja, in stemming brengt u hem? De heer Weterings: In stemming brengen, ja. De voorzitter: Ja. Dus alle moties, met misschien over Bogaard gaat u nog verder … De heer Weterings: U zegt alle goede moties toch? De voorzitter: Ja, alle moties. De heer Weterings: Alle goede moties toch? Ja, dank u wel. De voorzitter: Ik heb geen oordeel over de moties, maar ik wil al onze administratie goed op orde houden voor de zorgvuldige besluitvorming. Dank u wel, mijnheer Weterings. Dan ga ik het woord geven aan mijnheer Van Dam van Wij. Rijswijk. De heer Van Dam: Ja, dank, voorzitter. De voorzitter: U mag ook gebruikmaken van het spreekgestoelte, maar u mag ook op uw plek blijven als u dat … Mijnheer Van ’t Eind bleef daar wel, dus ik laat het aan u. De heer Van Dam: Ik volg het goede voorbeeld van de heer Van ’t Eind, dan blijven we lekker hier zitten. Voor Wij. Rijswijk is het belangrijk dat we als raad de juiste keuzes kunnen maken. En de juiste keuze maken, dat begint bij het goede inzicht hebben. En dat is ook onze insteek geweest in dit Kaderdebat. We zien namelijk twee dossiers die in de knel komen te zitten met onze groeiende stad, namelijk de voorzieningen en onze bereikbaarheid.

Maar in plaats van blinde moties in te gaan dienen over om voorstellen te doen op die twee thema's hebben wij de nodige informatie nodig. Op die manier kunnen we als raad ook beslissingen maken over waar we in moeten investeren en waar we prioriteit aan geven. We hebben daarvoor dus twee moties ingediend die zich richten op twee zaken, die keuzemogelijkheden op bereikbaarheid en onze wat we kunnen doen om het voorzieningenniveau op peil te houden. Die informatie ontbreekt volgens ons nog in die Kadernota die er nu voorligt. En we willen straks, als we tijdens de begroting gaan beslissen over onze investeringen, willen we wel dat we juiste voorstellen kunnen doen. En weten aan welke knoppen we kunnen indrukken en weten aan wat we moeten draaien om de juiste beslissingen te nemen. En waarom is dat zo urgent? GroenLinks vroeg het net al aan ons, waarom hebben we hem zo scherp ingestoken? Nou, we groeien enorm hard. Ik denk dat iedere fractie, iedere partij die hier in deze raadszaal zit dat erkent. En veel van die bouwprojecten die worden al opgeleverd in 2030, of althans een deel daarvan. Daarom wordt ook in het rekenkameronderzoek en in de presentatie die we over ons eigen behoefteonderzoek hebben gekregen geconcludeerd dat sommige voorzieningen in onze stad al in de knel komen te zitten voor 2030.

Dus dat betekent dat als wij als raad willen gaan sturen en de teugels in eigen hand willen houden, dat de tijd enorm dringt om daar wat aan te gaan doen. De intentie van de moties is dan ook om bij de komende begrotingsraad de juiste informatie te hebben om die keuzes te kunnen maken. En daarom schrokken wij ook wel enigszins van de reactie van de wethouders op deze twee moties. Het zou voor beide moties namelijk niet, wat wij wilden, die informatie die kon nog niet geleverd worden. Als we het dan even hebben over de voorzieningen vind ik dat wel jammer, want wij roepen al sinds 2022 dat dat voorzieningenniveau, dat die Pagina 51 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

voorzieningen broodnodig zijn voor onze stad. En als we, zoals de wethouder aangaf, pas in de begroting van 2027 daar ruimte voor kunnen vinden of daar voorstellen voor kunnen gaan doen, ja, dan denk ik dat het wel heel, de tijd echt wel begint te dringen. En ik wil dan ook de wethouder vragen om vooral te kijken naar wat er wel mogelijk is voor de komende begrotingsraad. We hebben de moties dan ook aangepast, die van voorzieningen en die van ons wegennetwerk, de bereikbaarheid van Rijswijk, zodat we voor de komende begroting in ieder geval wat informatie hebben over de huidige projecten die we al in gang hebben gezet op zowel de bereikbaarheid van Rijswijk als het voorzieningenniveau. Afgelopen beslissingen in afgelopen beleidsplannen, want daar geef ik de heer Van ‘t Eind wel gelijk in, natuurlijk hebben we wel wat gedaan in de afgelopen tijd, zodat we dat inzicht hebben en in ieder geval niet blind hoeven te sturen komende begroting. Dan hebben … De voorzitter: Mijnheer Van Dam. De heer Van Dam: Als ik nog heel even mijn motie mag afleggen? De voorzitter: Uw zin af… De heer Van Dam: afleggen... De voorzitter: Uw zin afronden. De heer Van Dam: Ja, het tweede deel, dus we hebben een knip gemaakt, is dat we na de komende begroting dan de moties zoals we ze hadden bedoeld, zo snel mogelijk kunnen ontvangen.

En dat is voor het voorzieningenniveau zo snel mogelijk en voor het bereikbaarheidsplan in Q1. De voorzitter: Dus twee moties heeft u, gaat u aanpassen of heeft u aangepast? De heer Van Dam: Die gaan we zo snel mogelijk na deze inbreng verzenden naar de griffie en dan kan iedereen het lezen. De voorzitter: Prima. Ik ga mevrouw Woudstra het woord geven, zij wil u interrumperen. Mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra: Ja, van een blokje geleden inmiddels. U geeft aan dat we inderdaad er al een tijd mee bezig zijn. Dat klopt, als raad zijn we al een tijd bezig met de voorzieningen, namelijk ook om ze te verbeteren en om beter inzicht te krijgen wat er past bij groei. We hebben daar ook meerdere complimenten over gekregen van degene die onderzoek hebben gedaan, dat we daar als een van de eerste over nadenken. Dat we een van de eerste steden zijn die zorgvuldig naar die planning gaat kijken. Dus ik begrijp uw opmerking gewoon in het geheel niet. We zijn als raad en als gemeente iets nieuws aan het doen dat andere gemeenten niet doen. Daar wordt zo veel mogelijk haast mee gemaakt, omdat we het belangrijk vinden. Dus ja, waarom doet u dan zo? De voorzitter: Mijnheer Van Dam. De heer Van Dam: Waarom doe ik zo? Nou, omdat, waarom doe ik zo? Omdat we zien dat onze stad exponentieel hard groeit.

En dat is ook wel anders dan in andere steden zoals in Nederland, want bijna geen enkele gemeente die gaat van 60 duizend naar 80 duizend inwoners in zo'n korte termijn als wij dat hier doen. En daarmee hebben we gewoon een aantal uitdagingen. En we hebben vanaf het begin gezegd van, joh, als je die groei zo hard doorzet, dan moet je tegelijkertijd gaan denken aan die voorzieningen en niet pas achteraf. Dat is wat we hebben gezegd en dat is ook waar we nog steeds achter staan. En we willen als raad denk ik snel daar inzicht in hebben, zodat we ook die voorzieningen op tijd af kunnen hebben voordat we met die 80 duizend mensen hier zo zitten. Pagina 52 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

De voorzitter: Helder. Mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra: Ja, zeventien zinnen verder zegt u dus, wij willen dit als hele raad. Maar u dient hem nu niet in als hele raad, u heeft ons ook niet betrokken vooraf als hele raad en u zegt dat het allemaal niet goed is en daarom deze motie indient. Heeft u net letterlijk aangegeven. Dat zijn we gewoon niet met u eens. Er zijn steden sneller gegroeid en sneller neergezet en we zijn een van de steden die dat nu het beste aanpakt. Dat is ook wat ze hebben teruggegeven. Ik ben het namelijk verder helemaal met u eens dat we vooral daarmee door moeten gaan en dat er nog heel veel nodig is, maar ook met een goed financieel kader en ook met wat goed hoort te gaan. En ik kan het feit dat u een goed financieel kader wil en dit wil gewoon niet bij elkaar optellen. De voorzitter: Nou, volgens mij worden jullie het niet met elkaar eens, maar het is wel goed om die standpunten met elkaar te delen. Ik zie dat mijnheer Van ’t Eind u ook wil interrumperen. De heer Van ’t Eind: Ja, voorzitter, dank u wel. Ik hoorde heer Van Dam net zeggen dat we wel wat gedaan hebben. Dat is nog niet helemaal beantwoording op mijn vraag. Voorzitter, is de heer Van Dam het met mij eens dat gezien de financiële mogelijkheden die we hadden, dat we geroeid hebben met de riemen die we hebben en dat we gewoon eigenlijk verdomd veel hebben gedaan in deze afgelopen periode.

Kan de heer Van Dam dat erkennen? De voorzitter: Mijnheer Van Dam. De heer Van Dam: Nou, nee. Nee, kijk, waar het ons om gaat, en dat probeerde ik ook aan het begin van deze tweede termijn te vertellen, is dat het ons echt specifiek gaat over de bereikbaarheid van onze stad. En dan heb ik het niet over de wegen in onze wijken, want daarvoor ligt er een plan. Dat zie je heel goed terug in die Mobiliteitsstrategie, maar dat gaat over het hoofdwegennetwerk. En wat ik had gehoopt is dat we de afgelopen drie jaar hier in deze raad wel een concreet voorstel hadden gehad dat bijvoorbeeld iets doet aan die Beatrixlaan. Maar dat is niet gekomen. We hebben vrij weinig juist gehoord over die Beatrixlaan als ik hem als voorbeeld mag gebruiken. En hetzelfde geldt voor alle andere hoofdwegen. En tuurlijk, de Mobiliteitsstrategie, daar hebben wij ook voor gestemd, omdat die op alle andere aspecten in onze stad best wel wat bewerkstelligt. Dus daarin geef ik de heer Van ‘t Eind gelijk, daar hebben we echt wel wat in gedaan. Alleen ons gaat het juist om dat grotere plaatje voor heel Rijswijk, als we het hebben over die bereikbaarheid. En dan moet je kijken denk ik naar dat hoofdwegennetwerk. Dan heel even terugkomend op wat mevrouw Woudstra zei. Die zei van, u heeft ons niet meegenomen. Wij hebben vorige week de moties langs gestuurd bij de fractievoorzitters.

Wij kregen volgens mij pas gisteren de laatste moties van D66 binnen. Ja, en dat vind ik prima hoor, ik snap dat iedereen onder druk zit. Maar om dan nu te horen, u heeft ons niet betrokken. Ja, dat vind ik toch echt buiten de pas. Sterker nog, u heeft ons niet meegenomen als raad. Ik ben heel consistent geweest in mijn lijn en dit is wat Wij. Rijswijk in ieder geval de afgelopen drie jaar al heeft aangegeven. En dan om het iets te nuanceren, want ik voel dat het een soort van ons tegen ons wordt en dat is totaal niet de bedoeling. Wat wij willen met die motie, of je nou links of rechts bent, oppositie of coalitie, dat we straks als we die begroting gaan vaststellen, dat we keuzes kunnen maken als raad zijnde op wat wij prioriteren en waar wij in willen gaan investeren als het gaat over die bereikbaarheid. En daar kunnen we allemaal verschillende dingen straks voor hebben, maar voor iedereen denk ik dat het goed zou zijn als we dat inzicht in ieder geval hebben voor komende begrotingsraad. Los van de intenties die daar wellicht wel of niet achter zitten en los van je politieke standpunten. Dus ik zou willen oproepen hier van, kom alstublieft mee en stem voor. Ik zie twee mensen lopen naar de interruptiemicrofoon. De voorzitter: Ja, ik zie ze. Ik ga als eerste mijnheer Loof het woord geven, hij wil u interrumperen. Pagina 53 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

De heer Loof: Ja, voorzitter, dank. Voorzitter, wat mij zo bevreemd is dat de heer Van Dam steeds zegt, ja, dan kunnen we keuzes maken, dan kunnen we keuzes maken. Maar dat horen we wel vaker van de heer Van Dam. Ondertussen was deze raad in deze drie jaar wel bezig met keuzes maken. En datgeen wat mij dus zo bevreemd is, waarom kan de rest van deze raad wel keuzes maken en informatie hebben om die keuzes te maken, maar kan de fractie van Wij. dat steeds niet? Leest het de voorstellen gewoon niet, leest het mogelijke keuzes gewoon niet of doet het alsof? De voorzitter: Mijnheer Van Dam. De heer Van Dam: Nou, voorzitter, dat is natuurlijk, dat slaat nergens op. Wij hebben in de afgelopen raadsperiode tal aan moties en amendementen ingediend op het gebied van groen, op het gebied van afvalbeleid, op het gebied voor jongeren, voor participatie, voor, nou ja, noem maar op. We hebben echt weet ik veel hoeveel voorstellen we wel niet hebben gedaan. Maar om antwoord te geven op de vraag van de heer Loof, als het gaat om die grote wegen ben ik geen verkeersexperts. En trouwens geloof ik ook wel dat er wel plannen klaar moeten liggen voor onze hoofdwegen. Het kan niet zo zijn dat we daar helemaal geen blik op hebben. En dat is ook wat de wethouder in eerste termijn gewoon heeft aangegeven, we hebben wel wat.

En ik vraag, kom daar dan mee terug naar de raad, bundel dat samen en geef ons opties om op dat hoofdwegennetwerk in ieder geval goede voorstellen te kunnen doen. Want de afgelopen drie jaar, en dat kunt u niet met mij oneens zijn, is hier nog geen raadsvoorstel gekomen dat daarover gaat. De voorzitter: Mijnheer Loof, wilt u daarop reageren? De heer Loof: Ja, dank, voorzitter. Voorzitter, ik hoor twee, drie dingen in de bijdrage van de heer Van Dam. Ten eerste verwijst hij naar moties die de fractie zou hebben ingediend, de fractie van Wij. zou hebben ingediend. Tuurlijk heeft die moties ingediend, maar ik hoorde de fractie van Wij. net ook andere partijen bekritiseren over het indienen van kleine deelmoties op verschillende onderwerpen. Terwijl de heer Van Dam net bevestigt dat zij dat zelf ook hebben gedaan. Dus daarom zoek ik zo naar, wat wil die fractie van Wij. nou? En wat betreft het hoofdwegennetwerk hebben we het hier volgens mij goed ook gehad over de Prinses Beatrixlaan. Heeft uw fractie ook nog een motie van ons ondersteund over de ondertunneling van de Prinses Beatrixlaan? Dus het is niet alsof er niks gebeurt, het is wel iets wat heel veel tijd kost en ik hoop dat het er ooit gaat komen. Maar het beeld wat u schetst dat dat niet gebeurt, dat deel ik gewoon niet. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Loof.

Ik wil het woord … De heer Van Dam: Ja, voorzitter, daar wil ik wel heel even op reageren, voordat we overgaan naar het andere onderwerp als het mag. De voorzitter: Graag heel kort. De heer Van Dam: Ja. Want ik vroeg de heer Loof naar voorbeelden als dat dus inderdaad niet zo was. Hij noemt één motie over de Beatrixlaan. En inderdaad, die hebben we ondersteund. Alleen die motie die vroeg al wat we zeven jaar geleden in deze raad ook al hebben vastgesteld en dat is dat we de Beatrixlaan moeten ondertunnelen en dat dat nog steeds een punt is van deze coalitie om uit te voeren. Ja, dat deden we al. Dus als je dan vraagt, is dat een verandering, dan is mijn antwoord, nee. De voorzitter: Mag ik nu het woord geven aan mijnheer Van ’t Eind. U staat al een tijdje om te interrumperen. De heer Van ’t Eind: Ja, voorzitter, ik sta gerust hoor, dat geeft helemaal niks. Voorzitter, ik sloeg toch ook een beetje aan op het woord, de intentie die eronder zit maakt niet uit. Nou, dat was dus juist Pagina 54 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

mijn punt, dat maakt mij dus wel uit, met welke intentie je deze moties indient. En ja, de bijdrage van de heer Van Dam heeft me daarin eigenlijk nog niet heel erg gerustgesteld. Los van het feit, en dan sluit ik me ook gewoon aan bij de heer Loof, dat we hier doen dat we het helemaal niet over deze onderwerpen hebben gehad is natuurlijk ook volstrekt niet waar. Ook de bijdrage van de wethouder zojuist. Los van het feit dat dat ook nog een regionale component heeft waar we regionaal afspraken over moeten maken, alleen al met Den Haag, maar ook met Delft en in MRDH-verband. Maar ik concludeer, voorzitter, dat de heer Van Dam niet helemaal de bedoeling heeft begrepen van mijn bijdrage. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van ‘t Eind. Wilt u daarop reageren, de heer Van Dam. De heer Van Dam: Jazeker. Ja. Nee, ja, ik kan het hier nogmaals zeggen, maar wij hebben niks gezien als het gaat om die dossiers over ons hoofdwegennetwerk. En tuurlijk, ik zei al, er gebeuren wel dingen op andere zaken, maar op dat waarop wij de motie hebben geschreven, op onze hoofdwegen, is er gewoon nog vrij weinig concrete voorstellen gekomen. En ja, dat is niet eigenaardig bedoeld, maar kom dan met een voorbeeld wat wel werkt. De voorzitter: Volgens mij heeft u voldoende uitgewisseld op dit punt.

En wordt u het niet, maar dat hoeft ook natuurlijk niet, maar heeft u wel goed verduidelijkt wat uw standpunt is vanuit uw partij. Wilt u verdergaan met uw tweede termijn? De heer Van Dam: Zeker. Dan wil ik dit onderdeel ieder geval afsluiten met onze intentie. Onze intentie is voor een overzicht waarin deze raad zeg maar wat iedere fractie straks kan gebruiken voor het begrotingsdebat, waarin we inzichten kunnen hebben in wat er nu wel gebeurt, wat er misschien nodig is, zodat wij zelf kunnen prioriteren. Ik denk nog steeds dat het ook voor GroenLinks, ook voor D66, ook voor de VVD ontzettend nuttig zou zijn als we die informatie zouden kunnen hebben. We hebben de moties aangepast na gesprekken met de wethouders, dus als het goed is zijn ze nu uitvoerbaar. Maar dat hoor ik graag in de tweede termijn van de wethouders. En daarmee wil ik dit onderdeel even afsluiten. In positiever nieuws, we hebben ieder geval een motie die wel wordt omarmd, dat gaat over onze afvalmotie. Dank aan de wethouder voor die positieve reactie, dat stellen we zeer op prijs. We gaan die motie straks wel in stemming brengen naar de voorzitter toe. Zo geven we wel een duidelijk signaal dat wij als raad dit onderwerp belangrijk vinden. Motie kansen voor jongeren. Ik wilde daar nog heel even op reageren, want ik begrijp van de fractie van Beter voor Rijswijk nu dat die is overgenomen.

Dat zou ik toch nog wel even ter bevestiging van het college willen horen, want wij hadden daar wel een opmerking bij. Want wij sluiten ons wel aan bij wat Beter voor Rijswijk, wat voor probleem zij schetsen. We zien ook dat jongeren moeite hebben om een woning te vinden en dat moet anders. Maar wij denken niet dat die lokale voorrang voor Rijswijkse jongeren hier in Rijswijk dan direct de oplossing is. Op korte termijn lijkt dat misschien effectief, maar in de praktijk werkt dat denken wij juist in het nadeel van jongeren. Want als elke gemeente straks voorrang geeft aan haar eigen jongeren, dan kunnen jongeren alleen nog maar in hun stad van herkomst terecht. En dat beperkt hun kansen denk ik enorm als dat straks gaat gebeuren. Met dit soort maatregelen zetten we muren tussen de gemeente op, terwijl jongeren juist die flexibiliteit en vrijheid nodig hebben om te wonen waar ze willen. Zo creëren we een regio waarin elke gemeente zichzelf opsluit achter het eigenbelang en waarvoor jongeren denk ik straks, als elke gemeente dit zou doen, de rekening gaan betalen. En daarom zou ik willen vragen aan Beter voor Rijswijk, maar in dit geval aangezien die is overgenomen ook aan de wethouder, zien jullie dit ook? De voorzitter: U heeft nog één minuut, mijnheer Van Dam. U heeft nog één minuut. De heer Van Dam: Ja, ik vroeg aan Rijswijks Belang en Beter voor Rijswijk, excuus.

Pagina 55 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

De voorzitter: Maar die motie heeft mevrouw Prenger aangegeven dat die is ingetrokken. Maar u kunt natuurlijk een vraag stellen aan het college. De heer Van Dam: Nou, de wethouder heeft gezegd dat die hem overnam en zij zijn de indieners dus ik was op zoek naar een antwoord. U gaat geen antwoord geven op of u dat risico ook ziet? Ja, maar ik dacht, Beter voor Rijswijk heeft hem ingediend, dus ik dacht, ik hoop daar een antwoord uit de fractie van te krijgen. De voorzitter: Het is zo niet te volgen op dit moment. Mijnheer Van Dam … Mevrouw Prenger: Mijnheer Van Dam, als u goed heeft geluisterd is die ingetrokken. De voorzitter: Dat weet mijnheer Van Dam ook, mevrouw Prenger, maar mijnheer Van Dam heeft een vraag aan de indieners en aan het college over het aspect van voorrang. Toch? U heeft uw vraag duidelijk gesteld. De heer Van Dam: Mijn vraag is in dit geval aan het college, want ik hoorde de wethouder zeggen dat die hem overnam, of dat risico er niet is als we Rijswijkse jongeren voorrang geven in Rijswijk. De voorzitter: Een heldere vraag, die zal de wethouder beantwoorden. De heer Van Dam: Super. Een paar moties waar we voor zijn. De motie starterslening. Wij denken dat dat een heel goed initiatief is. We hebben zelf bijgedragen aan de eerste, net als een aantal andere partijen, eerste ronde voor startersleningen. Dus top als we dat weer gaan doen.

Dank ook aan de opstellers daarvoor. Perspectief voor Buurtgezinnen. Die heeft de wethouder toegezegd dat we daar budgetten voor gaan regelen, dat is super. En motie Rijswijkse bewegwijzering op orde. Ja, daar wilde ik toch nog heel even iets voor vragen, want we hebben … De voorzitter: Mijnheer Van Dam, uw spreektijd is echt voorbij. Dus ik, zelfs met twee minuten zie ik. Nee, met één minuut, dus een laatste vraag. De heer Van Dam: Hoe het zit met die 40 duizend euro? Want voor ons zou het als basis moeten dienen dat borden goed hangen, maar dat is wel een groot bedrag voor de maatregel die wordt voorgesteld. De voorzitter: Prima. Dank u wel. Dan ga ik mevrouw Woudstra vragen om naar het spreekgestoelte te komen. U mag ook op uw plek blijven hoor als u dat wilt. U heeft negen minuten spreektijd. Mevrouw Woudstra: Dank u wel. Wonen, een thuis is de basis voor gelijke kansen, verbondenheid en een goede kwaliteit van leven. In Rijswijk hebben we laten zien dat renoveren en bouwen kan. Of het nu gaat om de transformaties van Bogaard stadscentrum, Te Werve, de Plaspoelpolder of de ontwikkeling van Rijswijk Buiten. En ook op gezond en energiezuinig wonen zijn er stappen gezet van de woningcorporaties die hard werken aan labelstappen tot hele complexe renoveren met VvE's die de moedige stappen durven zetten en hun complex volledig renoveren, zoals op het Marshallplein.

Dank voor de antwoorden … De voorzitter: Mevrouw Woudstra, ik zie dat mijnheer Weterings u wil interrumperen. Mijnheer Weterings. De heer Weterings: Voorzitter, dank u wel. Ja, ik had eigenlijk een vraag over een motie van D66. Ook inmiddels heeft de ChristenUnie meegetekend. Over de motie dat de openbare ruimte ook weer is voor jonge vrouwen. Dat meisjes en jonge vrouwen de openbare ruimte anders gebruiken en met name, ja, voor hun opleiding, winkels, hun werk, ja, naar hun bestemming gaan. Maar geldt dat niet Pagina 56 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

voor jonge jongens of jonge mannen? Dat was vraag één erover. En denkt u dat die openbare ruimte veiliger wordt door hem anders in te richten of wordt die veiliger om de criminaliteit aan te pakken? De voorzitter: Mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra: Om met het laatste te beginnen, het sluit elkaar niet uit. Maar er is aangetoond en heel duidelijk dat als je betere zichtlijnen hebt en beter overzicht hebt je meer durft en je ook veiliger bent en voelt. Het gaat ook over voelen, dan durf je mee. En als je bang bent, maak je ook meer kans en neem je ook meer risico dat er vervelende dingen gebeuren. Dus ik ben het helemaal met u eens dat de veiligheid ook afhangt van hoe mensen zich gedragen en dat je dat zeker aan moet pakken. En u vroeg, de vraag daarvoor ging over, nou, waarom jonge meisjes en vrouwen en niet andere doelgroepen of wat is er dan anders? Nee, er is onderzoek dat aangetoond heeft, dat is vrij recent, maar ik zal het graag rondsturen, dat waar mannen en jonge jongens verblijven buiten en recreëren buiten, vrouwen de ruimte functioneel gebruiken. Ze gaan ergens naartoe, gaan ergens heen. Ze verblijven dus niet op één plek, ze lopen vaker door de ruimte heen. En dat is een nieuw inzicht en dat betekent ook iets voor hoe we daarmee omgaan en waar ze zich veilig voelen.

Of dat op een basketbalveldje is of dat ze liever in een winkelcentrum zijn en daar moet je dus rekening mee houden. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Woudstra. Heeft u nog een tweede interruptie op dit punt? Prima. Wilt u verdergaan met uw tweede termijn. Mevrouw Woudstra: Ik snap dat nieuwe inzichten soms, voorzitter, tot heel wat denkwerk richten. Daar richten wij ook ons op, dat het af en toe schuurt en nieuw is. Dus dank dat u daar ook even over nadenkt. Dan moet ik heel even dit aankrijgen. Ja. Daar gaat die. Dank voor de antwoorden en extra aandacht van het college voor wonen en zorg en Wonen met een plus. Goed dat de acties van de seniorenmakelaars ook succes hebben. Ga er vooral mee door en in het najaar praten we graag verder over de verdere invulling en mogelijkheden bij de Huisvestingsverordening en richting de afspraken met corporaties. In de Huisvestingsverordening zien wij nu geen regeling voor ouderen. De wethouder refereerde daar wel naar. We kijken graag met hem mee waar we dat dan kunnen vinden in de Huisvestingsverordening. We zijn het eens met het aanpakken van woonfraude en de structurele leegstand en we zijn heel nieuwsgierig naar het raadsinitiatief van het CDA over de leegstandsverordening. Het is goed dat we Rijswijkse jongeren voorrang geven.

We moeten daarnaast wel blijven bouwen om de wachtrij daadwerkelijk te verkorten, ook voor de doelgroep jongeren en starters. Dan de vraag over de starterslening, waar ziet de wethouder dat geld voor de starterslening? Het is nu een motie zonder dekking en dat maakt het lastig voor ons om een oordeel over uit te spreken. Groen en duurzaam, over het waterspektakel. We zijn blij dat er onderzoek gedaan gaat worden naar wat het gaat kosten en wat de mogelijkheden zijn. We willen er wel op wijzen dat volgens groenblauwe maatstaven te doen, zodat het past bij een klimaatbestendig en uitdagende speelomgeving. Kan de wethouder hierop reageren? En we zijn ook blij dat de waterspeelplaats op de Tubasingel wordt aangepakt en kijkt hij daarbij als wethouder ook naar groen als die dit aan gaat pakken? Bij de Landgoederenzone geeft u aan dat de uitvoering is gestart en wordt gepland met beschoeiing en ook het opknappen van Park Schoonoord. Gebeurt dit nog dit jaar of in 2026, vragen we de wethouder? Dank voor de toezegging op scholen en het meenemen van de schoolpleinen in de herziening van het Integraal Huisvestingsplan, in elk geval voor zover de scholen daaraan mee kunnen werken. En goed dat u daarbij naar de energierekening kijkt en in gesprek gaat met de besturen. We volgen het nauwlettend en bespreken graag de voorgenomen herziening van het Integraal Huisvestingsplan in dit najaar.