Concept verslag Raadsvergadering 28 januari 2025

Concept verslag Raadsvergadering 28 januari 2025

Aanwezig Voorzitter: Mevrouw H. Sahin Raadsleden: De heer E.G.T. Braam Mevrouw L.S. de Bruijn De heer D.R. Cupedo De heer D.F.A. van Dam De heer C.P.I.M. Dolmans De heer M. van ’t Eind Mevrouw B.M.B.T. de Haan-Niesen Mevrouw M.E. Harmsen Mevrouw I.M. Jansen-Dirkx De heer M.T.F. Kaffa De heer G.A. Kruger De heer J. Loof Mevrouw S. van Maarseveen De heer M. el Majjaoui

Vervolg aanwezige raadsleden: Mevrouw W.A.A.M. van Nunen De heer R. Nunnikhoven De heer U.H. Oelen Mevrouw L.B. Oude Alink Mevrouw A. Prenger Mevrouw H. van Schie De heer E. van der Veer De heer Q.L.A. Veerman Mevrouw W. van der Weij De heer M.V. Weterings Mevrouw E. Woudstra

Aanwezige portefeuillehouders: Wethouder W. van Damme Wethouder G. van Malsen Wethouder S. van de Waart Wethouder L. Bentvelzen

Griffie: Griffier: de heer J.A. Massaar bpa Mevrouw M.M.A. Tittse De heer J. Hoefnagel Mevrouw F.S. Habiboellah (verslag)

Afwezig: De heer M.J. van Enk De heer M.A.J. Ezinga Mevrouw P.G. Kames Mevrouw A. Koegler-Böhm De heer W. Smith De heer A.M. Zoghbi

1. Opening en mededelingen De voorzitter: Goedenavond dames en heren, beste leden van de raad. Ik vraag u vriendelijk om plaats te gaan nemen. Ik open de raadsvergadering van de gemeente Rijswijk van dinsdag 28 januari 2025. De eerste raadsvergadering van het nieuwe jaar. En laten we samen, ieder vanuit onze eigen rol, of we nu ambtenaar, wethouder, raadslid of burgemeester zijn, er een heel mooi politiekdemocratisch jaar van gaan maken en het goede doen voor onze stad en voor onze inwoners. Graag heet ik welkom de leden van de raad, de fractieassistenten, onze wethouders, medewerkers, vertegenwoordigers van de media, aanwezigen op de publieke tribune en kijkers online. In het bijzonder heet ik ook welkom onze drie gasten van de raad, de heer en mevrouw Van der Heijden en de heer Van Roon. U bent voorafgaand aan deze raadsvergadering ontvangen door onze raadsleden en u heeft inzicht gekregen in hoe de gemeenteraad van Rijswijk werkt. Dank voor uw betrokkenheid met de Rijswijkse politiek. En u bent, zoals ik ook van tevoren aangaf, welkom om de hele raadsvergadering bij te wonen, maar uiteraard kunt u ook ervoor kiezen om de raadsvergadering eerder te verlaten als u dat liever heeft. Dan heeft u van uw griffier informatie ontvangen over het experiment met spreektijden en interruptiemicrofoons. Ik hoop dat alle informatie voor u duidelijk is.

Heel kort gezegd, u gaat vandaag met spreektijden volgens variant 1, één spreektijd voor fracties en Pagina 1 van 42

Concept verslag Raadsvergadering 28 januari 2025

het college voor alle bespreekstukken, behandelen. En voor uw interrupties, die gaat u doen vanaf de twee spreekgestoelten met interruptiemicrofoons in de raadzaal. Ik hoop dat voor u alles daaromtrent duidelijk is. En ook vanavond vraag ik u respectvol met elkaar om te gaan. De woorden die wij uitspreken hebben betekenis en invloed. En goed om daarvan altijd bewust te zijn en te blijven. Voor een goed verloop van deze raadsvergadering wil ik u vragen om bij de agendapunten te focussen op het besluit dat voor u ligt en het gevoerde debat in de forumvergadering niet opnieuw te gaan voeren. Er zijn diverse moties en amendementen door uw raad voorbereid en het is goed om uw focus daarop te richten. En zoveel mogelijk in begrijpelijke taal te communiceren, zodat ook de kijkers thuis en de aanwezigen op de tribune u ook goed kunnen volgen. Dan ga ik door naar punt 1, de berichten van verhindering die wij hebben ontvangen. Mogelijk komt het door allerlei griep en virussen die er heersen, we hebben vanavond zes afwezige raadsleden. Berichten van verhindering hebben wij ontvangen van mevrouw Kames, van mevrouw Koegler, van de heer Van Enk, de heer Ezinga, de heer Smith, de heer Zoghbi. En ik heb begrepen dat de heer Van Dam later zal komen vanwege OV. Dus er zijn vanavond, als de heer Van Dam er ook aanwezig is, 25 raadsleden aanwezig.

Dan gaan wij door naar de trekking van het stemmingsnummer. Dat is nummer 23. Die gaan we zo straks bekend maken. Dan stel ik aan u voor leden, ledenbureau van stemopneming te benoemen als voorzitter de heer Loof en als leden de heer Kruger, er staat mevrouw Koegler, dus dan moet er een andere. Wie wil? Mevrouw Van Schie? Goed voorstel. Daar kunt u mee instemmen? Prima. Dan ga ik door naar de mededelingen van het college. En ik geef als eerste het woord aan wethouder Van Malsen voor het doen van een mededeling. De heer Van Malsen: Voorzitter, dank u wel. In de laatste raadsvergadering in december heb ik met uw raad medegedeeld dat de uitvoeringsagenda Armoede en Welzijn, die voortvloeit uit de visie Armoedevrij Rijswijk, deze maand vastgesteld zou worden door het college. Nu hebben we de adviesraad Sociaal Domein ook nog om schriftelijk advies gevraagd. Overigens, die draait op dit moment maar op halve kracht. Hoe dan ook, de agenda zal dus over een week of twee door het college vastgesteld worden en dan uiteraard ook ter informatie met uw raad worden gedeeld. Voorzitter, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van Malsen. Dan geef ik graag het woord aan wethouder Bentvelzen. Mevrouw Bentvelzen: Dank, voorzitter.

Ik wilde u mededelen, mocht u dat zelf nog niet gelezen hebben in de krant, op 13 januari heeft de inspectie gezondheidszorg en jeugd bekendgemaakt dat zes van de elf JeugdhulpPlus instellingen onder verscherpte toezicht zijn geplaatst. En ook het Schakenbosch valt hieronder in onze eigen regio Haaglanden. Het Schakenbosch heeft tot 19 april de tijd om de tekortkomingen weg te nemen. JeugdhulpPlus is in transitie. Ze hebben te maken met wijzigende wet- en regelgeving. Inhoudelijke veranderingen en keuzes lopen niet altijd parallel. Instellingen hebben de tijd en de ruimte nodig om veranderingen door te voeren. En het Schakenbosch geeft aan de verbeteringen binnen gestelde tijd door te voeren. De inspectie zelf heeft het vertrouwen ook uitgesproken in de verbeterkracht van het Schakenbosch. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Bentvelzen.

Pagina 2 van 42

Concept verslag Raadsvergadering 28 januari 2025

2. Spreekrecht burgers De voorzitter: Dan gaan wij door naar agendapunt 2, spreekrecht van onze burgers. En ik wil als eerste de heer Hoyer vragen om naar het spreekgestoelte te komen. Hij komt spreken, u komt spreken over het Groenbeleidsplan. Mijnheer Hoyer, u heeft vijf minuten spreektijd. Inspreker 1: Dank u wel, voorzitter. Beste B&W en leden van de gemeenteraad. Groenbeleid dient in krachtige visie controleerbaar door de raad en kaderstellend voor belangrijke te nemen beslissingen over de toekomst van Rijswijk te zijn. Een beleid dat boven antwoord is op werkelijk alarmerende achteruitgang van de Nederlandse natuur en past binnen de Europese Natuurherstelwet. De definitie van Groenbeleidsplan is een plan, ik citeer, waarin wordt aangegeven welke groendoelstellingen binnen een bepaald tijdsbestek zullen worden nagestreefd en op welke wijze en met welke middelen dat zal geschieden. Wat er vanavond voor u ligt is een mooi document, maar het mag geen beleidsplan heten. Daarvoor schiet het aan allen bovengenoemde vereiste tekort. In mijn inspraak van afgelopen forumvergadering ben ik daar uitgebreid op ingegaan. U zelf trouwens ook. En ik ben daarom blij te zien dat er vanavond nog zeker twaalf moties, vragenlijsten en amendementen naar aanleiding van het plan zijn ingediend.

Bewust zijn van wat het betekent als uw raad dit plan, zelfs sterk verzwakt ten opzichte van het nu vigerende plan, aanneemt is namelijk van eminent belang. Zonder stevige visie op de Rijswijkse groen in de toekomst, zonder meetbare doelstellingen, zonder reflectie op het vorige plan, zonder monitoringproces, zonder vaste evaluatiemomenten, zonder eis van toetsing aan het Groenbeleid, puur afhankelijk van de financiële situatie van de Rijswijk op dat moment, en zonder eigen budget, ontneemt het de raad, maar ook de Rijswijkse inwoners, de middelen om waar nodig bij te sturen. Met andere woorden, carte blanche aan alle ontwikkelingen die verbeteringen van groen en biodiversiteit in de weg staan en de doodsteek voor alle noodzakelijke groene ontwikkelingen waar substantieel geld voor nodig is. Een paar praktijkvoorbeelden om te illustreren hoe belangrijk het is om een echt groen beleid te hebben, waarnaar verwezen kan worden. 1. De inrichting van de groenblauwe hoofdstructuren, door TAUW beschreven en door ieder ander onderschreven, de randvoorwaarden aan de ontwikkelingen van Pasgeld is gedegradeerd tot een wellicht ambitie in een wellicht de toekomst. Noodzakelijke budgetten hiervoor zijn uit de bestemmingsplannen gehaald. Zienswijzen hierover worden ijskoud gepareerd met, geen onderdeel van het bestemmingsplan.

Aan de belofte van de realisatie van ecologische verbindingen onder de Lange Kleiweg naar aanleiding van de aanleg van sportvelden wordt gewoon niet tegemoet gekomen. Geen geld. De aanleg van de parkloper over de Lange Kleiweg wordt in bestemmingsplannen niet voorzien. Men zegt dat die een onderdeel wordt van de inrichting van de Lange Kleiweg, maar daarover bestaan noch qua inrichting noch budgettair concrete gedachten. Zonder dat B&W de financiële consequenties van de noodzakelijk aan te leggen ecologische passages met de raad heeft besproken, beslist over een doorgaande weg zonder knip. U raadt wel waar het straks naartoe gaat. Er is een ecologische verbinding nodig, door TAUW gesteld, de parkloper tussen Wilhelminapark en Pasgeld. Die is ook toegezegd als onderdeel van de randvoorwaardelijke groenblauwe hoofdstructuur. Daar is geen budget voor en zonder enige referentie naar Groenbeleid en toezeggingen wordt hier zelfs mogelijk een station gerealiseerd. Dat geldt ook voor de inrichting van parkloper west. Niemand laat zijn tanden zien. Of je bent gekke Henkie als je dat als burger durft aan te snijden. Ander voorbeeld, 70 vierkante meter groen groen, bomen 1 op 1. Ach, dat is maar een richt getal. Al lang niet meer geldig. Letterlijke woorden. Zo'n vier jaar geleden heeft de toenmalige wethouder toegezegd om tot een biodiversiteitsmonitoring te komen.

Tot op de dag van vandaag is er nog niets. Wel ideeën, maar zeker nog geen procedure. Ook zullen icoonsoorten niet kunnen worden gemonitord. Hierover gesproken, de unieke eikelmuis wordt gewoon weggevangen, de zeer zeldzame ransuil actief verwijderd en de haas is opgejaagd en Pagina 3 van 42

Concept verslag Raadsvergadering 28 januari 2025

doodgereden. Ach, die hoort hier straks wellicht toch niet meer. Letterlijke woorden van de wethouder. Wel beloftes voor natuurvriendelijke oevers, maar geen uitvoering daarvan, laat staan budget voor onderhoud. Geen onderdeel van de bestemmingsplannen. Groenbeer is kind van de rekening. Voorbeeld, wel een nieuwe brug in het Elsenburgerbos, maar weg naartoe is volstrekt onbegaanbaar. Letterlijk genoemd, we hebben een grindpad overwogen, maar u zult begrijpen dat er vanwege het gebrek aan financiële middelen andere prioriteiten zijn. Elsenburgerbos wordt gewoon als overloopgroen gezien. Geen enkele visie of grens aan de maximale gebruikerscapaciteit van het groen in Rijswijk. Biodiversiteit neemt zichtbaar af. Geen kentallen, niets. Geen geld voor initiatieven, bijvoorbeeld een tiny forrest op verlaten terrein met eigen inbreng door de buurtbewoners. Als je al na lang aandringen antwoord krijgt, is het antwoord gewoon, geen geld. Ik kan nog lang doorgaan met het voorbeeld waarbij groen steeds aan het kortste eind trekt. Misschien hele kleine initiatieven daargelaten. De voorzitter: Mijnheer Hoyer, u heeft nog één minuut. Inspreker 1: Oorzaak, dank u wel voorzitter, beleid zonder ruggengraat, dus altijd het paard achter de wagen. Beste raad, geacht bestuur, de toestand van natuur en biodiversiteit in Rijswijk is zeer verontrustend.

Nu is het nog het moment om de neerwaartse spiraal te keren. Daarbij hoort een helder, door uw raad toetsbaar en sterk groen beleid. En dat is het niet, in tegendeel. Beste raad, geef de natuur niet uit handen, zorg dat u aan de bal blijft. Hartelijk dank voor uw aandacht. De voorzitter: Hartelijk dank, mijnheer Hoyer, voor het gebruikmaken van uw inspreekrecht. Dan wil ik graag mevrouw Marck naar voren uitnodigen naar het spreekgestoelte. Mevrouw Marck, ook u heeft vijf minuten spreektijd. Inspreker 2: Goedenavond. Een groene stad, een stad met een mooie, schone, opgeruimde, groene openbare ruimte. Een stad waar mensen en dieren en planten leven, zo gezond mogelijk. Is dat niet wat we allemaal graag willen? Wij denken dat met deze nota Groenbeleid dat een stapje dichterbij gekomen is. De voorgeschiedenis van het huidige beleid is al flink wat jaren geleden begonnen. Veertien jaar om precies te zijn. Compliment voor de wethouder van toen en voor de ambtenaren van toen, omdat zij deze beleidsplannen met een voor die tijd vooruitstrevende inhoud hebben geschreven. Er ontbrak helaas één ding aan, een budget om het beleid ook werkelijk uit te voeren. De wethouders die daarna kwamen, hebben het in 2010 ingezette beleid gelukkig overgenomen, aangepast natuurlijk aan de actuele ontwikkelingen, en ze sprokkelden geld bij elkaar. Zo kreeg het beleid stukje bij beetje vorm.

En zo werd steeds meer duidelijk dat een groene stad ook een biodiverse stad is, ook een verzorgde stad is. Dat daartussen geen tegenstelling bestaat. Voor ons ligt, mede gebaseerd op het beleid dat in 2010 is ingezet, opnieuw een nota met een vooruitstrevend beleid. Een nota die door ons als platform met applaus is begroet. Bedoeld als ambitiedocument en als inspiratie- en toetsingskader voor herinrichting en beheer. Voor de zekerheid benadrukken wij nog, nog maar eens, hoe belangrijk toetsing vooral ook aan de voorkant van het beleidsproces is, in de ontwikkelingsfase. Een gemeente die een groen en divers beleid voorstaat, wil natuurlijk zoveel mogelijk Rijswijkers inspireren om daarbij te helpen. Dat blijft extra inzet vragen. Bij het opstellen van plannen, maar ook over het hoe en waarom van ingrepen en ontwikkelingen in het groen, in de stad en in hun straat. Dat laatste kan wat ons betreft nog beter. Als Platform Groen helpen we daar ook in de toekomst graag bij. Een van de belangrijkste bestaansredenen van ons platform is om zoveel mogelijk Rijswijkers te inspireren om mee te denken en te doen met het versterken van groen in de stad. Vandaar dat natuureducatie een belangrijk aandacht voor ons is. Dat we meehelpen bij het onderhoud van parken en dat we met onze groene karavaan bij zoveel mogelijk activiteiten in de stad zijn.

Dan helpen we onder andere om kleine, vaak verwaarloosde hoekjes, in de openbare ruimte van een aantrekkelijk uiterlijk te voorzien. Laten we mensen zien hoe ze hun woonomgeving Pagina 4 van 42

Concept verslag Raadsvergadering 28 januari 2025

aantrekkelijk kunnen maken voor hen zelf en voor zoveel mogelijk soorten planten en dieren. Daar hoort ook onze zwerfafvalbrigade bij. Inmiddels hebben we aan zo'n driehonderd Rijswijkers materiaal uitgedeeld om hun omgeving schoon te houden. Op 22 maart staat weer in tenminste twaalf buurten en wijken in de stad de Opschoondag op het programma. Daarnaast is Groenbeleid het thema van ons 17e Groencafé dat we in het voorjaar organiseren. Wij hopen dan nu van harte dat u als raadsleden daar ook met Rijswijkers over het Groenbeleid in gesprek wil gaan. Afrondend ga ik dan weer even terug naar het begin van mijn betoog. Al dit moois is natuurlijk alleen maar mogelijk met voldoende budget. Een open deur, maar onmisbaar bij het uitvoeren van deze mooie ambities. Gelukkig staan we nu financieel niet meer helemaal met lege handen. We wensen het college en ambtenaren veel succes bij het uitvoeren van alle mogelijke plannen en u kunt er zeker van zijn dat wij als platform de resultaten kritisch blijven volgen. De voorzitter: Hartelijk dank, mevrouw Marck. Ik noteer 22 maart als Opschoondag, vorig jaar ook meegedaan. Dat was hartstikke goed.

3. Vaststelling agenda De voorzitter: Dan zijn we bij het agendapunt 3, de vaststelling van de agenda. Ingediend is een motie vreemd aan de orde van de dag van de fracties Beter voor Rijswijk en de VVD, Rijswijkse VVD. Mijn voorstel aan uw raad is om dat als agendapunt 11 te behandelen. Kunt u daarmee instemmen? Ik zie dat, mijnheer Weterings, u wilt daar iets op zeggen? De heer Weterings: Niet daarop, voorzitter. Ik heb ook op agendapunt 10.e, op het evaluatiebeleid Groenbeleid, heb ik een subamendement. En ik ben er niet, als het mijn vrouw is. Er wordt gebeld. De voorzitter: Bij dat bespreekpunt, als het amendement wordt ingediend, kunt u ook op het moment dat u spreekt uw subamendement indienen. De heer Weterings: Oké, dank u wel. De voorzitter: Dat is prima. Daarmee is de agenda van deze raad vastgesteld.

4. Vragen van de raad De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt 4, de vragen van de raad. En er zijn vragen ingediend door de fractie van Rijswijks Belang. En ik geef als eerste het woord aan u, mijnheer Weterings, voor het stellen van uw vragen. De heer Weterings: Dat is heel snel achter elkaar, voorzitter. Dat hoor ik graag. Voorzitter, inmiddels zo'n tien jaar geleden, voormalig wethouder, de heer René van Hemert, kondigde groots aan in de gemeenteraad dat Serpo, het Reptielenzoo, zou naar Rijswijk komen. Het was euforie in de zaal, kreeg applaus. En inmiddels dendert dat applaus al ruim tien jaar geleden. Het zou echt een aanwinst zijn voor de gemeente op het gebied van citymarketing. En ook voor het onderwijs lagen er grote kansen voor lesprogramma's, om dat dus in de praktijk daar te gaan meemaken. De enige bezichtiging die de bezoekers en scholen de afgelopen tien jaar hebben mogen ervaren, is de buitengevel van Serpo. Niet dat ik iets tegen buitengevels heb, maar goed, dat is weer een ander probleem, dat komt nu even niet ter zake. Maar we waren heel erg nieuwsgierig waarom het project al ruim tussen negen en tien jaar loopt. Rijswijk tv heeft daar ook vorig jaar opnames gemaakt, toen zou het nog maar enkele dagen te duren. Vandaag is ook, geloof ik, InRijswijk is daar geweest. Die is Pagina 5 van 42

Concept verslag Raadsvergadering 28 januari 2025

ook, ja goed, ik wacht nog steeds op mijn vergunningen, ik wacht nog steeds op mijn vergunningen. De eigenaar geeft ook toe zelf ook fouten te hebben gemaakt. Dus daar kan het ook niet helemaal aan schorten, dat alles aan de gemeente ligt. Maar we horen graag van de verantwoordelijke wethouder, wat is daar nu aan de hand? En waarom is Serpo al tien jaar gesloten of niet toegankelijk voor toeristen en voor scholen? Ik hoor graag het antwoord, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Weterings. Dan geef ik graag het woord aan wethouder Bentvelzen. Zij gaat uw vragen beantwoorden. Mevrouw Bentvelzen: Dank u wel, voorzitter. Uw vraag, mijnheer Weterings vanuit Rijswijks Belang, in uw vragen vroeg u mij zo uitgebreid mogelijk en eerlijk mogelijk antwoord te geven. Dat doe ik natuurlijk altijd, eerlijk antwoord geven. Ik heb contact opgenomen met Walter, zoals de heer heet, die het Serpo al jaren bedient. Want daar is zeker veel mee van doen aan de binnenkant, wat heel veel mensen inderdaad helaas nog niet kunnen zien. Het ligt inderdaad aan een vergunningentraject, maar misschien helaas, misschien voor ons goed nieuws, het ligt niet bij de gemeente Rijswijk. Dit vergunningentraject dat loopt al negen jaar bij de Rijksdienst, de RVO, de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland om precies te zijn. Het gaat erom dat er een dierentuinvergunningaanvraag gedaan is vanuit het Serpo.

Die is ook nodig vanwege het feit dat zij ook giftige dieren daar houden en hebben. Want zij helpen ook onder andere bijvoorbeeld de douane die daar wel eens dieren oppakt. En die worden dan naar het Serpo gebracht. Nou ja, die hebben daar dus debat aan. En waarom het Reptielenzoo nog niet open kan, mag of is, dat is dus, het wachten is op de laatste vergunning, geeft Walter aan. Hij heeft daarnaast ook aangegeven bij mij om de gemeenteraad uit te nodigen de binnenkant te mogen bezichtigen. Want dat mag. Hij mag de gemeenteraad wel laten zien waar hij mee bezig is. Hij zou jullie dan een rondleiding kunnen geven en ook alle vragen die er dan nog zijn vanuit de gemeenteraad zijnde mondeling willen toelichten. Dus dat aanbod kan ik u doen en dan kan ik de griffie in contact brengen met de desbetreffende. En dat is wat ik voor u nu in de beantwoording kan geven, mijnheer Weterings. De voorzitter: Hartelijk dank aan wethouder Bentvelzen voor het beantwoorden van de vraag. Mijnheer Weterings, heeft u nog een aanvullende vraag? De heer Weterings: Een hele korte. In ieder geval bedankt voor de super uitgebreide beantwoording. Is Rijswijk weer op de hoogte wat er gaande is. Zou u misschien nog wat kunnen betekenen als gemeente Rijswijk zijnde bij het traject waar de vergunning loopt? Een telefoontje of een mailtje van, we zijn al negen jaar dicht, we willen graag open.

Zou u iets kunnen betekenen voor deze organisatie? De voorzitter: Wethouder Bentvelzen. Mevrouw Bentvelzen: Helaas niet. In zoverre weet ik dat de desbetreffende ambtenaar die hier het dierenwelzijn doet, dus die kent u vast ook, maar die ga ik niet bij naam noemen in deze vergadering, dat die al meerdere keren een mail heeft gestuurd of gebeld heeft van, schiet eens op. Maar dat, tot nu toe heeft dat nog niet de uitwerking gehad die we zouden wensen. En Walter hoopt gewoon dat hij aankomend jaar open kan. Maar goed, wat u zelf aangeeft, dat hoopte hij vorig jaar ook en dat hoopt die man al negen jaar. Want hij kan niet wachten om daar ook kinderfeestjes en dergelijke te geven en gewoon open te gaan voor Rijswijk en voor de hele regio, zoals hij dat voorheen ook in Delft kon. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Bentvelzen. Dan gaan wij door naar de vragen van de fractie van Wij. Rijswijk. Ik kijk naar de heer Van Dam. Gaat u de vragen stellen? Dan geef ik u graag het woord. Pagina 6 van 42

Concept verslag Raadsvergadering 28 januari 2025

De heer Van Dam: Dank. Wij. Rijswijk hadden wat vragen over de uitspraken van wethouder Van de Waart in een artikel dat genoemd wordt, Stadsontwikkeling gaat ook over bedrijfsruimte. Dat verscheen ergens midden december in Rijswijk.business. In dat interview daar doet de wethouder een aantal uitspraken die volgens ons toch wel wat vreemd zijn of wat haaks staan op de realiteit. Met name omdat we enkele weken daarvoor het Rekenkamerrapport hebben besproken waarin gerapporteerd wordt over het voorzieningenniveau in Rijswijk. Van de Waart geeft in het artikel aan dat het prettig is wonen in Rijswijk en blijft wonen in Rijswijk. In het drukker wordende Rijswijk. En geeft aan een aantal ambities te hebben op het gebied van wonen, ondernemen, werken, voorzieningen, de openbare ruimte en mobiliteit. En wij vroegen ons af, waar gaan die, waar gaan die ambities dan over en wanneer komen die naar ons toe? Op welke manier komen die dan naar ons toe en op welke termijn? Zeker omdat we twee weken voor dit artikel verscheen nog een Rekenkamerrapport had dat juist ging over die voorzieningen en dat het er eigenlijk niet zo goed voor staat. We zouden als Rijswijk en als gemeente geen goede kaders hebben, beleidstukken zouden niet een goede richting geven, in ieder geval voor de toekomst en de groei van de stad.

Dus in dat retrospect zou ik graag een reflectie willen van de wethouder van hoe dat dan ervoor staat. Daarnaast geeft de wethouder aan dat een mobiliteitsplan de oplossing biedt voor de bereikbaarheid van Rijswijk, of van Rijswijkse ondernemingen. Door middel van het stimuleren van alternatief vervoer, zoals openbaar vervoer, deelvervoer en fietsen. En het mobiliteitsplan. En ik vroeg me toch af, we zien allemaal in Rijswijk dat het redelijk vast staat. Zeker als je kijkt naar de Beatrixlaan. En dat in datzelfde mobiliteitsplan dat wordt aangehaald, juist dat soort punten niet zijn meegenomen, zoals een Beatrixlaan, maar ook andere knelpunten. Dus daar wilde ik ook graag een reflectie van horen. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam. Dan geef ik graag het woord aan wethouder Van de Waart voor het beantwoorden van uw vragen. Mevrouw Van de Waart: Dank u wel, voorzitter. Misschien toch heel even kort, want ik weet niet of het tijdschrift überhaupt bij iedereen bekend is, maar dit is Rijswijk.business, misschien ook voor de kijkers thuis. Het is een kwartaalblad wat met name focust op de ondernemers die we hebben, waar we natuurlijk ontzettend trots op zijn, maar ook een communicatiemiddel waar wij af en toe natuurlijk, zeker ook wethouder Van Damme, maar bijvoorbeeld ook het industriegebied Plaspoelpolder.

En dit keer stond ook onze lokale media erin, onderwerpen van belang voor de ondernemers. En inderdaad, ik mocht daar ook een interview in geven en ik heb daar benadrukt over dat stadsontwikkeling wat mij betreft inderdaad niet alleen gaat over wonen. In de vragen van Wij. Rijswijk, voorzitter, zou ik willen zeggen, een aantal dingen worden klein beetje door uw vragen uit verband gerukt, want ik heb gezegd, het Rijswijk blijft prettig wonen en werken, dus het is voor beiden. En dat is denk ik wel in belang voor dit artikel. Ik ga ook helemaal niet specifiek in op de voorzieningen, maar noem een aantal onderwerpen die daarbij van belang zijn, ook zeker voor ondernemers, want daar is natuurlijk het blad op gericht. Wat ik daarover kan zeggen is dat ik daar een andere nuance aan wil zeggen. Ik heb het interview gegeven, maar ik sta er namelijk in functie en ik vertegenwoordig dingen die wij reeds hebben besloten of hebben gedaan. Als u vraagt, hoe kom ik aan deze ambitie? Grotendeels van deze ambities zijn reeds neergelegd en door u vastgelegd in beleidsplannen. Vanavond ligt er weer een op tafel. Ik zal ze niet allemaal noemen, even voor de lengte van de avond, maar ik heb eventueel, als u wilt, daar een mooi lijstje van. En het komt helemaal mooi samen in de nieuwe omgevingsvisie die in maart voor u ter vaststelling ligt.

Er is afgelopen donderdag is daar een eerste presentatie over geweest en daar komt alles mooi integraal samen. En daar haalde ik mijn inspiratie uit om te zeggen, als je kijkt, als we niks doen, als de status quo zo blijft, zien we ook in de milieueffectrapportage, dat het eigenlijk beter gaat als we onze plannen die we nu hebben, en die u ook al grotendeels heeft vastgesteld, straks ook met de Pagina 7 van 42

Concept verslag Raadsvergadering 28 januari 2025

omgevingsvisie, als we die doorzetten, dan blijft het prettig wonen en werken in Rijswijk. Dus dat even ten aanzien van de ambitie. Dan vraagt u ook nog iets over, even kijken, oh ja, hoe gaat die ambitie zorgen voor de leefbaarheid? Toch even over de voorzieningen, zullen we maar zeggen. De fysieke leefomgeving koppel je natuurlijk niet los van de sociale leefomgeving. En alle functies waar u het over heeft, over voorzieningen, hebben natuurlijk ook een ruimtelijke inpassing nodig. Ik zou eigenlijk echt specifiek over de vraag die u heeft over de voorzieningen die we hebben, niet vooruit willen lopen op de presentatie die we 13 februari hebben. Dat zou wat voorbaardig zijn, maar ook dat is meegenomen in de omgevingsvisie. Dus ik heb daar heel erg mijn inspiratie uitgehaald en dat verhaal willen vertellen. U vroeg ook nog specifiek over de bereikbaarheid. Sorry dat ik het zeggen moet, maar ook daar koppelde u wel twee punten aan elkaar in het gesprek. Allereerst erken ik in het interview dat het drukker wordt. Ik denk dat iedereen dat kan zien als je naar buiten kijkt, dus daar zijn we het met elkaar eens. Vervolgens hebben we hier natuurlijk wel een mobiliteitsvisie met elkaar vastgesteld waarin we zeggen, onderaan de streep, ook als mensen minder vaak met de auto gaan, blijft het druk qua auto's.

Maar we proberen te stimuleren dat mensen vaker gaan wandelen, gaan fietsen, met het openbaar vervoer gaan. En ik wilde heel erg de boodschap daar ook richting ondernemers, die ook werkgevers zijn, deze boodschap meegeven. Zonder daaraan af te doen dat ondernemers en soms werknemers, dus niet zonder de auto kunnen, maar juist degenen die het wel kunnen, hebben dan een alternatief. En dat wilde ik in mijn boodschap meegeven. Ik hoop daarmee antwoord op de vragen gegeven te hebben, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van de Waart. Ik zie dat, mijnheer Van Dam, heeft u nog een aanvullende vraag? De heer Van Dam: Of de wethouder misschien in kan gaan op het Rekenkameronderzoek, want dat vroeg ik ook specifiek. Dat schetst toch echt wel een heel ander beeld dan wordt weergegeven in het artikel. En dat was ook de aanleiding waarom ik die vragen stel. Dat Rekenkameronderzoek stelt namelijk dat het helemaal niet zo goed gaat met de groei van de stad als we kijken naar dat voorzieningenniveau. En er wordt in dat interview een heel ander beeld geschetst. En dat is wat ons opviel, wat niet alleen ons opviel, maar ook Rijswijkers. En ten tweede is het beeld dat wordt geschetst over de mobiliteit. Want heel veel Rijswijkers zijn, samen met ons, het eens dat het helemaal niet zo bereikbaar is. En ik snap dat er ergens nog plannen moeten gevormd worden.

Maar dit gaat over wat er nu daadwerkelijk te zien is in Rijswijk. En dat is niet best, terwijl u aangeeft, dat is wel best. En ik ben benieuwd, waar komt dat nou dat verschil tegenaan. Want ik vind het niet netjes om een verkeerd beeld te schetsen van wat de realiteit in onze stad is. De voorzitter: Ik ga opnieuw het woord geven aan wethouder van…Ik heb haar wel horen reageren op het aspect mobiliteit en dat zij ook ziet dat het druk is. Dus ik denk dat die vraag over de Rekenkamer… Mevrouw Van de Waart: Ja, laat ik daarop reageren, voorzitter. Ik heb met dit artikel het Rekenkamerrapport niet meegenomen. Ik zou reflectie daar ook niet op willen doen, omdat dat behoort tot de taken van mijn collega-wethouder Van Bentvelzen. Dus als u daar behoefte aan heeft, dan…Ik zou willen zeggen, wacht heel even tot 13 februari. Wat ik wel net in mijn antwoord op reageerde, is dat ik natuurlijk al wel al bezig was samen met het college aan de omgevingsvisie en ook aan het mer-rapport. En natuurlijk al een doorkijkje hadden. Iedereen die afgelopen donderdag aanwezig is geweest, heeft er al een beetje aan mee kunnen kijken. Dat dat er in ieder geval uitziet, als we de plannen echt doorvoeren met elkaar, dat we er dan beter voor staan, als dat we niks doen. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van de Waart, voor het beantwoorden van de aanvullende vraag van Wij. Rijswijk. Pagina 8 van 42

Concept verslag Raadsvergadering 28 januari 2025

5. Raadsvoorstel Integrale aanpak onderwijshuisvesting (RV 25-004) 6. Raadsvoorstel Deelname VRH Stichting Waarborgfonds (RV 25-005) 7. Raadsvoorstel Instellen reserve degeneratievergoedingen straatwerk (RV 25-001) 8. Raadsvoorstel Herstelbesluit bestemmingsplan Urban Parks (RV 25-003) De voorzitter: Dan kijk ik naar uw raad en gaan wij door naar agendapunt 5, de akkoordstukken. Ik wil aan u vragen, als u daarmee instemt, 5 tot en met 8 in één keer vast te stellen. Voordat we dat doen wil ik wel kijken naar uw raad en vragen of er uit uw raad een stemverklaring wenst afgelegd te worden. Mevrouw Niesen, over welk agendapunt wilt u een stemverklaring? Mevrouw Niesen, u krijgt het woord. U wenst een stemverklaring af te leggen bij het raadsvoorstel Instellen reserve degeneratievergoedingen. Mevrouw De Haan-Niesen: Nogmaals dank, voorzitter. Dank, college, voor het raadsvoorstel reserve degeneratievergoedingen straatwerk. Dit raadsvoorstel gaat ervoor zorgen dat het geld op een goede manier wordt gebruikt voor herstelwerkzaamheden straatwerk en geeft duidelijkheid over inkomsten en uitgaven en kunnen eventueel financiële tekorten voorkomen worden. De toezegging van de wethouder om de stand van zaken te delen met de raad in een financieel overzicht maakt dat Rijswijks Belang akkoord kan gaan met dit raadsvoorstel. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Niesen.

Andere raadsleden die een stemverklaring willen afleggen bij agendapunt 5 tot en met 8? Dat is niet het geval. Daarmee zijn de akkoordstukken vastgesteld.

9. Vaststelling verslag 17 december 2024 De voorzitter: Dan gaan wij door naar de bespreekstukken. Als eerste agendapunt 9, vaststelling van het verslag van 17 december 2024. Heeft iemand een op- of aanmerking op het verslag? Dat is niet het geval. Daarmee is het verslag van 17 december ook vastgesteld.

Pagina 9 van 42

Concept verslag Raadsvergadering 28 januari 2025

10. Raadsvoorstel Groenbeleid (RV 25-002) 10.a Amendement - Groenbeleid (Wij. Rijswijk) 10.b Amendement - Financiering van de ambities (D66 GL CU PvdA PG&R Wij. Rijswijk) 10.c Amendement - Kwantiteit van groen (D66 CU PvdA PG&R) 10.d Amendement - Compensatie op niveau (D66 GL CU PvdA PG&R) 10.e Subamendement op amendement “Groene ambities – Evaluatie van het Groenbeleid” (ingetrokken) 10.f Amendement - Evaluatie van het Groenbeleid (D66 CU PvdA PG&R Wij. Rijswijk) 10.g Amendement - Kwaliteit van het groen (D66 GL CU PvdA PG&R) 10.h Amendement - Monitoring regionale samenwerking en bijhouden eigen data (D66 CU PvdA PG&R) 10.i Amendement - Nieuwbouw en transformaties (D66 CU PG&R) 10.j Motie - Investeren in de uitbreiding van groen voor een gezond en leefbaar Rijswijk (Wij. Rijswijk) 10.k Motie - Monitoring Groenbeleid (GL Wij. Rijswijk PvdA D66 PG&R) (nieuwe versie) 10.l Motie - Behoud bestaand biodiversiteit (RB) 10.m Raadsvoorstel Groenbeleid (RV 25-002) De voorzitter: Dan gaan wij door naar agendapunt 10, het raadsvoorstel Groenbeleid. En daarvoor geef ik als eerst het woord aan de heer Van Dam van Wij. Rijswijk. De heer Van Dam: Zelfs als eerst. Gelukkig was ik opgewarmd. Wij. Rijswijk heeft altijd gezegd dat voorwaarde voor de groei van de stad ook het groeien van het groen is. Als je stenen bouwt moet je ook investeren in het groen.

En we zijn van mening dat dit beleidsstuk dat nog onvoldoende doet. Een Rijswijks Groenbeleid moet hogere ambities hebben dan enkel een heel wat bomen neerzetten in nieuwe wijken en het aanleggen van geveltuintjes. Groen zit in de Rijswijkse identiteit. En als je inwoners vraagt waarom het nou zo mooi is om in Rijswijk te wonen, dan denk ik dat je ongetwijfeld hoort dat het zo fijn is dat we zoveel bossenparken en andere groengebieden hebben. De realiteit is wel dat Rijswijk groeit met 20.000 inwoners. En die 20.000 inwoners die gaan vooralsnog veelal wonen in hoge woontorens en torenflats. Die worden gebouwd in onder andere de Bogaard, Havenkwartier, Pasgeld-West. En die bewoners van die nieuwe torens die hebben geen tuintje. Wel vaak een balkonnetje, maar geen mooi groen tuintje, net als velen van ons in de raad. Maar die willen wel van het mooie weer genieten. Dus wat doe je dan? Dan trek je naar buiten en dan ga je naar die mooie parken en bossen die we hebben. Hierdoor neemt die druk op diezelfde groengebieden die we hebben die neemt enorm toe. En daarom moet je als je groeit ook investeren in die parken, bossen en groengebieden. Die gebieden moeten een kwaliteitsimpuls hebben, zodat ze ook in de toekomst en in die groeiende stad van 80.000 inwoners ook gewoon die Rijswijkse identiteit behouden blijft. En daarom doen we vanavond drie voorstellen.

Met een amendement willen we de ambitie in het Groenbeleid verhogen. Waar het zich nu vooral focust op het behouden van groen en het aanleggen van groen in nieuwe ontwikkelgebieden, vinden wij dat het ook echt moet gaan over het uitbreiden van groen en die kwaliteitsimpuls geven aan de parken en bossen en groengebieden. En in hetzelfde amendement doen we ook een voorstel over waar dit moet, namelijk in de stadsparkzone en de landgoederenzone. Dan hebben we een motie over het investeren in het groen. Want waar je die kwaliteitsimpuls en die uitbreiding wilt hebben moet daar ook geld voor zijn, zoals de inspreekster vanavond al zei. En we vragen het college om die ruimte te zoeken in het Pagina 10 van 42

Concept verslag Raadsvergadering 28 januari 2025

aankomende kaderdebat, om daar ruimte voor te maken. En als laatste dienen we samen met een aantal andere partijen, waaronder D66 en GroenLinks, een motie in om ook te monitoren of we daadwerkelijk de ambities waarmaken die we in het Groenbeleid hebben. En daarbij laat ik mijn eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam. Dan geef ik graag het woord aan de heer Dolmans van D66. De heer Dolmans: Dank u wel, voorzitter. Met dit Groenbeleidsplan wil Rijswijk zich richten op klimaatadaptatie, biodiversiteit en natuurinclusief bouwen. En D66 Rijswijk staat volledig achter die ambities, maar ziet ook de noodzaak om het plan op enkele punten te versterken. Het is belangrijk om duidelijk te maken hoe de plannen worden gefinancierd. Bijdragen van externe partijen zijn essentieel, want het kan niet allemaal uit de reguliere begroting komen. En zonder deze duidelijkheid blijft de haalbaarheid van de ambities onzeker. Met andere partijen hebben we daarom een amendement ingediend om hier meer duidelijkheid over te geven. D66 is bezorgd over het ontbreken van een evaluatiecyclus in het beleidsplan. Het vorige Groenbeleidsplan is niet periodiek geëvalueerd en het huidige plan mist concrete afspraken hierover. Periodieke rapportages of tussentijdse herzieningen zijn nodig om de voortgang te kunnen monitoren, knelpunten te signaleren en tussentijds bij te kunnen sturen.

Om dit te waarborgen hebben we ook een aanvullend voorstel ingediend met andere partijen. Het is van belang vooraf helder te hebben hoe kwalitatieve ambities in de praktijk kunnen worden gebracht. Met de beleidsregels over klimaatadaptief en natuurinclusief bouwen voorkomen we dat plannen geen positieve bijdrage leveren aan de leefomgeving. Ook hierover een voorstel. Op dit moment worden vaak jonge bomen teruggeplaatst ter compensatie van het weghalen van oudere bomen. Dit zorgt niet voor gelijkwaardige natuurwaarden. We pleiten daarom voor duidelijke compensatienormen waarbij de natuurwaarde wordt meegewogen. Het wijzigingsvoorstel moet ervoor zorgen dat compensatie daadwerkelijk bijdraagt aan biodiversiteit. Het zal niet eenvoudig worden de 30 procent kroonbedekking door bomen te halen, zoals de ambitie in dit beleidsplan formuleert. Maar de ambitie is wel echt belangrijk voor klimaatadaptatie en het verminderen van hitte in de stad. De 3-30-300 regel, zicht op drie bomen, die 30 procent kroonbedekking en maximaal 300 meter lopen naar een park of een parkje, biedt een heldere ambitie, waar we ook helemaal achter staan, maar we willen hem versterken door deze regel duidelijk als beleidskader in te zetten en bij nieuwe ontwikkelingen hier op te toetsen. Een van de insprekers gaf aan hoe belangrijk het toetsen is.

Samen met andere partijen hebben we daarom een amendement ingediend om dit hulpmiddel als kader op te nemen. Regionale samenwerking met omliggende gemeenten, provincie en natuurorganisaties kan helpen bij het monitoren van biodiversiteit. Door data te delen en samen te werken worden kosten beperkt en de effectiviteit van maatregelen vergroot. Het sluit ook aan bij eerdere toezeggingen aan de raad en vormt een belangrijke aanvulling op de monitoring van natuurbeheer en inrichtingsmaatregelen zoals de nota voorstelt. Voor D66 zijn de amendementen van groot belang om de plannen concreet, meetbaar en uitvoerbaar te maken. Heldere doelstellingen en periodieke evaluatie zijn essentieel, want niet concreet maken en wat niet gemeten wordt, wordt vaak ook niet opgevolgd. We ondersteunen de intenties van dit Groenbeleidsplan, maar in beleidsopvolging en controle door de raad is het wel echt van belang dat het beleidsplan wordt aangescherpt. Ik hoop dan ook dat we de raad er breed van kunnen overtuigen om steun te geven aan de wijzigingsvoorstellen. We verwachten dat we daarmee de ambities van dit Groenbeleid concreter kunnen maken en beter kunnen controleren als gemeenteraad. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Dolmans. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw De Bruijn van GroenLinks Pagina 11 van 42

Concept verslag Raadsvergadering 28 januari 2025

Mevrouw De Bruijn: Dank u wel, voorzitter. We delen allen een wens, namelijk een groene, levendige stad waarin gebiedsontwikkelingen hand in hand gaan met ons groen. GroenLinks vindt dat voldoende groene ruimte voor iedere inwoner van Rijswijk een van de belangrijkste voorwaarden is voor de groei van de stad. Daar heeft GroenLinks zich ook al jaren voor ingezet. De inzet heeft zich geleid tot het opknappen van Wilhelminapark en tot een wijkpark in Te Werve, de investeringen in de landgoederenzone en het terugdraaien van eerdere bezuinigingen op het groenbeheer. In Pasgeld-Oost wordt een veel groenere wijk gebouwd dan ooit het plan was. GroenLinks heeft zich samen met andere partijen daarbij hard gemaakt voor een bos- en parkloper. Dankzij een amendement van GroenLinks hebben we vastgelegd dat er definitief niet gebouwd gaat worden in het Wilhelminapark. Het geactualiseerde Groenbeleid is nu een volgende stap om groen in onze gemeente te verankeren. Groen maakt onze stad niet alleen mooier, maar draagt ook bij aan het verbeteren van de biodiversiteit, het tegen gaan van hittestress en een betere wateropvang. Het belang van groen wordt onderstreept door het aantal amendementen en moties dat vanavond voor ligt. Eén van die moties wil ik graag uitlichten, de motie die we samen met Wij. Rijswijk, PvdA, D66 en de PG&R hebben ingediend.

In deze motie zetten we de Rijswijkse groenambities extra kracht bij. Het behouden, vergroten en versterken van het groen in onze stad vraagt namelijk om intensieve monitoring en evaluatie. In onze motie roepen we daarom het college op om via de duurzaamheidsmonitor structureel te monitoren hoe het groen in Rijswijk zich ontwikkelt, zodat we de voortgang van de beleidsdoelen zoals de biodiversiteit, de toepassing van de 3-30-300 regel en de aanleg van groene routes kunnen evalueren en eventueel kunnen bijsturen. Hiermee kunnen we goed in de gaten houden wat de kwaliteit van het groen in onze stad is en of we onze ambities ook daadwerkelijk behalen. Voor de rest sluiten we aan bij een aantal amendementen die ook zijn ingediend door D66, waaronder de compensatieregel. Maar voor het eerste termijn wil ik het even hierbij laten. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw De Bruijn. Dan geef ik graag nu het woord aan mevrouw Harmsen van de ChristenUnie. Mevrouw Harmsen: Dank u wel, voorzitter. Het Groenbeleid gaat ons ter harte. Ik was de laatste in Den Ham bij mijn zwager waar hij een springkussen in zijn voortuin zette. Gelukkig kon er een vrachtwagen nog langs rijden, zo groot was die tuin. Heel anders hier in Rijswijk waar we postzegels hebben als achtertuinen of een balkon. De helft van de inwoners van Rijswijk woont in een appartement, laten we dat niet vergeten.

Dat is een hele normale situatie dat je naar beneden moet lopen en dan pas groen tegenkomt. Groenbeleid is ontzettend belangrijk in de stad. Dat hebben we ook gemerkt al toen we de presentatie deden bij Groenbeleid. Ik mag er even een beetje over vertellen om even de sfeer erin duidelijk te maken. We zaten tussen twee presentaties in en we hadden nog tien minuten en toen begonnen we te praten over de waarnemingen die we deden in de stad. Ik had een rode eekhoorn gezien en de ambtenaar zei, dan zit er een berk in de buurt. Dat wist ik niet, dat dat belangrijk was voor de rode eekhoorn. Maar inderdaad, in onze straat is een berk. Of een beuk, sorry, een beuk was het. En die zit in onze straat. En iemand anders begon over de ijsvogel, de vrouwtjesijsvogel en de mannetjesijsvogel en het verschil ertussen. Dus het was een hele goede sfeer waarin deze presentatie plaatsvond. En ook, ik was blij verrast met ook dat het niet een linksrechts ding was. Het was gewoon groen voor iedereen. En het ging over leefbaarheid van onze stad. Wat ik mooi vind aan het nieuwe Groenbeleid is dat het groen een kleur krijgt. Het is een verdieping van het eerdere Groenbeleid, waarin gewoon de plekken waar groen was, openbaar groen was, gemarkeerd zijn. Maar nu, door het trouwe werk van ambtenaren, heeft groen ook een naam. De bomen zijn ingedeeld. We weten wat waar zit.

En we kunnen dus ook veel beter ecologische verbindingen maken aan de hand van wat er al vastgesteld is. En die verbindingen in de stad, bij de kruispunten, daar kunnen we nu echt wat mee gaan doen. En zoals ik al zei, dat is ontzettend Pagina 12 van 42

Concept verslag Raadsvergadering 28 januari 2025

belangrijk in een drukke stad zoals Rijswijk. Ik heb toch alle tijd, jongens. Dat is wel leuk hieraan als je één punt hebt. Maar er zijn een aantal amendementen die wij van harte ondersteunen. Vooral het amendement als het gaat over compensatie van bomen, als we die toch weg moeten halen, dan huilt mijn hart altijd een beetje. Dat amendement wil ik ook van harte andere partijen nog aanraden. En monitoring. Laten we eigenlijk wat in de vorige beleid misten, het monitoren van het Groenbeleid, laten we dat nu gewoon eens goed uitvoeren deze keer. En er zijn heel veel partijen die zeggen, laten we dat doen. En we hebben natuurlijk al een duurzaamheidsmonitor, het werd al even genoemd. Laten we niet twee dingen los doen, maar koppel dat dan ook en wees effectief daarin. Dus ik wil van harte deze amendementen en ook alle andere woorden die de heer Dolmans heeft gezegd daarover, daar graag bij aansluiten. Ik heb nog wel een vraag aan de wethouder, welke vorm van monitoren het beste zou zijn? Periodiek, halfjaarlijks, jaarlijks, wat is zinnig hierin? Dat vraag ik ook aan de raad. Is het een politiek ding of is het een praktisch ding? De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Harmsen. Dan geef ik graag het woord aan de heer Loof van de Rijswijkse VVD. De heer Loof: Dank u wel, voorzitter. Rijswijk is uniek met deze hoeveelheid groen midden in de Randstad.

Dat merk je ook wanneer je weer een wandeling maakt door het Wilhelminapark, het Elsenburgerbos of Overvoorde. En dat is als ik er maar enkele noem. Dat moeten we waar mogelijk behouden en versterken voor huidige en toekomstige Rijswijkers. Dit Groenbeheerplan zit goed in elkaar, is realistisch en voldoet aan die opdracht. Het versterken van het groen in Rijswijk, waarbij rekening wordt gehouden met verschillende ontwikkelingen op het gebied van biodiversiteit, klimaatadaptatie en recreatie. Er zijn veel moties en amendementen ingediend. We wachten de reactie van de wethouder hierop graag af, maar hebben wel alvast enkele vragen aan de wethouder en de verschillende indieners. En ook al enkele waardeoordelen, kan ik zeggen. Te beginnen met agendapunt 10.a, het amendement van Wij. Dit amendement is overbodig. De kern hiervan staat al in het Groenbeleid. En dit is ook weer een klassiek trucje van de fractie van Wij., het herhalen wat in een voorstel staat, wellicht enkele woorden aanpassen en dan doen alsof je het zelf hebt verzonnen, zodat ze straks weer een, Wij weten het beter essay, met een omvang waar menig student van zal schrikken, op Facebook kunnen plaatsen. Stop daar nou alsjeblieft eens mee. Het begint echt vermoeiend te worden. Dan benoem ik nog niet eens dat hier geen financiële dekking bij wordt aangegeven. Een klassieker voor de fractie van Wij.

Plak dat gat in uw hand nou eens af. Hetzelfde geldt voor de motie. Financiële uitgaven moeten integraal worden afgewogen. Een dergelijk voorstel had beter kunnen worden ingediend bij de kadernota vorig jaar. Maar, verras ons en maak eens zelf een keuze. U wilt structurele investeringen. Bent u dan ook bereid om dit te bekostigen door bijvoorbeeld niet meer in te stemmen met, ik zeg maar wat, een miljoenenproject als de nieuwe sporthal? Ik hoor het graag van de fractie van Wij. Agendapunt 10.b, het amendement van D66 en andere indieners. Het is goed dat wordt nagedacht over de financiering, maar het is ook wel iets makkelijk om dit enkel af te doen met, ga maar subsidies zoeken. Ik ga er namelijk ook vanuit dat dat ook al gewoon gebeurt. En dat het in redelijk uitgebreide mate gebeurt. Daarnaast wordt hier expliciet aangegeven dat ontwikkelaars bijdragen aan de inrichting van het groen.

Kunnen de indieners vertellen hoe ze dit rijmen met de ambitie om juist regelgeving bij ontwikkelingen te verminderen, hoe ze dit willen gaan afdwingen en hoe ze gaan uitleggen aan inwoners dat het kan betekenen, en hier hebben de heer Dolmans en ik al in het forum kort een een-tweetje over gehad, het betekent dat de kosten voor ontwikkeling, wat ook mogelijk nieuwbouw kan zijn, daardoor toeneemt? Waarbij ik nu alvast wil zeggen dat het niet betekent dat ik per definitie negatief tegen het amendement sta. Ik wil graag iets meer duiding. Even kijken. 10.d, het amendement van D66 en anderen, vraag aan de wethouder of dit uitvoerbaar is. In het Groenbeleid zelf staat al dat de ruimte in Rijswijk voor bomen om te groeien beperkt is. Het legt ook druk op de schaarse ruimte. Wat als Pagina 13 van 42

Concept verslag Raadsvergadering 28 januari 2025

bomen over een x jaar weer volgroeid zijn, moeten ze dan weer worden gekapt vanwege ruimtegebrek? Ook hier, ik sta niet negatief tegenover dit amendement, maar 100 procent vervanging, dan weet je wat je ervoor terug krijgt. Maar als je daar boven komt, dan gaat dat zich op termijn uitbreiden. En die ruimte hebben we op bepaalde plekken gewoon niet. Dus de vraag aan de wethouder, is dit in ruimte en ook financiën uitvoerbaar? Dan in het algemeen een vraag aan de wethouder met betrekking tot de verschillende oproepen voor monitoring. Graag een reflectie hierover, omdat in het forum al een en ander is gezegd over de haalbaarheid van monitoring en in het Groenbeleid staat dat Rijswijk voor bepaalde monitoring te klein is. Ook hier geldt, ik sta niet negatief tegenover deze voorstellen, maar ik heb echt wat meer duiding nodig over de uitvoerbaarheid, gaat het dus vooral om, als ik reactie kan geven op wat mevrouw Harmsen zei. 10.f, ook van D66, wij vroegen ons af wat het Groenbeleid te maken heeft met het duurzaam inrichting van gebouwen. Ik bedoel, ik kan me er wel wat bij voorstellen, maar als dat daar zo staat, roept dat toch wat vragen op.

Daarnaast, de inhoud van dit amendement, gebeurt dit niet al via andere routes, zoals biodiversiteit en klimaatadaptatie? En over wat voor gestelde regels denkt de fractie van D66 bij het in dit amendement opgeschreven voorstel? In het kader van de amendementen en moties, voorzitter, valt het de Rijswijkse VVD op dat soms wat vrijelijk wordt omgegaan met de mogelijke financiële gevolgen. Het raadsvoorstel zelf zegt expliciet, er zijn geen directe financiële consequenties. Het beleid is nadrukkelijk een ambitiedocument, inspiratie- en toetsingskader. Ambities zijn echter begrensd door de beschikbare middelen en die zijn nu, zoals we weten, erg schaars. Kan de wethouder daarom toezeggen dat als enkele van deze moties of amendementen worden aangenomen, hij vanwege het feit dat sommige ambities en de moties en amendementen financieel ook ver zouden kunnen gaan, wel rekening blijft houden met de betaalbaarheid in relatie tot andere onderwerpen die van belang zijn voor de stad? En niet dit nadrukkelijke ambitiedocument als enkele argumentatie gebruikt om, los van afgesproken kaders, financiële middelen vrij te spelen? Blijf dit integraal zien, is de oproep aan de wethouder. Ook gelet op de ruimtelijke mogelijkheden, want daar wordt met sommige voorstellen, ik verwijs weer naar het amendement over de compensatie van bomen, misschien nog net iets te makkelijk over gedacht.

Tot zover mijn eerste termijn, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Loof. Dan geef ik graag het woord aan de heer Van der Veer van de Partij van de Arbeid. De heer Van der Veer: Dank u wel, voorzitter. Dank aan de insprekers voor hun inbreng en hun betrokkenheid bij het nieuwe Groenbeleid, welk wij vanavond in onze gemeenteraad bespreken. De inbreng van deze betrokken bewoners en organisaties brengt altijd menigeen onder ons tot denken bij dit soort belangrijke onderwerpen. We hebben het nieuwe geactualiseerde Groenbeleid uitgebreid besproken in het forum van 14 januari jongstleden. De fractie van de PvdA is blij met het voorliggende Groenbeleid. In het nieuwe Groenbeleid leggen we goed vast wat voor Rijswijk belangrijk is. Voor de PvdA is het belangrijk dat er voldoende openbaar groen is, dat er vooral wordt ingezet tot behoud en waar nodig kwaliteitsverbetering. Gelukkig is dat ook de visie van ons college en de wethouder. We nemen de nodige maatregelen om de biodiversiteit te versterken, maatregelen in verband met de klimaatveranderingen en maatregelen die behoren bij de binnenstedelijke ontwikkelingen en de groei van onze stad. De PvdA vindt het ook belangrijk dat bomen bij herontwikkelingen zo goed mogelijk gespaard blijven. Mochten deze onverhoopt toch sneuvelen, dan komen er wat betreft de PvdA voldoende bomen terug.

De wethouder gaf tijdens het forum daags in gesprek te gaan over onder andere de mooie bomen in Te Werve-Oost. Kan de wethouder ons wellicht positief nieuws brengen over dit gesprek en de aanpak wat betreft deze bomen bij de herontwikkeling van Te Werve-Oost? Voorzitter, ook is het voor de PvdA-fractie belangrijk dat we blijven monitoren wat al deze maatregelen en ingezette beleid op gaat leveren. Veel is door mijn Pagina 14 van 42

Concept verslag Raadsvergadering 28 januari 2025

voorgangers vanavond reeds gezegd. De PvdA is dan ook mede-indiener van enkele amendementen en de motie om het Groenbeleid op enkele facetten iets aan te scherpen, dan wel te borgen. Voorzitter, de fractie van de PvdA spreekt de hoop uit dat met dit Groenbeleid Rijswijk weer de volbondige mooie groene parel in Haaglanden genoemd kan worden. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van der Veer. Dan geef ik graag het woord aan de heer Weterings van Rijswijks Belang. De heer Weterings: Vriendelijk dank, voorzitter. Goed, het evaluatie van het Groenbeleid, er is al heel veel over gesproken, ook in het forum. Daarvoor wil ik ook mijn collega Jordy Bruin bedanken voor zijn goede betoog in het forum, vooral in de praktijk, heel veel praktijkpunten kwamen naar voren. Het was een leuk debat om te zien, ook dat de wethouder daarop anticipeerde, hartstikke leuk, heel erg goed gegaan. Wij zijn niet veeleisend op dit raadsvoorstel, vonden het op zich een goed voorstel. En eigenlijk wil ik ook vooropstellen om alle medewerkers van de gemeente Rijswijk, die dag in dag uit dit Groenbeleid waarborgen, opruimen, bijhouden, ook mensen van de binnen banen en andere partners, gewoon bedanken voor hun inzet. Het is met weer en wind, dag in dag uit, voor ons klaar te staan. Chapeau. Voorzitter, een goed verzorgd, veilig en schoon Rijswijk is voor Rijswijks Belang ontzettend belangrijk.

Al jarenlang houden wij ons ook druk bezig met het Groenbeleid. We maken daarin wel stappen, vinden wij. Dat er hier en daar gekeken ook kan worden, om met het klimaat mee te gaan, om met de weerstemperaturen mee te gaan. Je gaat wat eerder starten of je gaat wat later laten beginnen. Het worden warme zomers, koude zomers, daar kan je je rekening mee houden. Dat is altijd vrij moeilijk in te schatten. Voorzitter, bij ons kwamen eigenlijk maar twee punten naar voren in het forum. Waarvan één punt is dat de biodiversiteit, collega Bruin refereerde er al aan, dat vooral in het Groenbeleidsplan die nu voor ons ligt, wordt hoofdzakelijk gekeken naar nieuwbouwprojecten voor toepassingen van groene muren en daken om de biodiversiteit te verhogen. Maar in oudere wijken, bijvoorbeeld in de wijk Steenvoorde en Stervoorde, waar verduurzamingsprojecten vol aan de gang zijn en sommige reeds zijn afgerond, wordt in dit plan niet aan gerefereerd. Waar je dus aan de ene kant van de stad aan biodiversiteit wil verhogen, aan de andere kant van de stad ben je het eigenlijk aan het verstoren en aan het afbreken. En dan moet je echt denken aan verstoringen of het laten verdwijnen van huisvesting van broedplaatsen in soorten zoals de vleermuis, dwergvleermuis, de schoolekster, en de huismus, die kunnen we als verliezer noteren.

Dus wat we eigenlijk aan de ene kant proberen te herstellen bij nieuwbouw, wordt aan de andere kant verstoord of afgebroken. We zouden daar graag nog een reflectie van de wethouder op willen, want anders zouden wij hem graag in de tweede termijn met een motie willen motiveren om ook aandacht te hebben voor de verduurzamingsprojecten in de oudere wijken. Voorzitter, puntje twee was dat, de heer Bruin vroeg ook, prima zo'n grote ambitie met een heel mooi voorstel, prima plan, maar inderdaad we missen een peiling, we missen een rapportage, een periodieke rapportage. Ik heb vanaf zondagnacht half twaalf verschillende amendementen voorbij zien komen. Mijn vraag is wel aan de heer Dolmans, wat bewoog op dat moment om zo actief ons te mailen? We werden er allemaal wakker van, maar op zich is dat geen probleem. Ik hoor graag u uitleg wat u op dat moment motiveerde om ons actief zeven amendementen voor te leggen en of we daar even op wilden reageren, of we wilden mee tekenen. Voor ons was eigenlijk te weinig tijd, te kort dag om daar goed op te reageren, alles goed door te lezen. Dus hopelijk in het vervolg kan u ons iets eerder meenemen, in op zich best wel redelijke amendementen. Op één van de amendementen, op agendapunt 10.e, over het evaluatie van het Groenbeleid, heeft u met een aantal andere partijen een prima amendement opgesteld.

Alleen daar praat u over, we willen graag periodiek, periodiek willen wij een rapportage zien. Maar periodiek is een heel ruim begrip. Periodiek kan dagelijks zijn, wekelijks zijn, maandelijks zijn, jaarlijks zijn, tweejaarlijks, vier jaar, tien jaar noem maar op. Je kan allerlei periodieken kan je bedenken. En dat ontbrak in het amendement. En ik schoot wakker en ik dacht, Pagina 15 van 42

Concept verslag Raadsvergadering 28 januari 2025

wacht eventjes, ik wil hier heel graag aan meedoen, want ook collega Bruin had eraan gerefereerd, we willen graag een halfjaarsrapportage. Laten we dus in het amendement een kleine toevoeging doen, dat we daar dus een halfjaarsrapportage van maken. En daarmee zouden wij heel graag het amendement willen sub-amenderen, met de hoop daarmee ook de partijen mee te krijgen voor een breder draagvlak. Dat we halfjaarlijks zien waar we staan als gemeente, als gemeenteraad, over het voorstel wat we nu gaan aannemen met zijn allen, of dat ook bijgehouden kan worden. Voorzitter, daar voor wil ik het even bij laten in mijn eerste termijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Weterings. Daarbij is uw subamendement ook hiermee ingediend. Dan wil ik graag het woord geven aan de heer Cupedo van Beter voor Rijswijk. De heer Cupedo: Dank u wel, voorzitter. Afgelopen forum hebben we het Groenbeleid behandeld. Net als andere partijen hebben we onze vragen gesteld en deze zijn naar tevredenheid beantwoord. We hebben verschillende moties en amendementen ontvangen en we wachten even de beantwoording van de wethouder af. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Van Schie van het CDA. Mevrouw Van Schie: Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Ik vermoed dat ik de laatste ben en dat past ook wel bij het andere geluid dat het CDA laat horen.

De CDA-fractie is tegen vaststelling van dit Groenbeleidsplan. Ten eerste omdat onduidelijk is, en we hebben dit vaker opgemerkt, wat het gevolg is van de inwerkingtreding van dit plan. Bovendien laten ambities zich niet zo makkelijk toetsen en monitoren. Die onduidelijkheid is nog groter omdat elke financiële indicatie voor uitvoering van dit plan ontbreekt, laat staan, verantwoording of budgettering. Dat wordt, zo zien wij, vooruitgeschoven naar plannen die nog moeten komen. En Rijswijk heeft geen geld meer, voorzitter. Zeker niet zolang dit college de uitgaven in het sociaal domein niet onder controle krijgt. Daarom hebben wij tijdens de laatste begrotingsbehandeling ook afgesproken om geen nieuwe beleidsplannen meer op het stadhuis te maken, maar ons geld te besteden aan uitvoering van bestaande plannen op straat, in de publieke leefomgeving die ertoe doet voor onze inwoners. Daarom stoort het ons dat er op dit stadhuis toch weer allerlei mooie voornemens op papier worden gezet met een nieuw monitoringsysteem en met veel inzet van beleidsambtenaren en dito kosten.