Concept-verslag raadsvergadering 4 juli 2023

In maart pleitte de wethouder bij de behandeling van de Actieplan Armoedebestrijding+ voor een brede aanpak van armoede, omdat armoede veel breder is dan het hebben van weinig geld. Menstruatiearmoede veroorzaakt namelijk kansen en ongelijkheid. Want dagelijks lukt het meisjes en vrouwen niet om naar school of werk te gaan door het ontbreken van menstruatieartikelen. Het gevolg hiervan is dat hun kansen in de maatschappij aanzienlijk afnemen. En onze Speaking Minds hebben zich over dit vraagstuk gebogen en aanvulling gegeven op de adviezen. Daarop dienen we nu deze motie in. Als laatste dienen we samen met Beter voor Rijswijk een motie in om ervoor te zorgen dat mens en dier in goede harmonie kan genieten in het Wilhelminapark. Met het realiseren van de tijdelijke en definitieve speelzones op het park, komt het losloopgebied voor honden onder druk te staan. Aangezien inclusie verdergaat dan alleen de mensen, is het in de ogen van onze partij een goed idee om een mooie en het liefst een natuurlijke afscheiding te maken om die speelzone heen zodat de kinderen, ouders en hondenbezitters in alle gezamenlijkheid kunnen genieten van het Wilhelminapark. Inclusief is immers niets anders dan samen met elkaar. Dan een kleine beschouwing op die eerste termijn. Kijk wat mij opviel is dat we toch wel redelijk wat uit elkaar liggen op onze visie over hoe Rijswijk er financieel voor staat.

In de eerste termijn hebben we vooral bijvoorbeeld de VVD, Rijswijks Belang, het CDA, ook Beter voor Rijswijk, ChristenUnie en Partij van Gelijkheid & Rechtvaardigheid gehoord over onze financiën. Dat dat wellicht wat beter kan en dat hoor ik niet dus bij alle partijen. Aan de eerste termijn van GroenLinks te horen denken we daar inderdaad wat anders over. Dan hoor ik vervolgens van het college dat we er eigenlijk best goed voor staan. Dat neemt mijn zorgen niet weg want aan de eindstreep zien we toch voor de komende jaren een aantal tekorten. Daarom hoop ik toch dat partijen mee kunnen stemmen met de motie die we hebben ingediend en dat ga ik toch wel in de … De voorzitter: Ik zie dat de heer Van ’t Eind u wil interrumperen. De heer Van ’t Eind. De heer Van ’t Eind (GL): Voorzitter ik heb toch wel wat bezwaar tegen de kleuring van mijn woorden. Voorzitter de heer Van Dam doet alsof GroenLinks de ernst van de situatie niet inziet, dat is niet waar. GroenLinks ziet wel degelijk de ernst van de situatie in. GroenLinks zegt alleen je moet wel koersvast blijven en voorzichtig doorgaan. Dat is echt iets anders ... maar inderdaad voorzitter, wij denken dat het onverstandig is om dan paniek en gewoon … maar nogmaals wel degelijk vinden wij het belangrijk om met elkaar in gesprek te blijven om die begroting gezond te houden. De voorzitter: Wat is uw vraag?

De heer Van ’t Eind (GL): Ik heb ook nog de vraag gesteld aan de heer Van Dam en daar walst hij dan ook weer overheen. Hoe moet ik nu die motie lezen die is ingediend? Is dat nu een handreiking … De voorzitter: Mijnheer Van ’t Eind, wat is uw vraag aan de heer Van Dam? De heer Van ’t Eind (GL): Volgens mij stelde ik net aan het einde een vraag aan de heer Van Dam. Bovendien mag ik in mijn interruptie ook reageren op een onjuiste typering van wat ik gezegd heb voorzitter. De voorzitter: Dat mag ook. De heer Van Dam (WIJ.): Om met de vraag te beginnen voorzitter. De voorzitter: Ik zie dat de heer Sleddering ook … wie wilt u interrumperen? De heer Van Dam wilt u interrumperen? De heer Sleddering (VVD): Uiteraard. De voorzitter: Aan u het woord mijnheer Sleddering. De heer Sleddering (VVD): Kijkt de heer Van Dam wel eens naar zichzelf en zijn eigen partij? Als je nu weet dat je verantwoordelijk bent voor de drie grootste bleeders in deze financiële situatie. Ik noem even de sporthal, ik noem even het Huis van de stad, ik noem even het nieuwe sportpark eigenlijk waar u allemaal voor heeft gestemd. U stemt voor een motie die reparatie op het verlies bij RijswijkBuiten voorkomt. Hoe durft u zo te reageren naar de coalitie op dit moment? De voorzitter: De heer Van Dam. De heer Van Dam (WIJ.): Beginnend met de laatste inspreker, met de VVD.

Dat doen wij omdat wij hier als raad een controlerend orgaan zijn en er zijn een aantal misstappen gemaakt. Die kunnen we herkennen met zijn allen of we kunnen wegduiken. Ik denk dat we die gewoon moeten benoemen. Ik denk dat we dat zeker moeten doen. Dat mag ik, dat mag u, dat mag elke partij hier in deze raad. Om nu te gaan zeggen dat is uw partij geweest die daar verantwoordelijk voor is, dat vind ik echt veel te kort door de bocht. De voorzitter: De heer Sleddering wil u interrumperen. De heer Van Dam (WIJ.): U heeft zelf hier in de … De voorzitter: De heer Sleddering. De heer Van Dam (WIJ.): Meerdere jaren in de in de coalitie gezeten. De voorzitter: De heer Sleddering heeft het woord mijnheer Van Dam. De heer Sleddering (VVD): U kijkt alleen naar anderen en u kijkt niet naar uzelf. U moet uw partijnaam veranderen in van Wij naar Zij en dat kan echt niet meer. U bent absoluut contraproductief bezig en het schaamt u. U moet zich schamen dat u zich zo opstelt. Wij als coalitie en als partij in de raad willen samen naar een goede begroting en een degelijke begroting komen in deze raad. Wat u doet is even de andere kant op kijken dat uw linkerzak helemaal leeg is, door u en dat wij proberen uw rechterzak weer te vullen.

De voorzitter: De heer Van Dam. De heer Van Dam (WIJ.): Sorry maar dat is gewoon echt onjuist wat de heer Sleddering hier vertoont. Dat kan niet en dat is ook gewoon niet zo. Ingaand op het laatste alsof wij alleen aan het wijzen zijn. Volgens mij was ik daar heel erg duidelijk mee met de reactie op GroenLinks. In de eerste termijn heb ik gezegd dat we met zijn allen hebben voorgestemd voor een aantal voorstellen. We zien alleen nu dat we niet de juiste informatie hadden over onze financiële status daarvan. Daarvan zeggen wij misschien hadden we andere keuzes gemaakt op het moment dat we die wél hadden. En ja daarvoor kijk ik nu het college aan, want die informatie hadden we graag willen hebben. Dat wij alleen maar naar onszelf kijken, dat wij de veroorzakers zijn en dat wij helemaal niet mee willen denken over samenwerken is natuurlijk de grootste onzin. Want u heeft ook de motie gezien die voor u ligt. Dan ga ik mee in de woorden van de ChristenUnie. Dat is een handuitreiking en we willen de discussie samen aangaan over hoe we het financieel beter kunnen doen in Rijswijk. Au denkt dat dat geen handuitreiking is, of wat u daar dan leest, dat is uw zaak. Maar dat is vanuit ons betreft is dat gewoon een middel om de discussie hier aan te gaan hoe het wél beter kan. De voorzitter: Mijnheer Van Dam ik zie dat mevrouw Van Nunen u wil interrumperen. Mevrouw Van Nunen.

Mevrouw Van Nunen (PvdA): Voorzitter dank. Ik ken de partij Wij. uit de vorige periode toch ook als een partij met een sociale inslag en met een partij die nieuwe investeringen wilden doen in het belang van inwoners van Rijswijk. De heer Sleddering noemde een paar voorbeelden die in de vorige periode door u ook zelf zijn geïnitieerd. Door de wethouder van uw partij, toenmalige wethouder. Ik ken uw partij ook nu in dit Kaderdebat door een aantal moties die u hebt ingediend als een partij die opkomt voor sociale gelijkheid. Soms kost dat inderdaad een investering. Hoe kijkt u daar dan tegenaan tegen de moties die u nu indient zonder dekking? Daar wil ik graag een antwoord op. Als dan een beetje in een relatie tot wat de heer Sleddering zei de reflectie van uw partij op uw eigen handelen, nu en in het verleden. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Van Nunen. De heer Van Dam wilt u daarop reageren? De heer Van Dam (WIJ.): Dan zou ik graag willen horen van mevrouw Van Nunen welke moties er zonder dekking er allemaal zijn gekomen? Mevrouw Van Nunen (PvdA): De menstruatiemotie om het zo maar even heel kort te zeggen, die u net indiende en die geen dekking op dit moment heeft. De heer Van Dam (WIJ.): Mevrouw Van Nunen als u nu op iBabs zoekt … De voorzitter: De heer Van Dam.

De heer Van Dam (WIJ.): Dan is dat gewoon aangepast en staat daar naar aanleiding van de woorden van de wethouder gewoon een financieel kader in. Dus ik zie niet in waar de mevrouw Van Nunen dat bedoelt. Ingaand op wat zij vindt van mijn partij, dat we inderdaad mensen helpen hier in Rijswijk. Ja dat klopt en daar staan we nog steeds achter. Dat is ook te zien denk ik aan onze inbreng vanavond. Maar reflecteert ook in de moties die we hebben ingebracht, dus in ieder geval dank daarvoor. Volgens mij was ik nog niet teruggekomen op GroenLinks want die vroegen ook nog een vraag over hoe wij dan verder willen. Ik ben in ieder geval blij met uw woorden over onze motie dat u het gesprek wil aangaan. Ik kijk daar in ieder geval uit naar de uitvoering van de motie als hij het vanavond haalt. Ik hoop dat ik daarmee de vraag heb beantwoord. Ik weet niet of ik helemaal volledig ben geweest door de laatste twee interrupties. Dan een tweede onderwerp wat ik

nog hier heb staan. Is dat ook de leefbaarheid die in Rijswijk onder druk zou staan niet helemaal overeenkomt met de visie, of althans de repliek die ik terugkreeg in de eerste termijn van de wethouders. Ik zou daar graag toch wat meer toelichting op willen geven met een voorbeeld. Als we kijken naar het havengebied, dan kregen we daar een presentatie over. Over een aantal woningen dat daar wordt toegevoegd. Daarin staat wonen echt op nummer één. Wat ik ook snap want dat is de investering van de investeerder die daar gaat bouwen. Echter als wij dan vragen stellen over hoe gaan we dan al die mensen daarnaartoe krijgen naar die enorme woontorens die daar komen? Als we dan vragen stellen over maar hoe is het sociale aspect daarin ingestoken? Is daar ruimte voor ondernemen? Is daar ruimte voor een sociaal samenkomen? Dan staan vaak die plannen als laatste op de agenda om ontwikkeld te worden. Vandaar ook onze motie om daar nu eens een keer de prioriteit aan te geven. In plaats van het alsmaar alleen maar toevoegen van woningen. Want ik denk dat de realiteit toch echt is dat we straks 1. volledig vaststaan en 2. dat onze faciliteiten die we nu hebben onder zulke grote druk staan dat die daar straks onder bezwijken. Ik denk dat we dat niet willen als Rijswijk. Ik denk dat als Rijswijk een leefbare stad willen. Vandaar ook die motie.

Dan heb ik nog twee moties van andere partijen waar ik graag nog een reactie op wil. Ik zie een motie van de VVD over de CID-Binckhorst over grote projecten. Dat lijkt mij prima, maar ik hoorde nog niet in de eerste termijn van het college of we dat ook kunnen als Rijswijk. Een project buiten onze stadsgrens als groot project aanmerken. Ik wil daar toch een reactie op voordat ik kan meestemmen of tegenstemmen. Dan nog een verduidelijkende vraag over die 500.000 euro. Dat is dan een motie van Rijswijks Belang. Er werd gesteld door de wethouder in de eerste termijn dat er een juridische uitspraak is geweest dat we die 500.000 euro niet kunnen verhalen op deze mensen. Ging die uitspraak alleen over de juridische kosten of ging die uitspraak ook over die 500.000 euro? Daarbij wil ik het laten. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Van Dam. Om even bij u te checken welke moties u nu indient en handhaaft. Ik heb hier als titel motie Verbreden en verduurzamen uitgiftepunten menstruatieartikelen die dient u in. Motie Hek rond speelzone Wilhelminapark. Motie van treurnis. Motie Transparantie in financiën. Motie Kopen mogelijk maken voor starters. Motie Leefbaarheid voor woningbouw. Dat waren de moties. Is het compleet? Plus het amendement wat eerder was ingediend. Dan is dat ook correct. Dan wil ik graag nu het woord geven aan mevrouw Woudstra fractievoorzitter van D66.

U heeft negen minuten mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra (D66): Hij doet het dank. Voor de voorzitter alvast, onze moties blijven staan en daarover zo meteen soms meer. We zien veel doorzettingsvermogen bij het college. Dank daarvoor. We werken als raad aan initiatieven, kaders en controle. Dat geldt zeker voor de financiën, waar ik mijn inbreng ook mee begon. Daarmee herkennen wij de typering over het verschil tussen oppositie en coalitie op zijn allerminst. Financiën waar ik net dus ook mee begon. Geld gaat om keuzes. We hebben een begroting met budget en mogelijkheden om te investeren. Het gaat om hoe we dat inzetten voor de gezonde groei van Rijswijk. Voor huidige en toekomstige inwoners, zonder later meer kosten te hebben. Eerder hebben we een overzicht gemaakt, dat heet het transparant begroten. Dat overzicht zouden we graag gebruiken richting de volgende begroting om weer net zo transparant te kunnen begroten. Waar hebben we verplichtingen en waar kunnen we keuzes maken? Voor ons is dat voldoende om door te gaan richting begrotingsdebat. Daarmee steunen we de ingediende moties die wat anders voorstellen niet. Risico en verlies kunnen ook in de komende periode wel gebeuren. Dat betekent dat we voorzichtig moeten zijn en als raad het zicht moeten houden op onze uitgaven.

Daar houden we natuurlijk graag rekening mee en willen de wethouder meegeven dat we daar ook hem op zullen controleren. We vinden dat we dat samen met onze collega's hier ook samen op moeten pakken en samen scherp op moeten zijn en dus mag de wethouder van Financiën dat ook zijn dat scherp, ook naar uw colleges en naar ons. Laat duidelijk merken dat 2026 niet zomaar komt of ons overkomt. Dank voor de verdere beantwoording van onze inhoudelijke vragen, zeker over communicatie met inwoners, de uitvoering en

participatie. Het vervolg daarop zullen we zeker blijven volgen. We zijn blij om te zien dat wonen, leefbaar en groen samen kunnen gaan. Er komen nog een paar punten terug die voor ons onduidelijk waren. Je thuis voelen in de stad en wonen voor de toekomst. Dank voor alle inzet vanuit de wethouder en goed dat er al meer stappen zijn dan dat wij wisten. U bent op de goede weg. Maar om ook buiten deze zaal te laten zien wat een aandacht het krijgt en hoe belangrijk het is, dienen we de motie toch in, maar in de lijn die u aangaf in uw beantwoording. Toegankelijke speeltuinen. Goed dat dit bij vervanging van speeltoestellen aan de orde is, maar dan kijken naar toegankelijke toestellen. Betekent dit dat we per toestel kijken of is het toch per speeltuin, vraag ik de wethouder? Toiletten. We hebben de afgelopen jaren samen met Beter voor Rijswijk regelmatig aandacht gevraagd voor inclusie en specifiek toegezegd gekregen dat er meer openbare toiletten zouden komen. Nu ligt er een voorstel voor toiletten, dat is mooi, maar we zouden ook willen kijken nog steeds naar de HogeNood app en ook waar in Rijswijk eigenlijk die toiletten dan kunnen komen. Zo'n HogeNood app is bijvoorbeeld ook handig om te weten waar zo'n toilet is, bijvoorbeeld naar De Altis, zodat je weet dat je daarheen kan.

Zou u dat ook mee willen nemen in de verdere uitwerking zodat we op de goede plekken de goede toiletten neerzetten? Heel goed om te horen dat we dertig kilometer per uur erop kunnen inzetten en dat er meer aandacht komt voor gedrag. Dat is echt nodig. Onze keuzes zijn lastig en de ruimte beperkt, dus blijf lef en creativiteit tonen, zeker als het gaat om fietsers en voetgangers, maar ook alle andere vormen van mobiliteit. Van grijs naar groen. U gaf aan dat scholen nog bezig zijn, tenminste één school bezig is met schone lucht. Weten we ook waarom niet meer dan één school op dit moment zo'n aanvraag heeft ingediend? Zou in de gesprekken met scholen mee kunnen nemen om toch echt die aanvraag en die mogelijkheden te gebruiken? Want we weten dat er meer scholen zijn waar schone lucht noodzaak is. U gaf aan dat de WarmtelinQ voorkomt dat we nu in het Wilhelminapark stappen kunnen zetten. Dat we moeten wachten op de A4 en de viaductenaanpak. Voor ons duurt dat te lang, maar we willen ook duurzaam kunnen investeren. Kunnen we richting de begrotingsbehandeling van u informatie ontvangen wat we wél kunnen doen in het Wilhelminapark zodat in elk geval de actie er is, want niet al het asfalt in het Wilhelminapark ligt op een toekomstig fietspad. Graag zien we dat antwoord dan dus voor de begrotingsbehandeling. Samen in Rijswijk, armoede.

We merken dat steeds meer mensen afstand doen van hun huisdier vanwege geldproblemen. Dat helpt het welzijn van mensen niet en het helpt het welzijn van dieren niet. Kan het college aangeven of het welzijnswerk en het financieel loket aandacht hebben voor ook dit deel van welzijn en kosten? Dan wel dat daar aandacht voor komt. Dank voor de aandacht voor menstruatiearmoede. Ik hoor net dat het iets is gewijzigd, maar wij gaan ervan uit dat het uit het armoedebudget wordt betaald en als dat het geval is, dan blijven wij de motie steunen. We vroegen nog naar een meerjarige financiering van welzijnsorganisaties. Daar hebben wij nog geen antwoord op gehoord. Kunt u aangeven of u naar aan het kijken bent dat ook meerdere organisaties structureler met hun begroting om kunnen gaan zonder onze efficiëntie op die begroting te verliezen? Cultuur, ons geschiedenis en ons erfgoed doen ertoe. We zijn blij dat het Koetshuis in ere wordt hersteld en er weer een Open Monumentendag komt. Wat gaat de wethouder doen om visie op cultureel erfgoed uit te dragen? We hebben namelijk een visie, maar volgens ons ligt hij nu een beetje in een la en willen erg graag uit. Juist binnen het kader van trots zijn op Rijswijk en de begroting die we hebben. Bewegen en buitenspelen. We hoorden mooie inzet voor de huiskamers.

We vragen ons ook om te kijken of dat ook buitenhuis in ons groen mensen bij elkaar kunnen komen en makkelijker gemaakt kan worden. Want ontmoeten kun je ook buiten doen. We maken ons hard voor een veilige buurt, ook buiten. Wijk, gemeente en wereld. Met het college trekken we graag verderop geweld tegen vrouwen. Om dat duidelijk te maken ben ik vandaag in het oranje voor Orange the World en sta ik dus ook hier want dan kunt u goed zien hoe belangrijk die aandacht is voor geen geweld tegen vrouwen. Rijswijk heeft kennis en ervaring die we kunnen delen. We hebben toegezegd Turkije na de aardbeving te ondersteunen. Hoe is het met de samenwerking met de VNG voor de wederopbouw in Turkije en Oekraïne? Dank voor al die antwoorden over communicatie en ondernemers. We verwachten dat inwoners ook echt binnen kunnen lopen met vragen in

het Huis van de stad en we zullen de invulling blijven volgen. En vragen letterlijk en figuurlijk aandacht voor toegankelijkheid. We horen graag of een maquette in het Huis van de stad binnen de budgetten zou passen, dan wel gaan daar graag over in gesprek. Ook of de drempels voor de ondernemers zo laag mogelijk zijn. We horen graag nog van de burgemeester tot slot hoe het met de foutgeparkeerde deelscooter gaat. Want als die voor onveiligheid zorgen, is de afspraak dat ze direct weggehaald kunnen worden. Met dank. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Woudstra. U handhaaft de ingediende moties ook. Dan geef ik graag nu het woord aan de heer Sleddering fractievoorzitter de VVD. U heeft acht minuten mijnheer Sleddering. De heer Sleddering (VVD): Dank voorzitter. Ik begin meteen met de moties van de VVD. De motie Preventief fouilleren zullen wij niet in stemming brengen. Wij zijn geheel overtuigd van uw antwoord. Wij hebben volstrekt vertrouwen in uw inzet in de driehoek om wanneer het nodig is dat ook gepast te gebruiken. Dus die zullen wij niet in stemming brengen wij vertrouwen u volledig op uw inzet. Dan heb ik onze motie Beperken lastenstijging. Ik heb de wethouder Financiën goed gehoord. De financiële kaders in het beleid zijn duidelijk. Maximaal 3,1 procent stijging.

Ik wilde alleen maar met deze motie zeggen jongens, als het een beetje tegenzit, kijk dan niet in eerste instantie naar burgers en bedrijven voor extra lasten. Maar wij vertrouwen erop dat u binnen dat 3,1 procent alles kunt regelen. Dus wij gaan u zien bij de begrotingsvoorstellen. Mochten wij daar opeens andere beelden zien, dan weet u hoe wij daarover denken. Dat bij moeilijke tijden wij vooral moeten kijken naar onszelf en niet naar burgers en bedrijven. Dus die motie gaan wij niet in stemming brengen. Dan kom ik op de motie Bestemmingsreserves. Die had ik graag willen intrekken of in willen dienen, maar ik heb geen antwoord gekregen. Dus daar wacht ik nog even op tot het college tweede termijn of hoe zij daarover nadenken. Dat ik vind dat de bestemmingsreserves even geanalyseerd moeten worden of dat het dood geld is of levend geld. Dus die blijft staan. Mijn vierde motie over een Groot project CID Binckhorst, had ik graag willen intrekken of in stemming brengen. Maar ik heb ook geen antwoord gekregen wat u daarvan vindt. Dus ik moet hem helaas laten staan tot de tweede termijn. Dan kom ik toch nog even over het algemene debat hier. Wij zullen tegen moties die ingediend zijn stemmen als wij de indruk hebben dat het extra inspanning van het college vraagt en het ambtelijk apparaat. Dat kunnen we even nu niet gebruiken. Daar zullen we daarop tegenstemmen.

Er zijn een aantal motie waar we ook mede ondertekend hebben die steunen we uiteraard. Maar symbolisch wil ik toch even iets zeggen over dat die motie over de menstruatiearmoede. Het is natuurlijk een vreselijk woord. Ik vind eigenlijk een schande dat wij daar hier in de raad over moeten praten. Dat moet gewoon in een rijk land als Nederland gewoon geregeld worden. Daar hebben we geen motie voor nodig, dat moet op het stadhuis in het kader van het armoedebeleid gewoon geregeld worden. Ik vind het eigenlijk een te gênant voor woorden dat we dat via een motie moeten afdwingen. Dus ik ga ervan uit dat de wethouder dat gaat regelen via het armoedebeleid en ik wil daar eigenlijk als raad niet over praten. Voorzitter ik sluit af met een persoonlijke noot. Want dit was mijn laatste inbreng in deze raad. Volgende week hoop ik mijn zeventigste verjaardag te vieren. Dat is voor sommige publieke functies rechter, burgemeester, de pensioengerechtigde leeftijd. Zo voel ik dat persoonlijk ook voor een lid van de gemeenteraad. Daar komt bij dat ik het buitengewoon verstandig vind om op tijd plaats te maken voor een volgende generatie die gelukkig binnen de VVD Rijswijk volop aanwezig is. Voor ze mij een Muppet opa gaan noemen, ben ik weg. De afgelopen dertig jaar heb ik in mijn vrije tijd altijd ingezet voor onze mooie stad Rijswijk.

Als bestuurslid van het protestant christelijk basisonderwijs, als voorzitter van de Rijswijkse hobbyclub, als voorzitter van de Raad van Toezicht van Trias en als lid van de Raad van Commissaris van Vidomes. En last but not least, als lid van de Rijswijkse gemeenteraad. De jaren vanaf 2014 als fractie assistent en vanaf juni 2017 als lid van de gemeenteraad waren intensieve jaren. Never a dull moment in Rijswijk. Er is altijd wat te doen, maar vooral positieve zaken. Een groeiende groene stad, met veel voorzieningen op het gebied van cultuur, sport en recreatie. Een bloeiend bedrijfsleven, zorgend voor

werkgelegenheid en inkomsten ja zeker voor de gemeente Rijswijk. Kortom een stad en zeker in het dorpse Oude Rijswijk, waar het prettig is om te wonen. Dat zal ik hopelijk nog lang blijven doen. U bent dus gewaarschuwd, u bent nog niet van mij af. Ik dank de collega's in de gemeenteraad voor de prettige samenwerking in het belang van Rijswijk. Discussies waren soms stevig en hard. Maar op het persoonlijke vlak is er vaak respect voor elkaar en dat is heel belangrijk. Ik wens u allen vele politieke en gezonde jaren. Dank voorzitter. De voorzitter: Ik denk dat iedereen nu heel erg verbaasd is. Mijnheer Sleddering heel erg dank voor uw mooie woorden. Ik heb grote waardering voor u, voor u als raadslid, als fractievoorzitter voor uw inbreng in de samenleving, maar ook in de raad. Ik heb u gezien als een heel gezaghebbend raadslid. Waar links rechts iedereen naar u luistert. Dat is bijzonder knap, zeker in deze tijd waar gezag aan het afnemen is, heeft u dat van nature zelf kunnen opbouwen. Dus mensen vertrouwen u en ik vind het heel erg jammer. Maar ik heb ook heel veel respect voor mensen die op tijd weten te stoppen. Dat is ook iets wat in de politiek, in het openbaar bestuur soms helaas niet vaak gebeurt. Ik noem geen namen, maar ik waardeer dat. We gaan natuurlijk op een hele gepaste manier nog afscheid van u nemen. Dank daarvoor.

Dan ga ik nu het woord geven aan de heer Van Enk van het CDA. U heeft zeven minuten spreektijd. De voorzitter: Mijnheer Van Enk aan u het woord. De heer Van Enk (CDA): Ik dacht even de heer Sleddering vertrekt en ze sluiten mijn microfoon ook maar vast af. De voorzitter: Ik wil graag stilte in de zaal, alle aandacht voor de heer Van Enk. en ik wist niet wat er zou komen. De heer Van Enk (CDA): Ik wist niet wat er zou komen net, maar ik vond het al wel heel opvallend dat de heer Sleddering die moties die ze hadden ingediend begonnen in te trekken waar ik ze juist wilde gaan steunen. Maar nu blijkt dus waarom. Voorzitter en pal daarvoor nog zo'n heftig debat. Waar we elkaar met respect bejegenen, maar waar we het wel van harte oneens mogen zijn met elkaar en dat ging natuurlijk over de financiën. Het is denk ik nu niet zo zinvol om naar elkaar te gaan wijzen hoe is dat tekort nu ontstaan? Maar ik vind wel vanuit CDA, daar hebben we ook de vraag over gesteld. Het is wel zinvol om te bepalen met elkaar wanneer doemde dit nu op dit tekort? Dat was ook de aard van de strekking van de vragen die het CDA aan het college heeft gesteld. Als ik de wethouder beluister dan komt het er eigenlijk op neer dat de positie van Rijswijk nog steeds goed is, of ruim voldoende. Ik haalde er een beetje uit dat we ons niet zoveel zorgen moeten gaan maken.

Waarmee ik impliciet ook antwoord kreeg op de vraag, wanneer heeft de wethouder nu binnen het college ook echt aangezet tot de koerswijziging op de financiën? Waarschijnlijk nog niet en dat is ook wel bewezen vorige week toen er nog een aantal voorstellen voorlagen die behoorlijk veel geld kostten, waarvan de pandjesbrigade is genoemd als een ongedekt voorstel structureel zeven ton. Maar, dat zeg ik aan de heer Van ‘t Eind als fractievoorzitter van GroenLinks, dat was ook een hamerstuk vorige week nog. Waar we op initiatief van GroenLinks zes miljoen over de komende drie jaar hebben besteed aan subsidies voor isolatie. Die zijn natuurlijk voor een goed doel bestemd. Alleen het gaat erom dat wanneer je weet dat de financiële situatie van Rijswijk zo is als die is, maakt het CDA net als andere partijen vorige week en dat lag dwars de oppositie en coalitie heen, gewoon een andere keuze. Dan zeggen wij is mooi, ik mijn zin graag even af. Het is mooi, maar we kunnen niet alles in Rijswijk en alles in één keer goed doen. Om dan in deze situatie nog zes miljoen die het vermeende overschot waren van de vorige jaarrekening om die dan uit te geven aan die subsidies. Daarvan zeg ik daar maakt het CDA dus duidelijk een andere keuze dan bijvoorbeeld GroenLinks.

De voorzitter: De heer Van ’t Eind. De heer Van ’t Eind (GL): Voorzitter goed de heer Van Enk beantwoordt een deel van de vraag toen hij zijn zin afmaakte. Maar toch een vraag aan de heer Van Enk. Is de heer Van Enk het met mij eens dat op het moment dat je ergens een besluit neemt, dat je vervolgens dat besluit gaat uitwerken en dat het dan ook heel logisch is om dat door te voeren. Het is niet zo dat we op het moment dat we besloten daar geld voor vrij te maken, dat er toen die enorme tekorten waren. Dat is later ontstaan en dat is een uitwerking. En vervolgens is het logisch om richting de begroting en volgens mij heeft de wethouder daar keurig op geantwoord wethouder Financiën in de eerste termijn hoe hij dat richting de komende begroting wil gaan doen. De wethouder heeft toegezegd ook met een sluitende begroting te komen. Ik neem aan dat de heer Van Enk ook gehoord heeft. Dus ik begrijp ook gewoon niet zo goed waarom de heer Van Enk blijft doorgaan op het feit dat de wethouder van Financiën niet een koerswijziging doorgezet zou hebben. Volgens mij zat dat gewoon in de beantwoording van de eerste termijn van de wethouder Financiën en … De voorzitter: Mijnheer Van ’t Eind wilt u tot … interrupties moeten wel wat korter. De heer Van Enk. De heer Van Enk (CDA): Maar de voorbereiding inderdaad van dat raadsvoorstel die lag al ergens in december meen ik, daar hebt u gelijk in.

Maar het besluit is toch echt vorige week gevallen. Het college had ook kunnen besluiten intern, laten we dit voorstel even temporiseren of laten we daar even mee wachten totdat we het beeld compleet hebben. Dat is waar ik naar op zoek was en als het college dat niet doet, dan heeft de raad daar verantwoordelijkheid in. Daar heeft mijn fractie dus duidelijk een andere keus gemaakt dan die van u. Wij vinden de financiële situatie dermate alarmerend dat we wel degelijk de koers moeten wijzigen. Daar wil ik het bij laten en daarmee steunt het CDA de motie van treurnis. Wij steunen ook de oplossing om in ieder geval te zorgen voor de begroting om transparant te gaan begroten, zodat wij keuzes kunnen maken om de koers te wijzigen. Dat wat betreft de financiën. Dan hadden we nog een reactie van de wethouder Bentvelzen op de vraag rond de Participatiewet. Voorzitter het mooie van dit antwoord, het verheugende nieuws vinden wij toch in ieder geval dat van de, wat was het de 220 mensen die gesproken zijn van de doelgroep, er inmiddels 77 in enige manier zijn geactiveerd. Met een baan, met werk, met misschien vrijwilligerswerk, maakt niet uit. Maar dat vinden wij verheugend nieuws. Want dat bewijst dat de keuze die we twee jaar geleden hebben gemaakt, dat dat een relevante keuze was, dat dat effect gaat opleveren.

Niet alleen voor die mensen zelf om ze weer gelukkiger te maken met een functie en een doel in de samenleving, maar ook kan het wel degelijk een financieel effect opleveren in ons bijstandskosten. Het enige waar de mist over blijft bestaan is, is dat amendement wat door de raad zwaar bevochten is destijds, is dat nu uitgevoerd of niet? Als we dan lezen in de beantwoording van onze vragen dat overigens, staat er letterlijk overigens, volgende week een derde consulent zal worden aangetrokken. Dan lees ik a contrario erin dat er dus niet vanaf meet af aan begin vorig jaar met drie consulenten is gewerkt. Dat zou hebben betekent dat we niet 220, maar dat we van die hele doelgroep van 1100, ongeveer misschien het dubbele of de helft hadden gesproken. Dat was immers de bedoeling destijds van het amendement. Dus graag van de wethouder opheldering van dat misverstand. Want amendement is het besluit van de raad en dat is wat ons betreft heilig primaat van de raad moet gerespecteerd worden. Wij dienen sowieso daar graag een motie over in voorzitter. Die gaat over het overzicht wat we graag willen zien in de jaarstukken vanaf volgend jaar wat er met de uitvoering van amendementen is gebeurd en hoe de stand daarvan is. We kennen de hele stapel moties en toezeggingen iedere forum, dat is zoveel en zo groot. Daar praten we niet meer over.

Maar wij vinden toch een amendement dat dat de moeite waard is om dat in het jaarstuk gewoon zakelijk weer te geven wat daarvan is uitgevoerd. Anders praten we hier in een Kaderdebat eigenlijk, in een Begrotingsdebat eigenlijk over dingen die we uiteindelijk niet gaan doen of die verwateren, die we vergeten. Voorzitter ik kom aan wethouder van

Mobiliteit, de heer Van de Laar. Die heeft in ieder geval gezegd over het participatieproces de complementaire motie voorgesteld door GroenLinks. Hij stelt voor om na de zomer een gesprek aan te gaan met de vraag wanneer vertrouwen wij op een derde in zo’n participatieproces en wat kunnen we beter doen? Ik denk dat dat beter is om met elkaar af te spreken, te reflecteren op hoe het tot nu toe gaat aan de hand van de feiten en daar een analyse van te maken. Dan dat we meteen in de reflex schieten van nieuwe regels stellen, dat dat lost vaak niks op. We hebben al een heleboel regels in de wet, maar ook in Rijswijk in de raad, meermaals besproken. Dus ik heb meer behoefte aan een goede evaluatie van waar het schort dan nieuwe regels. Ik zou niet te veel vertrouwen op die derde partijen. Ik vind echt dat wij als gemeente als openbaar bestuur het openbaar belang moeten afwegen. Daar als raad ook een cruciale rol in moeten blijven spelen. Wat betreft de MRDH heeft hij gezegd die vervoersregio daar heb ik toch echt het gevoel dat wij als gelijkwaardige partijen met elkaar omgaan. Voorzitter dat kan zijn gevoel zijn in de vergaderingen aldaar, maar als ik naar de resultaten kijk voor Rijswijk vooral voor de infrastructuur waar ik het over had en ook die noodzakelijke autoinfrastructuur, dan heb ik dat idee helemaal niet.

De provincie, kan wat dat betreft wel degelijk een verbetering zijn, omdat dat een politiek gelegitimeerd bestuur is. Daar hebben wij ook allemaal weer als Rijswijkers onze gekozen bestuurders zitten die we kunnen benaderen. De voorzitter: Ik zie dat mevrouw Woudstra u wil interrumperen. Mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra (D66): Ik ben geënterd. De MRDH, democratie van het MRDH raakt ons zeer. Dus ik hoop dat ik de heer Van Enk aan mijn zijde vind als ik vraag als we inderdaad de democratie rondom de MRDH ook willen verbeteren. Hij zegt dat hij de provincie meer vertrouwt omdat het democratisch is. Wat we eerder in de provincie zagen, is dat onze regio dan het geld niet krijgt omdat er andere keuzes worden gemaakt. Dus ik zie zowel voor als nadelen van de MRDH. Maar vind ik hem aan mijn zijde als we de MRDH democratischer willen maken? De voorzitter: De heer Van Enk. De heer Van Enk (CDA): De tijd dat de provincie Zuid Holland infrastructuur bekostigde is heel erg lang geleden. Ik denk dat we ons dat niet eens meer herinneren. Maar ik zou het een kans willen geven. De voorzitter: Mijnheer Van Enk u bent al bijna … De heer Van Enk (CDA): Als u het zich nog wel herinnert wordt het ook voor u tijd om langzamerhand afscheid te nemen denk ik. De voorzitter: Uw spreektijd is bijna voorbij, nog een halve minuut. De heer Van Enk (CDA): Ja bijna voorbij. Ik kom op de heer Wit.

De heer Wit heeft gezegd dat de uitvoering van de witgoedregeling waar wij ons zo enorm aan hebben geërgerd dat het college daar nog steeds over aan het leren is. Ons advies is nu in ieder geval doe dit nooit meer. Want het gaat niet alleen om de kloof tussen internetgebruikers die heel slim zijn en mensen die helemaal geen internet hebben of die vaardigheden niet hebben. Ik hoor ook net vallen zo by the way dat er iets nieuws wordt bedacht waar mensen met een QR-code op kunnen inloggen. Daarmee gaan een heleboel, vooral oudere mensen in Rijswijk dus opnieuw de boot missen. Dan moeten we het niet meer hebben over inclusiviteit, want die sluiten we dan gewoon uit. Dus ik zou graag een toezegging hebben om het nooit meer zo te doen. Dank u wel.

De voorzitter: Dank u wel mijnheer Van Enk. Ik heb hier twee moties. Motie Overzicht uitvoering amendementen in jaarstukken die dient u in. En de motie Aanpak verkeersasociaal gedrag. Klopt dat? Klopt ook deze administratie. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Van Nunen van de Partij van de Arbeid. Mevrouw Van Nunen (PvdA): Voorzitter dank. Dank ook aan het college, de diverse wethouders voor de beantwoording. Wij horen wethouder Van Dam zeggen dat dit geen unieke situatie is voor Rijswijk waarin wij beland zijn. Ik hoop dat iedere partij in deze raad dit ook goed tot zich genomen heeft. Het financieel beleid van Rijswijk is zorgvuldig en geen zooitje om het maar even in gewone taal te noemen. Wij voeren verantwoord financieel beleid alleen wij hebben wel de rijksfinanciën tegen op dit moment. Dat wil zeggen daar hoort, zoals u ook in eerste termijn zei, daar hoort een krachtig protest tegenover. We hebben begrepen dat dit college samen met andere gemeenten dit ook gaat doen. Liefst ook samen met gemeenteraden, raden in verzet. Voorzitter nog een paar dingen die zijn blijven liggen in eerste termijn die wij wél hebben gesteld als vraag. Namelijk de pilot startersbanen voor statushouders. Wij hadden begrepen dat de wethouder daar positief tegenover staat, tegenover de pilot die in diverse gemeenten wordt opgestart.

Hoe start het daarmee in Rijswijk? Want meedoen op de arbeidsmarkt is meedoen in de samenleving. Kunt u daar alsnog op ingaan? Ik wil toch nog even iets zeggen over de moties van treurnis, dan wel afkeuring. Ik wil dat echt nadrukkelijk zeggen als Partij van de Arbeid. De rechtbank complimenteert de gemeente dat zij humanitair en zorgvuldig heeft gehandeld in de kwestie van statushouders in het hotel. Ik wil echt nadrukkelijk zeggen dat dat oordeel en die conclusie voor de Partij van de Arbeid heel zwaar weegt. Voorzitter een paar moties nog van ons die ingediend zijn in eerste termijn. Wij horen de wethouder Bentvelzen zeggen, we bereiken tachtig procent van de doelgroepkinderen. De voorzitter: Ik zie dat de heer Weterings u wil interrumperen. De heer Weterings. De heer Weterings (RB): Twee korte vragen voorzitter. Hoe doen we dat als er nog een grotere groep komt, of wat er nu nog in het hotel zit en ook blijft zitten terwijl ze misschien mogelijk ergens anders heen moeten. Hoe staat de Partij van de Arbeid daar dan tegenaan? Vindt u het ook goed dat dan Rijswijkse gemeenschap mag opdraaien via belastingcenten om die hotelkosten te betalen? De voorzitter: Mevrouw Van Nunen. Mevrouw Van Nunen (PvdA): Voorzitter wij kijken de situatie per geval en per situatie die zich voordoet. Dus daar kan ik geen antwoord op geven en daar wil ik ook geen antwoord op geven.

De voorzitter: De heer Weterings. De heer Weterings (RB): Jammer hoor, beetje jammer. Beetje flauw ook. De voorzitter: Mevrouw Van Nunen. Mevrouw Van Nunen (PvdA): Voorzitter ik ga door. Wethouder Bentvelzen zei iets over het bereik van doelgroepkinderen in de peuteropvang met een mogelijke achterstand. Die zei tachtig procent bereiken we hoera. Voor ons, in ieder geval daar ga ik even vanuit indieners van de motie, maar zeker van de Partij van de Arbeid, is honderd procent bereik eigenlijk het doel waar we naar streven. We houden de motie op zich nog even aan omdat we inderdaad, net zoals u zegt, de pilot in Den Haag willen volgen. Maar we vinden uw argumentatie om het niet te doen in Rijswijk op dit moment niet heel erg overtuigend, maar we volgen graag de pilot in Den Haag en komen erop terug in latere instantie. Ik heb nog even een ander punt wat ik in de

eerste termijn niet kwijt kon in mijn zeven minuten. Dat is namelijk de transparantie van reactie op adviezen van de Adviesgroep Sociaal Domein. Voorzitter die ongevraagde adviezen staan gewoon op onze website. Maar wat we missen, is de reactie van het college op die adviezen. Kunt u toezeggen gewoon uw reactie op die ongevraagde adviezen van een zeer door ons gewaardeerde adviesgroep, ook gewoon te vermelden op onze website? Graag uw reactie. Dat zestig procent geen, een ander punt, geen sociale huurwoning achterlaat bij het betrekken van een appartement uit het Woonfonds vinden wij toch eigenlijk wel teleurstellend. Dus mijn vraag is, of nogmaals mijn vraag dat was het in de eerste termijn, of aan de verwachtingen is voldaan? Ik hoor graag de reactie van de wethouder. Moeten we dan het Woonfonds niet meer inzetten op eengezinswoningen? Als blijkbaar geen appartementen uit de sociale huursector worden verlaten voor een huurwoning uit het Woonfonds voor pakweg vierhonderd euro meer en met dezelfde woonruimte. Graag uw reactie op mijn vraag. Ook de vraag en de motie van Don Bosco of betrekking hebbend op Don Bosco, is niet helemaal bevredigend beantwoord. Ik heb geen duidelijk antwoord gehad of Don Bosco nu meerjarige financiële zekerheid krijgt. Of dat zij nog steeds per project hun aanvraag moeten indienen en dan blijft de situatie zoals die nu is.

Dus ik hoor graag wat het college denkt aan verbetering in de relatie met Don Bosco voor te staan. Voorzitter ik laat het even hierbij in deze termijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Van Nunen. Dus die motie Geen drempels voor deelname aan voorschoolse peuteropvang die trekt u in? Oké. De motie Een stevige positie voor Don Bosco dient u wél in? Mevrouw Van Nunen (PvdA): Ik wacht nog even de reactie van het college in tweede termijn af voorzitter. De voorzitter: Dus die dient u niet in, nu niet. Mevrouw Van Nunen (PvdA): Nee afhankelijk van de reactie van de wethouder. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Van Nunen. Dan gaan wij door naar de fractie van de ChristenUnie. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Harmsen. U heeft zes minuten mevrouw Harmsen. Mevrouw Harmsen (CU): Dank u wel voorzitter. Ik heb ook nog één punt wat ik in mijn vorige termijn niet kwijt kon. Dat is eigenlijk meer bijna een opmerking. De stationsuitgang Pyramide. Ik wil die toch even onder de aandacht blijven brengen van het college. Die heeft namelijk een dubbele functie. Het is niet alleen een stationsuitgang voor Rijswijk. Je ziet ook dat er meer fietsnietjes bijgekomen zijn. Hij heeft ook een functie van een voetgangerstunnel bij één van de belangrijkste verkeersknooppunten van Rijswijk het Eisenhouwerplein.

Mocht er in de toekomst, we denken graag in jaren vooruit en niet alleen het bosbrandje van morgen. Mocht er in de toekomst besluit genomen worden over deze stationsuitgang, moeten we er ook rekening mee houden dat we daar dus de voetgangerstunnelfunctie van het station afsluiten als wij die uitgang zouden afsluiten. Ook heel veel fietsers meer over het Eisenhouwerplein zouden moeten fietsen in grote haast om een trein te halen. Wou ik nog even meegeven. Wat vindt de wethouder daarvan? Dan over die twee moties eigenlijk over financieel beleid van de gemeente. Want ik merk gewoon het wordt heel diffuus. Ik wil even wat duidelijkheid scheppen. Er is een motie met een duidelijke kleur van wantrouwen en er is een motie financieel gezond. Dat is zoals ik al zei dat is een handreiking. Er werd even gevraagd waarom is dat vanuit de oppositie gedaan? We hebben het heel bewust als oppositie even bij elkaar gezeten. Eén om elkaar eens een keer niet voor de voeten te lopen en het wiel opnieuw uit te vinden. We dachten laten we samen een motie opstellen. Een motie waaruit een soort van eenheid blijkt, we allemaal hetzelfde verlangen hebben. Een motie die vraagt om genoeg tijd, dus niet paniekerigheid. Maar genoeg tijd om samen als er een harde keuze gemaakt moet worden de komende jaren, om die ook samen te nemen.

We hebben van de wethouder gehoord dat hij dit jaar vooral last heeft van externe omstandigheden. Volgend jaar heeft hij perfecte grip dan is er weer een

begroting die neutraal is. Het jaar daarop 2025 is er een plus, is er ook weer perfecte grip. Daarna 26 dan komen die externe omstandigheden weer naar boven. Ik kan er van alles over vinden en ik heb daar ook een mening over. Maar vooral we hebben dus nog even tijd om dat probleem van 2026 op te lossen. Laten we dat ook echt samen doen. Daar is die motie vanuit de oppositie voor om samen en daarom echt een oproep aan de andere collegepartijen om die motie op zijn eigen merites te waarderen. Die motie vraagt dus we willen graag samen die harde keuzes maken. Liever samen een harde keuze dan alleen de coalitiepartij die een hele meloen doorslikken. Volgens mij is dat een term die iedereen wel kent. Ik doe het liever samen. Dan nog even een paar losse opmerkingen. U kent het wel, komt me ergens bekend voor van iemand die afscheid heeft genomen. Ik ben blij met de aankondiging van de wethouder van een tweede presentatieavond over vluchtelingen. Ook nogmaals, ook daarin hebben we tijd. We hebben gewoon de tijd als raad om daarover na te denken voordat wij daar een beslissing over moeten nemen. Dus dat is heel erg mooi om te horen. Ik had eigenlijk van meer partijen willen weten wat ze ervan vonden van het eerste idee. Maar toch even blij dat we in het najaar weer over dit onderwerp gaan praten. Volgens mij is het dat wel. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Harmsen.

Dan geef ik graag het woord aan de fractievoorzitter van de Partij voor de Gelijkheid & Rechtvaardigheid de heer El Majjaoui. U heeft ook zes minuten. De heer El Majjaoui (PG&R): Dank voorzitter voor de beantwoorden voor de tweede termijn. Dank het college en de wethouders … De voorzitter: Graag alle aandacht voor de heer El Majjaoui. De heer El Majjaoui (PG&R): Voor de beantwoording van de vragen. Dank de wethouder voor de heldere uitleg voor wat betreft GREX. Rest alleen dan aan te sturen op een gezonde begroting. Dat is ook de aanleiding waarom wij ook de motie van Wij. transparantie en financiën hebben gesteund, enkel vanuit constructief invalshoek. Wat mijn collega ChristenUnie ook aangeven de handreiking te doen. Mijn fractie is zeer tegen de motie van treurnis of afkeuring daar willen we niks mee hebben. Wij streven alleen maar voor constructieve samenwerking en om het gezond aspect van Rijswijk weer up to date te maken. Dank voor de wethouder voor onze motie voor wat betreft diversiteit. De voorzitter: De heer Weterings wil u interrumperen. De heer Weterings.

De heer Weterings (RB): U geeft aan voorzitter, de heer El Majjaoui geeft aan er niks mee te maken te willen hebben, maar hij is toch de Partij voor Gelijkwaardigheid & Rechtvaardigheid? Waarom zou een Nederlands gezin als hij ‘…’ is moeten betalen en een statushouder die hier komt die een rechtszaak verliest niet hoeft te betalen? Kunt u daar antwoord op geven? De voorzitter: De heer El Majjaoui. De heer El Majjaoui (PG&R): In eerste instantie ik ben geen jurist en ik ben ook geen advocaat. Ik vertrouw de woorden van de wethouder en daar laat ik het ook bij. De voorzitter: De heer Weterings nog een keer. De heer Wetering (PG&R)s: Voorzitter ik vraag niet of de heer El Majjaoui jurist is, ik vraag zijn mening wat hij ervan vindt.

De voorzitter: De heer El Majjaoui. De heer El Majjaoui (PG&R): Over de rechtelijke uitspraak heb ik geen mening, dus dat blijft een feit. De voorzitter: Wilt u verder uw tweede termijn vervolgen mijnheer El Majjaoui? De heer El Majjaoui (PG&R): Dank voorzitter voor de beantwoorden voor wat betreft de motie die wij samen met een aantal partijen hebben ingediend inclusiviteit en diversiteit. Ik ben blij dat u daar heel positief op heeft gereageerd. Het gaat met name erom dat Nederlanders met een kleur, Nederlanders die hier geboren en getogen zijn, die het heel moeilijk hebben op de arbeidsmarkt, soms belemmeringen en obstakels tegenkomen. Circa dertig jaar zit ik op de arbeidsmarkt en ik heb hiervoor heel veel vrijwilligerswerk gedaan. In mijn directe netwerk en directe omgeving constateer ik helaas dat er nog steeds sprake is van deeluitsluiting of belemmering. Als de jongens eenmaal of de meisjes eenmaal op de arbeidsmarkt terecht zijn gekomen dan kost ze hun heel veel moeite. Daarom eis ik, of tenminste eis ik, daarom vraag ik of verzoek ik om deze motie te steunen. Eigenlijk alleen maar om bewustwording te creëren om die blinde vlek bij heel veel organisaties en met onze partners nota bene te bewerkstelligen. Ik wil mijn betoog vervolgen.

Voorzitter leefbaarheid en veiligheid zorgen ervoor dat onze wijken aantrekkelijk blijven om er te wonen, leven, sporten, elkaar te ontmoeten, te spelen en elkaar om hulp te vragen enzovoort. Veiligheid en leefbaarheid zijn twee belangrijke speerpunten die tevens voortdurend onze aandacht verdienen. Ook staan deze nadrukkelijk in ons verkiezingsprogramma. Wij streven ernaar om onze buurten en wijken voor onze inwoners veilig en leefbaar te maken en te houden. Helaas is de werkelijkheid niet zo rooskleurig. Een greep uit de incidenten van de afgelopen maand voorzitter. Overlast jeugd, voornamelijk gebruik van lachgas in de avonduren. Diefstal van fietsen, waarbij in de afgelopen maand maar liefst 42 fietsen in heel Rijswijk zijn gestolen. Diefstallen uit en vanaf de auto's. In de afgelopen maand tien keer in heel Rijswijk, meestal in de late avond en nachtelijke uren. Tot slot hebben de inbrekers vijftien keer toegeslagen. Bron politiecijfers. Voorzitter dit is maar een topje van de ijsberg. Onze fractie overwoog hieromtrent ook zelfs een motie in te dienen, maar heeft hiervan op het laatste moment afgezien. Echter willen wij u nadrukkelijk op verzoeken hier extra aandacht aan te besteden. Met name te investeren in de zichtbaarheid van onze handhavers en politiemensen. Ook de wijkagenten hebben hierbij een cruciale rol te vervullen.

Bovenal verzoeken wij u de surveillance van onze handhavers te intensiveren, met name te surveilleren op de fiets, te voet en met de elektrische scooter als het mogelijk is. Met deze werkwijze wordt de kloof tussen de burgers en onze handhavers verkleind. Ook wordt de pakkans hierdoor vele malen groter. Voorzitter door de zichtbaarheid te vergroten, kan de leefbaarheid worden hersteld. Tevens wordt hiermee de veiligheidsbeleving in onze stad ook verbeterd. Voorzitter ook de verkeersveiligheid is een belangrijke speerpunt. Zowel rijdend verkeer als stilstaand verkeer dienen zich aan de verkeersregels te houden. Het doel is om de verkeersveiligheid te blijven waarborgen in onze stad. Helaas is de praktijk weerbarstig. Te hoge snelheid in woonwijken, asociaal parkeergedrag zijn de grootste ergernis van onze inwoners. Daarom heeft mijn fractie samen met de fractie van het CDA een motie ingediend om hier aandacht aan te besteden. Tot slot voorzitter participatie is een belangrijk instrument om het vertrouwen in de politiek weer terug te krijgen. Ook om de burgers te betrekken bij de belangrijke keuzen en besluiten die degelijk invloed kunnen hebben op het woongenot en de leefomgeving van de bewoners.

De gemeente dient ervoor te zorgen dat inwoners en hun collectieven optimaal kunnen participeren bij het inrichten of transformeren van bijvoorbeeld objecten in de woonwijken of betrokken gebieden. Voorzitter ik bedoel hiermee niet slechts op papier ten behoeve van een afvinkcultuur, maar echt door platforms of bewonersgroepen mede-eigenaar te maken van de noodzakelijk veranderingsproces in wijk of buurt. Op die manier empower je de inwoners. Zij zullen redenerend vanuit hun leefwereld de link leggen tussen fysieke, sociale, economische en andere elementen die de leefbaarheid in hun buurt versterken. Zet ook graag in op

gelijkwaardige participatie van inwoners gedurende het hele traject en geeft hen integrale invulling aan de opdracht. Dank voorzitter. De voorzitter: Dank u wel mijnheer El Majjaoui. De motie Gemeentelijk diversiteit en inclusiebeleid tot norm maken die handhaaft u, die wordt ingediend? Dat klopt. Prima. Dan zijn we aan het einde gekomen van de tweede termijn van uw raad. Ik stel voor dat we de vergadering gaan schorsen. Dan kijk ik even naar het college tot negen uur? Is dat voldoende? Ja negen uur. Goed dan gaan wij om negen uur weer verder. Ja en de fractie van Beter voor Rijswijk. Ja we gaan door. Het is negen uur dus we hervatten de vergadering. Ik geef in tweede termijn het woord aan het college om te beginnen met wethouder Van Damme. Aan u het woord mijnheer Van Damme. Wethouder de heer Van Damme: Dank u wel voorzitter ook dank aan de raad voor de vragen in tweede termijn. Er zijn niet heel veel vragen aan mij gesteld. Toch wel een aantal zaken die wel enige reflectie verdienen. Niet nadat ik misschien wel nog hier als eerste mag zeggen namens het college Coen jammer dat je vertrekt, of de heer Sleddering. Maar goed dat is niet zo heel relevant. Kijk we staan als organisatie ook gewoon niet stil? We hebben een enorm verbetertraject gaande, groot projectorganisatie. Ik heb hier veertien verbeterplannen voor me, daar zit een projectleider op.

We zijn dus continu bezig om die organisatie te verbeteren en dat is nodig. Want u heeft in de jaarstukken kunnen zien dat we 120 vacatures hebben vervuld. Dus die 120 vacatures vervuld op een formatie van ongeveer vijfhonderd. Dat is dus een kwart van je personeelsbestand. Dat betekent dus dat je moet standaardiseren, professionaliseren en die werkwijzes op elkaar afstemmen. Simpelweg omdat dat nodig is voor de overdracht. Gaat het dan goed, gaat het dan slecht? Kijk als ik een voetbalmetafoor mag gebruiken. Soms is er een selectie die met een kwart wijzigt, wordt kampioen. Soms is er een selectie die met een kwart wijzigt die degradeert. Mijn gevoel zegt en die indruk heb ik ook en dat hebben wij als college ook, dat wij met de organisatie, ondanks maar misschien wel dankzij die personele wisselingen, ontzettende stappen hebben gemaakt. In een verbeterde verslaglegging, in verbeterde procesbeheersing, in de interne controle. Daar zijn we nog steeds mee bezig en daar gaan we gewoon mee door. Ik hoorde wel toch even zeggen dat er misstappen zouden zijn begaan. Ik herken me daar echt totaal niet in en het college ook niet. We hebben altijd continu u voldoende en transparant geïnformeerd is mijn mening daarover. Transparant begroten, D66 begon er al een beetje over en dat is ook de … De voorzitter: De heer Weterings wil interrumperen. De heer Weterings.

De heer Weterings (RB): Voorzitter om een beetje moedeloos van te worden. Alles boven een ton moet via de raad. U heeft vijf ton uitgegeven. Eén ton is informeren. U heeft twee drie vier vijf uitgegeven. Is dat hogere wiskunde? Nee toch? De voorzitter: De heer Van Damme. Wethouder de heer Van Damme: Dank voorzitter. Het ligt nu ook de besluitvorming voor. De financiële verordening is daar heel helder in wat wel en niet kan. Die spelregels zijn gewoon gevolgd. Als u dat anders ziet, ziet u dat anders. Ik wil voor D66 vraagt ook ons om scherp te zijn in 2026. Ben ik zeker scherp op, maar niet alleen dat. We zijn ook scherp op 2023, 2024 en 2025 en die scherpte zullen we houden. U gaf ook al iets aan over de motie die is ingediend door Wij. en CDA over transparant begroten een uitgestoken hand noemde mevrouw Harmsen dat. Ik vind hem eigenlijk overbodig want de transparante begroting is in 2020 opgeleverd en al die voorstellen die zijn al eens een keer afgewogen. Die gaan we natuurlijk nu weer mee afwegen. Dus wat dat betreft de waardering voor die motie. De bestemmingsreserves van de VVD. We kunnen natuurlijk wel een scan opmaken van dat doen we eigenlijk elk jaar. De bestemming aan de reserves is natuurlijk aan de raad

ook, maar we zullen ook richting de komende begroting misschien wat duidelijker inzichtelijk maken hoe het met de uitputting van die reserves is gegaan de afgelopen jaren. Indien nodig met voorstellen komen, maar dat is natuurlijk aan u raad om daar anders mee om te gaan. Dus in die zin zou ik het oordeel van die motie aan de raad laten. Dan heb ik nog een motie van het CDA en daar wil ik toch wel even op ingaan. Een overzicht van amendementen. Dat vind ik toch wel een ingewikkelde. Ik vind het op zich wel een goede suggestie want ik denk dat wij als college een taak hebben om u zo transparant en volledig mogelijk te informeren. Dat doen we ook, heb ik al eerlijk gezegd. Maar ik heb hier al, dit is een aardig boekwerk. Dit is de jaarrekening 2022. Bij amendementen is het toch zo dat er een besluit wordt gewijzigd en eigenlijk als dat besluit wordt gewijzigd meteen wordt doorgevoerd als het ook wordt gepubliceerd bij regelgeving bijvoorbeeld. Dus in die zin zou ik toch wel even willen weten ook van de organisatie hoeveel extra werk gaat het opleveren? Wat levert het u als raad als extra werk op? Het lijkt mij heel goed om dit nog eens in de auditcommissie te bespreken hoe we hiermee omgaan. Dus in die zin zou ik zeggen laten we eerst nog even verder bekijken wat nu precies de meerwaarde is en wat u nu precies daarmee zoekt. Ik denk ...

De voorzitter: Mijnheer Van Enk wilt u interrumperen? De heer Van Enk (CDA): Ja graag om de wethouder even toch over de brug te helpen. Hoeveel amendementen worden er aangenomen in een jaar? Dat is natuurlijk een heel klein aantal vergeleken met die stapel moties waar ik het net over had. Het verschil heb ik ook aangeduid. Het gaat dus niet om het noemen van de amendementen, het gaat vooral om bij de jaarrekening verantwoording afleggen wat er met die amendementen in de uitvoering is gebeurd. Laten dat er nu eens vijf zes zijn. Dat moet toch niet zo'n groot probleem zijn? De voorzitter: De heer Van Damme. Wethouder de heer Van Damme: Voorzitter mijn gevoel zegt dat dat ook in de jaarstukken, de accountant bevestigde het gisteren nog want ik had gisteren een gesprek met de accountant dat de jaarstukken erg goed leesbaar zijn. Vond de accountant in ieder geval. Daarin zou toch ook duidelijk moeten staan en ik heb ook de indruk dat er staat wat er nu met die amendementen is gebeurd. Hoe we dat hebben uitgevoerd als het gaat over 2022. Kijk het amendement wat wordt ingediend voor de begroting 2023, daarover antwoorden we in de jaarstukken 2023. Dat komt volgend jaar kan ik u verzekeren mijnheer Van Enk. Dus in die zin blijf ik toch wel mijn twijfels houden. Maar het is natuurlijk wel de oordeel aan uw raad over deze motie.

Dat voor wat betreft mijn bijdrage in … nee nog niet helemaal sorry. Ik heb hem nog niet afgerond want de heer Kruger begon toch over die dienstverlening? Daar wil ik toch nog even op ingaan. Klopt daar wordt niet iedereen altijd even goed geholpen of krijgt misschien niet even altijd het gewenste antwoord en we zijn er dus ook continu mee bezig. Ik heb u gezegd welke stappen we daar in technische zin mee nemen, maar het zit natuurlijk ook in gedrag en cultuur. En welke stappen we daar als organisatie in nemen en die stappen die blijven we voortzetten. Ik ga er toch ook vanuit dat u continu kritisch blijft als er een keer eens niet goed gaat in de dienstverlening dat u dat ons laat weten. Maar ik ken de heer Kruger als iemand die dat sowieso doet, dus daar vertrouw ik wel op. Dank u wel voorzitter voor de reactie in tweede termijn. De voorzitter: Dank u wel wethouder Van Damme. Dan geef ik het woord aan wethouder mevrouw Bentvelzen. Wethouder mevrouw Bentvelzen: Voorzitter dank. Om te beginnen bij de fractie van Beter voor Rijswijk die in de tweede termijn heeft gevraagd of we extra veilige losloopgebieden of we in die zin kunnen uitbreiden voor veilige losloopgebieden voor honden. Het antwoord is helaas zeg ik daarbij nee dat is er op dit moment niet.

Dat heeft te maken we het feit dat we daar geen ruimte voor hebben. We willen op iedere postzegel in de stad allemaal hetzelfde. We willen er wandelen, sporten, fietsen, recreëren, biodiversiteit en honden los laten lopen. Dat kan allemaal niet. Mocht u suggesties hebben voor stukken waar dat naar uws inziens wel zou moeten kunnen, dan zie ik die graag tegemoet. Want wij hebben alles bekeken en kunnen die niet vinden of stuiten op bewoners die daar dichtbij wonen die dat liever niet hebben. Dus dat is het antwoord op uw vraag in uw tweede termijn. Voorzitter er is nog een vraag gesteld door D66 in het kader van de scholen. Ik heb in die zin in eerste termijn antwoord gegeven op uw vraag specifiek op die 200.000 euro en hoe dat dan precies zit. In uw tweede termijn vraagt u hoe zit dat met alle scholen? Voldoen de basisscholen aan de norm Frisse Scholen denk ik dat u bedoelt, want daar is een norm voor opgesteld. Het antwoord die ik daarop moet geven is dat op alle nieuwbouwscholen en alle brede scholen die we tegenwoordig hebben in Rijswijk daar voldoet men aan de norm. Maar we hebben ook nog een aantal oudere scholen en die voldoen nog niet aan de norm. Of ik weet het in ieder geval niet zeker. Dus dat is wel het eerlijke antwoord die ik u wil geven vanavond. Er is nog een vraag gesteld over de ASD, ik zie een interruptie voorzitter.

De voorzitter: Dank u wel mevrouw Bentvelzen. Wacht even mevrouw Woudstra een interruptie? Mevrouw Woudstra (D66): Om meteen duidelijk te maken, dank voor het antwoord. Ja dat was inderdaad waar we naar verwezen. Maar de scholen die dat dus kennelijk nog niet scherp hebben, kunt u in de overleggen daarmee op het bestaan van het programma wijzen? Dat was onze vraag. Want juist inderdaad de niet nieuwbouwscholen verdienen al die aandacht om daaraan te werken. De voorzitter: Mevrouw Bentvelzen. Wethouder mevrouw Bentvelzen: Voorzitter ik zit druk ja te knikken, maar dat is voor niet iedereen duidelijk, denk ik. Dus mijn antwoord daarop is ja uiteraard zal ik dat met als ik de schoolbesturen weer spreek wederom onder de aandacht brengen. Voorzitter er is mij nog een vraag gesteld over de adviezen rondom de Adviesraad Sociaal Domein, zowel gevraagde als ongevraagde adviezen. De Adviesraad van ons Sociaal Domein gaat eigenlijk zelf over het plaatsen van hun stukken. Die hebben ook een apart stukje op onze gemeentewebsite. Desondanks zijn we er natuurlijk niet op tegen om onze reactie daarop ook online te plaatsen. Dus ik hoop dat ik u daarmee een antwoord geef waar u wat mee kan. De voorzitter: Mevrouw Van Nunen. Mevrouw Van Nunen (PvdA): Voorzitter graag ook met terugwerkende kracht, want er staan nu een aantal ongevraagde adviezen op zonder antwoord.