Concept verslag Raadsvergadering 28 januari 2025

Met mooie, lange raadsdiscussies op dit stadhuis en mogelijk nog een foto van de wethouder in de krant, wat schieten we daarmee op? Want, hoe staat het inmiddels met de vorig jaar in deze raad vastgestelde nota Groenbeheer, waar ook al met moeite een financiële dekking voor werd gevonden? Kan de wethouder de gebieden in Rijswijk aanwijzen waar inmiddels de boel is aangepakt en waar het groen zichtbaar is opgeknapt? Bijvoorbeeld met voorbeelden. En hoe lang hebben wij nog nodig om de schade van de verloedering in heel Rijswijk verder in te halen? Het CDA stelt dus voor, stop met plannen en ga aan de slag. Voor wat betreft amendementen en moties ga ik ze niet stuk voor stuk bij langs, maar merk ik in zijn algemeenheid op dat monitoring en evaluatie van een plan dat onvoldoende concreet is, geen goed idee is. Dit leidt tot een last op het apparaat en niet tot concrete resultaten. Dat was mijn eerste termijn, voorzitter. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Schie. U bent niet de laatste spreker, dat is de heer El Majjaoui van de Partij voor Gelijkheid & Rechtvaardigheid. De heer El Majjaoui: Dank, voorzitter, voor het woord. Eerder heeft onze fractie vragen gesteld over het raadsvoorstel Groenbeleid. De vragen betroffen onder andere het beheer en het structureel onderhoud van het extra groen dat ontstaat door groei en gebiedsontwikkeling.

Ook werd er gevraagd naar de financiële middelen en dekkingsplan van langdurig onderhoud. Daarnaast vroegen wij hoe de kwaliteit van het groen op peil kan worden gehouden, met name op lange termijn. De wethouder heeft inmiddels antwoorden gegeven. Dank hiervoor. Voorzitter, om onze standpunten Pagina 16 van 42

Concept verslag Raadsvergadering 28 januari 2025

kracht bij te zetten, heeft onze fractie meegetekend bij verschillende amendementen. Deze amendementen zorgen ervoor dat Rijswijk actief op zoek gaat naar onder andere Rijks- en Provinciale subsidies voor de bekostiging van het gebiedsontwikkeling en het blijven realiseren van groen in die gebieden. Daarnaast wordt er gepleit voor het toevoegen van extra groen bij gebiedsontwikkeling. Ook hebben wij meegetekend bij een amendement dat voorziet in extra compensatie voor gekapte, zieke of oude bomen, zodat er geen afbreuk wordt gedaan aan het aantal bomen in onze gemeente. Extra bomen zijn immers goed voor de luchtkwaliteit, wat ten goede komt aan onze volksgezondheid. Verder hebben wij meegetekend bij het amendement voor natuurinclusie en duurzaam bouwen, zodat de natuurwaarde in Rijswijk wordt vergroot of op zijn minst behouden. Tot slot is het van belang dat er periodiek wordt geëvalueerd met meetbare indicatoren, zodat de voortgang van zowel de kwaliteit als de kwantiteit ontwikkeling van groen goed in kaart kan worden gebracht. Voorzitter, onze fractie is medeondertekenaar van de motie Monitoring Groenbeleid. Wij vinden het belangrijk om het groen structureel te monitoren, oftewel duurzaamheidsmonitor. Dit stelt ons in staat om de ontwikkelingen in zoveel de kwaliteit als de kwantiteit van het groen bij te houden en waar nodig bij te sturen.

Zo voorkomen wij verlies van biodiversiteit en dragen we bij aan het vergroten ervan. De motie wil tevens het inventariseren van de monitoring van doel- en icoonsoorten op regionaal niveau. Ook wel het meetgraad van biodiversiteit. Dit kan tevens leiden tot samenwerking met de omliggende gemeenten. Voorzitter, de motie van Wij., Investeren in de uitbreiding van groen voor een gezond en leefbaar Rijswijk. Voorzitter, de verwachte groei en de noodzaak om groen te integreren met onder andere de woningbouwopgave wordt door ons ook ondersteund. Althans, door onze fractie, de verwachte groei. Tegelijkertijd willen we opmerken dat de beoogde aanpassingen, dus de amendementen, op het Groenbeleid de verwachtingen integraal meenemen. Daarom achten wij deze motie wellicht overbodig. Maar desondanks laten we de wethouder hierover zijn visie geven waarna onze fractie hier een besluit over kan nemen. Tot zover, voorzitter. Dank. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer El Majjaoui. Dan dank ik u allen voor uw inbreng in de eerste termijn van uw raad en geef ik graag het woord aan wethouder Wit voor het reageren op de ingediende moties en amendementen en een aantal vragen die aan u zijn gesteld. De heer Wit: Dank u wel, voorzitter. Allereerst wil ik u als raad bedanken voor het goed lezen van het stuk wat er momenteel ligt.

Dat blijkt ook wel uit de intensiteit waarmee onder andere amendementen worden ingediend, waarmee moties worden ingediend en ook de ondersteuning die ik voel vrijwel raadsbreed voor dit beleidsstuk. Dit beleidsstuk wat oorspronkelijk niet eens afzonderlijk in, de bedoeling was om afzonderlijk in te dienen, omdat we het echt zien als bouwsteen van de omgevingsvisie. Maar om de kaders goed te stellen en om ook een herleidbaarheid te hebben, hebben we besloten om dit toch op deze manier met u te bespreken. Ik ben blij dat we dat gedaan hebben, want we hebben inderdaad, zoals door een aantal van u al werd aangegeven, een hele goede discussie gehad in het forum. Ik vond het ook fijn, de fractie van ChristenUnie refereerde al even aan de presentatie die gegeven werd en de sfeer die daar hing ging inderdaad echt over groen en over ambitie. Ik merkte ook aan het forum en aan de presentatie dat dat gedeeld werd door de raad. De discussie die we hadden over de verschillende soorten vogels met een aantal van u, waaronder ook fractieassistenten, vond ik echt versterkend voor het Groenbeleid van Rijswijk. In het algemeen kan ik u vertellen dat dit document wat hier nu ligt een stevige stap voorwaarts is. Zo zien wij dat ook en ik ben blij dat u dat ook ziet.

Uiteindelijk hebben wij beleid wat de afgelopen, wat door de inspreker mevrouw Marck ook werd aangegeven, wat in 2010 is ingezet, al die jaren als college blijven ondersteunen, ook de vorige colleges, ook dit college. En ik denk dat we nu aan de vooravond staan van een versterking van het beleid, van het Groenbeleid wat we de afgelopen jaren hebben uitgevoerd. Met dit beleid kunnen wij ook de groei van de stad de komende jaren bedienen. Dat wil Pagina 17 van 42

Concept verslag Raadsvergadering 28 januari 2025

niet zeggen dat het een beleid is wat vast gegoten is in cement. Uiteindelijk zullen we op basis van, wat u ook terecht noemt, een toezegging die ik ook gedaan heb in het forum over monitoring, zullen we daar naar kijken en ook het beleid is bijstuurbaar als op een gegeven moment blijkt dat daar wellicht toch niet helemaal uitgehaald wordt wat wij verwachten. En dat is ook meteen het bruggetje naar de amendementen en moties die zijn ingediend. Ik ga ze even langslopen. Ik denk als ik de moties langsloop dat ik de meeste vragen namelijk ook wel beantwoord die gesteld zijn. Mocht dat niet zo zijn dan loop ik daar straks nog even rustig langs. Ik begin daarbij bij het amendement van Wij. Rijswijk, het Groenbeleid. 10.a is dat op de agenda. Ik verwijs even naar de agenda zoals die in iBabs staat. Het is een raadsvoorstel, het is een amendement wat op zich prima past, maar ik heb nog wel wat meer uitleg daarover nodig. Want u zegt op een gegeven moment bij toevoeging a, om de verwachte bevolkingsgroei in Rijswijk op te vangen wordt evenredig geïnvesteerd in de uitbreiding en verbetering van groengebieden. Dat kan, maar uitbreiding van groengebieden, ik ga er vanuit dat u daarmee bedoelt, uitbreiding binnen de groengebieden en binnen het groen wat wij in Rijswijk hebben, uitbreiding en versteviging daarvan.

Uitbreiding binnen de landgoederenzone, uitbreiding binnen de parkenzone zoals u die ook zo net noemde. Op het moment dat we het op die uitbreiding hebben, dat is een interpretatie die ik er nu aan geef, dus ik hoor graag straks van u of die op die manier geïnterpreteerd moet worden, dan denk ik dat deze dat dit amendement prima een toevoeging kan zijn aan het raadsvoorstel zoals het voor ligt. Ik wil daarbij wel aangeven dat eigenlijk het grootste deel van wat hier staat ook eigenlijk al gedaan wordt. Wij zijn bezig met het investeren in de landgoederenzone. Wij zijn bezig met het investeren in de parkenzone. Wij vergroenen Rijswijk op plekken waar dat momenteel kan. Kijk naar het Bogaardplein waar we vergroend hebben. Gisteravond was de presentatie over de binnengebieden, de binnenterreinen van stadscentrum Bogaard, waar ook behoorlijk wat groen toegevoegd wordt. Tegelijkertijd hebben we bijvoorbeeld gebieden als de Opperd hebben we beschermd tegen eventuele ontwikkeling, zodat we als groen ook echt binnen onze landgoederenzone kijken, wat kunnen we nou vasthouden. Tegelijkertijd weten we ook dat dat altijd onder druk blijft staan in deze stad. Maar met dit beleid zoals we het nu vaststellen, denk ik dat wij het grootste gedeelte van het amendement wat u hier aangeeft eigenlijk al wel doen.

Ik laat daarin in dit geval even het oordeel aan uw raad hoe u daar verder mee instemt. Maar naar mijn idee doen wij dit. Amendement 10.b, Financiering van de ambities. Amendement van D66, ondersteunend door GroenLinks, ik ga het niet allemaal noemen, want dan ben ik heel lang bezig uiteindelijk. Heel veel partijen ondersteund. Rijswijk heeft de ambitie te realiseren, wijzigen en op zoek naar Rijks- en provinciale subsidies. Zoals de fractie van de VVD ook al aangaf, dit doen wij. Elk project wat wij lopen, kijken we of we subsidie kunnen krijgen. Of het nou voor klimaatadaptatie is, voor inrichting, voor riool, voor eigenlijk alles wat met ondergrond, bodem, water of zelfs luchtkwaliteit te maken heeft, wat daarin versterkend kan zijn, worden subsidies gezocht. En die zoeken wij provinciaal, die zoeken wij regionaal, die zoeken wij bij het Rijk. En waar nodig zullen we aansluiten bij subsidietrajecten die Europees lopen. En dat gaat dan vaak vanuit de provincie of andere gemeenten. Dus deze gebiedsontwikkelingen, u vraagt dan ook nog of wij de ontwikkelaars kunnen laten bijdragen aan het realiseren van inrichting van het groen. Dat is ook standaardbeleid. Op het moment dat wij, bijvoorbeeld in het Havenkwartier appartementen die gebouwd worden, daar wordt per vierkante meter een bedrag ook vrijgemaakt om de inrichting van de openbare ruimte te realiseren.

En daar is groen een belangrijk onderdeel van. Dat heeft u ook ondersteund in een amendement wat u toen heeft ingediend over natuurinclusiviteit en biodiversiteit. Waarvoor ook nog steeds mijn dank. Dus deze motie, of dit amendement, acht ik eigenlijk overbodig. Maar ik laat ook daar het oordeel aan uw raad. Het amendement, Kwantiteit van groen. Dan hebben we het over 10.c. Daar komt u op een punt dat ik toch terughoudend ben. 3-30-300 is een kader, zoals u het wilt noemen, maar is een kader waar wij heel moeilijk aan kunnen voldoen in eerste instantie. We hebben een ambitie, zoals hier ook staat, waar we naartoe willen groeien. De 3 en de 300, zoals Pagina 18 van 42

Concept verslag Raadsvergadering 28 januari 2025

eerder aangegeven ook in het forum, daar kunnen wij prima aan voldoen. Daar zitten we ook heel dichtbij, denk ik, voor bijna overal in Rijswijk. Zoals gezegd, zijn nog een paar straten waar nog geen bomen staan. Doorn in mijn oog. Maar uiteindelijk, de 30-regeling is erg lastig realiseerbaar. Ik denk ook dat op het moment dat wij bomen planten, op het moment dat wij uitgaan van het beplantingsplan en er worden bomen terug geplant, dan is 30 sowieso iets wat pas na een aantal jaren, zo niet een decennium, haalbaar is. Om de doodeenvoudige reden dat als je een boom terug plant die dat meteen zou geven, dat de kans dat die boom het daadwerkelijk redt, heel klein is. Het is een bepaalde maat, die bomen, waarvan wij weten dat ze de grootste kans hebben om te overleven. En waarvan ze ook tegelijkertijd nog redelijke natuurwaarde toevoegen. Daar zoeken wij naar. We zoeken dus naar het effectief planten van bomen. Op het moment dat wij de 30 als kader zouden indienen, dan ben ik bang dat we bij heel veel herinrichtingsplannen gemotiveerd moeten gaan afwijken van dit kader. Dus ik zou willen voorstellen om dit als richtlijn in te zetten. Dus niet als ambitie zoals er nu staat of als, wat hebben we er staan, regel. Maar dat we dat als richtlijn opgeven. Ik vind het kader te sterk gesteld. Ik ben bang dat ik hier niet aan kan voldoen.

En dan sta ik hier over een aantal jaar, dat weet ik niet of ik hier dan nog zit, geen idee. Maar in ieder geval mijn opvolger eventueel, dat dan een kader is aangenomen waar we eigenlijk niet aan kunnen voldoen. Dus in deze vorm wil ik het amendement ontraden. Dan amendement 10.d, Compensatie op niveau. Hier heb ik lang over gepraat, vandaag en gisteren. Want ik snap waar u naartoe wilt. Het is ook, bijna een dooddoener, een sympathieke motie, sympathiek amendement, moet ik zeggen. Maar het heeft wel wat praktische problemen. Uitgangspunt wat wij nu hebben is één op één compensatie. En meer dan dat is met het oog op de beschikbare ruimte in heel veel projecten nu niet mogelijk. U vraagt terecht, kunnen we dat dan niet gemeentebreed doen? Dat zouden we kunnen doen, maar op het moment dat wij 166 procent moeten gaan terugplaatsen, betekent dat behoorlijk wat bomen die we op de beschikbare groene locaties in Rijswijk, de parken bijvoorbeeld, moeten gaan terugbrengen. Waarbij we toch ook wel moeten gaan planten op plekken waar ook nog open ruimtes aanwezig zijn, die ook voor de biodiversiteit van onze stad belangrijk zijn. Daarnaast wil ik me ook niet alleen concentreren op bomen. Ik snap dat u kijkt naar bomen, want die zijn beeldbepalend in de straat.

Maar als we het hebben over bijvoorbeeld Te Werve, of de wijken, andere wijken die wij ontwikkelen, dan proberen we dat ook te richten op natuurwaarde. Dus zoveel mogelijk buiten de bomen om, ook door lage begroeiing, natuurwaarde terug te brengen die biodiversiteit versterkt. Dat is een van de uitgangspunten waar dit hele beleidsplan ook op is gestoeld. En meer bomen betekent niet automatisch meer biodiversiteit of een hogere natuurwaarde. Bij compensatie kijken we dus natuurwaarde. En bij het feit dat er een afname van natuurwaarde is bij jongeren aanplant, dat is ook een aanname die ik niet helemaal ondersteun. Als we kijken naar een groot deel van wat er weggehaald is in de Lindelaan, had zeer weinig biodiversiteit en zeker ook weinig natuurwaarde. Maar wat we nu terug gaan plaatsen, is een vergelijkbaar aantal bomen, maar wel met een hogere biodiversiteit, omdat we verschillende bomen terug planten. Ik zou het amendement zoals het er nu ligt dus ook echt willen ontraden. Dat heeft nog één, ik weet dat veel mensen uit de raad over dit amendement gesproken hebben. Het heeft ook nog een aanvullend iets. Op het moment dat wij bomen planten moeten we ze ook nog een keer drie jaar water geven. Er zit ook gewoon een praktische beheerkant aan.

Op het moment dat wij bomen planten, hebben we daar nog behoorlijk wat, dan denkt u wellicht, wat is nou een beetje water geven? Maar dat is 10 euro per boom per maand. Reken het maar uit, een paar duizend bomen erbij, dan zit je al snel op een 50.000 euro per jaar. Dat gaat aardig in de papieren lopen. Dat moeten we uiteindelijk ook nog kunnen dekken. Ik laat het eventjes aan de reactie in tweede termijn hoe ik daar verder mee omga, want ik vermoed het zomaar dat ik die nog wel ga krijgen. Het amendement, Evaluatie van het Groenbeleid. Ik heb daar toch eigenlijk een probleem met vooral één woord en dat is kwalitatieve monitoring. Kwalitatieve evaluering, sorry, moet ik goed zeggen. Rijswijk evalueert de voortgang op de kwalitatieve en Pagina 19 van 42

Concept verslag Raadsvergadering 28 januari 2025

kwantitatieve groenambities met periodieke rapportages op basis van meetbare indicatoren. Wat ik ook in het forum heb aangegeven is dat wij zeker willen monitoren. En dat monitoren en evalueren. En dat zouden we dan via de duurzaamheidsmonitor willen doen om dat tweejaarlijks te doen. Er komt straks een motie nog van GroenLinks waar het jaarlijks staat. Ik zou eventueel naar jaarlijks toe kunnen. Maar halfjaarlijks zoals de Rijswijk het belang aangeeft in haar subamendement, dat is absoluut, dat is zeker niet haalbaar. Moet u ook bekijken, op het moment dat je gaat monitoren moet er ook een bepaalde periode zitten tussen een moment van monitoren en het volgende moment. Als ik elk halfjaar ga monitoren dan is er eigenlijk heel weinig veranderd en heeft het ook weinig effect. Dus er moet een bepaalde periode tussen zitten zodat je ook verschil ziet in wat er gegroeid is en ook wat erbij gekomen is. Evaluatie, zoals ik zeg, vindt plaats op basis van metingen. En dit veronderstelt het monitoren dus van kwantitatieve en kwalitatieve gegevens. Kwantitatieve gegevens kan ik prima monitoren.

En als u mij vraagt om op basis van kwantitatieve gegevens, zowel vanuit onze eigen groene hub die komende week actief wordt en waar wij heel veel informatie hebben over ons groen, wat ook actief wordt bijgehouden, waar we bijna realtime kunnen zien wat er uitgaat en wat erbij komt, dan kunnen wij in combinatie met bijvoorbeeld waarneming.nl of de Nationale Flora en Fauna Bank zouden we daar een monitoring op kunnen toepassen. Maar kwalitatieve monitoring zoals u die nu vraagt, tenminste zo interpreteer ik hem, vraagt echt capaciteit. En die capaciteit die wil ik niet te laag inschatten. Want dit vraagt mij om dit Rijswijk breed te doen. Rijswijk heeft heel veel groen. Dat betekent dus ook dat je daar echt serieus werk van moet maken. Dat betekent dus, dat is echt mijn inschatting en de inschatting van de ambtelijke organisatie moet ik zeggen, dat we daar dan 1 FTE op moeten gaan inzetten. En ik heb gewoon momenteel eigenlijk niet de middelen om op die wijze de evaluatie of monitoring te laten plaatsvinden. Dus ik wil dit ten aanzien van het kwalitatieve deel dan ook ontraden. De kwantitatieve monitoring en evaluatie, die kunnen we dus prima doen. Ook vanuit de groene hub die wij straks live hebben, waar al die gegevens in principe prima in staat. Even kijken, amendement Kwaliteit van het groen.

Dat gaat uit van het instellen van regels voor natuurinclusieve en duurzame inrichting van gebouwen in de buitenruimte. Dat doen we, dat is onderdeel van ook de anterieure overeenkomsten die wij afsluiten, de overeenkomsten die we met de bouwers hebben, het sturen op natuurinclusief bouwen. We hebben ook een convenant klimaatadaptief bouwen. Dus naar mijn mening is dit amendement overbodig, maar goed het voegt, ik laat daarom dus ook het oordeel even aan de raad. Amendement Monitoring regionale samenwerking bijhouden eigen data. Daar staat een zin in waar ik wel enige moeite mee heb, Rijswijk zal daarnaast de beschikbare tellingen van sleutelsoorten verzamelen en analyseren. En dan vraagt u mij wederom inderdaad om sleutelsoorten op soorten te gaan analyseren. Monitoren prima, verzamelen van gegevens ook prima. Maar op het moment dat ik in analyse moet gaan duiken, en dat geeft dit amendement wel aan, betekent dat ook wederom extra inzet, bovenop wat we toch al krappe bezetting binnen ons groenteam in Rijswijk, die ontzettend hard werken om in ieder geval alles bij te houden. Samenwerking met provincie en omliggende gemeenten zeker, dat kan. Maar vanuit het netwerk weten we ook dat in de regio eigenlijk momenteel nog niet echt monitoringsprocessen zijn opgestart voor het type biotoop zoals wij dat in Rijswijk hebben.

Samenwerken met de provincie of omliggende gemeenten, dat zal daarom in beginsel niet direct werken. Maar uiteindelijk denk ik dat als wij samenwerken in een groot gebied, dat we wellicht wel iets kunnen bereiken. Dus ik ben wel bereid om dat te gaan onderzoeken. Even terug, nogmaals, ik ga deze motie echt ontraden, het heeft echt te maken met de analyse die u mij vraagt te gaan doen. Effecten van beheersmaatregelen monitoren, nogmaals, dat kan, en zeker ook op projectniveau, zoals we ook al gaan doen bij de parkloper en de bosloper. En dat gaat dus op basis van meetgegevens die wij uit waarneming.nl of de NFFD halen. Dan hebben we nog het amendement Nieuwbouw en transformaties. U vraagt mij daarbij om nieuwbouwontwikkelingen te vervangen door gebieds- en locatieontwikkelingen, die kan ik direct overnemen. Maar goed, de raad moet Pagina 20 van 42

Concept verslag Raadsvergadering 28 januari 2025

erover stemmen, dat is in ieder geval iets waar ik geen enkel bezwaar tegen heb. Dan komen we bij een motie van Rijswijk, Wij. Rijswijk, Investeren in de uitbreiding van groen voor een gezond en leefbaar Rijswijk. Ik wou dat ik het kon, ik wou dat ik miljoenen kon vrijmaken om het groen verder te uitbreiden, om het groen te intensiveren, om projecten structureel van extra financiële middelen voor groen te voorzien. Want zoals u terecht aangeeft, de stad heeft, groeit. Dus dan zou er in ieder geval, elke extra euro is dan meegenomen. Maar tegelijkertijd ontbreekt hier het dekkingsvoorstel. U vraagt mij om dat in het kaderdebat mee te nemen. Wij weten ook hoe de financiële situatie van de gemeente Rijswijk momenteel is. De kadernota vraagt om bezuinigingsvoorstellen. We hebben nog een negatieve, nog geen sluitende begroting, zeker niet meerjarig, maar ook niet voor 2026. En ik kan hier dan ook als lid van dit college, en ook kijkende naar mijn collega van financiën, niet meegaan in deze motie en ik zou hem ook ten sterkste ontraden. Hiermee schrijft u nog net geen blanco cheque uit, maar ik denk dat, hoe graag ik het ook wil, dat het niet het moment is om dit op deze wijze te doen. Dan de motie Monitoring Groenbeleid van GroenLinks, ondersteund door ook een aantal partijen. Even kijken, want er is een wijziging gekomen nog in de motie ten opzichte van wat ik hier heb.

De motie die ik nu in tweede instantie heb ontvangen, zoals ik hem nu zie, kunnen wij daarin meegaan en zou ik hem ook kunnen omarmen. Het feit is wel, u vraagt mij daar om jaarlijks, dus periodiek, om jaarlijks te gaan monitoren. Ik heb net al aangegeven, eigenlijk vind ik tweejaarlijks een prima systeem, omdat je daarmee ook daadwerkelijk het verschil ziet. De duurzaamheidsmonitor, zoals eerder aangegeven, hebben we ook op die wijze ingezet. De ChristenUnie refereerde daar al aan. We willen niet graag heel veel dingen dubbel gaan doen, dus binnen die monitor zou ik heel veel willen gaan vatten. Dan vind ik jaarlijks echt wel pittig, laat ik het zo zeggen. Dus ik zou toch willen voorstellen of we dat op tweejaarlijkse wijze zouden kunnen doen. Dan blijf ik ook bij de eerdere toezeggingen die ik aan de raad heb gedaan. En ik denk dat dat haalbaar is voor ons als gemeente. Ga ik nog eventjes langs een aantal vragen die nog gesteld zijn. Even terugkomen op D66 nog, u gaf aan, evaluatiecyclus is niet voorzien. Het is wel voorzien. Er staat wel een evaluatiecyclus in, maar niet op meting van fauna en kwaliteit. Het is echt op basis van kwantiteit. Goed, daar hebben we het net al over gehad. De ChristenUnie inderdaad, we hebben heel veel gegevens inzichtelijk. Die groene hub, ik kan u echt aanraden om er naar te kijken, het is een fantastisch ding.

We hebben straks gewoon zoveel informatie, er is geen gemeente in Nederland die het op deze wijze geïnventariseerd heeft. En ook geen gemeente die het op deze wijze presenteert aan u. En dat is niet alleen aan u, dat is aan heel Rijswijk. Dus zeg het voort, log er alstublieft op in. De gegevens daarover worden vanzelfsprekend nog naar u toe geleid. De VVD heeft een aantal vragen gesteld. Ik denk dat ik op de meeste wel ben ingegaan. U heeft mij nog wel gevraagd om een toezegging om rekening te houden met betaalbaarheid en integraliteit. Ik denk ook dat ik daar net genoeg over heb gezegd. Ik kijk altijd naar het integrale plaatje. De laatste motie die ik van Wij. Rijswijk heb behandeld, kijk naar het grote plaatje. We hebben gewoon momenteel financieel een hele grote uitdaging. Dus dat zal ik ook in de moties die nu voorliggen en de amendementen op die wijze blijven beoordelen. De voorzitter: Mijnheer Loof, u wilt interrumperen. De heer Loof: Dank, voorzitter. Wethouder, als ik het goed hoorde zeggen, zei u bij die laatste motie, een blanco cheque en zou miljoenen kosten, toch? Ik heb het niet heel goed gehoord. De heer Wit: Laat ik het zo zeggen, ik heb gezegd, het lijkt op een blanco cheque. Het kan miljoenen kosten. Ik heb gewoon momenteel heel weinig financiële middelen. Ik hoop dat we de begroting voor de komende jaren dekkend kunnen krijgen. Dat vraagt offers.

De voorzitter: Mijnheer Loof, u had natuurlijk naar de interruptiemicrofoon moeten lopen vandaag. Maar er zijn ook vandaag weinig interrupties. Mijnheer Wit, wethouder Wit, was u klaar? Nee, toch? Pagina 21 van 42

Concept verslag Raadsvergadering 28 januari 2025

De heer Wit: Ik heb ook nog even de tijd, gelukkig. Enige voorstel, dat scheelt wel weer. Rijswijks Belang heeft nog een vraag gesteld over natuurinclusief renoveren. Het Groenbeleidsplan geeft wel aan dat ook voor doelsoorten en doelbiotopen wordt bepaald voor bestaande situaties. Dus ook voor renovaties. En ook daarin is de doelstelling dat de situatie na renovatie groener of biodiverser is dan daarvoor. Maar uiteindelijk zijn we daar natuurlijk wel mede afhankelijk van de inwoners en van de corporaties. Ik heb regelmatig overleg met de corporaties. En in de planning staat ook inderdaad om met de corporaties te gaan platen over, hoe kunnen we nou ook hun binnentuinen, ook hun vastgoed en ook hun openbare ruimte om de panden heen zo groen mogelijk maken. Daar slagen we redelijk goed in op een aantal plekken. Maar nog lang niet op het niveau dat ik graag zou willen zien. Maar ook voor de corporaties geldt, en dat geldt voor iedereen, je kan je geld maar één keer uitgeven. Op het moment dat zij met verduurzaming bezig zijn, zou het een mooie koppelkans kunnen zijn. Maar uiteindelijk ga ik niet over hun financiën. Maar we hebben wel goed contact daarover. Over de termijn in uw subamendement heb ik het net al gehad. Dan nog even het CDA. U bent tegen dit voorstel, dat was wel duidelijk.

U vraagt mij, wat zijn de gevolgen? De gevolgen zijn dat we het Groenbeleid dat we in Rijswijk hadden versterken. Dat we de biodiversiteit gaan vergroten. En dat we het groen in Rijswijk een stevige kans geven om onze samenleving te bedienen, zoals we dat met zijn allen graag willen zien en zoals ook door een groot deel van de raad momenteel wordt ondersteund. En de uitvoering daarin die zit in projecten. Het is niet alleen niet voor niks. We hebben ook, als we het hebben over bijvoorbeeld het mobiliteitsplan, de uitvoering van het mobiliteitsplan van beleid zit in projecten. Er zit een uitvoeringsagenda achter. Dat geldt ook voor dit beleidsplan. Er zit niet direct een uitvoeringsagenda achter, maar we hebben wel de projecten de komende jaren in de openbare ruimte. Of dat nou te maken heeft met ondergrondse bekabeling die aangepakt wordt of dat te maken heeft met herinrichting van straten of projecten. Dat betekent dus dat daar financiering van dit Groenbeleid een onderdeel van is. U heeft mij gezegd van, geen beleidsplannen meer naar de raad. We hebben uiteindelijk ook nog een omgevingsvisie die we voor 2027 moeten vaststellen. Dit is onderdeel van die omgevingsvisie. Dus de omgevingsvisie vat alles samen, maar dit beleidsplan is daar onderdeel van.

En ik vind ook zeker dat dat dus wel een bespreekstuk is waar de raad haar zegje over moet doen en dat heeft de raad ook keurig gedaan. U vraagt mij, u geeft aan dat, u heeft een beeld van Rijswijk als een verloederde stad heeft. Dat deel ik absoluut niet. Ik vind ook dat u daarmee eigenlijk onze groenbeheermensen een diskwalificatie geeft. Er wordt heel hard gewerkt aan het groenbeheer. Er zitten, ik ga morgen met de binnenbaan morgenochtend om kwart over zeven weer mee om ook hun werkzaamheden te bekijken en hoe goed zij bezig zijn om ons als stadsbeheer te ondersteunen. We zijn er vandaag op de werf geweest. Er wordt keihard gewerkt. Ik geloof echt dat wij in Rijswijk het goed voor elkaar hebben en dat ons groen in uitstekende staat is. Tegelijkertijd moet ik wel toegeven dat wij natuurlijk bezuinigd hebben op het groenbeheer. Dat klopt. Dat hebben we namelijk vastgesteld dat er op een aantal punten bezuinigd zou moeten worden. Dat gaan we terugzien in de stad. Maar dat is nog niet op dit moment. Want die bezuinigingen gaan pas in in 2025. We zijn net 27 dagen onderweg, dus het effect daarvan zult u nog niet zien. Maar op een gegeven moment zal, omdat het maaien nou eenmaal wat minder plaats vindt, hier wel iets van te zien zijn. Maar verloedering, daar ga ik absoluut niet in mee. Ik geloof dat ik het meeste wel gezegd heb. Ik wil nog één afsluiter erin gooien.

Ik ben het eens met de oproep van monitoring. Ik wil graag ook monitoren om te kijken wat ons beleid voor gevolgen heeft in de stad. Uiteindelijk kunnen we daarmee ook kijken of ons beleid werkt en in de toekomst ook eventueel dingen aanpassen. Het grootste deel van de raad is het daar gelukkig ook mee eens. Maar de wijze waarop hebben we, denk ik, zo meteen in de tweede termijn nog wel even een discussie over. Ik wil u wel in ieder geval meegeven dat ik u wel dank voor de amendementen die inderdaad een versterking zijn, maar op bepaalde punten gewoon iets te ver gaan. Ik kan niet een amendement omarmen dat ik wellicht niet kan waarmaken. Dank u wel. Pagina 22 van 42

Concept verslag Raadsvergadering 28 januari 2025

De voorzitter: Wethouder Wit, ik zie dat de heer Weterings wil interrumperen. Mijnheer Weterings. De heer Weterings: Voorzitter, klopt. Voorzitter, ik heb maar een halve minuut nodig. De wethouder gaf aan, een half jaar wordt te krap voor mij. Een jaar zou wel kunnen. Ik wil even overleggen met de indieners van het amendement om daar dus een jaar van te maken. Dus een subamendement op een subamendement. En dan gaan we mee in uw jaarlijkse monitoring van het raadsvoorstel. De voorzitter: Wethouder Wit. De heer Wit: Ik heb net ook nog wel aangegeven…Dank u wel, mijnheer Weterings, Rijswijks Belang, voor deze vraag. Uiteindelijk heb ik wel aangegeven dat mijn voorstel is ook richting de motie van GroenLinks om dat tweejaarlijks te doen. Dat is de basis die we hebben afgesproken in de eerdere discussie over monitoring. Ik denk dat dat een goede wijze van monitoren is, dat we daarmee ook daadwerkelijk verschil zien en een goede stap kunnen zetten. Als wij jaarlijks gaan monitoren, dat voegt relatief weinig toe. Het zou kunnen, maar ik vermoed zomaar dat twee jaar gewoon een betere frequentie is. Dat is in ieder geval wat ik vanuit de specialisten meekrijg, dat ben ik zelf niet. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Hartelijk dank, wethouder Wit, voor het uitgebreid ingaan op de ingediende amendementen en moties. Ik zie dat de heer…Oh nee, die komt. Dank daarvoor.

Ik kijk naar uw raad voor de tweede termijn. En ik begin bij de heer Van Dam van Wij. Rijswijk. De heer Van Dam: Dank, voorzitter. Ik begin even met de reactie van de wethouder. Op ons amendement, Uitbreiding binnen groengebieden, was de vraag, bedoel je dan binnen de bestaande groengebieden of bedoel je daar buiten? Ja, we zijn het met zijn opmerking eens, dat zei hij ook al in het forum, dat er weinig gebieden over zijn in Rijswijk om überhaupt groen toe te voegen. Dus 99 procent van onze oproep zal inderdaad binnen bestaande groengebieden zijn en is een impuls en een kwaliteitsverbetering, zoals hij zelf ook aangaf. Maar daarbij niet weggelaten dat wij ook de uitdaging bij de wethouder laten van, als u een kans ziet om ergens meer groen toe te voegen, dan heeft u onze zegen daarin. Volgens de 3-30-300 regeling bijvoorbeeld, als daar nog iets aan ontbreekt binnen een wijk. Maar om het heel kort te houden, ja, daar kunnen we in meegaan in die interpretatie van ons amendement. Dan het tweede gedeelte. U zegt, heel veel van wat u daar schrijft doen wij al. Eens, half. Ja, er gebeurt veel binnen verstedelijkte gebieden, binnen ontwikkelgebieden die we nu inzetten. Kijk naar Te Werve, kijk naar Havenkwartier. Elk plan dat naar ons toe komt, daar zit inderdaad in zekere mate een vergroening in. We voegen bomen toe. Dat staat ook in de ambities van dit document.

Dat nieuwe woongebieden gewoon moeten vergroenen. Dus ja, daar ben ik het mee eens. Maar ik ben het niet mee eens met de uitleg dat we dat ook doen voor onze recreatiegebieden. Voor parken, bossen en andere groengebieden. U noemt een aantal plannen, maar veel van die plannen die zijn al wat ouder. Plannen voor het Wilhelminapark liggen al even op de plank. Hetzelfde geldt voor de vergroening van het Bogaardplein. Ontzettend mooi en ik ben heel blij dat het is gebeurd, maar dat is al een hele tijd geleden dat we dat in de raad hebben vastgesteld. En dat is inderdaad recentelijk heel goed aangepakt. Plannen voor de landgoederenzone liggen ook al langer. Mijn punt is dat al deze plannen ambities waren die we hebben vastgesteld, voordat we ook maar één woningbouwproject hebben vastgesteld hier in Rijswijk. En de noodzaak om ook te investeren in het groen is gewoon ontzettend hoog. We kunnen niet alleen die woningbouwprojecten in investeren. Maar dan moeten we ook iets in die recreatiegebieden, in die parken en bossen nieuw gaan doen. Want met het huidige aanbod red je het niet en dan loopt de druk gewoon veel te hoog op. En dat mis ik. En vandaar ook dat we dit amendement met die ambitieverhoging hebben geschreven, omdat ik er echt van overtuigd ben dat we dat moeten doen. Vooral omdat al die plannen van die woningbouw al vast staan.

Die hebben we afgelopen jaar al door Pagina 23 van 42

Concept verslag Raadsvergadering 28 januari 2025

de raad gehad. En dat was niet onze keuze. Voor veel van die plannen hebben wij tegengestemd, zoals u weet. Maar we moeten dan ook daar iets tegenover stellen. En dat zien we echt niet terug, die concrete plannen. We hebben wel heel veel concrete plannen, bijvoorbeeld voor een bomenlaan die we willen doortrekken. Maar zo concreet zoals dat voorstel voor die bomenlaan, zo zie ik ze echt niet terug in dit beleidsplan. Dus daarom denk ik dat dit amendement nog steeds heel veel waarde heeft en roep ik ook op aan overige fracties om alsnog daarin mee te gaan. Want anders dan creëer je een Rijswijk waar je echt, die groene parel waar de PvdA het over had, die vervaagt dan echt. De voorzitter: Mijnheer Van Dam, ik zie dat de heer Loof u wil interrumperen. Mijnheer Loof. De heer Loof: Dank, voorzitter. De heer Van Dam heeft het over, zo concreet zien we niet staan. Wat is precies het zo concrete wat in dit amendement van Wij. staat, wat er zo concreet niet in dit Groenbeleidsplan staat? Want als ik uw amendement lees, of het amendement van de heer Van Dam lees, zie ik daar ook niet heel veel concreets. Ik zie u eigenlijk bevestigen in een heel lang verhaal dat alles wat u wil al wordt gedaan of in dit plan staat. Graag een reactie hierop. De heer Van Dam: Nee, zeker niet. Het gaat over de groengebieden, de landgoederenzone en over de parkzone.

Waar we echt oproepen, en dat is ook wat we hebben toegevoegd aan het stukje wat daarover gaat, de recreatiegebieden, daar voegen we aan toe dat we graag willen zien dat de wethouder komt met concrete plannen om die upgrade te geven. En een toevoeging daaraan is de motie, want ik ben blij dat de heer Loof naar de microfoon loopt, waar de wethouder ook op heeft gereageerd, waarin we zeggen van, dat kan niet. Er is helemaal geen budget daar voor. Wij erkennen dat we inderdaad in een penibele financiële situatie zitten. Tegelijkertijd zeg ik, als je de keuze maakt om onze stad zo vol te bouwen, dan moet je hier ook ruimte voor gaan vinden, hoe desastreus onze financiële situatie ook is. En ik daag u dan uit, kom dan tijdens dat kaderdebat, want zo werkt onze begroting ook gewoon, dat wij nu al aangeven, ik wil dat u in het kaderdebat hiervoor een plan gaat maken. Kom dan in het kaderdebat met een spaarpot of een andere creatieve oplossing waardoor we wel budget over hebben om die groeninvesteringen te kunnen doen. En ja, en daar ga ik misschien met de VVD mee, dan moet daar iets anders tegenover staan wat we niet kunnen doen. De voorzitter: De heer El Majjaoui wil u interrumperen. Mijnheer El Majjaoui. De heer El Majjaoui: Dank, voorzitter. Ik ga tot zover mee met Wij. Alleen, ik ben getriggerd.

Hoe wilt u dat gaan regelen? Want, dat is mijn interpretatie, dat is mijn indruk, want u wilt naast de bestaande areaal, dus naast de bestaande groengebieden, wilt u daarnaast nog andere gaan creëren. Hoe wilt u dat gaan doen zonder een nieuw omgevingsplan? Hoe wilt u dat gaan doen met het ruimtegebrek? Of is dat binnen de bestaande groengebieden, wilt u dat gaan creëren, of daarnaast? Tot zover. De voorzitter: Mijnheer Van Dam, wilt u daarop reageren? De heer Van Dam: Zoals ik mijn tweede termijn begon, zal het voornamelijk zijn in de bestaande groengebieden. De voorzitter: Dat is een helder antwoord. Dan geef ik, ik zie dat mevrouw De Bruijn u ook wil interrumperen. Mevrouw De Bruijn. Mevrouw De Bruijn: Dank, voorzitter. Dank u wel, Wij., voor het beargumenteren van het amendement. Volgens mij hebben wij ook gehoord dat de wethouder daar niet per se negatief tegenover staat. Wel vraag ik mij af, met de motie die jullie indienen, waar dat geld vandaan moet komen? We weten allemaal dat de financiële situatie van Rijswijk het niet toelaat om nu extra investeringen te realiseren voor groen. Ook al zouden we dat allemaal willen, volgens mij. En we Pagina 24 van 42

Concept verslag Raadsvergadering 28 januari 2025

moeten dus die afweging integraal maken. En straks bij de omgevingsvisie wordt dit ook geprioriteerd. En kunnen we daar niet gewoon genoegen mee nemen, op wachten totdat we daar het voorstel krijgen? De voorzitter: Mijnheer Van Dam, wilt u daarop reageren? De heer Van Dam: Zeker. Het woord wat u noemt is integraal en dat klopt. Wij willen ook een integrale afweging maken, want tijdens een kaderdebat wordt de voorbereiding op een begroting gedaan. Dus we gaan daarin bepalen welke budgetten we wel en niet gaan uitgeven en aan welke onderwerpen we dat gaan doen. Wat wij aangeven met deze motie is, neem nou die budgetten die voor het groen nodig zijn, voor die extra impuls, neem die nou op. En laat ook zien wat we daarvoor moeten laten. Want zo werkt een kaderdebat. Wij zeggen nu van, het is ons het waard om die investering te doen. We snappen dat daar iets tegenover staat, maar laat het college dat dan uitwerken in dit kaderdebat. En laten we in ieder geval nu daarvoor toe oproepen, omdat dat gewoon nodig is voor onze stad. De voorzitter: Ik zie dat de heer Loof u opnieuw wil interrumperen. Mijnheer Loof. De heer Loof: Voorzitter, de fractie van Wij. zit hier met een mandaat van de kiezer om keuzes te maken, om beslissingen te nemen, om met eigen voorstellen te komen.

En wat er toch te vaak gebeurt is dat de fractie naar het college roept, kom maar met, dit is mijn lijstje, kom maar met alles. Kom eigenlijk zelf maar met voorstellen, want ik ga het niet doen, ik ga achteroverleunen. En als u met iets komt, dan ga ik trouwens wel zeggen dat het heel slecht is. Dat is het enige wat de fractie van Wij. steeds doet. Ik wil de fractie van Wij. nu graag één of misschien zelfs twee specifieke onderwerpen horen noemen die we niet gaan doen om dit te bekostigen. Dat zou pas lef tonen zijn. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Loof. Wilt u daarop reageren, mijnheer Van Dam? De heer Van Dam: Zeker. De heer Loof snapt gewoon niet, die heeft de motie gelezen, maar die snapt werkelijk waar niet wat er staat. Wij vragen het college om hier een inschatting te maken, om te gaan kijken welke plannen we kunnen doen om een impuls te geven aan het Groenbeleid. En vervolgens dan naar ons toe terug te komen met dat plan en hoeveel dat dan precies gaat kosten. Ik weet helemaal niet wat die daadwerkelijke kosten kunnen zijn. Dus ik kan hier de hele begroting weg gaan strepen, maar dat heeft hier volgens mij helemaal geen zin. Ik kan niet hier nu gaan zeggen wat er weg moet en wat we wel moeten doen. Dus nee, dat kan niet. Maar ik vervolg meteen mijn betoog, want mooi bruggetje. U heeft kritiek blijkbaar op onze financiële keuzes die wij doen.

Ik vind de opmerkingen die net zijn gemaakt door de VVD nota bene echt uit de bocht vliegen. Wij zouden komen met voorstellen die allemaal niet zouden kunnen. U heeft ingestemd met 1,8 miljoen naar een ondernemer in Singapore om dat te doen. Daar hebben wij tegen gestemd. U gaat 8 ton volgens mij nog de komende raadsperiode uitgeven aan een aantal bakstenen voor de Marimbahal. We hebben al drie jaar in deze begroting waarschuwen wij en doen we voorstellen om onze begroting op orde te krijgen en keer op keer lukt dat niet. Vervolgens moet ik ook nog in de Telegraaf lezen dat we een drie hebben gekregen voor ons financiële beleid van de gemeente tegenover alle andere gemeenten. En dan krijgen wij de schuld als oppositiepartij, omdat wij niet goed bezig zijn met het financiële beleid terwijl u aan de knoppen zit te draaien. Dat is werkelijk waar bizar dat u die uitspraken doet. De voorzitter: Uw laatste interruptie, mijnheer Loof. De heer Loof: Voorzitter, gotspe, wat hier nu allemaal wordt genoemd. Vooral ook omdat de meeste van de onderwerpen die hier worden genoemd, waren wij ongelooflijk kritisch op, hebben wij of Pagina 25 van 42

Concept verslag Raadsvergadering 28 januari 2025

tegen gestemd. En hij heeft de fractie van Wij. juist voor gestemd. Hij noemt hem Marimbahal. De fractie van Wij. heeft gewoon voor het voorst van de Marimbahal gestemd en legt nu in de mond van mijn fractie dat wij daar voor hebben gestemd. Wij hebben samen met het CDA als enige tegen dat miljoenen verslindende project gestemd. En u zegt nu hier doodleuk dat wij daar voor hebben gestemd. Dat is niet waar. Hou nou op met deze spelletjes en kom met eigen voorstellen in plaats van achterover te leunen en aan het college te vragen om met iets te komen. U kunt wel de begroting hier weg strepen, want dat is waar politici voor zijn, om keuzes te maken en niet om achterover te zitten en een wethouder te vragen het werk te doen. Tot zover. De voorzitter: Mijnheer Van Dam, wilt u daarop reageren? De heer Van Dam: Natuurlijk. Dat blijkt nogmaals dat de heer Loof niet snapt hoe een begrotingscyclus werkt, want dat gaan we doen. Maar dat gaan we doen in een kaderdebat en niet hier zo. En dat is ook onze oproep in de motie, dat gaan we doen in het kaderdebat. En ik heb het niet over de Marimbahal an sich, ik heb het over het kunstproject dat we over een maand volgens mij gaan bespreken. Dat gaat 8 ton kosten en dat is een voorstel wat straks naar ons toe komt. Dus niks van wat er net werd gezegd heeft enige fundering. Dan heb ik nog een laatste vraag aan de wethouder.

Ik hoop dat hij die mee kan nemen. De voorzitter: Ik denk dat mevrouw De Bruijn u ook opnieuw wil interrumperen? Mevrouw De Bruijn. Mevrouw De Bruijn: Dank u wel, voorzitter. Ik vraag nog even aan de fractie van Wij., bij de omgevingsvisie wordt straks integraal afgewogen waar we aan gaan prioriteren. U noemt zelf het kaderdebat. Betekent dat dan dat eigenlijk deze motie nu niet ingediend hoeft te worden, maar dat we dit tijdens het kaderdebat behandelen? De voorzitter: Mijnheer Van Dam, wilt u daarop reageren? De heer Van Dam: Nee, zeker niet. Wat wij vragen is dat dit al meegenomen kan worden ter voorbereiding van het kaderdebat. Dus dat we dat graag willen terugzien in het kaderdebat zelf. Dat gaan we niet doen bij het andere stuk wat hij noemde. We hebben deze motie namelijk ook al ingebracht in het vorige kaderdebat. Of in de vorige begrotingsraad. Daar hebben we geen steun voor gekregen. We vinden ook nu dat we nu dan tijdens het volgende kaderdebat daar zeker wel budgetten voor moeten vrijmaken. Dus dat is in reactie op GroenLinks. De voorzitter: Wilt u verder gaan met uw termijn? De heer Van Dam: Ja, over de motie monitoring waar wij ook mede-indiener van zijn, daar viel u over de woorden kwantitatieve en kwalitatieve monitoring.

Ik vroeg me af of u toch nog iets verder kon uitlichten waarom we dat niet kunnen en zou het niet waard zijn om dat wel te kunnen doen, aangezien kwalitatieve en kwantitatieve gegevens toch echt een beter raadsinstrument kunnen zijn voor onze raad om ook daadwerkelijk te gaan sturen op wat we willen gaan doen met ons groen. Dus nu zou ik nog steeds voorstander zijn van zoals het er zou staan, maar wellicht kunt u mij van gedachten veranderen in de tweede termijn. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam. Dan geef ik graag het woord aan de heer Dolmans van D66. De heer Dolmans: Dank u wel, voorzitter. Het was goed om te horen dat ook de heer Weterings zondag wakker ligt over het Groenbeleid. Dat was niet mijn bedoeling. Ik had een beetje, om persoonlijke reden, rare weken achter de rug. Dus vandaar excuus aan de raad als geheel dat deze amendementen relatief laat bij u terecht zijn gekomen. Ik ga eerst even antwoorden op de heer Loof, Pagina 26 van 42

Concept verslag Raadsvergadering 28 januari 2025

die mij een aantal vragen heeft gesteld over de wijzigingsvoorstellen. Hoe de ambities bij ontwikkelingen te rijmen met minder regelgeving en impact op de grondprijs, als ik zijn vraag in eigen woorden even herhaal. Ik denk dat regels vooraf ontwikkelaars juist duidelijkheid geven en daardoor ondernemers risico's verminderen. Dus regels, en dat moeten er zeker niet te veel zijn, maar duidelijke regels vooraf, denk ik dat ondernemers juist helpt om hun risico's te verminderen. Als je praat over de impact op de grondprijs, ik kan niet ontkennen dat die er kan zijn, want de regels kunnen kostenverhogend werken. En daar moeten we ook heel goed letten op de balans tussen de regels die we stellen en de effecten die die hebben. Als het echt leidt tot een betere leefomgeving, dan denk ik ook dat het gerechtvaardigd is om ook een impact op de kosten te hebben. Maar als het uit balans is, dan moeten we dat niet doen. En dan denk ik ook dat we in de beoordeling van voorstellen beargumenteerd kunnen aangeven waarom dat dan niet moet. En dan kijk ik ook even naar de wethouder, want die zal dat denk ik wel met mij eens zijn. Dan, u vroeg een vraag over de kosten van de monitoring, maar ook de wethouder heeft daar wat opmerkingen over gemaakt.

In algemene zin hebben we geprobeerd deze amendementen zo te formuleren dat het alle vrijheid geeft aan het college om de evaluatie en de monitoring in te richten en de kosten te beheersen. Dat vind ik ook echt van belang, maar daar zal ik ook even in de beantwoording naar de wethouder op terugkomen. Regels over duurzaamheid en klimaatadaptief bouwen, de invloed daarvan op het Groenbeleid, die is er gewoon, want het versterkt elkaar. Op het moment dat je klimaatadaptief bouwt, bijvoorbeeld door bomen die schaduwwerking geven, dan helpt dat ook het groen. Dus natuurlijk, soms zijn duurzaamheidsmaatregelen of klimaatmaatregelen, helpen die het groen niet, maar ik denk dat er wel een duidelijke samenhang is. Dan de compensatie voor de bomen, en dat is ook een beetje naar de opmerking van de wethouder toe. U geeft zelf ook aan, niet elke boom redt het. En dat is ook precies de reden waarom je wil overcompenseren. En is het dan de bedoeling dat we heel Rijswijk vol zetten met nieuwe bomen? Nee, maar jonge beplanting gaat dood. En op een gegeven moment moet je inderdaad gaan uitdunnen als hij het wel redt. En juist door oude beplanting iets over te compenseren, kun je ervoor zorgen dat de natuurwaarde op termijn gelijk blijft. Ik ben geen bioloog, maar de kaders zijn wel degelijk gebaseerd, die 166 procent, op voorbeelden van andere gemeenten, waaronder de gemeente Arnhem.

En die staat ook letterlijk in hun Groenbeleidsplan. Even kijken, dan ga ik naar de opmerking van de wethouder toe, ten opzichte van het amendement over subsidies en projectfinanciering. Hij zegt, dat doen we al. Ja, maar in dit beleidsplan staan een heleboel dingen die we ook al doen. En we zijn hier beleid aan het formuleren. En in het verleden hebben we niet altijd projectsubsidies gezocht. En in het verleden hebben we ook niet altijd projectfinanciering gevraagd aan ontwikkelaars. Dus ik vind het wel heel belangrijk, en ik hecht er toch wel waarde aan, dat ook al doen we dit op dit moment, we dat ook in de toekomst blijven doen. En dus ook als beleid opnemen. En in die zin is het niet overbodig, want dan zou een heel groot gedeelte van dit beleidsplan overbodig zijn. Wat betreft de evaluatie, ik wil niet in een semantische discussie terechtkomen. Ik heb toch het idee dat we daar een beetje terecht aan het komen zijn over de interpretatie van woorden. Als ik praat over een kwalitatieve analyse, dan denk ik van, als ik gegevens voor mijn neus heb en datapunten, dan ga ik daar een paar dagen op werken en dan kom ik met een kwalitatieve analyse. Het is absoluut niet mijn bedoeling dat er 1 FTE aan wordt besteed door het ambtenarenapparaat. En dat staat ook nergens. Zo zijn de amendementen ook niet geformuleerd.

Ik geef alle ruimte aan het college om een eigen invulling te geven. Maar als het, volgens mij zijn er eigenlijk maar twee hoofdmanieren om dingen te analyseren, dat is kwalitatief en kwantitatief. Ik wil best die twee woorden weghalen en de ruimte aan het college geven als daarmee de zorgen bij de wethouder worden weggehaald. Maar dat moet ik natuurlijk wel even met mijn mede-indieners overleggen. Hetzelfde geldt voor het woord analyseren. Nogmaals, ik heb daar echt een totaal andere connotatie bij. Als ik een kwalitatieve analyse doe op basis van data, dan helpt tegenwoordig ook artificial intelligence enorm. Ook daar moet echt geen FTE aan besteed worden. Ik Pagina 27 van 42

Concept verslag Raadsvergadering 28 januari 2025

ga even met de mede-indieners overleggen of we in die zin de zorgen kunnen wegnemen. Daar heb ik toch wel wat moeite mee, bij die 30 procent-regel. Want u noemt van, die halen we niet. En als ik dat als beleidskader opneem, dan moet ik elke keer uitleggen waarom ik bij een project daarvan afwijk. Eigenlijk zou dat ook moeten, vind ik dan. Want u neemt het als ambities op dat die 3-30-300regel, dat dat de ambitie is. Ook daarbij, op het moment dat het helpt om de zorgen bij de wethouder en andere partijen weg te nemen om kader daar te vervangen door richtlijn, zoals de wethouder suggereerde, dan wil ik dat even met de mede-indieners bespreken. Over de overcompensatie bij de bomen, ik heb geprobeerd dat uit te leggen in beantwoording op de VVD. Ik hoop dat dat ook een antwoord is op de wethouder. Nogmaals, het is niet de bedoeling om daarmee Rijswijk helemaal vol te planten. Het is juist de bedoeling om ervoor te zorgen dat jonge, en ik heb het niet alleen over bomen, het gaat juist ook over de beplanting. Het staat ook in het amendement dat oude beplanting voldoende vervangen wordt, wetende dat een gedeelte van de nieuwe jonge beplanting ook het niet zal redden. Dank. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Dolmans. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw De Bruijn van GroenLinks. Mevrouw De Bruijn: Dank u wel, voorzitter. Dank aan de wethouder voor het beantwoorden van de vragen.

Het is fijn om te horen dat een groot deel van de aspecten die in de moties en amendementen staan al gedaan worden op gebied van groen. Maar ook wordt er een aantal amendementen ontraden, om verschillende redenen. En graag gaan we ook in gesprek met de indieners om te kijken van, wat kunnen we daar dan eventueel aan veranderen? Wat betreft de monitoringsmotie die wij hebben ingediend, samen met WIJ., PvdA, PG&R en D66, denk ik dat het voorstel is om te kijken welke aspecten we mee kunnen nemen. U heeft aangegeven dat als wij tweejaarlijks zullen gaan monitoren, dat de motie in principe omarmd kan worden. Dus daar zijn wij heel blij mee. Dus laten we dat samenvoegen, of we dat nou in een amendement of een motie doen, zodat die monitoring in ieder geval geborgd kan worden in het Groenbeleidsplan. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw De Bruijn. Kijk ik naar mevrouw Harmsen van de ChristenUnie. Mevrouw Harmsen: Dank u wel, voorzitter. Dank u wel, wethouder, voor de beantwoording van de vragen. En ook het enthousiasme hoor ik weer in over het Groenbeleid. Ik wil beginnen nog even over de monitoring van het Groenbeleid. Ik hoop dat de andere partijen er ook, dat we er een midden in kunnen vinden met zijn allen. Al eerder is genoemd die duurzaamheidsmonitor, die tweejaarlijks is. Dat middel hebben we al. En groen groeit niet zo snel.

Als je iets iedere week moet monitoren, moet je ook iedere week actie ondernemen. Als je een half jaar monitort, dan suggereer je ook dat je na ieder half jaar een enorme nieuwe actie moet doen. Bomen en begroeiing groeien gewoon langzaam. Dus het is niet gek om tweejaarlijks dit te monitoren. Ik kan me dat helemaal voorstellen. Er zit een beetje traagheid in groen. Dat is wel mooi. En dan de compensatieregeling. Daar wil ik eigenlijk vooral met de wethouder toch nog even uitdagen daarin. Ik zie nog wel mogelijkheden voor die compensatie van 130 procent van oude bomen. Het gaat natuurlijk vooral om de plekken waar wijken worden gerenoveerd. Wijk Te Werve, daar zitten een aantal prachtige oude bomen die, omdat ze in de riolering en de andere kabels vergroeid zijn, moeten ze weg. Maar er zijn nog heel veel, bijvoorbeeld onze bedrijventerreinen, zijn nog vrij kaal. Als je daar een lunchommetje doet met je boterhammetje, er is niet zoveel groen. Ik denk, er is nog best wel wat openbaar groen. Dus als we nog wat moeten compenseren, ik zie nog wel plekken in Rijswijk waar dat zou kunnen. We hebben ook een onderzoek, we hebben een motie, of was het een amendement, ik weet het niet meer, over het waterbufferonderzoek gedaan, zodat we wat meer water hebben in Rijswijk.

Dus als dat wordt uitgevoerd, het onderzoek, en blijkt, we hebben genoeg water om de bomen water te geven, dan is het water er. Je kunt ook nog denken, niet alleen Pagina 28 van 42

Concept verslag Raadsvergadering 28 januari 2025

adopteer een boomspiegel, maar adopteer een boom. En ga als straat aan de slag om bomen te begieteren. Laten we dat eens proberen. Wat kost dat meer dan adopteer een boomspiegel? Iedereen heeft onze regenton gekregen met de subsidie, dus lekker bomen gaan begieten, tof. Verder is de compensatieregeling 130 procent voor een oude boom ook eigenlijk een stok achter de deur, om bij iedere oude boom echt te bekijken van, moet die echt weg of kunnen we ook op andere manieren dit oplossen? Het werkt ook als een preventieve maatregel. Wat is nou echt nodig? Nog een laatste ding waar ik nog aan zat te denken, we hebben een prachtige prijs gewonnen, deelmobiliteit. Onze stad is als kleine stad kampioen in deelmobiliteit. Als dat zo doorzet, laten we dat hopen, dat de deelmobiliteit opschaalt, hebben we misschien minder parkeerplaatsen nodig, hebben we meer plekken voor bomen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Harmsen. Dan geef ik graag het woord aan de heer Loof van de Rijswijkse VVD. De heer Loof: Dank u wel, voorzitter. De beantwoording van de wethouder in de eerste termijn heeft heel veel helderheid gegeven op verschillende amendementen. Heeft wel heel veel helderheid gegeven in een richting die, denk ik, de meeste van de indieners niet heel erg gaat bevallen.

Want ik neig bij de meeste, samen natuurlijk met mijn fractiegenoot, naar een tegenstem op de meeste van de amendementen. Ik denk bij het overnemen van enkele suggesties van de wethouder zou dat wel kunnen veranderen. Dus ik wil dat wel, maar ik heb zo'n vermoeden dat er straks een schorsing komt, dus ik denk dat dat daar nog wel ter sprake komt. En ik geef dat ook zeker ter overweging mee aan de verschillende indieners om daar eventjes goed naar te kijken. Verder heeft de wethouder gewoon heel duidelijk antwoord gegeven en het beleid uitgelegd. Waarvoor dank. Het laatste wat, dat triggerde mij nog omdat mevrouw Harmsen net voor mij kwam, die zei als laatste dat die 133 procent norm ook als stok achter de deur kan worden gebruikt. Ik heb persoonlijk niet het beeld dat dit college, en al helemaal niet deze wethouder, links en rechts alleen maar kapvergunningen aan het uitgeven is en echt wel heel erg goed kijkt of een boom echt weg moet of niet. En het doet mij oprecht ook wel, pijn is misschien een groot woord, maar je denkt toch echt, verdomme, zo'n grote boom, zo'n grote boom, moet die nou echt weg? En dan vraag je het soms na, of dan kijk je even op zo'n website waar de informatie superduidelijk staat aangegeven en hij is ziek. Er kan gewoon dan niks meer worden gedaan. Dan kan je wel een 133 procent-regeling hebben, maar soms is het nou eventjes niet anders.

Dus ik wacht nog eventjes de reactie van de wethouder de tweede termijn af en van eventuele aanpassingen van amendementen en moties. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Loof. Dan geef ik graag het woord aan de heer Van der Veer van de Partij van Arbeid. De heer Van der Veer: Dank u wel, voorzitter. Wethouder, bedankt voor de beantwoording. We zien vanavond een hele bevlogen wethouder die pal achter zijn beleid staat van het Groenbeleid. Dat betekent met zo'n inzet dat we zeker de titel, groene parel in Haaglanden weer terugkrijgen. Met veel glans erop. De wethouder heeft een aantal suggesties gedaan over de amendementen die we mede hebben ingediend en de motie. We komen daar in ieder geval volgens mij op terug na een eventuele schorsing. De compensatie, het idee van mevrouw Harmsen, ChristenUnie spreekt de Partij van de Arbeid zeker goed. Dat betekent meer mobiliteit, minder parkeerplaatsen. Laten we dan ook onze nationale bomen plant dag terug invoeren in Rijswijk. In de jaren 70-80 werd dat jaarlijks een groot festijn in Rijswijk. Laten we dan onze schooljeugd betrekken bij onze mooie groene stad van de toekomst. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van der Veer. Dan geef ik graag het woord aan de heer Weterings van Rijswijks Belang. Pagina 29 van 42

Concept verslag Raadsvergadering 28 januari 2025

De heer Weterings: Voorzitter, om even op de laatste woorden van de heer Van der Veer in te haken, als de heer Van der Veer lekker bomen wil planten, dan gaat hij maar zijn gang, maar ik doe er niet aan mee. Voorzitter, tweede termijn, hartstikke leuk. Dat is een goed debat geweest, dat is een compliment aan de wethouder, hij is sterk. Daar had de heer Van der Veer dan wel weer gelijk in. Goed, ja goed, aan de heer Van Dam werd gevraagd, noem twee punten waarop je het geld vandaan zou halen. Ik weet wel een rijtje op te noemen. Verduurzaamheidsprojecten, kunstprojecten, klimaatprojecten, woke onzin, snijden in eigen vlees, het inkoopbeleid, noem maar op. Dat noem ik even een rijtje op waarvan ik denk, daar kan wel wat in veranderd worden. Maar goed, die kans heb ik niet gekregen, dus die laat ik ook schieten. Voorzitter, het laatste, het punt, één van de twee punten die Rijswijks Belang aangaf aan de wethouder dat was dus de biodiversiteit, waar aan de ene kant wordt het opgekrikt, aan de andere kant wordt het verwijderd. De wethouder gaf een beetje een warrig antwoord van, de woningbouwprojecten, je kunt geld maar één keer uitgeven. Het gaat ons niet zozeer om wat de woningbouwprojecten aan geld kunnen uitgeven. Het gaat erom dat, en ik ga gewoon dan de motie voorlezen.

Er zijn vele verduurzaamheidsprojecten of renovatieschade, die zijn reeds afgerond aan de bestaande bouw, waarbij de biodiversiteit verstoord is of verdwenen is. Denk hier dan aan broedplaatsen of huisvestingplaatsen van onder anderen, ik heb het al eerder benoemd, de schoolekster, de ruige vleermuis en de dwergmuis. Overwegende dat er in het Groenbeleidsplan enkel wordt gesproken over het uitbreiden van biodiversiteit en herstel hiervan bij grote projecten, dus vooral de nieuwbouw, en ook bij de aanpak van kruisingen, waarbij er geld wordt uitgegeven om herstel of uitbreiding te bevorderen. Maar elders in de stad vindt er juist afbraak plaats. Dus wij spreken uit, wij zouden graag wenselijk vinden dat er opgenomen moet worden in het beleidsplan, zuinig om te gaan met bestaande biodiversiteit in bestaande delen van de stad. Dat dit bijvoorbeeld bij een vergunningsaanvraag strenger gemonitord wordt en meer verplichting en regels moeten worden vastgesteld om dit te bewerkstelligen. En gaat over tot het orde van de dag. Voorzitter, met deze prachtige motie hoop ik dat die ook omarmd wordt, want nogmaals, die komt niet uit de theorie, maar die komt uit de praktijk. Hoop ik dat die omarmd wordt. En we zullen met alle plezier het raadsvoorstel steunen wat er ligt. We hebben daar alle vertrouwen in. En we wensen hier de gemeente Rijswijk succes bij. Dank u wel.