Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

En als we nog steeds geld besteden aan lobbybureaus om infrastructuur in Rijswijk te krijgen en als grote fracties alleen schriftelijke vragen kunnen stellen over verdwijnende gezondheidsvoorzieningen en als ze zelf alleen maar sporthallen en scholen kunnen bouwen met nieuwe forse structurele tekorten, ja, voorzitter, dan gaat er iets niet goed in Rijswijk. Dan groeit onze gemeente harder dan wij bestuurlijk kunnen bijbenen. Het CDA pleit dus ook, net als een aantal partijen voor mij, voor koers verleggen. Ten eerste stoppen met nieuwbouwplannen en meer met de woningcapaciteit doen die we hebben. Ten tweede, stoppen met nieuw beleid, echt daarmee stoppen en meer geld begroten Pagina 14 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

voor de uitvoering. Handjes aan het bed voor veiligheid, onderhoud, beheer, et cetera. Ten derde moeten we zorgen dat de uitgaven voor sociale zaken, afgelopen jaar zo'n 110 miljoen euro, in controle komen en dat die weer onder de 40 procent van onze totale uitgaven worden gebracht. Voor het benutten van onze woningcapaciteit kregen we onlangs een interessant signaal van het CBS, Rijswijk kent een bovengemiddelde leegstand. Wij hebben daar schriftelijke vragen over gesteld. Een lang verhaal kort te maken, wij zijn ongeduldig en ik merk gelukkig het ongeduld ook net bij GroenLinks. Het duurt te lang, we doen te weinig aan misbruik van sociale huurwoningen. E zolang we geen leegstandsverordening hebben, voorzitter, kunnen we daar in de private sector al helemaal niets tegen beginnen. Wij vinden het college hierin nalatig. Die zijn al een jaar bezig met het maken van plannen en daarom maken we gebruik van ons initiatiefrecht om zelf een raadsvoorstel in te dienen. En ik ga u zo dadelijk vast de verordening aanbieden, zodat het college daarover deze zomer advies kan uitbrengen. Na raadsbehandeling in september kan deze leegstandsverordening wat ons betreft per 1 oktober dan al in werking treden. Wilt u daar, voorzitter, in de begroting voor de Pandbrigade voor de handhaving ook vast rekening mee houden, is onze vraag? Tot slot, sociaal domein.

Gelukkig zijn in de jaarrekening ook positieve ontwikkelingen te zien. Inspanningen om mensen met een achterstand te helpen bij participatie in het maatschappelijk leven en bij betaald werk werpt zijn vruchten af. En wij vinden dat als CDA erg belangrijk. De beste armoedebestrijding zit in het begeleiden van mensen naar werk en een zelfstandig bestaan. En kansrijk waar nu zoveel behoefte is aan mensen, zowel bij overheid als bedrijfsleven, maar wat is nou het effect hiervan? Wat is nou zichtbaar in de kosten van de bijstand die we het afgelopen jaar hebben gemaakt, zo'n slordige 30 miljoen euro? Dat is nu niet uit de jaarrekening te halen. En hoe we daarin als Rijswijk staan ten opzichte van andere gemeenten evenmin. Hetzelfde geldt voor de kosten van armoede en schuldsanering. Deze zijn het afgelopen jaar van 10 miljoen naar 6 miljoen gedaald. Goed nieuws, maar niemand weet te vertellen waarom. Wij denken dat armoede daalt en we hopen dat de werkwijze om mensen met schulden eerder op te sporen, dat die effectief is. Maar het staat niet in de jaarrekening en uit de Forumvergadering blijkt dat de wethouder het ook niet weet. Dus waarom dan weer nieuw beleid, weer nieuwe nota’s armoede, als we niet weten waarop we sturen? Ik heb … De voorzitter: Uw laatste minuut.

De heer Van Enk: Ik heb het dan nog niet eens, voorzitter, gehad over de 24 miljoen euro die we afgelopen jaar voor jeugdzorg hebben besteed. En waar niemand, nog steeds niemand ons kan vertellen of het heeft geholpen en zo ja, hoe en waarom en wat wel en wat niet? En nee, voorzitter, dit zijn dus geen vragen voor een tafeltjesavond met de ambtenaren. Dit zijn vragen voor u als college en voor ons als raad, als stadsbestuur. Bestuurlijk uitermate relevant om de keuzes in je nieuwe begroting op te baseren, wat werkt wel en wat niet? Doelmatigheid. De voorzitter: Wilt u tot een afronding komen, mijnheer Van Enk? De heer Van Enk: Daarom dienen we daar een motie over in en het CDA kijkt uit naar een begroting met alle hens aan dek. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Enk. De heer Van Enk: De motie. Of hoeft dat niet meer? De voorzitter: Hartelijk dank, mijnheer Van Enk, voor het opstellen en indienen van het initiatiefvoorstel. Het allereerste initiatiefvoorstel volgens mij van deze raadsperiode. Of zijn er eerdere initiatieven geweest? O ja, volgens mij is er ook iets, cultuuragenda geweest en … Nou ja, in ieder geval heel mooi dat uw raad, u met initiatieven komt en ook dit initiatiefvoorstel zullen wij zorgvuldig behandelen. Volgens het reglement kan het college daar wensen en bedenkingen op Pagina 15 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

geven. Ik denk dat het in, even vooruitlopend, ik denk dat het college daarop zal reageren, dat de behandeling in september, oktober in de Forumvergadering eerst zal moeten plaatsvinden en daarna naar de raad zal gaan. Dan geef ik graag nu het woord aan mevrouw Van Nunen van de Partij van de Arbeid. Mevrouw Van Nunen, u heeft zeven minuten spreektijd. Mevrouw Van Nunen: Ja, voorzitter, ik stond al even klaar, zoals u zag. Een gezonde groei van Rijswijk vraagt om een sterke lokale sociale verbinding tussen gemeente en haar inwoners en ondernemers. Dat is in deze tijd meer dan ooit belangrijk. De vraag is, wat kunnen we morgen anders en beter doen dan gisteren voor en samen met onze inwoners? Het lijken zo vanzelfsprekend uitgangspunten, maar we moeten er als college en raad iedere dag keihard aan werken. De PvdA complimenteert college en raad met een verwacht gezond financieel beeld in de komende jaren. Dat is het resultaat van een bijgestelde positieve Rijksbijdrage, maar ook van een fors maatregelenpakket dat afgelopen jaar in november met steun van de meerderheid van de raad is doorgevoerd. De effecten hiervan zijn nu halverwege het jaar zichtbaar. Met daarnaast een positief saldo van 5 miljoen, heeft de gemeente het jaar 2024 ook keurig afgesloten.

Voorzitter, de PvdA is er trots op dat we niet alleen via systemen en scenario's op papier het beleid uitvoeren, maar ook kijken naar de dagelijkse werkelijkheid van onze inwoners. Vorig jaar noemde ik het toen recent verschenen SCP-rapport zien, luisteren en helpen in mijn bijdrage. Hierin wordt geconstateerd dat gemeenten nog steeds te aanbodgericht werken, denken en werken, in die volgorde. De aanbevelingen uit dat rapport concentreerden zich op drie punten, het bereik van inwoners en hun vragen centraal stellen, echt contact leggen met inwoners, dus niet alleen digitaal, en ervaringen van inwoners betrekken bij nieuw beleid en structureel blijven leren van de praktijk. Kortom, de mens achter de cijfers blijven zien en niet andersom, zoals ik enkele politici zonder blikken of blozen vorige week in het Tweede-Kaderdebat hoorde zeggen. Voorzitter, ik noem een paar voorbeelden waarbij deze aanbevelingen ook in toenemende mate een meetlat vormen van ons eigen lokale beleid. In onze aanpak bestaanszekerheid en armoedebestrijding werken we samen met inwoners om op maatgerichte steun te geven, ook buiten vaste kaders, de zogeheten bijzondere overheid. Belangrijk, want armoede mag dan breed beschouwd afnemen, zoals de heer Van Enk net ook zei, maar bij een groep verdiept de armoede zich. Laten we dat ook constateren.

In het verlengde hiervan willen we het college vragen wanneer de nieuwe inwonersraad van start gaat? Diversiteit van deelnemers aan deze raad en een kort trainingstraject lijken ons zinvol om deelnemers de basis te geven om hun rol goed te vervullen. Graag uw reactie hierop. Wordt er naast regionaal ook gestreefd naar meer harmonisatie en regelingen in het sociaal domein? Het moet als kind maar ook volwassene met een zorgvraag toch niet uitmaken of je in Den Haag woont of net over de grens in Rijswijk? In ons maatschappelijk participatiebeleid kijken we naar waar iemand staat en hoe met begeleiding binnen de mogelijkheden een stap vooruit kan worden gezet. We zijn trots op het succesvolle werk van de consulenten van de gemeente, coaches en andere partners. Een ander voorbeeld. Kwetsbare kinderen. Kunnen we met vrijwillige inzet van onze eigen Rijswijkse steungezinnen een betere toekomst bieden. Fijn dat we Buurtgezinnen ook binnen de Rijswijkse grenzen hebben. Met veel andere partijen dien ik in eerste termijn een motie in om dit traject ook financieel perspectief te bieden in de komende jaren. Graag uw reactie op de motie. Een laatste voorbeeld. We betrekken onze inwoners bij de inrichting van de openbare ruimte en het vergroten van verkeersveiligheid in Rijswijk. De input van onze inwoners op verkeersveiligheid willen we nog verder verbeteren via het platform Samen.Rijswijk.

We dienen in eerste termijn een motie in die hiertoe oproept. Graag horen we de reflectie van de wethouder hierop. Voorzitter, het mag duidelijk zijn dat de Partij van de Arbeid een warm pleitbezorger is van de brede welvaartsgedachte, waarbij we de smalle definitie van welvaart graag verbreden naar de kwaliteit van leven. Dat geldt voor nu en zeker ook met het oog op verdere groei van de stad. Dan hebben we het over voldoende groen in wijken en de grote Pagina 16 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

diversiteit aan groen in onze parken. Daarnaast voorzieningen om zeker bij stedelijke verdichting elkaar te ontmoeten. Aandacht voor gezonde wijken waar beweging en sport voor iedereen beschikbaar is. Goed toegankelijk onderwijs en een rijk cultuuraanbod voor steeds meer Rijswijkse inwoners. Er is een bewezen verband tussen deelname aan cultuur en de effecten ervan op brede welvaart. Graag een toezegging van de wethouder om in de Rijswijkse cultuur in groot en kleiner verband te blijven investeren. Voorzitter, wat de PvdA betreft zijn er nog voldoende uitdagingen in dit laatste jaar voor college en raad. Ik noem er een paar die voor onze fractie prioriteit hebben. De wethouder heeft vorige week al toegezegd om eind van dit jaar met een eerste rapportage te komen over de herinrichting van de behandeling van aanvragen Wmo. Daar kijkt onze fractie verwachtingsvol naar uit. Voorzitter, de PvdA-fractie wil ook het college oproepen om bij niet opzettelijk gemaakte bijstandsfouten een waarschuwing te geven of een boete te verlagen. Het blijkt dat in onze gemeente ruim honderd keer per jaar een boete wordt opgelegd. Nieuwe landelijke wetgeving komt eraan en met betrokkenen moet eerst een gesprek worden gevoerd over geldzorgen, hoge stress en andere problemen. Ook onze gemeente anticipeert hierop.

Zie daarom de motie die we samen met enkele andere partijen indienen dan ook als een steun in de rug om voortvarend op deze ingeslagen weg door te gaan. Ook dank voor de relevante interne ambtelijke informatie die we mochten ontvangen. Graag zien we een reactie op de motie. De stevige inzet van de gemeente om op verschillende wijzen mensen die langs de kant staan naar een baan te begeleiden, is mooi. Uit de SROI-verplichting kunnen we echter nog meer maatschappelijk rendement halen en mensen perspectief geven op persoonlijke groei en ontwikkeling. Goed voor alle partijen. De bouwpraktijk van ERA Contour in diverse gemeenten is hier een goed voorbeeld van. Graag uw reactie op de motie die we met enkele partijen indienen. Voorzitter … De voorzitter: U laatste minuut, mevrouw Van Nunen. Mevrouw Van Nunen: Dank u. We hebben in dit laatste raadsjaar met elkaar ook nog een forse opgave in het realiseren van meer sociale woningbouw. Complimenten overigens voor de inspanning in de afgelopen periode om zowel flexwonen, doorstroming van senioren en grote renovaties in de bestaande voorraad een impuls te geven samen met onze corporaties.

Welke voortgang kunnen we nog van het college verwachten en hoe staat het met de plannen voor hofjeswoningen op de oude Triaslocatie waar D66 ook al aandacht voor vroeg? Voorzitter, dan als laatste, op het VNG-congres in Eindhoven afgelopen juni had Teun Toebes het over een betere wereld creëren voor mensen met dementie. Ik ben er trots op dat in de uitvoering van onze motie van eind ‘22 al forse stappen zijn gezet in bewustwording en training. We kijken uit naar het moment dat onze gemeente hopelijk nog in deze raadsperiode het predicaat dementievriendelijk ontvangt. Zien, luisteren en helpen, laten we het vooral in deze volgorde samendoen voor onze inwoners. Dank. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Nunen. Dan geef ik graag nu het woord aan mevrouw Harmsen van de ChristenUnie. En u heeft zes minuten spreektijd. Mevrouw Harmsen: Dank u wel, voorzitter. Ik wil het college bedanken voor een tijdig verstuurde jaarrekening en de halfjaarcijfers en de goed te lezen Kadernota. Complimenten daarvoor. In de zes minuten spreektijd bespreek ik niet alle 32 moties, maar concentreer ik mij op drie punten waar ik aan meewerk die passen bij ons profiel en die terugkijkend op afgelopen halfjaar extra aandacht vragen komend jaar. Een dienstbare overheid, een gezonde leefomgeving en veilig fietsen voor kinderen als een recht.

In de eerste plaats die dienstbare overheid, een overheid die meedenkt met burgers, het makkelijk maakt om zaken te vinden op de website van de gemeente, een welkom entree in ons stadhuis, zaken die regelmatig nagekeken, besproken en verbeterd worden en daar blijven we als ChristenUnie alert op. Maar er is meer. Een dienstbare overheid heeft ook begrip, wacht even, als we allemaal eens een addendum moeten nasturen of onbewust kleine fouten Pagina 17 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

gemaakt worden in onze communicatie. We willen daarom graag als ChristenUnie meewerken aan een coulanceregeling die in de motie van de PvdA aangegeven is. Boetes voor kleine foutjes hoeven niet geautomatiseerd uitgedeeld te worden. Die foutjes kunnen er zijn om wat voor reden dan ook. Iedere burger die een subsidieaanvraag doet, weet waar we het over hebben. Als lokale overheid boetes niet meteen automatiseert, kan het ook schelen in het zorg mijden van mensen. Twee, een gezonde leefomgeving. We willen ook dat Rijswijk leefbaar blijft en is. De meeste inwoners willen graag in Rijswijk blijven wonen en geven onze gemeente een mooie 7. Mooi om zo te houden. Dan moeten we onze parken schoonhouden. Zie de motie van PG&R, onze straten koel, de motie van GroenLinks, de Bogaard bruisend, de motie van D66 en de voetpaden in de Bogaard moeten weer echt voetgangersgebied worden, motie VVD en anderen. En als laatste maar niet het minste, Rijswijk moet veilig zijn en blijven, vooral voor meisjes en jonge vrouwen. Dat zijn de twee begrippen die in de nota diversiteit en inclusie, ik heb het al eerder gezegd, gemist werden. Het woord vrouwen en het onderwerp vrouwen kwam drie keer voor, het woord meisje nul keer toen. De motie van D66 vraagt aandacht voor de eigen rechten van vrouwen en meisjes en die ondersteunen wij ook.

Vrouw, dat is een biologische realiteit die eigen rechten heeft op het gebied van veiligheid. Rem Alsalem, de VN speciaal rapporteur inzake geweld tegen vrouwen, vraagt ook lokale overheden om seksespecifieke maatregelen te nemen om de veiligheid van vrouwen te waarborgen als gemeente. Tot slot mijn derde punt, de kinderen en hun recht om veilig te kunnen fietsen in het verkeer in Rijswijk. Maar eerst dat verkeer. We hebben het afgelopen jaar in de raad veel over verkeer gehad en hoe een goede doorstroming de leefbaarheid van de stad vergroot. En vaak heb ik tijdens de vergaderingen gevraagd aan het college en aan collega-raadsleden om helder te spreken over welk verkeer we het dan hebben? Het verkeer of het autoverkeer, de wegen of de autowegen? Een fixatie op de auto in de verkeersdebatten hier leidt altijd tot een tunnelvisie. Ja, unintended. Waarin al de andere verkeersdeelnemers en ons OV vergeten worden en niet meegenomen worden. En dat is ook zeker zo met participatieprocessen voor burgers. Kinderen doen daar niet aan mee en dat is jammer. En nu hebben we kinderrechtenambassadeurs die zelf zaken kunnen aankaarten, maar wij kunnen hen ook vragen om mee te denken over bepaalde zaken, zonder politiek te worden. Ik zou met de motie die ik nu indien, samen met PvdA en D66, ook graag de participatie van kinderen willen vergroten.

Vooral voor het verkeer, zodat wij als raadsleden ook de jongste verkeersdeelnemers nooit meer zullen vergeten. Het verzoek in de motie luidt dus ook, bij eventuele verkeersmaatregelen de kinderrechtenambassadeurs uit te nodigen en te laten participeren in ontwikkeling en evaluatie van verkeersopgaven waar kinderen en jongeren de kwetsbaarste deelnemers zijn. Voorzitter, ik rond af, een dienstbare overheid, leefbare omgeving en kinderen veilig op de fiets waren onze speerpunten hier. We willen ook graag een debat over andere zaken als de stoel voor toekomstige generatie. We zijn hier allemaal vertegenwoordigd en spreken we als raad met zijn 31-en over alle inwoners? Zouden ook chronisch zieken niet net zo goed een stoel of een rolstoel moeten hebben in de raad? Nou ja, ik hou het maar op de tweede ronde hebben we daar nog tijd voor. Ik zou graag wat debat willen zien en wat discussie en heb er zin in. Daarvoor zijn we hier voor dat debat. Ik dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Harmsen. Dan geef ik nu het woord aan de heer El Majjaoui van de Partij voor de Gelijkheid & Rechtvaardigheid. Mijnheer El Majjaoui, u heeft zes minuten spreektijd. De heer El Majjaoui: Voorzitter, het afgelopen jaar hebben we veel bereikt. Met trots kunnen we ook melden dat we 2024 hebben afgesloten met een positief financieel resultaat.

Dit is deels te danken aan incidentele meevallers, maar vooral aan een stevig financieel beleid van het college. Ondanks druk op de begroting en sombere vooruitzichten is er gestuurd op een sluitende begroting. Dankzij gerichte maatregelen en de meevallers sluiten we het jaar af met een positief saldo van maar liefst 8 Pagina 18 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

miljoen euro. Dit is duidelijk een signaal dat zorgvuldig beleid loont. Onze dank daarvoor. Voorzitter, het is goed om te lezen dat de gemeente optreedt tegen ondermijning. Dat draagt bij aan zowel de leefbaarheid als de veiligheid in onze gemeente. Tegelijkertijd willen we waarschuwen voor mogelijke risico 's. Optreden tegen ondermijning mag nooit doorslaan in willekeur of etnisch profilering. Ik zeg niet dat dat in onze gemeente gebeurt, maar elders zien we helaas dat hardwerkende ondernemers vaak uit onwetendheid of door onbedoelde fouten hard worden aangepakt. En dat willen we voorkomen, voorzitter. Kortom, we streven naar een positief ondernemersklimaat. We vragen de gemeente om een meer dienstverlenende rol aan te nemen, help ondernemers die met de wetgeving worstelen. Wanneer de gemeente ondernemers ondersteunt bij bijvoorbeeld het legaliseren van bepaalde situaties, kan zij daarin een voortrekkersrol spelen. Voorzitter, transparantie is essentieel voor het vertrouwen in de overheid. Het algoritmeregister bedoeld voor alle overheden, van ministers tot de gemeentes, draagt bij door inzicht te geven in het gebruik van algoritmes. Algoritmes nemen steeds vaker beslissingen die over mensen gaan. Verantwoord en transparant gebruik is dus van groot belang. Onze gemeente neemt actief deel aan het algoritmeregister, maar het is nog niet gepubliceerd.

Daarom dienen wij een motie in om het college te verzoeken zich alsnog aan te sluiten bij de publicatie van het algoritmeregister. Voorzitter, we staan voor een grote financiële uitdaging met dalende inkomsten uit het gemeentefonds en stijgende uitgaven. Bezuinigingen zijn helaas onvermijdelijk, maar niet op alles mag worden bezuinigd, voorzitter. We doen een dringend beroep op u om de thema's zoals bijvoorbeeld kansengelijkheid en discriminatiebestrijding te ontzien. Deze thema's raken de kern van onze samenleving. Elk kind moet de kans krijgen om zich te ontwikkelen, ongeacht achtergrond of inkomen. En de toenemende discriminatie ook in onze gemeente baart ons zorgen, voorzitter. Daarom dienen wij twee moties in, bezuinig niet op kansengelijkheid en bezuinig niet op antidiscriminatie. Wij roepen het college op deze inspanningen voort te zetten en ze juist te versterken in plaats van ze af te zwakken of af te bouwen. Voorzitter, onze fractie heeft ook de motie zomergastheer in het Wilhelminapark ingediend. Met deze motie willen we zwerfafval tegengaan door naast handhaving ook preventieve maatregelen in te zetten. Omdat de vervuilers vaak moeilijk op heterdaad te betrappen zijn, helaas, stellen wij voor om via de Participatiewet gastheer of een gastvrouw aan te stellen.

Zij fungeren als zodanig zichtbaar als aanspreekpunt in het park, wijzen bezoekers aan op hun verantwoordelijkheid en informeren over regels rondom barbecue en afval. Deze gastheer of gastvrouw werken samen met de handhaving waardoor preventie en handhaving hand in hand samengaan. We vragen het college om dit voorstel te onderzoeken en een duidelijke taakomschrijving op te stellen en de effectiviteit te evalueren. Zo maken we het park schoner en leefbaarder. Tot slot, voorzitter, de recent aangenomen Asielnoodmaatregelenwet is in onze ogen een verkeerde stap. De wet criminaliseert mensen zonder verblijfsdocumenten en schaadt de fundamentele rechtswaarde, zoals de menselijke waardigheid. Zelfs de politie spreekt van een onuitvoerbare wet die leidt tot stigmatisering en onrust in de samenleving. Hoewel onze gemeente weinig direct invloed heeft op deze wet, hebben we wel een morele verantwoordelijkheid. Wij kiezen voor een menswaardige benadering en vragen het college daarom om afstand te nemen van deze wet. Onze motie roept daarom op, we hopen dat de Eerste Kamer de wet alsnog tegenhoudt in ieder geval na de zomer en tot die tijd laten we als gemeente hier helder zijn in onze waarden. Tot slot, voorzitter, mijn eerste termijn. Dank. De voorzitter: Hartelijk dank, mijnheer El Majjaoui. Dan zijn we aan het einde gekomen van de eerste termijn van uw raad.

Ik stel voor om een kwartier te schorsen. Mee eens? Dan gaan we kwart over vijf weer verder. Gaan we kwart voor verder, dus 16:45.

Pagina 19 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

4. Kaderdebat 5. Raadsvoorstel 1e halfjaar rapportage 2025 (RV 25 035) 6. Raadsvoorstel Kadernota 2026 (RV 25 034) De voorzitter: Ik vraag u vriendelijk om plaats te nemen. Ik heropen de vergadering en geef graag het woord aan wethouder Van Damme voor de eerste termijn van het college. De heer Van Damme: Ja, voorzitter, dank. Laat ik ook beginnen met een woord van dank aan uw raad. Ik heb van een aantal van u, van velen van u eigenlijk, complimenten gehoord over de stukken die voorliggen. En ja, die neem ik natuurlijk graag in ontvangst, maar die zou ik ook graag door willen zetten naar iedereen die daar een bijdrage aan heeft geleverd, dus dat is ook vooral de ambtelijke organisatie. En voorzitter, daarbij moet ik eigenlijk ook complimenten teruggeven aan de raad. Want door onze gezamenlijke inspanning is het gelukt om een meerjarig financieel sluitend beeld neer te leggen. En daar heeft echt ieder van u, in welke partij dan ook, aan bijgedragen. Sommigen waren actief in raden in verzet of zijn actief geweest door de gemeentefinanciën in verkiezingsprogramma's van landelijke partijen te zetten en de anderen hebben gewoon kritische vragen aan het college gesteld. En ik mag natuurlijk ook niet het belangrijke werk van de auditcommissie vergeten. In overleg met de accountant is de commissie voortdurend scherp op onze organisatie en scherp op de financiën.

Voorzitter, ruim drie jaar is dit college aan de slag om onze mooie stad gezond te laten groeien. En als college zijn we echt trots op wat we hebben bereikt. De afgelopen jaren is letterlijk fors gebouwd aan Rijswijk. Er zijn in deze collegeperiode zo'n 1.700 woningen opgeleverd, twintig bestemmingsplannen vastgesteld en door de hele stad zijn straten en wegen heringericht van de Sammersweg tot de Rembrandtkade. En deze collegeperiode zijn ruim 2.700 woningen bezocht voor advies over energiebesparende maatregelen. En voorzitter, de jaarverslagen staan bol met behaalde resultaten op andere terreinen. Ik ga u daar verder ook niet mee vermoeien. Maar een stad besturen doe je natuurlijk niet alleen, dat doen we samen met uw raad, maar samen met onze inwoners, natuurlijk ook samen met ondernemers, samen met alle partners in de stad, scholen, sportverenigingen, zorginstanties, mantelzorgers en samen met de griffie en de ambtelijke organisatie. Samen hebben we gebouwd aan een prettig en veilig thuis voor wie er woont, werkt en verblijft en daar gaan we nog volop mee door. En je ziet die gezonde groei bijvoorbeeld als je Bogaard stadscentrum bezoekt waar wonen, verblijven en winkelen samengaan. Het is nu soms nog even doorbijten, maar je ziet daar letterlijk iets moois ontstaan.

En ja, dat daar ook bruisende dingen moeten gaan plaatsvinden, zoals de motie van D66 oproept, dat is evident en ik zal ook die ondernemers erop wijzen wat voor mogelijkheden er zijn als het gaat om evenementen. Qua het wijzen op stadskracht, ja, daar zal ik wat terughoudend in zijn, want ik vind het wel wat om de ene buurt wat meer voordeel te geven dan een andere buurt, maar ik zal ze ook in die gesprekken wijzen op dat die zaken bestaan. We stijgen op lijstjes die het vestigingsklimaat beoordelen. Dat is te zien aan de komst van enkele gerenommeerde bedrijven. En met ondernemers maken we contact. De randen van de Plaspoelpolder ontwikkelen we tot woon-werkgebied, het Middengebied blijft behouden voor bedrijvigheid. En om die toekomstige bedrijvigheid te laten floreren helpt het opstellen van het ontwikkelkader en in die zin is de motie van GroenLinks hierover een vorm van ondersteuning van het beleid en een steun in de rug. Rijswijk is ook de afgelopen jaren uitgeroepen tot meest hondvriendelijke gemeente van Nederland en behoort volgens Jantje Beton tot de top 3 meest speelvriendelijke gemeente van ons land. Dus we bouwen aan een stad waar we ontmoeting bevorderen en oog hebben voor het welzijn van onze inwoners en waar we oog hebben voor elkaar en voor de ander.

De organisatie die is verhuisd naar het Huis van de stad, wat letterlijk het hart van de stad is geworden, met Trias, bibliotheek en Welzijn Rijswijk. Op financieel vlak houden we koers om de boel op orde te houden en staan we regionaal nog steeds in de top 3 van gemeenten met de Pagina 20 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

laagste woonlasten. De VVD memoreerde het al. We houden succesvol koers met gezonde financiële ratio's en voldoende reserves. En we grijpen in waar nodig is, dat hebben we ook laten zien. En het nieuwe financiële pakket, de vernieuwde financiële verordening, verbeterde interne controle maken dit mede mogelijk. Het blijft opletten, maar voor nu ligt er een meerjarig solide financiële basis. En ingrijpen als dat nodig is, doen we altijd op een verantwoorde manier om gezond te blijven en door zo veel mogelijk de uitvoering of dienstverlening te ontzien. Sterker nog, we hebben juist ingezet op een verbetering van die dienstverlening. En uit de meest recente burgerpeiling blijkt dat de tevredenheid over die dienstverlening hoger ligt dan het gemiddelde van vergelijkbare gemeenten. En we hebben ook net een nieuw contactmonitor in gebruik en daar meten we sinds begin dit jaar de tevredenheid van onze inwoners en ondernemers over geleverde diensten, zoals de website en na baliebezoek. De eerste uitkomsten die geven een positief beeld en het baliebezoek wordt gemiddeld zelfs met een 8,7 beoordeeld. In het Rijswijks Contact Centrum is ook fors geïnvesteerd en door verbeteringen aan telefonie, e-mail en sociale media is de bereikbaarheid en respons naar inwoners merkbaar versneld.

De gemiddelde wachttijd ligt momenteel rond de anderhalve minuut, terwijl de service level agreement, dat is een heel ingewikkeld woord voor waar je aan moet voldoen, tweeënhalve minuut is. Iedere medewerker van de gemeente heeft een online training gastgerichtheid gevolgd en medewerkers die vaker contact hebben met inwoners en bedrijven die hebben daar een workshop voor gevolgd. En voor de digitaal minder vaardige inwoners is er volop aandacht, hulp en ondersteuning beschikbaar, zoals bij het invullen van formulieren en bij het ontwikkelen van digitale vaardigheden. Dat gebeurt in samenwerking met onder andere Welzijn Rijswijk, maar ook het Informatiepunt Digitale Overheid, dat is een onderdeel van de bibliotheek. Ook weten steeds meer inwoners de weg te vragen naar onze sociale raadsvrouw, dus ook gaat allemaal erg goed. Dan zijn er nog wat specifieke vragen gesteld door een aantal partijen, zoals de aandacht voor de markt die onder druk zou staan. Ja, we doen er echt alles aan, aan de markt, om daar dat te laten volleren. Ik heb geen signalen dat er nu onder druk staat omdat er eigenlijk een wachtlijst is. Dit wordt heel makkelijk gevuld. We hebben dus vorig jaar ook het marktreglement vernieuwd en is de marktcommissie actief geworden en benoemd waar we ook actief contact mee hebben.

Dus, en als er zaken zijn die verbetering nodig hebben op de markt, dan houden we die signalen vrij snel. Dan hadden we nog wat vragen over de digitale geletterdheid, dienstverlening en de digitale ethiek. Daar zijn we natuurlijk ook volop mee bezig in de gemeente Rijswijk. Die digitale inclusie en ethische kaders, ja, dat is ook een belangrijk aspect bij de inzet van AI. In de begroting ‘25 is aangekondigd dat er een team wordt samengesteld, ook multidisciplinair samengesteld over het ontwikkelen van de zogenaamde AI-governance, dus daar zijn ook gewoon middelen voor vrijgemaakt. Want die Europese verordening over AI die is sinds juli 2014 van kracht en die geeft de gemeente twee jaar de tijd om dat geïmplementeerd te hebben. Dus daar hebben we ook middelen voor vrijgemaakt, is ook in de jaarrekening nog wat over gezegd. We zijn volop in het traject bezig om te zorgen dat we op het moment dat het echt verplicht wordt, dus dat er gehandhaafd opgetreden kan worden, dat is rond juli ’26, om dat ook echt voor elkaar te krijgen. Dus in die zin zou ik ook richting de heer Majjaoui willen zeggen dat de motie die die heeft ingediend het beleid daadwerkelijk ondersteunt. Op één ding zou ik, heb ik wel wat twijfels als het gaat om de overweging dat we daar nu niet transparant over zijn.

Maar ik trek me dat aan dat we misschien wat transparanter over zouden kunnen zijn, maar in die zin steun ik die motie wel. Dan zijn er nog vragen over het Kessler Park gesteld, hoe we dat maken tot een innovatieve wijk? Nou ja, zoals u weet is volgens mij vorig jaar het bestemmingsplan onherroepelijk geworden en daar wordt met man en macht aan gewerkt om daar een mooie omgeving van te maken. En daar focussen we echt ook op qua onderwijs, arbeidsmarkt, onderwijs arbeidsmarkt aansluiting, waar we echt wel aan de gang zijn om te kijken of we daar ook onderwijs kunnen laten landen. Studenten zijn er al geland in het gebied, er komen nog meer studentenwoningen. En dat moet uiteindelijk leiden tot een mooie broedplaats van innovatie, Pagina 21 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

maar ook tot een levendig district. Er is ook continu vanuit accountmanagement bijvoorbeeld met YES!Delft contact of met The Hage Business Agency, YES!Delft, de TU Delft zelfs, dus daar hebben we gewoon intensieve contacten mee. Met de Energy Cave hebben we ook matchmakingdagen, dus dat zijn nog zaken hoe we daarmee bezig zijn om daar een innovatieve wijk van te maken. Dan had ik nog een vraag, ja, het is altijd even de vraag moet ik zeggen of die nou voor mij is of voor de portefeuillehouder die over de website gaat, want dat hebben we sinds kort overgedragen eigenlijk. Ik kan daar wel kort op ingaan over de toegankelijkheidsverklaring van die websites natuurlijk. Dat heeft eerlijk gezegd tot vorig jaar geen aandacht gehad. Daar zijn we mee aan de gang gegaan. U ziet ook dat een aantal websites zijn gestegen qua toegankelijkheidsverklaring. Er zijn nog een aantal websites die aandacht behoeven. En bij sommige websites is het ook gewoon de vraag, wil je die nog in de lucht houden? En daar zijn alle teams nu mee aan de slag om te kijken van, ja, hoe kunnen we dat dus ook op dat punt verbeteren? Ik denk, voorzitter, dat ik maar tot een afronding kom voor mijn termijn. Want het college kijkt, ondanks die landelijke en geopolitieke ontwikkelingen, mijnheer Van Enk had daar volle aandacht voor, terecht wat mij betreft, maar we kijken toch met vertrouwen naar de Rijswijkse toekomst.

Maar de bomen groeien niet tot in de hemel, het wensenpakket is natuurlijk altijd groter dan het beschikbare budget, dus moeten we kritisch blijven kijken en slimme keuzes maken. Maar Rijswijk is fysiek, sociaal en financieel gegroeid en de keuze voor gezonde groei die pakt dus gewoon goed uit met een heel wisselend breed samengesteld college. Maar natuurlijk ideologische verschillen zijn, maar juist die verschillen leiden echt tot concrete merkbare resultaten. Er ligt dus een gezonde basis en op die basis bouwen we de begroting ’26. Er ligt via de Kadernota volgens mij een mooi raamwerk om gezond te blijven groeien. Voorzitter, bedankt. De voorzitter: Hartelijk dank, wethouder Van Damme. De heer Van Enk: Ja, ik vind het jammer dat ik er een interruptie aan moet besteden, maar ik heb … De voorzitter: Mijnheer Van Enk, via de voorzitter graag en via de interruptiemicrofoon. De heer Van Enk: Voorzitter, jammer, maar … O, de micro. Ja, ach ja. De voorzitter: U bent toch al inmiddels gewend na een tijdje experimenteren. De heer Van Enk: Zo. Nee, het enige wat ik wilde vragen, of de wethouder ons een zienswijze kan geven op de motie die we hebben ingediend? Doelmatig begroten, ik dacht dat hem dat wel zou aanspreken. De voorzitter: Wethouder Van Damme, wilt u dat nu doen of later? De heer Van Damme: Is die ingediend? Moet ik even goed kijken.

De voorzitter: De motie doelmatig begroten. Ja, die is ingediend. U kunt er ook in tweede termijn uiteraard op reageren, als u nog niet in de gelegenheid bent geweest. De heer Van Damme: Ik heb hem nog niet helemaal tot me kunnen nemen. Maar over doelmatig begroten, daar kan ik wel in het algemeen positief over zijn, want dat moeten we natuurlijk altijd doen. Dus in die zin zal ik hem nog even goed bekijken, kom ik er in tweede termijn op terug. Want u heeft hem net ingediend denk ik, dus ik heb hem niet eerder gezien eigenlijk. De voorzitter: Klopt. Dank. Wethouder Van Damme, ik zie ook dat mijnheer Van Dam u wil interrumperen. Mijnheer Van Dam. De heer Van Dam: Ja, ik hoorde de wethouder zeggen dat hij zo trots is op alle resultaten die dit college heeft behaald de afgelopen jaren, met name over de gezonde groei van onze stad. En ik vroeg Pagina 22 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

me af of hij daarop kon uitweiden? Een paar voorbeelden kon noemen van de resultaten waar hij dan extra trots op is en de beste resultaten die de afgelopen vier jaar zijn behaald? De voorzitter: Wethouder Van Damme. De heer Van Damme: Ja, ik heb er natuurlijk al talloze genoemd als het gaat over de verbetering van de dienstverlening, de digitaliseringsslag die we ontzettend gemaakt hebben, om maar even op mijn eigen portefeuilles te blijven als het gaat om de stijging in de lijstjes van gezond vestigingsklimaat, de bedrijven die hier komen. Ja, ik kan nog wel doorgaan. We hebben, nou, dan toch ook de resultaten van anderen te noemen, nog onlangs een Kadernota parkeren neergelegd. En mede dankzij uw initiatief over de Uitagenda hebben we een mooi evenementenbeleid neergelegd waarin die evenementen ook structureel geborgd zijn. Dus ja, kijk, ik kan door blijven gaan, mijnheer Van Dam. Maar dan moet u wel even zeggen wanneer ik moet ophouden, maar ik zie al dat het voldoende is. Dank u. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van Damme. Dan geef ik graag het woord aan wethouder Bentvelzen. Mevrouw Bentvelzen: Ja, dank, voorzitter en ik doe dat vanuit deze positie. Dat scheelt tijd. Voorzitter, dank aan alle verschillende fracties voor alle politieke anekdotes die ik heb mogen horen en alle vragen die daar nog tussenlagen en alle moties die ik ook nog heb gehad.

Voorzitter, om te beginnen met de vragen van Beter voor Rijswijk rondom de tekorten aan de, of tenminste, ja, het tekort aan voldoende plekken verpleeghuizen. Dan is dat misschien wat lullig, want wat gaat de gemeente daaraan doen? Ja, dat is vervelend genoeg iets wat onder de Wet langdurige zorg valt, dus daar gaan de zorgkantoren over. Dus daarom valt het ook niet onder onze Woonzorgvisie. Het landelijk beleid is het landelijke beleid. Er komen wat wij weten geen nieuwe plekken bij in de verpleegtehuizen, in ieder geval niet in onze stad. Maar daar is wel een beweging natuurlijk van verpleeghuiszorg naar thuiszorg of in de thuissituatie blijvend met bijvoorbeeld een Volledig Pakket Thuis. En dat leidt ertoe dat er wel minder druk is op intramurale verpleeghuiszorgplekken. Belangrijkste dus wat ik wil zeggen is dat wij niet verantwoordelijk zijn voor die verpleeghuiszorg. Maar iets anders wat ik wel graag wil zeggen is dat wij 26 juni onlangs nog een evaluatie hebben gestuurd naar uw raad, wat u misschien nog niet helemaal gelezen heeft, maar daar hebben we een evaluatie neergelegd van alles wat we met onze eigen lokale Woonzorgvisie gedaan hebben. En daarin hebben we uit mijn hoofd gezegd 724 woningen, sociale huurwoningen omgevormd naar woningen met een plus onder andere.

En we hebben laatst in Rijswijk Buiten nog een pand geopend die opereert met Volledig Pakket Thuis en daar komt er nog een van in Rijswijk, dus daar ben ik wel heel trots op. Ook een mooi resultaat, om in de resultaten te blijven hangen, voor de heer Van Dam, en daar zullen er nog wel een paar volgen denk ik. Dan is er een motie om de jeugdhulpkosten inzichtelijk te maken, ook vanuit Beter voor Rijswijk. Nou, de kerngroep kostenbeheersing jeugdhulp is medio 2024 gestart. De raad is daarover geïnformeerd ook op 26 mei met een tussenstand van alle dingen die we doen rondom kostenbeheersing. Maatregelen die veelal worden uitgevoerd door ons eigen jeugdteam hebben mogen resulteren in kostenbesparingen voor zowel 2024 als de tijd erna. Een van die maatregelen die nu in onderzoek is, is dus het vermelden ook van de kosten van de in te zetten interventies op de beschikking. Daarmee volgen we volledig gemeente Westland, die zijn daar al mee gestart en die zitten ook in onze regio. Dat lijkt mij een prima idee, dus ik kan die motie, nou, die is aan uw raad, maar ik ben er positief over. Het vermelden van die kosten geeft namelijk ouders en verzorgers ook het gevraagde inzicht. Het zorgt voor grotere betrokkenheid als zij dat zien en het kan leiden tot een kritischere houding van ouders.

Zeker hand in hand gaande met strakjes de eigen bijdrage, dat ze zien, wat moet ik zelf betalen en wat kost het de gemeenschap in haar geheel? Mogelijk moeten we daarvoor wel de verordening aanpassen, onze eigen jeugdhulpverordening. En Pagina 23 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

als dat zo is, dan zal ik daar in het derde kwartaal van dit jaar, dit kalenderjaar 2025, nog bij u terugkomen bij uw raad. Voorzitter, sport. Beter voor Rijswijk aangegeven dat zij vragen naar de buitensportlocaties. In maart ‘24 heb ik daar voor een eerste stuk naar de raad gestuurd, een plan over de herstructurering van de sportparken. De vraag is, wanneer gaat u daar verder mee? Het antwoord daarop is dat we in de tweede helft van 2025 verder zullen gaan hand in hand natuurlijk met de sportparken, Sportpark Vredenburch, Hoekpolder en Sportpark Irene, om te kijken hoe we dat verder vorm willen gaan geven. Daarnaast heeft u mij gevraagd, hoe zit het met de planning voor de velden? Want daar zit een bepaalde planning op. Ja, die planning die kan, die is onder voorbehoud. We kijken altijd naar voldoende velden nog. Dat wordt bekeken door een extern bureau en dan kunnen wij schuiven met die planning. Vooralsnog is de planning als volgt, 2026 geen grote vervanging of renovaties, 2027, vervanging dan wel renovatie van twee voetbalvelden natuurgras op Sportpark Irene en vervanging of renovatie van de korfbalvelden kunstgras op het Sportpark Irene, 2028, vervanging renovatie van één voetbalveld kunstgras op het Sportpark Irene en één voetbalveld kunstgras op het Sportpark Hoekpolder. Voorzitter, volgens mij heb ik dan de vragen van Beter voor Rijswijk beantwoord.

Dan heb ik de vragen van, tenminste, ik wilde graag ingaan op een stukje van het pleidooi van Rijswijks Belang voor vrouwen die aankloppen in nood, in een scheiding of in een onzekere of onveilige situatie. Ja, voorzitter, precies daarvoor, dat is zo jammer dat de fractie van Rijswijks Belang daar bij mijn weten tegen heeft gestemd, hebben we bijvoorbeeld het flexwonen concept aan de Bordewijklaan. Daar komen ook spoedzoekers, daar vallen deze dames onder. Die kunnen daar strakjes hopelijk ook terecht. En ook diezelfde mensen die zich uiteindelijk helaas moeten melden bij de maatschappelijke opvang, die vallen dan onder daklozenopvang. En de daklozen die in het hotel op Rijswijks grondgebied worden opgevangen vanuit Den Haag als centrumgemeente, maar iedereen weet dat er mensen in een Rijswijks hotel zitten, het Grand Winston. Daar zitten vanuit de daklozenpopulatie vooral moeders met kinderen. En die komen of uit code rood situaties, dus echt onveilig, dan wel andere omstandigheden waardoor zij helaas met hun kinderen op nog geen 20 vierkante meter verblijven. Dus ik heb er alleen maar heel veel respect voor, want ik ben zelf moeder en ik weet niet hoe lang ik het vol zou houden om in zo'n hok met mijn kinderen te moeten zijn. Gelukkig zijn ze dan veilig.

En op de rest van uw vragen rondom de Huisvestingsverordening en de motie, daar zal mijn collega Van Malsen nog op aanslaan, vermoed ik. De VVD, de Marimbahal, staat die al in de LTIP? Die staan nog niet in de LTIP, maar die staat vermeld onder hoofdstuk, vervolgstappen naar de begroting 2026. De nieuwe raadsperiode staat uitgeschreven op pagina 37 van de Kadernota. In maart heeft u ingestemd met scenario motie raad en kredietaanvraag en grondexploitatie wordt nog verwerkt. Voorzitter, de kostenbeheersing van het sociaal domein is van groot belang, welke maatregelen gaan we nemen? Ja, zoals vermeld in de raadsinformatiebrief die we onlangs hebben gestuurd, de staat van de Rijswijkse jeugd en de tussenstand verantwoording uitvoeringsprogramma kostenbeheersing jeugdhulp zijn we medio 2024 gestart met het nemen van een aantal maatregelen binnen het bereik van onze eigen lokale mogelijkheden. En die mogelijkheden en die maatregelen, veelal uitgevoerd bij en door ons jeugdteam, hebben geresulteerd in een kostenbesparing. Niet voor alle genomen maatregelen is vast te stellen, mijnheer Van Enk, wat nou precies het financiële effect is van wat we aan het doen zijn. Ik ben het met u eens dat er heel veel geld gemoeid gaat met de jeugdzorg.

Ik ben ook absoluut niet blij dat we één op de acht kinderen in Rijswijk, regionaal gezien is het één op de zeven, bij ons gelukkig nog één op de acht kinderen in de jeugdzorg hebben zitten. En ik streef ernaar dat dat minimaal naar één op de tien gaat en het liefst nog maar één op de dertig. Dus we doen daar echt ons uiterste best voor. Tegelijkertijd weet ik, en u als het goed is ook, dat het een proces is van de lange adem. De maatregelen moeten zich in de komende maanden meer en meer gaan bewijzen. En volgens mij spreken wij u, ik met uw raad nog in september meen ik met de tussenstand van de staat van de Rijswijkse jeugd. Voorzitter, de wachtlijsten van de Wmo, vorige week ook al even over gehad. De Pagina 24 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

VVD geeft ook aan enkel geld ergens tegenaan gooien, dat lost niets op. Nou, dat ben ik met u eens. Vandaar dat ik vorige week ook uitleg heb gegeven over het verbetertraject wat daaraan gekoppeld zit. Die toezegging heb ik u gedaan. Daarin hopen wij en heb ik mevrouw Van Nunen ook toegezegd om in december 2025 dit jaar nog in ieder geval een overzicht te geven van wat dat dan uiteindelijk gedaan heeft. En u moet zich voorstellen dat als u binnenkomt als Wmo-consulent iedere ochtend weer en je staat al 20-0 achter, dat u toch wel, tenminste dat ik heel veel respect heb voor de medewerkers die iedere dag weer met de nieuwe energie proberen die wachtlijsten terug te dringen en te verkorten met de mankracht die ze momenteel hebben. Maar ik ga ervan uit dat de middelen die ik u vandaag vraag, dat daar de verlichting komt. En dat we door de nieuwe werkprocessen die in het verbetertraject zitten, om er maar één te noemen, dat we daardoor ook efficiënter kunnen werken en dat het allemaal gaat helpen. Voorzitter, de schoolgebouwen waar D66 aan refereerde en de schoolpleinen. Nou, dat is een beetje een dooddoener, maar de scholen gaan zelf over de inrichting van hun schoolpleinen. Dus daar mogen we als gemeente eigenlijk helemaal niets over bepalen, daar gaan zij zelf over. Maar in het proces van het Huisvestingsplan brengen wij het wel onder de aandacht met de schoolbesturen.

We zijn vorige week, zeg ik dat goed, ja, vorige week gestart met een nieuw IHP. Dus we staan aan de lat van een nieuw Huisvestingsplan en dat doen we echt hand in hand met hen samen. September staat de volgende bijeenkomst met hen in de agenda. Maar nieuwbouwscholen nemen we als voorbeeld, zoals bijvoorbeeld Montessori Parkrijk en die gebruiken we ook bij toekomstige projecten. Al hebben we wel een winstwaarschuwing gehad van die schoolbestuurder dat de installaties met de WKO en dergelijke, dat het heel lekker koel is. Dus de kindjes hebben daar totaal geen last van de hitte gehad vorige week. Maar de rekening is niet te betalen voor de scholen, dus we gaan daar ook naar kijken. Voorzitter, D66 kijkt uit naar de beroepenmarkt dit najaar. Nou, ik misschien nog wel meer. De inzet van JINC en de bliksemstages, nou, dat is echt gigantisch. In het jaar 2024 hebben daar 354 leerlingen meer deelgenomen dan de doelstelling van 600. Ook het bezoek aan de Energy Cave zien we stijgen, in 2024 zijn er 380 leerlingen op bezoek geweest bij de Energy Cave. Daar komen leerlingen in aanraking met, nou ja, energietechniek en welke beroepen er nodig zullen zijn om die transitie door te kunnen zetten. Het komende jaar werken we verder aan de pilot beroepenfeest en die zal plaatsvinden op 13 november. Dus zet hem in uw agenda, u bent van harte welkom.

En het bijhouden van meetbare indicatoren is daar ook een aandachtspunt bij. U geeft aan, de jeugdzorg is terecht elke dag onderwerp van gesprek. Nou, dat is natuurlijk zo. Ik ben het eens met uw stelling dat minder aandacht voor preventie op termijn zal leiden tot hogere zorgkosten. Door te investeren in preventief jeugdbeleid kunnen we een deel van de jeugdigen in ieder geval, nou, kunnen we ervoor zorgen dat zij niet in aanraking komen met specialistische jeugdhulp. En wat betreft het ouder-kindcontact, ik of we erkennen dat het behouden en versterken van deze band van belang is voor het welzijn en het herstel van kinderen. In onze aanpak stimuleren we hulpvormen die het netwerk van het kind actief betrekken, dus niet alleen het kind zelf, maar het hele systeem daaromheen. En daarom zetten we ook in op normaliseren en hulp zo dicht mogelijk bij huis. De consulenten van ons jeugdteam kijken ook naar gezinsomstandigheden, naar de oorzaak van het probleem dat zich manifesteert in de jeugdige. Zo kan er mogelijk verwezen worden naar het preventieve veld en dat zetten we ook de komende tijd gewoon voort. Voorzitter, dan heb ik een motie bestuurlijke boete. Nou, met betrekking tot de beoordeling van boetes waarin inwoners een informatieplicht schenden die de Participatiewet hen oplegt wordt al zorgvuldig beoordeeld, zorgvuldige beoordeling gedaan op verwijtbaarheid.

In de aankomende wetgeving Participatiewet in balans en Handhaving sociale zekerheid leggen we meer nadruk op maatwerk en menselijke maat. Ook het opleggen van een waarschuwing in plaats van een boete wordt in bovengenoemde wetgeving geregeld. En op dit moment zijn wij zelf bezig met de beleidsregels terugvordering en boete en willen we vooruitlopend op die aankomende wetgeving al het een en ander opnemen. Naar verwachting zullen we die met u Pagina 25 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

samen in Q4 vaststellen. Dus ik ben niet tegen de motie en als het goed is kan die motie ook dan snel weer worden afgedaan. Voorzitter, er is een motie ingediend omtrent Buurtgezinnen. Nou, daar komen extra middelen beschikbaar en die worden toegevoegd aan de individuele voorzieningen voor jeugd. Daarmee kan ik de komende vier jaar, heb ik voldoende financiële ruimte gevonden om dit fantastische project voort te zetten. En voor het vijfde jaar kan ik nog geen toezegging doen, aangezien ook de toekomstige financiële kaders wel wat onzeker zijn. Maar zoals aangegeven in de motie, zullen we wel de effectiviteit van de inzet jaarlijks evalueren. En ben ik positief sta tegenover de motie. Voorzitter, er is mij nog een motie gestuurd over de SROI. Ik vind dat echt een vreselijk woord. Daar zouden ze iets normaals voor moeten verzinnen, iets wat iedereen begrijpt. Maar we kennen natuurlijk de bestaande aanpak. Ik heb geen bezwaar, ik zie geen bezwaar of geen risico als die motie door uw raad wordt aangenomen. Maar we zien wel een ander beeld over de terugval van de uitkeringsgerechtigde, want de resultaten laten bij ons juist zien dat het overgrote deel niet terugvalt in een uitkering.

En met het aannemen van de motie creëren we voor onszelf, voor mij en voor uw raad, creëert u een extra moment dan wel in de jaarlijkse rapportage van Rijswijk Werkwijs, waarin de voortgang van SROI u ook wordt gedeeld. Dus ik sta niet negatief tegenover de motie, voorzitter. De voorzitter: Wethouder Van Bentvelzen, ik zie dat mevrouw Van Nunen u wil interrumperen. Mevrouw Van Nunen. Mevrouw Van Nunen: Ja, voorzitter. En dat doe ik dan op basis van de informatie die de wethouder nu geeft en ook een beetje naar de mede-indieners van de motie over SROI. Ik begrijp uw woorden en ik zou willen voorstellen en ik … De vraag is aan u, ik stel niet alleen voor, maar de vraag is aan u dat als het punt rondom de terugval van de uitkeringsgerechtigde eruit gehaald wordt, of u positief tegenover de motie kan staan? En dan heb ik ook meteen het antwoord naar de mede-indieners. De voorzitter: Wethouder Bentvelzen, wilt u daarop reageren? Mevrouw Bentvelzen: Ja, voorzitter. Nou, om wat cijfers mee te geven zijn er sinds 2020 via de SROI 188 mensen aan werk geholpen, waarvan er nog 145 nog steeds uit de uitkering zijn. Dus die zijn nog steeds lekker aan de slag. Dat is dus een duurzaamheidspercentage van 82 procent. Ik denk dat dat goed is. Dus het beeld dat die mensen binnen zes maanden terugvallen en weer in de uitkering komen, herken ik niet.

En voor de rest ben ik positief dus over de motie. Voorzitter, dan is mij nog een motie voorgelegd rondom de voorzieningen. Ja, het behoefteonderzoek voorzieningen bevat geen voorstellen tot concreet te realiseren van voorzieningen. Aan de hand van het behoefteonderzoek wordt er nu, zoals u zelf ook als het goed is wel weet, want dat heb ik medegedeeld, een uitvoeringsagenda opgesteld. Die uitvoeringsagenda is niet tijdig gereed om de resultaten nu mee te nemen voor de LTIP en begroting 2026. Dat zal 2027 worden. Een onderdeel van die uitvoeringsagenda is namelijk het in beeld brengen van de financiële gevolgen en deze te verwerken in die LTIP. Dat sluit ook aan bij de aanbevelingen van het rapport van de Rekenkamer. De uitvoeringsagenda bevat een integrale afweging van gewenste voorzieningen en er worden keuzes voorgesteld ten aanzien van de realisatie van voorzieningen. Omdat dit integraal gebeurt, vind ik het niet opportuun om vooruitlopend investeringen op te nemen in de LTIP, dan wel de begroting, en ga ik daar graag met u over in gesprek. Want we moeten nou eenmaal strakjes wel keuzes gaan maken van, wat dan eerst, want we kunnen geen dertig dingen tegelijk de grond uitstampen. En voorzitter, als laatste, en volgens mij heb ik dan de vragen beantwoord, motie zomer gastheer Wilhelminapark. Die motie die moet ik helaas ontraden en ik heb daar twee redenen voor.

Ten eerste is de rol van een gastheer of gastvrouw minder laagdrempelig dan dat het lijkt. Het gaat namelijk op aanspreken van bezoekers op gedrag zoals afval opruimen, een taak die veel meer past bij een boa die daarvoor opgeleid en bevoegd is. En dit maakt de functie niet geschikt voor mensen die via maatschappelijke Pagina 26 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

participatie aan de slag willen gaan, dat is veel te zwaar. En ten tweede, als je het ziet als een werkervaringsplek, dan heb ik echt goede begeleiding nodig. Dus daar moet ik iemand naast zetten die altijd meedoet en die altijd mee moet, wat de uitvoerbaarheid beperkt en de laagdrempeligheid volledig wegneemt. Kortom, het is hartstikke goed bedoeld en het is in de praktijk gewoonweg niet haalbaar. En daarom adviseer ik om deze motie niet in te dienen, dat mag u zelf weten, maar ik ga hem niet overnemen in ieder geval. Voorzitter, dan heb ik de vragen van de raad in eerste termijn beantwoord. De voorzitter: Wethouder Bentvelzen, mijnheer Weterings wil u interrumperen. Mijnheer Weterings. De heer Weterings: Ja, voorzitter, dank u wel. Ik heb de wethouder even netjes laten uitspreken. Maar ik ga toch nog even terugkomen op het antwoord dat ze ons heeft gegeven. We waren niet op zich tegen het flexwonen zelf, maar wel tegen de een derde regeling van ongeveer 157 kamers die aan statushouders werden gegeven. Daarom hebben we tegengestemd, we vonden het aantal te groot met 9.000 mensen op een wachtlijst. Maar goed, dat even terzijde, voorzitter. Het ging erom dat de afgelopen periode hebben daar meerdere moeders zich gemeld met grote problemen en die werden echt doorverwezen naar Ad Hoc of buiten de gemeente.

En waarom was er dan voor hun geen hotelregeling beschikbaar? Waarom konden hun niet in het Grand Winston, wat nu inmiddels anders heet, waarom konden hun niet naar een Savarin toe? Waarom is hun de deur gewezen en ook mensen uit Den Haag konden wel terecht? Kan u daar antwoord op geven? De voorzitter: Wethouder Bentvelzen, wilt u daarop reageren? Mevrouw Bentvelzen: Ja, voorzitter, ik ken de casussen zelf niet. Laat ik dat vooropstellen. Ik vind het vreselijk, het lijkt mij vreselijk als je met een kind onder je arm staat in nood. Dus ik denk dat mensen in nood daarin opgevangen zouden moeten worden, zeker moeders met kinderen. De regel die wij met elkaar hebben gesteld is als een moeder dakloos raakt met een kind, dan moet die zich melden bij centrumgemeente Den Haag. En dan vangt Den Haag dat op, dus misschien dat daardoor, nou ja, goed, een soort van scheefgroei lijkt dat het vanuit Den Haag dan opgelost wordt. Want er zitten ook Rijswijkse dakloze moeders in het hotel van Grand Winston, maar dat is wel via de centrumgemeente Den Haag, want die organiseert voor ons de daklozenopvang. En nou zeg ik niet dat de gevallen die u kent, die zullen daar dan niet bij zitten. En wat daar de reden van is, dat weet ik niet, want ik ken de casus ook niet. En ik vind dat nogmaals als mens vind ik dat heel naar voor die desbetreffende ouder.

De voorzitter: Dank u wel, wethouder Bentvelzen. Mijnheer Weterings. De heer Weterings: Kunnen die moeders die nu laten we zeggen bij kennissen, vrienden slapen of buiten in de auto slapen eventueel morgen bij de gemeente Rijswijk aankloppen en ook gewoon een hotelkamer krijgen zoals al die daklozen of die Oekraïners? De voorzitter: Wethouder Bentvelzen. Mevrouw Bentvelzen: Ja, voorzitter, ik denk dat dit een discussie is die ik niet moet aangaan. En er zal vast een filmpje van worden gemaakt, maar ik heb het antwoord daar ook niet op. Als zij zich melden bij Veilig Thuis of bij het daklozencentrum van Den Haag wordt er gekeken naar een code rood situatie en dan wordt daar echt oprecht wel medemenselijk met die mensen omgegaan. En of dat nou een Rijswijks hotel is of ze worden God mag weten waar geplaatst, we hebben ook een situatie waarin iemand in Dokkum is geplaatst, maar daar was diegene wel veilig. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Bentvelzen. Ik zal ook in mijn termijn een korte aanvulling hierop geven. Ik zie dat mijnheer Van Dam u ook wil interrumperen. Mijnheer Van Dam.

Pagina 27 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

De heer Van Dam: Ja, dank, voorzitter. Ja, ik sloeg heel even aan op wat de wethouder zei over het voorzieningenonderzoek. Wij zijn volgens mij al anderhalf jaar bezig met dat onderzoek. Correct me if I’m wrong. Maar ik vroeg me af hoe het dan kan dat we in 2027 pas kunnen gaan beslissen over wat we dan uit dat voorzieningenonderzoek wel of niet meenemen? Heb ik dat correct gehoord? Wanneer is dat dan in 2027? En ja, de vraag van, hoezo moeten we zo lang wachten en waarom kan dat niet na de zomer? Want ik dacht dat ons was medegedeeld dat we dat na de zomer al zouden ontvangen de resultaten van het onderzoek. De voorzitter: Dank u wel. Wethouder Bentvelzen. Mevrouw Bentvelzen: Ja, voorzitter, ik heb niet helemaal scherp wanneer dat exact naar u toegestuurd. Maar volgens mij komt er een raadsinformatiebrief naar u toe in september, dus na het zomerreces. Nou, dan moeten we dat agenderen, u kent uw eigen processen. We hebben de uitvoeringsagenda en de P&C-cyclus loopt ook zoals die loopt, dus dan zal die volgend jaar meegenomen worden met de Kadernota. En we kunnen ons best doen om te kijken wat we wel kunnen meenemen, maar ik denk niet dat de gehele uitvoeringsagenda volledig meegenomen kan worden in 2026.

Want daar hebben we nog wel een ei te leggen met elkaar, omdat ik, want nogmaals, u heeft zelf aangegeven, we lopen op een aantal zaken, ja, u noemt dat dan achterlopen, maar we hebben een aantal zaken te bewerkstelligen in onze stad. En dat bewerkstellig je niet van de een op andere dag. En daarnaast wordt dit gedaan door één persoon, dus vandaar dat het misschien wat langer duurt dan u zou wensen. De voorzitter: Mijnheer Van Dam, wilt u nog een interruptie of is dat voldoende? De heer Van Dam: Ja, als het kan? Ik hoor de wethouder zeggen dat we wel … Kijk, wat wij in die motie vragen is een memo met inzicht in wat we wel kunnen doen. En het zou ons in ieder geval al geruststellen als we daar in ieder geval een voorschot op kunnen krijgen met wat wel mogelijk is. Want ik denk dat we voor de komende begroting wel al een aantal dingen in ieder geval moeten kunnen zien vanuit dat onderzoek. En dat we deze raad in gelegenheid moeten brengen om daar ook op te kunnen sturen. Dus als wij ieder geval zo veel als mogelijk wel al kunnen krijgen, dan zou ik het zeer op prijs stellen. De voorzitter: Wethouder Bentvelzen. Mevrouw Bentvelzen: Ja, voorzitter, ik zal dat even intern moeten bespreken, misschien straks in de schorsing, wat ik daar wel of niet mee kan. Dan kom ik er in de tweede termijn op terug. De voorzitter: Prima, dan komt u daar in tweede termijn op terug.

Was u aan het einde gekomen van uw reactie op de … Ja? Dank u wel voor de uitgebreide reactie die u heeft gegeven op de verschillende moties en de inbreng van de verschillende partijen. Dan geef ik graag het woord aan wethouder Van de Waart. Mevrouw Van de Waart: Dank u wel, voorzitter. Ik begin met de vragen over mobiliteit, want dat waren de meeste vragen. Ik heb vanavond veel verschillende vragen gehoord, maar ook verschillende moties zijn ingediend die samen toch een breed beeld geven over wensen, maar ook zorgen rondom die mobiliteit in onze gemeente. En het gaat onder andere over het opstellen van een uitvoeringsagenda. Nou hebben we dat gedaan voor dit jaar. Die heb ik u, moet ik even kijken, mei ongeveer volgens mij met een rib naar u toe gestuurd. Dus dat is eigenlijk wat we nu aan het uitvoeren zijn naar aanleiding van de vastgestelde Mobiliteitsstrategie en we zijn ook voornemens dat ieder jaar te doen. In de uitvoeringsagenda staat de plannen voor dit jaar in ieder geval, maar ook vast een doorkijkje naar het verbeteren van onder andere verkeersdoorstroming, maar ook de Pagina 28 van 81