Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

Aanwezig Voorzitter: Mevrouw H. Sahin Raadsleden: De heer E.G.T. Braam Mevrouw L.S. de Bruijn De heer D.R. Cupedo De heer D.F.A. van Dam De heer C.P.I.M. Dolmans De heer M. van ’t Eind De heer M.J. van Enk De heer M.A.J. Ezinga Mevrouw B.M.B.T. de Haan-Niesen Mevrouw M.E. Harmsen Mevrouw I.M. Jansen-Dirkx De heer M.T.F. Kaffa Mevrouw P.G. Kames Mevrouw A. Koegler-Böhm De heer G.A. Kruger

Vervolg aanwezige raadsleden: De heer J. Loof Mevrouw S. van Maarseveen De heer M. el Majjaoui Mevrouw W.A.A.M. van Nunen De heer R. Nunnikhoven De heer U.H. Oelen Mevrouw L.B. Oude Alink Mevrouw A. Prenger Mevrouw H. van Schie De heer W. Smith De heer E. van der Veer De heer Q.L.A. Veerman Mevrouw W. van der Weij De heer M.V. Weterings Mevrouw E. Woudstra De heer A.M. Zoghbi

Aanwezige portefeuillehouders: Wethouder L. Bentvelzen Wethouder W. van Damme Wethouder G. van Malsen Wethouder S. van de Waart Wethouder M. Wit

Griffie: Griffier: de heer J.A. Massaar bpa Mevrouw M.M.A. Tittse De heer J. Hoefnagel Mevrouw F.S. Habiboellah (verslag)

1. Opening en mededelingen De voorzitter: Beste leden van de raad, ik vraag u vriendelijk om plaats te gaan nemen. Ik open de raadsvergadering van de gemeente Rijswijk van dinsdag 8 juli 2025. Graag heet ik welkom de leden van de raad, de fractie-assistenten, onze wethouders, medewerkers, vertegenwoordigers van de media, aanwezigen op de publieke tribune en kijkers online uiteraard. Het Kaderdebat is een belangrijke raadsvergadering waarbij u als hoogste bestuursorgaan richtinggevend bent. Richtinggevend voor de keuzes die we als gemeentebestuur gaan maken die bepalend zijn voor onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. En richtinggevend voor de begroting waarover u in november het besluit zal nemen. En vandaag blikt u ook terug, omdat ook de jaarstukken 2024 zijn geagendeerd. Met de jaarstukken legt het college verantwoording af en geeft u invulling ook aan een andere belangrijke rol, uw controlerende rol. Beste raadsleden, we leven in ingewikkelde tijden. De geopolitieke ontwikkelingen zijn voelbaar in onze samenleving. Inmiddels is het kabinet Schoof demissionair en gaan we als gemeente aan de slag met de organisatie van de Tweede Kamerverkiezingen in oktober. En daarom is het nog belangrijker dat gemeenten en wij hier in Rijswijk er staan voor onze inwoners en ondernemers.

Tegelijkertijd mogen we ook ontzettend dankbaar zijn voor de grote inzet die we samen, raad, college, ambtelijke organisatie en natuurlijk onze samenleving dagelijks inzetten om onze gemeente goed te besturen. Ik ben trots dat het ons Pagina 1 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

samen lukt om de besluiten te nemen in het belang van al onze inwoners. Het is ook bijzonder dat dit het laatste Kaderdebat is van deze raadsperiode en ik ben daarom ook extra benieuwd naar uw inbreng. Het is ook heel fijn als u uw spreektekst wilt mailen naar uw griffie, dan kan iedereen er ook kennis van nemen, ook schriftelijk en online. Voor deze vergadering, de vergaderorde, bent u door middel van de procesbrief geïnformeerd. We zullen zoals gebruikelijk spreektijden hanteren en u heeft de informatie daarover van uw griffier ontvangen. En ook voor deze vergadering vraag ik u respectvol met elkaar om te gaan. De woorden die wij uitspreken hebben betekenis en invloed, ook online. Juist in deze tijd belangrijk om daarvan bewust te zijn en te blijven. Dan ga ik naar de berichten van verhindering. Wij hebben geen berichten van verhindering ontvangen, dus dat is heel goed. Wel hebben een aantal raadsleden aangegeven later te zullen deelnemen aan de vergadering en dat geldt voor mevrouw Koegler, de heer Dolmans, de heer Oelen komt later, de heer Cupedo, de heer Ezinga en de heer Veerman. En mevrouw De Bruijn komt ietsjes … O, ze is er al, ze zit al. Ben ik iemand vergeten te noemen? Nee? Dan lijkt me dat goed. Dan stel ik voor, voor de leden van het bureau van stemopneming te benoemen mevrouw Van Maarseveen als voorzitter. Een belangrijke taak.

En als leden de heer Kaffa, die is aanwezig, en mevrouw Koegler. Dat heeft uw instemming? Dan ga ik naar de mededelingen van het college Er is één mededeling vanuit het college en daarvoor geef ik graag het woord aan wethouder Van de Waart. Mevrouw Van de Waart: Dank u wel, voorzitter. Ik begin eigenlijk met goed nieuws vanmiddag. Ik hoop dat u het ook al in het nationale nieuws heeft gezien, maar ik heb u eerder meegenomen in de zorgen rondom de korting op de brede doeluitkering voor de MRDH. Die brede doeluitkering is bedoeld voor ons OV, dus onze bussen en onze trams. Maar er is een motie aangenomen in de Tweede Kamer om deze korting terug te draaien. En nou, dat is na heel veel lobbywerk goed nieuws. Het is nog niet geregeld, maar er is wel breed draagvlak hiervoor. En dat is in ieder geval goed nieuws, want we hebben meer OV nodig in plaats van minder OV. Dus daar wou ik mee beginnen vandaag, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van de Waart. Dat is inderdaad goed nieuws en daar hebben alle gemeenten ook en onze raad ook meegeholpen aan de lobby, dus dat is een mooi resultaat daarvan geweest. Daarmee zijn we aan het einde van agendapunt 1.

2. Spreekrecht burgers De voorzitter: Gaan we door naar agendapunt 2, spreekrecht burgers. Er hebben zich geen insprekers voor het Kaderdebat aangemeld.

3. Vaststelling agenda De voorzitter: Dus dat brengt ons naar agendapunt 3, de vaststelling van de agenda. En het voorstel aan u is agendapunten 4 tot en met 6 te behandelen als één blok. Dus het raadsvoorstel 1e halfjaarrapportage 2025, het raadsvoorstel Kadernota 2026, het raadsvoorstel jaarstukken 2024 kunt u in één keer behandelen. Uiteraard zullen we aan het eind van de vergadering ze afzonderlijk in stemming brengen. Dan heeft dat uw instemming? Dat is het geval.

8. Spreekteksten

Pagina 2 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

De voorzitter: Dan gaan wij naar de eerste termijn van uw raad. Dan geef ik als eerste mevrouw Prenger als fractievoorzitter het woord. U heeft tien minuten spreektijd, mevrouw Prenger. Mevrouw Prenger: Dank je wel. Voorzitter, goedemiddag. Het geeft mij een goed gevoel om hier vanmiddag als eerste te staan namens mijn fractie, Beter voor Rijswijk, om als eerste het belangrijke Kaderdebat te mogen openen. Beter voor Rijswijk staat hier met de ambitie om te werken aan een Rijswijk waar onze inwoners op kunnen rekenen. Vandaag, morgen en in de toekomst. Voorzitter, jeugdzorg. In Rijswijk maakt helaas één op de acht jongeren gebruik van jeugdzorg. In 2015 heeft de overheid besloten om de jeugdzorg over de schutting te gooien, zonder de hierbij behorende passende vergoedingen. De gemeente ontvangt slechts driehonderd euro per inwoner voor de jeugdzorg. Het zal eenieder duidelijk zijn dat je met dit geringe bedrag niet veel kan betekenen. De kosten voor deze zorg zijn immers veel hoger dan de vergoeding die de gemeente krijgt. Beter voor Rijswijk dient dan ook een motie in om de echte kosten die hiermee zijn gemoeid voor ouders en of verzorgers goed inzichtelijk te maken. Ouderenzorg. Rijswijk heeft een tekort aan voldoende plaatsen in verpleeghuizen. Dit aantal gaat de komende jaren bij ongewijzigd beleid alleen maar toenemen. Ook Rijswijk wordt geconfronteerd met vergrijzing.

Verpleeghuiszorg thuis wat al wordt aangeboden is beperkt vanwege een ernstig tekort aan zorgpersoneel. Het tekort zal verder oplopen door de sterke groei van 85-plussers in onze gemeente, tot 450 plekken in 2040. Wat gaat de gemeente doen aan het forse tekort van deze plekken? Huiselijk geweld, femicide. Veilig Thuis Rijswijk registreerde vorig jaar 365 lopende zaken van huiselijk geweld. In een periode van vijftien maanden zijn er in Rijswijk drie vrouwen vermoord, twee door hun partners, een door haar buurman. Beter voor Rijswijk is heel blij dat onze burgemeester zich met hart en ziel inzet op persoonsgerichte steun en intensieve samenwerking met politie en andere hulpinstanties. Andere gemeenten roemen dit en kijken naar onze mensgerichte aanpak. Burgemeester, ik heb een vraag aan u. Hoe zouden wij als raad u kunnen helpen om de lokale aanpak van huiselijk geweld en femicide toekomstbestendig te maken in Rijswijk? Sociale huurwoningen. Beter voor Rijswijk vindt het jammer dat jongeren tot 35 jaar ruim 7 jaar moeten wachten voordat ze een sociale huurwoning kunnen krijgen. Vaak wonen ze om die reden noodgedwongen lange tijd bij hun ouders en of verzorgers. Beter voor Rijswijk dient samen met de PvdA Rijswijk, GroenLinks Rijswijk en D66 daarom een motie in om de Rijswijkse jongeren voorrang te geven bij sociale woningbouw.

Deze motie staat in iBabs, eveneens als onze andere moties. Dierenwelzijn. Het losloopgebied bij De Schilp en de Schaapweg is een enorm succes. Gebruikers ontmoeten elkaar en dan ontstaan leuke contacten en het is ook een goed middel om eenzaamheid tegen te gaan. In Rijswijk geven veel mensen aan eenzaam te zijn. Nu we het toch hebben over eenzaamheid, het is bekend dat Welzijn Rijswijk al veel positieve projecten heeft uitgerold. Welzijn Rijswijk heeft eenzaamheid een gezicht gegeven. Bij deze wil Beter voor Rijswijk Welzijn Rijswijk hier een groot compliment voor maken. De Van Rijnweg. Beter voor Rijswijk heeft met meerdere partijen in september 2023 een motie ingediend, veilige Van Rijnweg, onder andere om maatregelen en herinrichting waarbij de veiligheid van langzaam verkeer vooropstaat. Na bijna twee jaar verder kan wellicht de verantwoordelijke wethouder de raad informeren naar de stand van zaken? Parkrijk jeugd. Beter voor Rijswijk krijgt heel veel vragen van jonge inwoners uit Parkrijk die heel erg graag een trapveldje zouden willen. Gewoon een plekje, een stukje, een veldje, twee doeltjes en ze zijn helemaal tevreden. Gewoon een plekje voor hunzelf. Beter voor Rijswijk zag nog een onbenut stukje grond. Ik neem aan dat het de kastanjeburg heet, ik ben daar zelf langs geweest met een aantal raadsleden.

Ligt daar een bestemming op? Is dat misschien wel een stukje geschikte grond voor de jeugd? Graag horen wij dit. Bevolkingsonderzoek. Heel actueel, vandaag heeft het in meerdere kranten gestaan en is op het nieuws geweest. Maar met grote ontsteltenis heeft Beter voor Rijswijk kennisgenomen dat het belangrijke bevolkingsonderzoek om borstkanker vroegtijdig op te sporen in onze gemeente is beëindigd. Beter voor Rijswijk heeft samen met de gemeente jaren Pagina 3 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

geleden met veel inspanning en succes actie gehouden om dit bevolkingsonderzoek terug te krijgen naar Rijswijk. Dit nadat is gebleken dat 30 procent van de vrouwen geen onderzoek meer liet doen nadat de bus uit Rijswijk was verdwenen. Het staat vast dat vrouwen die regelmatig meedoen aan het bevolkingsonderzoek minder kans hebben om te overlijden aan borstkanker dan vrouwen die niet meedoen. Het RIVM geeft aan dat dit 50 procent minder kans is en dat vinden wij echt heel veel. Beter voor Rijswijk heeft 2 juli jongstleden hier al artikel 44 vragen over gesteld. Welke stappen gaat het college ondernemen om de borstenbus, zoals wij die in de volksmond noemen, weer zo snel mogelijk terug naar Rijswijk te brengen? En dan bedoel ik liever gister dan vandaag. Sport, sportparken. Beter voor Rijswijk is blij dat herinrichting van Sportpark Elsenburg is afgerond. Voor de andere buitensportlocaties is in maart 2024 een plan gedeeld voor de herstructurering van deze sportparken. Beter voor Rijswijk is benieuwd naar de vervolgstappen van dit plan. Kan de wethouder hier iets meer over vertellen? Ieder jaar wordt er een aantal gras- en of kunstgrasvelden vervangen. Dit gaat volgens een bepaald schema hebben wij begrepen. Kan de wethouder zeggen welke de komende 3 jaar op de planning staan? De bibliotheek.

Beter voor Rijswijk is erg enthousiast over de komst van de bieb in het Huis van de stad, maar is ook heel benieuwd hoe de bibliotheek dit ervaart? Ook zijn we benieuwd of de bibliotheek financieel het hoofd boven water kan houden? Inrichting Huis van de stad. In het laatste Kaderdebat is door Beter voor Rijswijk gevraagd hoe het zit met de inrichting van de directe omgeving van het Huis van de stad? Beter voor Rijswijk moet helaas constateren dat met name het zijaanzicht van het Huis van de stad, de kant van de Naald, er verwaarloosd uitziet. Ook het plein voor het Huis van de stad ligt er niet naar behoren bij. Vraag aan het college, is het college bereid hier op korte termijn verandering in aan te brengen en zo nee, waarom niet? Buitenplaats Huis De Voorde. Beter voor Rijswijk vraagt zich af wat de toekomstplannen zijn van dit monumentale pand? Het pand staat er nu helaas bij als een bouwval. Nou, tot slot het paradepaardje van de oprichter van onze partij, alweer bijna 12,5 jaar geleden, parkeren. Beter voor Rijswijk is tevreden over het aantal parkeerplekken in Rijswijk, we houden 9000 plekken over voor bezoek. Het blijft voor Beter voor Rijswijk een droom om de inwoners een eigen vergunning te geven, zodat ze zelf hun auto kunnen parkeren waar ze hem willen zetten. Immers, je kan hem maar op één plek tegelijk zetten.

Tot slot, voorzitter, we hebben onze zorgen gedeeld maar ook onze oplossingen. Niet omdat we het allemaal beter weten, al heet onze partij natuurlijk wel zo, maar omdat Beter voor Rijswijk iedere dag benaderbaar is voor al onze inwoners. Tot zover mijn eerste termijn. De voorzitter: Hartelijk dank, mevrouw Prenger. Ja, binnen de tien minuten gebleven. Dank u wel. Dan geef ik graag het woord aan de heer Van ’t Eind van GroenLinks. De heer Van ’t Eind: Dank u wel, voorzitter. Toen ik 16 jaar was las ik de Blikken Trommel van Günter Grass. Het was geen makkelijk boek, maar het greep me. Het werd mijn favoriet, niet vanwege de stijl of het tempo, maar vanwege de betekenis. Het verhaal van Oskar Matzerath die weigert volwassen te worden in een wereld die weigert te herinneren is een schrijnend protest tegen ontkenning en verdringing in het naoorlogse Duitsland. Oskar slaat op zijn blikken trommel, niet om gehoord te worden, maar om te voorkomen dat er wordt vergeten. Vandaag bij ons laatste Kaderdebat in deze raadsperiode wil ik die trommel laten klinken. Niet uit nostalgie, maar omdat het verleden ertoe doet als we vooruit willen. En dat politiek, zeker in een Kaderdebat, over keuzes in de tijd gaat, wat nemen we mee, wat laten we achter en voor wie doen we het eigenlijk? De Kadernota 2026 laat een opvallend positief financieel beeld zien.

De meicirculaire zorgt voor een structurele meevaller van meer dan 5 miljoen euro, een tekort van bijna 3 miljoen euro is omgeslagen in een overschot van ruim 2 miljoen euro. Dat is uitzonderlijk, zeker in een tijd waarin veel gemeenten nog worstelen met hun begroting. Maar voorzitter, dit is geen geluk, dit is het gevolg van keuzes. Van tijdig en zorgvuldig beleid van een coalitie die niet wachtte tot het te laat was. We hebben in de Pagina 4 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

afgelopen jaren scherpe besluiten genomen, minder externe inhuur, een realistischer investeringsprogramma, een effectievere organisatie. Niet altijd leuk, soms pijnlijk, maar het heeft gewerkt en dat verdient erkenning. Het geeft ons nu de ruimte om opnieuw vooruit te kijken, om niet alleen de tekorten te dempen, maar de toekomst vorm te geven. En dat is precies waar GroenLinks politiek voor bedrijft, om de wereld van morgen beter achter te laten dan dat we haar aantroffen. GroenLinks kijkt naar de samenleving in de tijd, niet als iets wat alleen vandaag gebeurt, maar als een keten van keuzes, generaties en verhalen. De samenleving van de toekomst is geen toevallige uitkomst van marktwerking of economische groei, ze is een politiek project, een morele opdracht. En het fundament van het project ligt in wat we eerder leerden over verbondenheid, over solidariteit, over de gevolgen van uitsluiting, ongelijkheid en stilzwijgen. Daarom blijven wij kiezen voor investeren in wat mensen verbindt, in voorzieningen die nabij zijn, buurthuizen, bibliotheken, ontmoetingsplekken. In ondersteuning waar nodig, eerlijke zorg, verbondenheid over … Eerlijke … Sorry. Eerlijke zorg, stevig armoedebeleid en in veiligheid die je voelt op straat, in je wijk, in je huis.

Daarom dienen wij een motie in voor de plaatsing van een toekomststoel in deze raadzaal, een lege stoel die staat voor wie er nog niet zijn. Die ons herinnert dat onze besluiten niet ophouden bij de verkiezingsdatum. Een stoel voor de generaties na ons. Een klein symbool met grote betekenis. De stad verandert en dat is nodig, maar verandering vraagt visie en in sommige gebieden om versnelling. De Plaspoelpolder is zo’n gebied. Dit strategisch gelegen gebied kent veel potentie, maar vooral in het Middengebied ontbreken nog actuele ontwikkelkaders. Juist daar kunnen we investeren in toekomstbestendige bedrijvigheid, vergroening, circulaire ontwikkeling en slimme benutting van ruimte. GroenLinks wil daarom dat het college sneller komt met een ontwikkelkader voor dit gebied, samen met betrokken partijen en gericht op duurzaamheid. Multifunctioneel ruimtegebruik in een aantrekkelijke werkomgeving en daarover dienen wij een motie in. De uitdagingen van deze tijd vragen dat we vooruitdenken over nieuwe maatschappelijke vraagstukken. De zomers worden heter en dat treft vooral de kwetsbare Rijswijkers in versteende buurten. Daarom dienen wij een motie in voor een integrale en inclusieve koeltevisie, een visie die gezondheid, leefbaarheid en klimaatadaptatie met elkaar verbindt.

Die rekening houdt met waar de hitte het hardste aankomt en die samen met partners, bewoners en maatschappelijke organisaties wordt ontwikkeld. Wie over ruimte spreekt, spreekt ook over betekenis, over het verhaal dat de stad vertelt, over de namen op borden en op muren. Neem de Generaal Spoorlaan. Historisch onderzoek wijst op zijn verantwoordelijkheid in de periode van extreem geweld in Indonesië. Wij stellen niet voor om die straatnaam te schrappen, maar we willen wel context, begrip, uitleg, geen stilzwijgen. Daarom dienen wij een motie in om het college te vragen bij deze straat een toelichtend bordje of QR-code te plaatsen en een plan te maken om dit ook bij andere straatnamen te doen. Want zoals Günter Grass schreef, wie schrijft wil zich herinneren en wie zich herinnert liegt minder. Daarnaast dienen wij een motie in die aandacht vraagt voor het belang van onze democratische rechtsstaat. Daarvoor is het belangrijk dat wij ons als raad bij de bespreking van voorstellen steeds bewustzijn wat juridisch wel kan en wat juridisch niet kan. Wij zijn het hoogste orgaan, maar we staan niet boven de wet. Respect voor de rechtsstaat is geen formaliteit, maar een democratische grondhouding. Daarom pleiten wij voor een standaard juridische paragraaf in raadsvoorstellen, net zoals er een financiële paragraaf is.

Dat maakt risico's inzichtelijk, versterkt de transparantie en zorgt voor zorgvuldige besluitvorming. Tot slot dienen wij een aantal moties mede in. GroenLinks staat voor een sociaal veerkrachtig Rijswijk waarin iedereen mee kan doen en niemand tussen wal en schip raakt. Daarom dienen wij naast onze eigen moties vier moties van andere fracties mede in. Deze moties dragen stuk voor stuk bij aan een sterkere sociale basis door jongeren uit Rijswijk meer kans te geven op een eigen woning, door gezinnen te ondersteunen via het netwerk van Buurtgezinnen, door social return en investment duurzamer en effectiever toe te passen en in het bijzonder door bijstandsgerechtigden te beschermen tegen onnodige hoge bestuurlijke boetes bij vergissingen. En die laatste motie raakt Pagina 5 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

voor ons aan de kern van sociale rechtvaardigheid. Mensen helpen opstaan, niet verder naar beneden duwen. Voorzitter, naast onze motie willen wij ook drie zorgen delen die ons richting geven bij toekomstige keuzes, juist nu er weer financiële ruimte ontstaat. Ten eerste maken wij ons zorgen over de robuustheid van het groen in onze stad. Wij zijn blij dat we de achterstanden van de afgelopen jaren grotendeels aan het inlopen zijn en we zijn positief over de plannen die er liggen voor versterking van de Landgoederenzone en het Wilheminapark. Maar door de eerdere financiële situatie zijn die investeringen vertraagd en met de groei van onze stad neemt de druk op het groen juist toe. Meer bewoners betekent meer gebruik van parken, plantsoenen en stadsnatuur. Groen is geen luxe, maar noodzaak voor gezondheid, klimaat en leefbaarheid. GroenLinks vindt daarom dat we niet moeten wachten tot het knelt. We blijven pleiten voor investeringen in ons groen. Denk aan natuurlijke speelplekken, schaduwrijke zones in versteende wijken en de ecologische samenhang van onze groengebieden. Kortom, wij pleiten ervoor de komende jaren echt werk te maken van het groenbeleid dat wij recentelijk als raad hebben vastgesteld en waar ook investeringen in staan die we nog niet hebben kunnen doen. Ten tweede maken we ons zorgen over hoe we de groei van de stad in goede banen leiden.

De komende jaren komen er veel woningen bij. Dat is hard nodig, want er is een groot tekort. Maar groei is alleen gezond als we tegelijkertijd investeren in de leefomgeving, in voldoende voorzieningen, in groene, toegankelijke wijken, in bereikbare scholen en huisartsen, in goede ov-verbindingen, in veilige routes voor voetgangers en fietsers. Rijswijk moet niet alleen groeien in stenen, maar ook in sociale en fysieke kwaliteit. Tegelijkertijd moet groei niet blind zijn voor wat er al is. In ons bestand staan ook panden leeg, soms al jaren. Leegstand die niet bijdraagt aan wonen, werken of levendigheid. Wij willen dat er vaart gezet wordt achter het benutten van bestaande ruimte, transformatie, tijdelijke invulling of herbestemming. Alles is beter dan stilstand. Ten derde, kunnen mensen nog meekomen? In een tijd van technologische, economische en maatschappelijke verandering dreigt uitsluiting. Of het nu gaat om energiekosten, digitale vaardigheden, mentale gezondheid of taalvaardigheid, wie geen aansluiting vindt raakt geïsoleerd. GroenLinks vindt dat we hierin moeten investeren, in laagdrempelige ondersteuning en wijkgerichte zorg, in communicatie die iedereen bereikt en in beleid dat niet alleen uitgaat van zelfredzaamheid maar ook van samenredzaamheid. Wij vragen het college om daarin alert te blijven.

Welke groepen bereiken we niet, waar groeit de afstand tot beleid en waar kunnen kleine ingrepen grote impact maken? Wij willen een stad die inclusief is in woord en in daad. Voorzitter, ik ga afronden. Politiek is verantwoordelijkheid nemen over tijd, niet alleen al voor vandaag, maar voor morgen. Niet alleen voor wie aan tafel zit, maar ook voor wie dat nog niet kan. Daarom blijven wij investeren in publieke voorzieningen. Daarom blijven wij ons inzetten voor een eerlijke energietransitie waarin iedereen kan meedoen. En daarom blijven wij staan voor een overheid die uitlegt, luistert en leert. Toen ik de Blikken Trommel las, begreep ik voor het eerst dat literatuur niet alleen iets vertelt, maar ook iets blootlegt. Dat verhalen niet alleen verbinding zijn, verbeelding zijn, maar ook onthulling en dat politiek soms precies dat moet doen. Niet wegpoetsen wat ongemakkelijk is, maar het bespreekbaar maken. Vandaag slaan wij symbolisch op die trommel, niet om te verstoren, maar om te herinneren aan waar we vandaan komen en waar we naartoe willen. Laten we doorgaan met herinnering als richting, met verantwoordelijkheid als grondhouding en met de overtuiging dat we de toekomst samen maken als gemeenschap, als raad, als stad. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van ’t Eind. Ook binnen de tien minuten gebleven. Dan de heer Weterings van Rijswijks Belang.

U heeft negen minuten spreektijd. De heer Weterings: Voorzitter, dank u wel. Nog een kleine acht maanden tot de verkiezingen zou je je eigenlijk moeten afvragen of kaders meegeven aan een aflopend college wel zin heeft? Het college van Beter voor Rijswijk, GroenLinks, Partij van de Arbeid, VVD en D66 zijn dapper begonnen aan een termijn, daar waar cruciale punten uit het coalitieakkoord werden gehouden. En dat hebben we de Pagina 6 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

afgelopen jaren goed kunnen ondervinden, voorzitter. Zo heeft Rijswijk weer een azc met 350 personen, worden dure hotels gebruikt voor statushouders, daklozen en vluchtelingen onder te brengen. En voorzitter, er zijn zelfs momenten dat toeristen worden doorverwezen buiten Rijswijk om een hotel te boeken als ze eigenlijk in Rijswijk moeten zijn, omdat in Rijswijk geen kamers beschikbaar zijn. Dat vinden wij dat het totaal is doorgeslagen. Buiten het feit dat dit nog eens een keer tientallen miljoenen euro's belastinggeld kost, ligt de Rijswijkse citymarketing al een tijdje op zijn gat. Voorzitter, er zijn in Rijswijk gebieden daar waar bewoners zich terecht onveilig voelen. Als voorbeeld neem ik het Stationsgebied. Mede door een grote samenstelling van diverse groepen opvang is de situatie rondom het gebied uitermate zorgelijk te noemen. Afgelopen vrijdag heeft daar toevallig een gesprek plaatsgevonden tussen bewoners, de wijkagent en de burgemeester. Ik begreep dat er harde en zorgelijke woorden zijn uitgesproken door een aantal bewoners, waarvan een aantal bewoners al hebben aangegeven zelfs te willen verhuizen. Voorzitter, over opvang gesproken, de afgelopen periode hebben zich bij de gemeente meerdere mensen gemeld met een bijzonder verhaal. Denk aan onhoudbare situaties in een huwelijk.

Rijswijkse moeders in scheiding die in principe met kinderen op straat staan en nergens heen kunnen. Huiselijk geweld, diverse noodkreten, smeekbedes om alsjeblieft te helpen voor tijdelijke opvang of tijdelijke huisvesting binnen Rijswijk, aangezien de situatie thuis onhoudbaar was geworden. Persoonlijke gesprekken en diverse mailwisselingen met de gemeente hebben helaas niks opgeleverd. En ik citeer uit een mail. Helaas is uw verzoek niet bijzonder. We krijgen met enige regelmaat dit soort vragen. Woonnet biedt doorgaans geen oplossing en onze urgentieregels zijn vrij streng. Daar zijn we wel mee bezig, maar dat kost tijd. Tijd die u misschien niet heeft. Uiteindelijk, voorzitter, worden een paar toekomstige mogelijkheden benoemd zoals een samenwerking met een Kansfonds dat een aantal woningen zou kopen voor dak- en thuisloze mensen. De woningen zouden wel bijna gereed zijn, alleen niet precies bekend was wanneer de woningen gereed zouden zijn en hoe de toewijzing zou gaan. Verder kwamen er nog wat tips ambtelijk onder andere om ad-hoc te gaan reageren om buiten de regio Haaglanden het te proberen met de zogenaamde krimpgemeenten daar waar mogelijk sneller een huis te vinden was. Ook, voorzitter, hebben helaas die tips niet geleid tot een oplossing.

Voorzitter, kan het college zich voorstellen als er een azc uit de grond wordt gestampt, hotels vol zitten met Oekraïners en daklozen uit Den Haag, er de afgelopen 2 jaar 355 asielzoekers zijn gehuisvest in Rijswijk, het niet uit te leggen valt als er noodkreten worden geuit door mensen uit de Rijswijkse samenleving? Bijvoorbeeld radeloze moeders die smeken om hulp voor tijdelijke opvang of tijdelijke huisvesting, dat hiervoor geen regeling bestaat. Kan u zich dat voorstellen? Dit valt niet uit te leggen. En daarom verzoeken wij het college direct met een motie om binnen drie maanden met een concreet voorstel te komen naar de raad met daarin verwerkt hoe bijzondere Rijswijkse gevallen binnen Rijswijk geholpen kunnen worden aan tijdelijke opvang en of tijdelijke huisvesting en om dit op te nemen in de lokale Huisvestingsverordening, en gaat over tot de orde van de dag. Voorzitter, waarom kunnen mensen van buiten Rijswijk wel geholpen worden en geboren en getogen Rijswijkers niet? Ik snap dat niet. Voorzitter, ik maak een sprong naar de Bogaard. Het stadscentrum, de Bogaard, wordt ernstig getroffen door overlast. Veel winkeldiefstallen door personen soms in groepsverband, rondhangende jeugd die op fatbikes rondfietsen en bedreigingen uiten richting winkelend personeel en ondernemers.

Deze overlast en de veiligheid en leefbaarheid in het stadscentrum sterk ondermijnt en het vertrouwen van de bewoners, ondernemers en bezoekers schaadt. Dus wij verzoeken ook direct het college om direct en krachtig op te treden tegen de vorm van winkeldiefstallen en jongerenoverlast. De regierol van de gemeente nadrukkelijk te benutten door samen met de politie, jongerenwerk, ondernemers, bewoners een integrale en effectieve aanpak te organiseren en ook binnen drie maanden de gemeenteraad te informeren over de voortgang van de concrete maatregelen die zijn genomen om de overlast terug te dringen, en gaat over tot orde van de dag. Voorzitter, in 2024 zijn een aantal goede stappen gezet voor de aanpak van Pagina 7 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

criminaliteit. Onder andere Dealbreakers op het Stanislascollege, beweegonderwijs en de ontvangen aanvragen voor de preventie met gezag en niet te vergeten de Pandbrigade. Goed gedaan, echt hele goede sprongen gemaakt. Complimenten. En toch zijn er, voorzitter, een aantal zaken die ons een doorn in het oog blijven, waardoor wij van mening zijn dat Rijswijk achteruit holt. Het straatbeeld is niet meer wat er is geweest. De situatie in onze openbare ruimte van Rijswijk is erg zorgwekkend. Ondanks eerdere toezeggingen, inzet en campagnes blijft overlast zichtbaar en voelbaar voor onze inwoners. Zwerfafval stapelt zich op, afval wordt structureel naast de containers geplaatst, illegale dumpingen nemen toe en de ratten zijn op meerdere plekken in de gemeente een hardnekkig probleem. Ook de kosten voor het verwijderen van die dumpingen tikt inmiddels de 2 ton aan, 200 duizend euro. Bewoners melden zich steeds vaker dat ze zich ergeren aan de rommel in de straat en het gebrek aan handhaving. De huidige aanpak werkt simpelweg gewoon niet. De handhavingscapaciteit schiet tekort, het toezicht is onvoldoende zichtbaar en het ontbreekt aan duidelijke kaders. Niks persoonlijks tegen de handhavers, die werken keihard en voeren beleid uit. Wil ik wel gezegd hebben.

En ook deze motie roept op om het college binnen drie maanden met een stevig plan te laten komen, zodat de openbare ruimte in Rijswijk daadwerkelijk schoner en leefbaarder wordt, en gaat over tot de orde van de dag. Voorzitter, we hebben u enige tijd geleden een participatieproces verbeteringsmotie doen toekomen en die heeft het helaas ook niet gered. Of dat nu was uit schaamte vanuit de coalitiepartij om deze niet te steunen, ik heb geen idee. Maar vandaag is weer gebleken hoe erg het is, hoe erg nodig het is om het wel te doen. De voorzitter van de BBR heeft zich vandaag keihard uitgesproken over het participatie- en communicatiebeleid van de gemeente Rijswijk over het betaald parkeren in de Plaspoelpolder. En ik citeer, de oplossing had in samenspraak met de ondernemers in het gebied moeten gaan. Er is verzuimd inspraaksessies te organiseren voor de juiste oplossing. Er komen nu alsnog inspreeksessies om de invoering in goede banen te leiden, dus er komen inspraaksessies na een besluit. Nou, vind ik knap. Wat valt er dan nog in te spreken, denk ik dan? Goed, voorzitter, neem het alsjeblieft mee. Voorzitter, verkeer. Ik heb volgens mij nog één minuut. Kan dat? Goed hè? Dan neem ik die minuut ter harte en dan neem ik een klein gedeelte mee naar de tweede termijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Weterings.

Dan geef ik graag het woord aan de heer Van Dam van de fractie Wij. Rijswijk. De heer Van Dam: Voorzitter, dank. Het financiële beeld in deze Kadernota oogt geruststellend, maar laten we eerlijk zijn, het is ook beperkt. Het negeert de echte opgaven waarvoor Rijswijk staat. Hoe houden we onze stad leefbaar met 20 duizend inwoners extra op komst? Want de problemen die zien we nu al in onze stad, sportclubs met wachtlijsten, volle huisartsenposten en dagelijks staan op onze wegen de auto's stil. En als we blijven bouwen zonder tegelijkertijd te investeren in onze infrastructuur, maar ook in onze voorzieningen, dan groeien die problemen met onze stad mee. En toch kiest het college ervoor om vandaag in deze Kadernota vooral naar het positieve plaatje te kijken. En dat snap ik. Want na jaren aan tekorten is een uitzicht op een gezonde begroting natuurlijk wel een hele oplucht. Maar die financiële rust dat is geen vrijbrief voor bestuurlijke stilstand. Want stilstand, dat is iets wat onze gemeente al jarenlang kenmerkt. We zijn een soort van bootje dat in een haven stilligt zonder te bewegen en zonder richting. Maar iedereen weet, als je te lang blijft liggen, dan raak je de controle kwijt. Dus voorzitter, het is tijd om het roer om te gooien. Niet te blijven wachten op betere tijden, maar om te kiezen voor een koers waarin we investeren in wat echt nodig is. Wij.

Rijswijk wil vooruit, want we kunnen het ons niet permitteren en niet veroorloven om nu stil te staan in een stad die zo erg aan het veranderen is. Een groeiende stad die vraagt om meer dan alleen huizen, het gaat erom dat mensen fijn kunnen wonen in onze stad. Voor Wij. Rijswijk betekent dat, dat je een supermarkt om de hoek hebt, dat je een sportclub hebt voor je kinderen, dat je op de fiets kan naar je huisarts of naar je tandarts en dat je genoeg veilige wegen hebt en in je Pagina 8 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

leefomgeving genoeg groen hebt. Dat is wat voor ons leefbaarheid betekent. Wijken waarin Rijswijkers zich thuis voelen. Maar diezelfde leefbaarheid die staat onder druk. We weten dat onze stad in een rap tempo afstevent op tekorten aan basisvoorzieningen en dat al voor 2030, denk aan sportruimtes, tekort in de zorg en aan welzijnsplekken. We zien nu al dat het niet toereikend is, terwijl Rijswijk groeit, blijft onze basis achter. Het college beloofde dat we kaders zouden stellen, hoeveel sportvoorzieningen, zorgvoorzieningen en maatschappelijke voorzieningen zijn er eigenlijk in onze buurten nodig? Maar dat onderzoek is nog niet afgerond. Het resultaat is een stad die groeit zonder dat de leefbaarheid geborgd wordt. Voorzitter, laat me een klein voorbeeldje noemen. Het vernieuwde afvalbeleid, hoge kosten voor inwoners en tegelijkertijd steeds minder service. In veel wijken staan de containers structureel vol en dat leidt tot bijplaatsingen, zwerfafval en een straatbeeld wat je eigenlijk niet wil hebben. Rommelig en onaantrekkelijk en dat is niet het beeld van een stad waarin je graag wilt gaan wonen. Wij. Rijswijk vindt dat we hier al lang iets aan hadden moeten doen, aan al die problemen die ik net noemde. Niet pas als we straks met 80 duizend inwoners in onze stad wonen, maar nu. Daarom dienen wij vandaag twee moties in.

Motie één, investeren in voorzieningen voor een leefbare stad. Deze motie die roept het college op om uitkomsten van het behoefteonderzoek direct te vertalen naar voorstellen voor mogelijke investeringen in de komende begroting. Want wie een stad laat groeien moet ook zorgen dat die leefbaar blijft. Motie twee, voor een schoon en leefbaar Rijswijk. Met deze motie vragen we het college om in overleg te gaan met Avalex voor het extra leeghalen van afvalbakken, voor het verhogen van de servicegraad en voor het steviger aanpakken van afvaldumpers. Want ook een schone stad is essentieel voor een prettige leefomgeving. Beide moties zijn gericht op hetzelfde doel, zorgen dat onze stad leefbaar blijft voor iedereen, voor nu en voor de toekomst. Voorzitter, Rijswijk staat niet alleen stil, maar we staan ook vast, voornamelijk op onze hoofdwegen. Als je vanaf de McDonald's in de Plaspoelpolder naar de McDonald's in de Bogaard wil gaan rijden, dan is dat hemelsbreed ongeveer 500 meter. Ik zie D66 al nee knikken, dat moet je niet doen dat voorbeeld met McDonald's. Maar het is hemelsbreed 500 meter en daar doen we gemiddeld een half uur over in de spits in Rijswijk. En ik denk dat je dan toch wel een probleem hebt. En als dat probleem nu al ontstaat met 60 duizend mensen, dan vragen wij ons af, joh, wat doe je dan met 80 duizend mensen? En tuurlijk, er wordt gewerkt aan de infrastructuur.

Je ziet het nu ook op de Lindenlaan. Maar waar blijven dan de maatregelen die echt impact hebben op de bereikbaarheid van onze stad? Waar is het plan voor de filevorming? En waar is die structurele aanpak op het hoofdwegennetwerk dat wij hier zo hebben? Het antwoord vinden we niet in de Mobiliteitsstrategie en we hebben de Kadernota doorgespit, maar die vinden we daar ook niet in. De Mobiliteitsstrategie bevat drie maatregelen waarvan er eentje echt werkt en dat is het inzetten van slimme verkeerslichten, maar dat is nagenoeg niet genoeg om onze stad bereikbaar te houden. En ook in de lange termijn investeringsprogramma wat we in onze Kadernota vandaag vinden zien we te weinig maatregelen die echt betrekking hebben op die hoofdwegen en op die hoofdknelpunten die wij hebben. Wij. Rijswijk vindt dat dat anders moet. We willen echte keuzes maken, echte plannen en vooral echte investeringen, anders dan gaat onze stad op slot. Er zijn tal van oplossingen te bedenken. Je kan extra opstelplekken maken bij stoplichten, doorstroom verbeteren bij afritten van de A4, het verminderen van vertakkingen op hoofdwegen, park en rides aanleggen bij strategische plekken in onze stad. Maar die moeten wel aansluiten op wat we aan het doen zijn. En daarom dienen we vandaag een motie in, inzicht in aanpak voor het hoofdwegennetwerk van Rijswijk.

Die motie die roept het college op om voor de begroting te komen met een duidelijk en concrete memo, een overzicht van hoe wij ons hoofdwegennetwerk van de Beatrixlaan tot aan de Churchilllaan toekomstbestendig gaan maken. En niet alleen rekening houdend met onze groei van 20 duizend inwoners, maar ook met die groei van Delft en ook van Den Haag, want die bouwen op hun beurt ook tienduizenden woningen erbij. De tijd van uitstellen is voorbij en voor Wij. Rijswijk betreft moeten we nu overgaan tot actie. Pagina 9 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

Voorzitter, de moties die wij vandaag indienen die zijn belangrijk, die geven richting en die geven beweging. Maar laten we ook eerlijk zijn, dat is niet een oplossing op zichzelf. Want de grote opgaven waarvoor Rijswijk staat op het gebied van bereikbaarheid, maar ook op het gebied van leefbaarheid, die lossen we niet op met losse moties en amendementen. Daar is echt meer voor nodig. Rijswijk verdient een bestuur met pit, met wilskracht en met durf. Een college dat niet achter de feiten aanloopt, maar vooruitkijkt. Dat handelt niet in de waan van de dag, maar met het oog op de toekomst. En bovenal dat luistert naar inwoners, dat kijkt naar cijfers en vooral handelt naar wat er echt nodig is in onze stad. Het is tijd om het roer om te gooien, want als we lang genoeg niks doen, drijven we verder af en dat kunnen we ons nu niet veroorloven. Bedankt, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam. Ook eigenlijk ruim binnen de negen minuten bent u gebleven. Dan geef ik nu graag het woord aan mevrouw Woudstra van D66. Aan u het woord. Mevrouw Woudstra: Dank, voorzitter. Dank voor het woord. Samen investeren in mens en toekomst, nu en later. Dankzij de genomen maatregelen staat Rijswijk er financieel beter voor. Dat was hard nodig om problemen te voorkomen. Tegelijk zien we minder zichtbare verbeteringen in de stad en dat doet pijn.

Er is nog veel nodig om ook in de toekomst goed te kunnen zorgen voor Rijswijk. En de signalen zijn helder, mensen maken zich zorgen over hun thuis, dat van hun kinderen, een fijne woonomgeving en de verharding in hoe we met elkaar omgaan. Verschillen tussen mensen nemen toe en dat maakt onzeker over de toekomst. D66 Rijswijk vindt het belangrijk dat Rijswijkers oog hebben voor elkaars verhaal en iedereen mee kan doen en regie houdt over zijn eigen leven. We steunen de voorgestelde aanpak richting de begroting 2026. Onze ambities reiken echter verder. We zien de stappen die worden gezet voor de toekomst van onze stad. Niet alleen vanuit een idee of los project, meer in samenhang. En dat doet ertoe, want de toekomst is niet iets wat je overkomt. Je bouwt het samen, steen voor steen. Ik zal mijn verhaal opbouwen met thuis in Rijswijk, samen in Rijswijk en tot slot daartussendoor nog kansen voor Rijswijk. Thuis in Rijswijk. We werken aan leefbare buurten met woningen voor de toekomst en sociale samenhang. Leegstand en verloedering pakken we aan. Dat vraagt om wijkvernieuwing en inwoners die meedenken over de inrichting van hun buurt en wijk. Zo wordt je buurt echt een plek waar je je thuis voelt. Iedereen wil oud worden, maar niemand wil het zijn. Meedoen en bijblijven, dat gaat niet altijd even makkelijk en er zijn te weinig geschikte en betaalbare woningen.

Aan het college, hoe staat het met Wonen met een plus in de voormalige Triaslocatie? Kunt u in de komende afspraken met corporaties ouderen voorrang geven op gelijkvloerse woningen en huurprijsbehoud regelen? Eigenaren willen graag duidelijkheid over splitsingsregels en het omgevingsplan. Kunt u de informatie hierover verbeteren en ook meedenken over bijvoorbeeld het kangoeroewonen en andere oplossingen. Een groene stad met schone lucht. Blijf investeren in parken, zoals het Wilheminapark en de Landgoederenzone. Wanneer wordt het parkgedeelte van Hofstede overgedragen aan de gemeente en wanneer volgen investeringen in de Landgoederenzone wat bewoners ook gaan merken? Veel inwoners hebben een fiets of een e-bike. Fietsen is gezond en duurzaam, alleen veilige stallingen ontbreken. Wanneer starten de experimenten uit het Fietsplan? In onze stad ga je veilig over straat, goede wandel- en fietspaden, duidelijke routes en overzichtelijke kruispunten zijn noodzakelijk om de veiligheid op straat te garanderen. D66 steunt de verdere uitvoering van de mobiliteitsvisie met een duidelijk wegennet en aanpassing van de norm naar 30 kilometer per uur in woonwijken. Kunt u ingaan op het vervolg hiervan? De motie van BvR over wandelpaden dienen we mede in. Net als de motie om via Samen.Rijswijk inwoners te laten wijzen op gevaarlijke verkeersplekken die zo nog voorbijkomt.

Kunnen signalen van inwoners worden gebruikt voor de locaties van de flexibele flitspalen? De ontwerpprincipes voor de openbare ruimte zijn opnieuw onderzocht. Meisjes en jonge vrouwen hebben een andere behoefte die nu bij het ontwerpen niet wordt meegenomen. Dat betekent dat meisjes en jongeren nu minder buiten komen dan ze eigenlijk zouden willen. Het onderzoek toont Pagina 10 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

aan, als de ruimte veilig is voor hen is de ruimte veiliger voor iedereen. Daarom dient D66 Rijswijk een motie in voor een veilige openbare ruimte voor iedereen, met de boodschap om samen met meisjes en jonge vrouwen het ontwerpprincipe echt aan te passen. Met de VVD vragen we om het aanpakken van gedrag van fatbikers en om betere routes en bewegwijzering. We dienen deze moties mede in. Wat gaat u doen om bij bouwwerkzaamheden te zorgen dat er logische fietsers- en voetgangersmogelijkheden zijn bij de omleidingen. Er is hulp als het in je omgeving niet veilig is. Femicide is een ernstige realiteit. Dank aan de burgemeester, wethouder en ambtenaren voor hun inzet. Komt er inderdaad een lokaal actieplan tegen huiselijk geweld en worden de ervaringen met gespecialiseerde interventieteams, de inzet van ervaringsdeskundigen en een meldpunt hierin meegenomen? Want samen voorkomen we geweld met begrip en daadkracht. Kansen voor Rijswijk. Onderwijs en jeugd voor de toekomst. De toekomststoel motie gaat ons aan het hart. Zoals Terlouw zei, je leeft niet voor jezelf alleen, maar ook voor mensen die jong of niet geboren zijn. Kunt u toezeggen dat hier concreet op terug wordt gekomen bij raadsvoorstellen en participatie en op andere momenten, zodat de betekenis van de stoel ook echt wordt ingevuld? De motie van de ChristenUnie over participatie door de jeugd bij verkeer dienen we mede in.

De jeugdzorg is terecht elke dag onderwerp van gesprek. Een deel van onze jeugd zit in de knel. We zetten door met het aanpakken van wachtlijsten en de inkoop. Alleen minder preventie leidt ook tot hogere zorgkosten. Hoe ziet de wethouder dit en wat wordt gedaan om ouder-kindcontact te versterken? Onze schoolgebouwen. In de winter gaat het mis en gaat de verwarming, smelten de stoelpoten weg door de verwarming. In de zomer is het 34 graden. Wat D66 Rijswijk betreft, op naar een beter binnenklimaat en groene koele schoolpleinen, want dat zijn ook de ruimtes waar buiten schooltijd de speelplekken van de buurt zijn. De wethouder gaf aan dat de normen voor onderwijshuisvesting niet goed passen. Kunt u voorbeelden verzamelen over binnenklimaat en toegankelijke schoolpleinen voor het Integraal Huisvestingsplan en die gebruiken bij het aanpassen van het plan? Want kinderen zijn geen toekomst van morgen, ze zijn het heden van vandaag. Onze economie staat niet alleen. De Plaspoelpolder heeft alle aandacht nodig. Samen met GroenLinks dienen we de motie over de Plaspoelpolder in en zijn benieuwd naar het vervolg. Het Kessler Park wordt een innovatieve wijk. Hoe wordt dit een bruisende plek voor jongeren, vragen we, met nieuwe bewoners en hoe stimuleert u innovatieve bedrijven op die plek? Dit najaar is er een beroepenmarkt.

Het is een belangrijk onderdeel van het door D66 Rijswijk voorgestelde onderwijs-, arbeidsmarktbeleid. Wat wordt het vervolg hierop en zijn er cijfers over de huidige stand van zaken van de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt? Afval, het kwam al voorbij. De prijs stijgt. Wij zien dat huishoudens meerdere passen kunnen aanvragen. Er zijn signalen dat deze gebruikt worden voor bedrijfsafval. Wat gaat het college doen om bedrijven aan te spreken op hun gedrag, zodat lasten eerlijk worden verdeeld? En kan het passysteem in lijn met de aangenomen moties en amendementen worden aangepast? Investeren in een bruisende Bogaard. Bogaard stadscentrum mag wat bij ons betreft wat actiever, zeker met de huidige bouwwerkzaamheden. Een buitenbioscoop of optredens. We dienen de motie bruisend stadscentrum Bogaard in en vragen om duidelijker aan te geven wat er mogelijk is met voorbeelden en te wijzen op het Loket Stadskracht voor ondersteuning. Samen met BvR dienen we een motie in over waterspeelplaatsen. De markten in de Bogaard in Oud Rijswijk zijn belangrijke ontmoetingsplekken. Ze zorgen voor verbinding en geven ondernemers kansen. De toekomst van de markt staat echter onder druk. Wat gaat u extra doen om de markten een impuls te geven? Samen in Rijswijk. Onze verhalen maken de stad. Dat verdient meer zichtbaarheid.

Hoe staat het met de tentoonstelling over de Vuursteen van Sion in het Huis van de stad? Kunt u kunst- en erfgoedroutes onderhouden en bijzondere plekken zichtbaar maken, bijvoorbeeld via samen.Rijswijk.nl? De voorzitter: Mevrouw Woudstra, u zit in uw laatste minuut.

Pagina 11 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

Mevrouw Woudstra: Ja, klopt. Gaat u gebruikmaken van de subsidie voor Romeins erfgoed en de Trekvliet? Meedoen. De vitale democratie is meer dan stemmen alleen. Hoe staat het met de voorbereidingen voor een burgerberaad en zijn er al onderwerpen voor in beeld? En tot slot, benaderbare en moderne dienstverlening. Wordt het recht op vergissen ook in Rijswijk ingevoerd? En wat gaat u doen met AI? Is er een pilot voor burgercontact te realiseren? En waarom staat Rijswijk nog niet in het landelijk AI-register? Hoe staat het met voldoen aan de toegankelijkheidseisen, zoals ook PG&R nog naar gaat vragen. We investeren in elkaar, werken aan vertrouwen en een toekomst die eerlijk, gezond en hoopvol is. Aan een stad waar je je thuis voelt, waar kansen zijn en je samen bent. Waar je meetelt en meedoet, nu en in de toekomst. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Woudstra. Dan geef ik graag nu het woord aan de heer Loof van de Rijswijkse VVD. De heer Loof: Dank, voorzitter. Voorzitter, wat is de liberale belofte? Vrijheid en individuele rechten centraal stellen, burgers perspectief bieden om hun leven zelf in te richten. Een kleine en efficiënte overheid die zich terughoudend opstelt waar dat kan en daadkrachtig optreedt waar dat moet.

De fractie van de Rijswijkse VVD droomt van een Rijswijk waarin dit realiteit is, waar de Rijswijker de gemeente zo min als mogelijk nodig heeft en kerntaken goed en efficiënt worden uitgevoerd. Veiligheid, een schone openbare ruimte met groen, bereikbaarheid en verkeersveilige wijken. Voldoende voorzieningen en oog voor elkaar. En als Rijswijkers de gemeente nodig hebben, dan moeten ze gewoon het Huis van de stad binnen kunnen lopen. Dat is de liberale belofte, ruimte geven waar mogelijk, bijsturen waar nodig. Daarvoor zijn cruciaal gezonde financiën, zodat de gemeente kerntaken kan uitvoeren, lage lasten, omdat Rijswijkers niet enkel hoeven te betalen voor politieke hobby's, minder regeldruk, omdat Rijswijkers de ruimte moeten hebben om te ondernemen. De afgelopen jaren heeft de Rijswijkse VVD meerdere stappen gezet richting dit ideaal. Zo zijn vorig jaar onze moties structureel gezonde financiën en beperk externe inhuur aangenomen. Met resultaat. Er wordt nu kritisch gekeken naar de omvang van de gemeentelijke organisatie, zodat deze kan inkrimpen en efficiënter wordt. Er worden stappen gezet om externe inhuur te verminderen. De financiële basis wordt op orde gebracht door kritisch te kijken naar investeringen en belastingen laag te houden.

Ook in deze Kadernota zien we deze uitgangspunten terug, want er wordt onder andere voorgesteld de OZB met niet meer dan het inflatiepercentage te verhogen. Deze maatregelen houden de financiën gezond. We staan in deze moeilijke jaren nog steeds in de top 3 van gemeenten met laagste woonlasten in de regio. De afgelopen jaren hebben amendementen van de Rijswijkse VVD ervoor gezorgd dat de afvalstoffenheffing minder hard steeg. Het is gelukt om een nieuwe bushalte in Rijswijk Buiten te plaatsen. De Lange Kleiweg blijft open voor verkeer. Er is een motie aangenomen over het ondertunnelen van de Prinses Beatrixlaan. Betaald parkeren in Parkrijk, Pasgeld en ‘t Haantje wordt nu niet ingevoerd. Constructieve samenwerking brengt ons verder. Het brengt Rijswijk verder en het houdt Rijswijk financieel gezond. Want Rijswijk stond onder enorme financiële druk van het ravijnjaar en dat is nog steeds zo. Rijswijk staat er financieel wat beter voor en dat is mede dankzij de keuzes van dit college en deze gemeenteraad. Er was lef om ook moeilijke keuzes te maken. Maar let op, we zijn er nog niet. De Rijswijkse VVD roept op, bestuur niet op alle details voorbij ons graf door te gaan stapelen met duizelingwekkende moties, beleidsplannen of hobbyprojecten. Juist omdat we onszelf inhielden, keuzes maakten en met verstandig beleid kwamen, gaat het nu financieel wat beter.

Laten we dat ook volhouden met rust, reinheid en regelmaat. Voorzitter, ondanks dit alles zijn er ook zaken waar de liberale belofte nog niet volledig tot uiting komt. Ik sta hier kort stil bij drie onderwerpen, de jeugdzorg en de Wmo, verkeersveiligheid en bereikbaarheid en een overheid die levert. Want in de jeugdzorg en de Wmo gaat iets mis. De kosten rijzen de pan uit. De Rijswijkse VVD kan niet genoeg benadrukken dat kostenbeheersing in het sociaal domein van groot belang is. Daarom aan de wethouder de vraag, hebben de genomen Pagina 12 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

maatregelen van de afgelopen jaren bijgedragen aan die kostenbeheersing en welke maatregelen gaan we nog nemen? De gemeente moet leveren als Rijswijkers zorg nodig hebben. Zelfs met al deze financiële middelen lukt dit niet altijd. Het is onacceptabel en niet uit te leggen dat er sprake is van zo'n lange wachtlijst in de Wmo. Dus wethouder, ga dit oplossen. Het is goed om te zien dat het college daarvoor ook maatregelen voorstelt. Er wordt fors extra geld vrijgemaakt om de wachtlijsten in de Wmo terug te dringen. Enkel geld ergens tegenaan gooien, lost alleen niets op. Wat nodig is, is duidelijke en heldere sturing, maatwerk en menselijk contact. De extra middelen die worden vrijgemaakt zijn wat de Rijswijkse VVD betreft gekoppeld aan het door de wethouder toegezegde verbetertraject. We verwachten hier dus snel resultaten. Zonder zorg kan de liberale belofte voor een deel van onze inwoners namelijk niet worden waargemaakt en dat kunnen we niet accepteren. Rijswijk is een stad met een prachtige ligging, het is een poort naar kansen. Het biedt Rijswijkers de kans henzelf te ontplooien en wat van de wereld te zien. Toch slibben wegen steeds eerder op de dag dicht. De Rijswijkse VVD staat voor keuzevrijheid van vervoersmiddel. Het is een feit dat inwoners flexibiliteit willen. Dat kan met de auto, de fiets, het ov of lopend. Die vervoersmiddelen moeten we faciliteren.

Deze uitdaging is bij uitstek een regionaal probleem. Kan de wethouder uiteenzetten hoe het college in de regio vecht voor de brede Rijswijkse bereikbaarheid? En kan de wethouder toezeggen hier nog meer druk achter te zetten? Den Haag lijkt tenslotte vooral bezig met postzegelproblematiek in de eigen stad, waardoor problemen zonder overleg over de grens worden geduwd. Delft gaat de Prinses Beatrixlaan aan hun kant versmallen. Het openbaar vervoer is niet op alle trajecten een goed alternatief. We vragen de wethouder om meer perspectief. Wat de Rijswijkse VVD betreft gaat dit hand in hand met investeringen in de verkeersveiligheid. Bereikbaarheid is niet los te zien van veiligheid. Daarbij moeten we beginnen in onze wijken, op straatniveau. Een drempel kan al ontzettend helpen, net als handhaving. Heeft de wethouder genoeg middelen om de Rijswijkse straten snel verkeersveiliger te maken? Zonder bereikbaarheid en veiligheid in het verkeer kan de liberale belofte niet worden nagekomen. Want Rijswijkers en ondernemers moeten tenslotte snel van A naar B kunnen. Wat de Rijswijkse VVD betreft heeft de gemeente verschillende kerntaken, zoals het zorgen voor veiligheid, bereikbaarheid, een efficiënte dienstverlening, het leveren van goede zorg en het netjes houden van de openbare ruimte. Een overheid die levert en dat gaat nog wel eens mis.

Neem de Marimbahal die waarschijnlijk vertraging zal gaan oplopen, omdat de meerderheid van de gemeenteraad symboolpolitiek wilde bedrijven rondom een kunstwerk. Staat de Marimbahal overigens al in het lange termijn investeringsplan? Onze fractie maakt zich zorgen over de openbare ruimte. Zeker, mede dankzij de Rijswijkse VVD is er geld vrijgemaakt voor het groen en wegenbeheer. Tegelijkertijd lijkt het normaal te worden dat afval naast containers wordt gezet, dat afval op de grond wordt gegooid, dat van je eigen probleem het probleem van een ander wordt gemaakt. Wekelijks zien we opengescheurde afvalzakken naast containers staan. Dit moet stoppen. Een kleine groep verpest het voor de nette meerderheid. Het is wat ons betreft zaak om vaker te controleren op bijplaatsingen en dit te combineren met een keiharde aanpak via boetes. Kan het college aangeven waar ze nu al mee bezig zijn en toezeggen dat deze problematiek harder wordt aangepakt? Zouden hogere bestuurlijke boetes wellicht helpen? Voorzitter, de Rijswijkse VVD wil het college en de ambtelijke organisatie complimenteren met de voorliggende Kadernota. Het is een goed, helder en duidelijk stuk waar zichtbaar veel werk in heeft gezeten. Een helder LTIP, een duidelijk overzicht van gebiedsontwikkelingen. En had dit eerder gekund? Wellicht. Want het was nu soms varen in de mist.

Gelukkig kunnen we nu duidelijker … De voorzitter: U heeft nog een halve minuut, mijnheer Loof. De heer Loof: Dank. Gelukkig kunnen we nu duidelijker inzicht krijgen in de cijfers en sneller bijsturen wanneer dat nodig is. Daarom complimenten voor het goede financiële resultaat voor 2024. Dat hebben we met elkaar gedaan doordat lef is getoond om moeilijke keuzes te maken. En zo krijgt die Pagina 13 van 81

Concept verslag Raadsvergadering Kaderdebat 8 juli 2025

liberale belofte steeds meer vorm in Rijswijk. Een kleine en efficiënte overheid waar veiligheid en sterke economie, bereikbaarheid, zelfontplooiing en oog voor de zwakkeren in de samenleving vooropstaan. De Rijswijkse VVD zal blijven werken aan dit ideaal, want er is nog veel te doen. Laatste zin, de lasten kunnen lager, de gemeente kan efficiënter werken en er zijn investeringen nodig voor het Rijswijk van de toekomst. En daarmee gaan we aan de slag. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Loof. Ik geef nu graag het woord aan de heer Van Enk van het CDA. En ik noemde u volgens mij mijnheer Van het Loof. Excuses daarvoor. Het is mijnheer Van Enk. De heer Van Enk: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, het CDA heeft zich de afgelopen jaren zorgen gemaakt over de Rijswijkse financiën. Nog voor het Rijksravijn toeslaat, raakt onze gemeente al 20 miljoen van onze reserves kwijt aan eigen tekorten. Uit de jaarstukken blijkt nu dat onze financiën weer in kalmer vaarwater geraken. De structurele tegenvallers van nog geen half jaar geleden worden nu gevolgd door incidentele meevallers. En niet te vergeten, een enorm enorme meevaller in de meicirculaire. Dat alles leidt sowieso al tot een overschot op de rekening van 2024. Het eerste echte overschot van miljoenen onder bewind van deze coalitie. En dat is wat ons betreft een felicitatie waard.

Maar we zijn er nog niet, dat zeg ik de heer Loof na. Onze vermogenspositie is nog lang niet hersteld en de structurele Rijksbezuinigingen zijn weliswaar twee jaar doorgeschoven, maar ze komen onverbiddelijk. Na de wake-up call van de provincie vorig jaar kan Rijswijk zich niet meer in slaap sussen. Om te beginnen, het kabinet van mooie belofte partijen is gevallen. En alle nationale vraagstukken zijn blijven liggen, inclusief de noodzakelijke financieringsbehoefte daarvan. Daarnaast is de wereld sinds ons begrotingsdebat in november, u wees er al op, ingrijpend veranderd. En daar kunnen we ook in dit Kaderdebat niet omheen, want met de populistische koers van Amerika en zijn onvoorspelbare president zal Europa een enorme investering in haar defensie moeten doen. Mondiaal staat onze vrije democratie op het spel, of wij nou een juridische paragraaf in onze raadsvoorstellen opnemen of niet. Dus als er straks een kabinet aantreedt dat wel verantwoordelijkheid neemt, dan is er geen ruimte meer voor claims op openbaar vervoer of bedelbrieven voor geld voor jeugdzorg. Laat staan voor de tactiek om tekorten op te stapelen en indruk te maken op het Rijk. Wij roepen dus het college op om de begroting 2026 niet te laten eindigen bij 18 maart.

Met het CDA-amendement op de begroting om meer bezuiniging in te boeken vorig jaar is niets gedaan, maar we komen er dit jaar niet onderuit om heel scherp aan de wind te gaan varen. We moeten ook voor lange termijn de structurele financiën op orde hebben. Dat gezegd hebbende rijst de vraag, wat betekent dit praktisch voor onze bouwopgave? En er zijn al veel sprekers die daar hun visie op hebben gegeven en ik kan me daar grotendeels in vinden. Uit de nieuwe kostenanalyse van die bouwlocaties blijkt dat we daar op termijn zo'n 6 miljoen bij inschieten. Heel verstandig dat het college daar alvast begint reserves voor op te nemen. Maar daarnaast ontstaat met al die nieuwe woningen een toenemende druk op de leefbaarheid in Rijswijk. Het is al gememoreerd. We zijn dan ook niet blij dat de coalitiepartijen nog eens honderden woningen extra toestaan in bouwplan Pasgeld en Havenkwartier om meer sociale huur te bouwen en om openbaar groen mee te kunnen betalen nota bene. Zo gaat het van kwaad tot erger. En die Vervoerregio, waar de wethouder net nog een hoopvolle mededeling over deed, daarvan moeten we constateren dat we in 10 jaar tijd niks hebben bereikt dan één extra bushalte in Rijswijk Buiten.