Concept verslag Raadsvergadering 25 maart 2025

Mevrouw Bentvelzen: Ja. Dank u wel, voorzitter. En er zijn toch nog wel wat vragen gesteld. Om te beginnen bij de VVD, want die begonnen met de bewoording als dat ze het schokkend vonden wat ik zei. Nou, zo schokkend is het niet, mijnheer Loof. Want het is namelijk heel normaal als je kijkt bijvoorbeeld naar de Bogaard waar heel veel ontwikkeling plaatsvindt. Wij ondernemers daar verplaatsen, al dan niet tijdelijk, vanwege een ontwikkeling, dat dat betaald wordt door de projectontwikkelaar. En laten wij nu als gemeente projectontwikkelaar zijn in het gebied van de Marimbahal, dus dan zijn wij ook verantwoordelijk om te kijken samen met die ondernemer naar reële kosten. Ik ga niet een gouden viskraam voor hem neerzetten, maar in alle realiteit om wel de kosten te dragen. Want wij kunnen niet tegen een ondernemer zeggen, u moet weg vanwege een ontwikkeling die wij graag willen en u mag daar ook nog eens een keer voor uit eigen zak zaken betalen. Dat kan niet, dat gaan we ook niet doen. Dus ik hoop dat ik daarmee het schokkende bericht toch iets heb verzacht of in ieder geval beter heb uitgelegd. Voorzitter, is er nog een vraag gesteld door Beter voor Rijswijk over het groen. Over het groen kan ik u zeggen dat het een beetje ligt aan hoe de bal gaat vallen vanavond, om in sporttermen te blijven spreken. We hebben verschillende scenario's.

Onze voorkeur vanuit het college is bekend. Maar stel dat er een scenario is waar een andere meerderheid op is, een raadsmeerderheid, dan kom je natuurlijk met andere plaatjes, andere Pagina 30 van 52

Concept verslag Raadsvergadering 25 maart 2025

schetsen naar voren. Dus bij scenario C ligt het aan de voorzijde en zijn de randen meegenomen in de grondexploitatie, omdat we natuurlijk ook gaan slopen en gaan bouwen, et cetera. En bij scenario B ligt het aan de, ja, daar zit de investering singelloop. Dus ja, het is maar net waar de bal uiteindelijk vanavond komt te liggen. De voorzitter: Ik zie dat mijnheer Nunnikhoven u wil interrumperen. Mevrouw Bentvelzen: Ik zie het ook. De voorzitter: Mijnheer Nunnikhoven, u bent gerend naar een spreekgestoelte. De heer Nunnikhoven: Ja, ja, ja, ik zit vlakbij. Klein vraagje voor de duidelijkheid, want ik heb het over scenario C. Scenario C met behoud van het kunstwerk wat aan het water blijft liggen, die scenario aan de achterkant waar de singelloop zou komen, die is in het plaatje, want als we even in Jip en Janneke taal, het plaatje is niet fel gedrukt en eigenlijk op de achtergrond gehouden. Betekent dat dit gebied niet mee is genomen voor renovatie? Want daar is een beetje achterstallig onderhoud en op zich voor het gebied hoort dat er ook een beetje bij. De voorzitter: Wethouder Bentvelzen. Mevrouw Bentvelzen: Voorzitter, dat is helemaal correct en tevens juist. Het is niet in zijn geheel meegenomen. Ja? De voorzitter: Prima, wilt u verder gaan met uw … Mevrouw Bentvelzen: Ja, absoluut, absoluut.

Voorzitter, de ChristenUnie heeft mij nog gevraagd een toezegging of zoiets dergelijks meen ik mij, meen ik te hebben gehoord op de huisartsenpraktijk, of in ieder geval de ruimte te bieden aan huisartsenpraktijken. Nou, we hebben hier echt talloze discussies met elkaar, in de goede zin van het woord, gehad in het kader van voorzieningen, waar huisartsen onderdeel van zijn. Ik kan u echt op het hart drukken dat wij in goed overleg momenteel zijn met Hadoks en als er een nieuwe ontwikkeling plaatsvindt, dat wij hen binnenboord trekken om te kijken of daar ook ruimte is voor een huisartsenpraktijk, al wel dan niet. Maar om ze dan wel gelijk aan de voorkant mee te betrekken, zodat ze niet achteraf hoeven te constateren of we kunnen constateren met elkaar dat het toch niet helemaal naar juistheid is ingericht. Voorzitter, dus dat is hetgene wat ik als antwoord kan geven. Dan is mij met klem nog gevraagd door Partij van de arbeid om echt aandacht te hebben voor de ontmoetingsplek, dat die ook nu belangrijk is en niet alleen vanaf 2030 als de Marimbahal er staat. Dat is mij zeer duidelijk, mevrouw Van Nunen. Ik zal er mijn best voor doen. Misschien dat we nog eens een keer kunnen spreken met De Smeltkroes, ik noem maar een idee die ineens bij mij opkwam. Maar uw oproep is meer dan duidelijk en goed gehoord.

Als laatste wil ik dan nog aangeven, want mevrouw Van Schie refereerde daar nog naar, ja, de wethouder die reageert eigenlijk helemaal niet op die tekorten. Ja, mevrouw Van Schie, een tekort dat moet gewoon, zeg ik dan maar, zo gewoon is het niet, maar een tekort moet worden opgevangen in de begroting. En dat moeten we ook doen, daar moeten we voor zorg dragen. En voorzieningen zijn nodig en kosten geld. Voorzitter, daar laat ik het bij. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Bentvelzen. Dan geef ik graag het woord aan wethouder Van Malsen. De heer Van Malsen: Ja, voorzitter, dank u wel. Er waren inderdaad nog een paar kleine vraagjes over voor mij en die gingen over de regionale afspraken en of de motie, gun Rijswijkse jongeren een huis, die afspraken niet in de wielen rijden? Het korte antwoord op die vraag is, nee. We hebben een aantal afspraken in de regio. Een daarvan is een regionaal afgestemde huisvestingsverordening. Nou, Pagina 31 van 52

Concept verslag Raadsvergadering 25 maart 2025

die huisvestingsverordening die biedt de mogelijkheid om mensen woningen toe te wijzen middels Lokaal Maatwerk. Dat doen wij ook en dat zou ook op woningen zoals die beoogd zijn in deze motie gewoon van toepassing zijn. Alle andere gemeenten maken ook gebruik van Lokaal Maatwerk op eenzelfde soort manier. Dan vroeg de fractie van de Partij voor Gelijkheid en Rechtvaardigheid een ongeveer dezelfde vraag. Komen we niet juridisch in de problemen met dit soort woningen? Ook daarop is het antwoord, nee. Dit soort doelgroepenwoningen daar hebben we er meer van in Rijswijk. Specifiek voor jongeren zijn er bijvoorbeeld ook een aantal beoogd in de ontwikkeling die nog plaats moet vinden aan Godfried Bomansstraat. Voor wat betreft de vraag over Woonnet Haaglanden, krijgen we daar dan geen problemen mee? Nee, ook daar niet want doorgaans zien mensen alleen maar de woningen op Woonnet Haaglanden waarvoor zij in aanmerking komen. Dus dat zou hier dan ook het geval zijn, dat je alleen maar als je in Rijswijk woont en jonger dan 35 bent, dat je deze woningen ziet. En dan toch nog even kort over die 30 procent, want er gaan volgens mij een aantal dingen door elkaar hier. Eén, de cijfers die door de heer Loof aangehaald worden van, waar staat je gemeente, die zijn van 2022. Dus die zijn inmiddels alweer behoorlijk achterhaald al een jaar of drie.

En twee, bevatten alle woningen die in het bezit zijn van woningcorporaties. Dan gaat het over zowel sociale huurwoningen als ook middenhuurwoningen. De heer Van ’t Eind en mevrouw Van Nunen wezen terecht op het feit dat wij in onze eigen begroting de cijfers voor alleen corporatiewoningen in de sociale huursector hebben staan. Dat percentage is afgelopen jaar onder de 28 procent gedaald en dat is ook de afspraak die we hebben in het coalitieakkoord … De voorzitter: Wethouder Van Malsen, ik zie dat mijnheer Loof daarop wil reageren. De heer Van Malsen: … om dat percentage op 30 te houden. De voorzitter: Mijnheer Loof. De heer Loof: Ja, dank, voorzitter. Voorzitter, als ik op Rijswijk in Cijfers kijk staat er 32 met eronder CBS 2024. In ieder geval geen 2022 en daar zie ik toch echt 32 procent staan. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel. Wethouder Van Malsen, wilt u daarop reageren? De heer Van Malsen: Ja, voorzitter, ik vertelde net dat het op twee punten niet helemaal goed gaat. Eentje is inderdaad, nou ja, de datum van het cijfer dat aangehaald wordt en het andere is de definitie. Dus de definitie die Waarstaatjegemeente hanteert is corporatiewoningen, de definitie die wij in ons coalitieakkoord hanteren en die ook in de begroting staat. Cijfers in de begroting komen overigens direct uit de Basisregistratie Adressen en Gebouwen.

Dus dat zijn de meest directe cijfers van een bron die je zou kunnen hebben en daar staat het getal DAEB-woningen in het bezit van een corporatie. Dus dat zijn huizen met een huurprijs, wordt een beetje technisch, onder de liberalisatiegrens die inmiddels op 900 euro per maand ligt. En dat percentage stond in 2023 op, dan moet ik het eventjes opzoeken, ik geloof 27 en een beetje procent. Maar ik kan dat zo verifiëren. In 2023 was dat 28,3 en 2024 zou dat zakken naar 27,5 en dan gaat die weer langzaam omhoog. En dan heb ik er wat mij betreft nu wel genoeg over gezegd. De voorzitter: Ik zie dat mevrouw Van Schie ook wil interrumperen. Mevrouw Van Schie. Mevrouw Van Schie: Ja, mijnheer Van Malsen, ik heb een vraagje aan u. Die 27 procent, 28 procent. U zegt corporaties en mijn vraag is, zitten daar dan wel of niet, het lijkt mij niet als u het over operaties heeft, maar ik wil het echt zeker weten, zitten daar wel of niet sociale huurwoningen bij die worden verhuurd door bijvoorbeeld particuliere beleggers? De voorzitter: Wethouder Van Malsen.

Pagina 32 van 52

Concept verslag Raadsvergadering 25 maart 2025

De heer Van Malsen: Voorzitter, om helemaal volledig te zijn, in de begroting staat, zelfstandige sociale huurwoning in het bezit van een toegelaten instellingen te weten corporatie als aandeel van de totale woningvoorraad. En dat kunt u ook allemaal teruglezen in de begroting die vorig jaar door uw raad is vastgesteld. Voorzitter, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van Malsen. Dan zijn we volgens mij aan het einde van de tweede termijn van het college. En kijk ik naar uw raad. Is er behoefte aan een schorsing of kunnen we doorgaan, overgaan tot stemming? Schorsen? Hoeveel minuten heeft u nodig? Tien minuten zie ik, mijnheer Dolmans. Ik kijk ook naar de andere kant. Tien minuten? Dat is een hoop. Vijf minuten? Vijf minuten. Ja. En als u nog langer nodig heeft dan vijf minuten, dan kunt u dat uiteraard ook aangeven. Ik schors de vergadering voor vijf minuten. De voorzitter: Ik wil u vragen om weer plaats te nemen. De vijf minuten zijn voorbij. Ik ga aan de indieners van de amendementen en moties even kijken, zijn er wijzigingen, worden er moties ingetrokken of amendementen ingetrokken? Alles blijft in stand? Mijnheer El Majjaoui, u heeft een wijziging? De heer El Majjaoui: Ja, dank, voorzitter, voor het woord. En dank de wethouder voor de beantwoording voor wat betreft de huiskamer of de huisartsenkamer.

Voorzitter, de zorgbrief van 17 februari 2074 geeft nadrukkelijk hoe urgent en noodzakelijk het is om zo snel als mogelijk een huisartsenpraktijk te realiseren. De herontwikkeling van deze locatie, nota bene te midden in een dichtbevolkte volksbuurt, biedt een unieke kans om hier een huisartsenpraktijk te realiseren. De voorzitter: Mijnheer El Majjaoui, u moet wel heel kort want dit is niet een termijn, u moet ... Ik geef u alleen maar de mogelijkheid om toe te lichten of u de motie intrekt of gewijzigd opnieuw indient dus ... De heer El Majjaoui: Dat probeer ik te doen. Dus bladzijde 4 raadsvoorstel staat letterlijk, maatschappelijke voorzieningen, bijvoorbeeld een huisartsenpost of een activiteitencentrum, dus niet en maar of. Dus dat betekent dat de vraag onduidelijk. De voorzitter: Ja. Dus u heeft een gewijzigde versie dient u in? De heer El Majjaoui: Dus ik heb om de wethouder, tenminste, het college tegemoet te komen om daar kracht bij te zetten heb ik de motie aangepast met een zin, indien de integratie van de huisartsenpraktijk op de locatie van de herontwikkeling van de Marimbahal niet mogelijk is, kan de huisartsenpost in de directe omgeving worden gerealiseerd. De voorzitter: Ja, helder verwoord. Die is ook, ik hoor ook rechts van mij dat de aangepaste motie gepubliceerd is op iBabs.

Dus dat betekent dat we ook kunnen overgaan tot stemming en dan beginnen we met het amendement. o Amendement - Beste scenario voor de Marimbahal (VVD CDA) De voorzitter: Als eerste het amendement, beste scenario voor de Marimbahal. Wenst iemand van u een stemverklaring? Dat is niet het geval. Volgens mij heeft u uitgebreid gesproken over de ingediende amendementen en moties dus ... Mijnheer El Majjaoui, wilt u uw microfoon uitzetten? We missen nog twee. Met 26 stemmen tegen en vier voor is het amendement verworpen. o Amendement - 2050 is eerder dan je denkt (BvR CU RB Wij. Rijswijk) De voorzitter: Dan het volgende amendement, 2050 is eerder dan je denkt. Wenst iemand een stemverklaring? Mijnheer Loof.

Pagina 33 van 52

Concept verslag Raadsvergadering 25 maart 2025

De heer Loof: Voorzitter, wij zullen tegen dit amendement stemmen omdat wij hier zo kiezen voor het behoud van het cultureel erfgoed. Er vertrouwen in hebben dat er subsidies kunnen worden gevonden om deze kosten te dekken. En ook omdat we vinden dat je als andere partijen verantwoordelijkheid moet nemen als je deze keuze in eerder stadium hebt gemaakt. De voorzitter: Andere raadsleden die een stemverklaring willen afleggen? Is niet het geval. Gaat u over tot stemming. Met vijftien stemmen voor. O, we missen één stem zie ik hè? Ja. We missen nog één. Ja, met zestien stemmen voor en veertien tegen is het amendement aangenomen. o Motie - Gun Rijswijkse Jongeren een huis (BvR PvdA GL D66 RB) De voorzitter: Dan gaan we door naar de moties. Even stilte en aandacht graag. De motie, gun Rijswijkse jongeren een huis. Met 29 stemmen voor en één tegen is deze motie aangenomen. Motie - Buurthuiskamer functie voor de buurt cruciaal voor slagen herontwikkeling locatie Marimbahal De voorzitter: Dan de volgende motie. Buurthuiskamer functie voor de buurt cruciaal voor slagen herontwikkeling locatie Marimbahal. Met 26 stemmen voor en vier tegen is deze motie aangenomen. o

o Motie - Dringende behoefte aan huisartsenpraktijk (PG&R) De voorzitter: Dan de gewijzigde motie, dringende behoefte aan huisartsenpraktijk. Gewijzigde versie. Wat een spannende stemming deze. Deze motie is een spannende, de stemmen staken. Dus dan moet het volgende keer in de raadsvergadering opnieuw in stemming worden gebracht, dus die motie komt bij de volgende raadsvergadering opnieuw aan de orde. 9.f. Motie van afkeuring op gevoerde beleid m.b.t. herontwikkeling locatie Marimbahal De voorzitter: Dan de motie van afkeuring op gevoerde beleid met betrekking tot herontwikkeling locatie Marimbahal van Rijswijks Belang. Deze motie zijn 26 stemmen tegen en vier voor, is deze motie verworpen. o Raadsvoorstel Herontwikkeling locatie Marimbahal (RV 25-016) De voorzitter: Dan het geamendeerde raadsvoorstel, herontwikkeling locatie Marimbahal. Ik zie dat mijnheer Dolmans een stemverklaring wil afleggen? De heer Dolmans: Ja, graag. D66 Rijswijk was groot voorstander van het voorstel van het college voor de herbouw van een multifunctioneel complex op de locatie van de huidige Marimbahal. Het voorstel is in de loop van de tijd opgetuigd met allerlei aanvullende wensen van partijen en werd daarom steeds duurder.

Om vervolgens dan toch de kosten te drukken door een kunstwerk te slopen dat onderdeel uitmaakt van het huidige gebouw, dat gaat D66 echt veel te ver en daarom kunnen we niet anders dan tegen het raadsvoorstel stemmen. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Dolmans. Zijn er andere raadsleden? De heer Kaffa van Wij. Rijswijk. De heer Kaffa: Fijn om te zien dat sport en welzijn gewonnen heeft in de Muziekbuurt en op naar een heel mooi project. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Kaffa. Andere raadsleden die een stemverklaring willen afleggen? Mevrouw Van Nunen van de Partij van de Arbeid. Mevrouw Van Nunen: Ja, voorzitter, dank. Wij hebben tegen het amendement gestemd dat het cultuurerfgoed zou slopen of dat is aangenomen. Desondanks zien wij toch voldoende reden om Pagina 34 van 52

Concept verslag Raadsvergadering 25 maart 2025

optie B, scenario B toch te ondersteunen gezien de andere elementen die wel behouden blijven en gerealiseerd gaan worden. Dank. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Nunen. De heer Weterings van Rijswijks Belang. De heer Weterings: Voorzitter, Rijswijks Belang zal voorstemmen omdat we principieel voor het behoud van de viszaak waren en de bakstenenmuur die wordt gesloopt. Dus dank jullie wel. De voorzitter: Mijnheer Nunnikhoven van Beter voor Rijswijk. De heer Nunnikhoven: Beter voor Rijswijk zal ook voorstemmen en is blij dat er eindelijk een besluit over deze locatie en deze hal is gegaan. En hopelijk dat het mooie jaren tegemoet mag zien voor de sportverenigingen en het wijkcentrum in het gebouw. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Nunnikhoven. Dan zie ik dat mijnheer Van ‘t Eind van GroenLinks ook een stemverklaring wil afleggen. De heer Van ’t Eind: Voorzitter, de fractie van GroenLinks sluit zich bij de woorden van mevrouw Van Nunen aan. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van ’t Eind. Dan gaan we over tot stemming. Het geamendeerde raadsvoorstel, herontwikkeling locatie Marimbahal. Met 23 stemmen voor en zeven tegen is het geamendeerde raadsvoorstel herontwikkeling locatie Marimbahal aangenomen. 10.

Raadsvoorstel Voorstel tot vaststelling van de Omgevingsvisie Rijswijk 2050, Gezonde buitenplaats in de Metropool (RV 25-015) De voorzitter: Dan gaan wij door naar het volgende bespreekpunt. Het raadsvoorstel voorstelling tot vaststelling van de Omgevingsvisie Rijswijk 2050. Daarbij geef ik, wil ik u ook aandacht geven voor de spreektijden. U heeft veel van uw spreektijd gebruikt voor het vorige onderwerp, dus u heeft niet al te veel punten. En het is ook al half elf geweest, dus ik wil u ook vragen echt te beperken tot de ingediende amendementen en moties en het kort en bondig te houden, ook voor een goede zorgvuldige besluitvorming. Ik geef het woord aan mijnheer Loof van de Rijswijkse VVD. De heer Loof: Dank, voorzitter. Voorzitter, wat maakt een mooie stad? Is het een goed onderhouden omgeving, zijn het de vele voorzieningen om de hoek, is het de mogelijkheid volledig jezelf te kunnen zijn, samen met buren, familie en vrienden? Die stad met al die Rijswijkers die wat van hun leven willen maken en hebben gekozen voor Rijswijk als een uitvalsbasis en als hun thuis. Dat maakt onze stad mooi en dat willen we zo houden. En wat voor stad willen we dan als Rijswijk zijn? Een stad waar het fijn leven is, met een bloeiende lokale economie en waar we waardevol samenleven in een veilige stad met een gemeente die klaarstaat voor de Rijswijker.

Waar we die veiligheid versterken, betaalbaar kunnen wonen, nu en in de toekomst, en waar we aandacht hebben voor het verkeer en de bereikbaarheid. Waar we ook geld verdienen voor de toekomst met een sterke economie en middenklasse. Dat is Rijswijk en dat is waar de Rijswijkse VVD voor gaat. Deze Omgevingsvisie zet daar een goede stap in. Met deze Omgevingsvisie zetten we stappen richting het Rijswijk van 2050, wanneer veel Rijswijkers van nu hopelijk nog steeds met plezier hier wonen. Dat is niet zo gek, de peiling bij de Omgevingsvisie laat zien dat het voorzieningenniveau van Rijswijk gewaardeerd wordt. Er is veel op loopafstand, Rijswijk is bereikbaar en mensen wonen in fijne wijken. Er is dus een stevige basis, die moeten we versterken en behouden. En ik zei het vorige keer al, 75 procent van de Rijswijkers denkt over tien jaar hier nog te wonen. Dat blijft een mooi cijfer. Nu die 25 procent nog. Een deel hiervan zegt zich zorgen te maken door het gebrek aan een geschikte woning. We weten Pagina 35 van 52

Concept verslag Raadsvergadering 25 maart 2025

dus wat ons te doen staat. Deze Rijswijkers, alle Rijswijkers zullen ons aan hun zijde vinden richting en voorbij 2050. Voorzitter, de Omgevingsvisie mist wat ons betreft echter wel wat. Het mag steviger op bereikbaarheid en dan op een van onze belangrijkste wegen, de Prinses Beatrixlaan. Het mag voor zich spreken dat de Rijswijkse VVD nog steeds als visie heeft dat we deze weg gaan ondertunnelen. Dit is in het belang van de bereikbaarheid, veiligheid en de schone lucht. Dit is waar Rijswijk op zou moeten inzetten. Om die ambitie kracht bij te zetten heb ik een amendement en motie opgesteld met dank medeondertekend door BvR, PG&R, D66, ChristenUnie, CDA en last minute Wij. Hiermee krijgt de Omgevingsvisie een krachtigere inzet om de Prinses Beatrixlaan aan te pakken en de bereikbaarheid, veiligheid en luchtkwaliteit hier te verbeteren. Met de motie spreekt de raad uit dat wat ons betreft een tunnel leidend zou moeten zijn en mag de wethouder aan de slag andere partijen, zoals de gemeente Den Haag, de provincie Zuid-Holland, de MRDH en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat zover te krijgen ons hierin te steunen. Voorzitter, op naar een mooi 2050. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Loof. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Van Maarseveen van GroenLinks. Mevrouw Van Maarseveen: Dank u wel, voorzitter.

Ja, in welk Rijswijk willen we wonen, werken en leven? In welk Rijswijk willen we onze kinderen laten opgroeien en uiteindelijk oud worden? Ik denk dat iedereen in deze zaal een mooi en fijn Rijswijk wenst, zowel voor onze huidige bewoners als voor toekomstige generaties. De Omgevingsvisie van Rijswijk is een helder en doordacht document dat een mooi toekomstbeeld van de stad schetst. Toch ziet GroenLinks Rijswijk nog enkele punten die verder aangescherpt kunnen worden. Rijswijk doet het al goed op het gebied van deelmobiliteit, maar we missen nog aandacht voor deelautocoöperaties waarbij bewoners gezamenlijk een auto delen. In onze buurgemeente Den Haag werkt dit concept succesvol. Deelautocoöperaties verminderen niet alleen de parkeerdruk, maar dragen ook bij aan een betere ruimtelijke kwaliteit. Minder auto's op straat betekent meer ruimte voor vergroening, wat essentieel is in het kader van de klimaatadaptatie en daarnaast kunnen we meer speelruimte creëren voor onze kinderen. Daarom dienen we samen met de ChristenUnie Rijswijk, D66 Rijswijk en PvdA Rijswijk een motie in om de stimulering van deelautocoöperaties te koppelen aan de Uitvoeringsagenda van de Omgevingsvisie van Rijswijk als duurzame mobiliteitsoplossing.

De ondergrond in Rijswijk is drukbezet, we hebben te maken met ondergrondse infrastructuur, tunnels, wegen, waterkeringen, kabels en leidingen, infiltratie van regenwater, geothermie, drinkwaterwinning en biodiversiteit. De gevolgen van klimaatverandering, zoals extreme regenval, hitte en droogte, maakt het steeds belangrijker dat de gemeente hier integrale regie op voert. Samen met de ChristenUnie Rijswijk, Partij voor Gelijkheid en Rechtvaardigheid, Rijswijkse VVD en PvdA Rijswijk hebben we daarom een amendement ingediend om een programma bodem en ondergrond toe te voegen aan de Omgevingsvisie. Dit programma helpt om structureel beleid te maken en grip te houden op de ontwikkelingen onder onze voeten. De Omgevingsvisie streeft ook naar een gezonde fysieke leefomgeving. De Omgevingswet schrijft echter slechts een verplicht programma voor geluid voor. Wij stellen voor om dit te vervangen door een integraal programma gezondheid en milieu dat zich richt op luchtkwaliteit, geluid, geur en de bredere impact van ruimtelijke plannen op de volksgezondheid. De GGD benadrukt in haar zienswijze bij de Omgevingsvisie dat de leefomgeving een cruciale rol speelt in de publieke gezondheid. Meer dan 30 procent van de totale ziektelast is direct of indirect geassocieerd met de leefomgeving.

Daarom hebben wij samen met D66 Rijswijk en PvdA Rijswijk een amendement ingediend om een integraal programma gezondheid en milieu op te nemen in de Omgevingsvisie. En het amendement, een gezonde fysieke omgeving, is net voor de raadsvergadering in een iets wat aangepaste versie op iBabs gezet. Een kleine tekstuele wijziging is gemaakt om ervoor te zorgen dat we geen gebiedsontwikkelingen uitsluiten. Met dit amendement zorgen we ervoor dat gezondheid en milieu Pagina 36 van 52

Concept verslag Raadsvergadering 25 maart 2025

structureel worden meegenomen in alle ruimtelijke en beleidsmatige beslissingen. Dit leidt tot een schonere, duurzame en gezondere leefomgeving met minder gezondheidsproblemen, lagere zorgkosten en een hogere levenskwaliteit voor al onze inwoners. Wat betreft het amendement van de VVD, Partij van Gelijkheid en Rechtvaardigheid, D66, ChristenUnie, CDA en Wij. over de toekomstvisie van de Beatrixlaan. Daar staan wij sympathiek tegenover. We wachten echt even de reactie van de wethouder af. Met betrekking tot de motie over de ondergrondse visie voor de Prinses Beatrixlaan ingediend door de VVD, PG&R, BvR, D66, ChristenUnie, CDA, vinden wij het belangrijk om alle opties open te houden. En ook hier wachten we nog even de reactie van de wethouder af. Dat was voor de eerste termijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Maarseveen. Dan geef ik graag nu het woord aan de heer Dolmans van D66. De heer Dolmans: Dank u wel, voorzitter. Allereerst nogmaals bedankt voor de uitgebreide beantwoording van onze vragen schriftelijk en in het forum. Die gingen met name over gezondheid en inclusie. D66 Rijswijk ziet deze Omgevingsvisie als een krachtig en toekomstgericht kompas voor Rijswijk. Vanuit een progressief liberaal standpunt juichen wij de gekozen koers voor vergroening en verdichting toe.

De visie erkent ook dat de economische ontwikkeling en duurzaamheid hand in hand kunnen gaan. Het is goed dat Rijswijk hiermee kiest voor schone mobiliteit, een circulaire economie en een gezonde leefomgeving voor iedereen. Daarom dienen we ook graag mede de aanvullende voorstellen in over gezondheid en over leefbaarheid op en rondom de Beatrixlaan. D66 Rijswijk ziet een duidelijke inzet op individuele vrijheid en gelijke kansen door te investeren in betaalbare toegankelijke woningen en in voorzieningen voor jong en oud? Ook door ruimte voor ondernemerschap en innovatie. Een leefbare verbonden stad is immers aantrekkelijk voor bewoners en ondernemers. De visie kiest bewust voor samenwerking met inwoners, bedrijven en maatschappelijke partners. Dat past bij een overheid die faciliteert in plaats van dicteert en ruimte biedt aan eigen initiatief en participatie. Wij staan daar van harte achter. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Dolmans. Dan geef ik het woord aan de heer Braam van de fractie Beter voor Rijswijk. De heer Braam: Dank u wel, voorzitter. Ja, eigenlijk zou dit stuk beperkt kunnen worden tot de naamgeving van gezond in de metropool. We hebben de inspreker daarnet gehoord, dat er best wel behoorlijk nog wat valt te doen hier in onze gemeente als het gaat om het groen, het groenbeheer en dergelijke. En daar heeft die eigenlijk feitelijk wel gelijk in.

Maar laten we ook gewoon eerlijk zijn dat wat er in het vorige onderwerp ook besproken is, dat de druk op allerlei andere zaken, de voorzieningen zijn al even genoemd, het wonen is genoemd, het wonen voor jongeren is benoemd, er moet voldoende beweging zijn, bewegingsruimte zijn. Laat voor Beter voor Rijswijk één ding in ieder geval duidelijk zijn, de twee grote longen die er zijn in onze gemeente, de Landgoederenzone en vanzelfsprekend alles rondom het Wilhelminapark, dat zijn zaken die voor Beter voor Rijswijk bijzonder belangrijk zijn en overeind dienen te blijven in de toekomst, dus ook in 2050. Dus het snoepen aan die ruimtes is wat Beter voor Rijswijk betreft nicht im vragen, er mag niet gesnoept worden aan die ruimtes wat op dit moment nog aan groen aanwezig is. Wel mag daar eventueel het een en ander veranderd worden. Dus stel dat er bij wijze van spreken De Voorde niet meer in staat is om te redden, dan kunnen wij ons voorstellen op die locatie iets historiserend wordt teruggeplaatst. Noem maar even een zijstraat. Wat voor ons ook belangrijk is, het werd net al ook even door D66 genoemd, belangrijk is dat we ernaartoe moeten werken dat voor iedereen het goed en leefbaar is. Dus de inclusiviteit die genoemd wordt, veel dingen moeten goed en toegankelijk zijn.

Maar het is ook belangrijk, en dan praten we maar even over het mechanisme bewegen, het STOMP-principe dat onderschrijven wij wel, maar dat betekent op zich dat voor iedere letter ook daadwerkelijk ervoor Pagina 37 van 52

Concept verslag Raadsvergadering 25 maart 2025

gezorgd moet worden dat daar de ruimte voor is. Dus niet alleen voldoende stappen, wat al goed is en geregeld in Rijswijk. Niet alleen regelen dat het hele fietsverkeer met straks geasfalteerde paden en dergelijke in orde is. Maar we moeten ook, één, goed door kunnen rijden en er moeten voldoende parkeerplekken zijn om zo snel mogelijk een auto op zijn eindbestemming te laten komen. Zeer belangrijk. Net is al door een van de of door een aantal collega's de Beatrixlaan aan de orde gesteld. We hebben ook niet voor niets meegedaan met de motie. Dat is bijzonder belangrijk dat de Beatrixlaan ondertunneld of wat ons betreft mag dat desnoods ook wel ongelijkvloers zijn. Maar als er maar iets wordt gedaan aan de doorstroming zodat ook die luchtkwaliteit, wat vooral daar het meest ernstig is, kan worden opgelost. Zal nooit helemaal kunnen worden opgelost, maar het zou fijn zijn als het leefklimaat in die omgeving wat verbetert. Het is een visie tot 2050 waarvan Beter voor Rijswijk heel veel herkenbare zaken tegenkomt die ook in het coalitieakkoord zijn opgenomen. Het zal u niet verbazen dat met wat kleine aanpassingen die we ongetwijfeld ook straks zullen ondersteunen via de amendementen en de moties, we met het voorstel zoals het voorligt akkoord kunnen gaan. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Braam. Dan geef ik graag het woord aan mijnheer Van der Veer van de Partij van de Arbeid.

De heer Van der Veer: Dank u wel, voorzitter. De Omgevingsvisie Rijswijk 2050 is en wordt een stevig fundament onder het Rijswijk van morgen. Als coalitie en raad mogen we trots zijn op de koers die we samen hebben neergezet, een groene gezonde toekomstbestendige stad voor onze inwoners, toekomstige bewoners en ondernemers. Dank namens de fractie van de PvdA Rijswijk aan eenieder die op welke wijze dan ook een bijdrage heeft geleverd tot de totstandkoming van deze Omgevingsvisie. Maar voorzitter, wat betekent gezondheid als het alleen gaat over lucht en geluid? Dankzij het amendement over de gezonde fysieke leefomgeving kijken we breder, naar ruimte om te bewegen, mentale gezondheid en de invloed van de omgeving op het dagelijkse leven. Dat is belangrijk, want gezondheid is meer dan een norm, het is een voorwaarde om volwaardig mee te kunnen doen in onze samenleving. In dat licht wil ik de wethouder het volgende voorleggen. Zou het een meerwaarde zijn om bij grote ruimtelijke projecten standaard een gezondheidseffectrapportage, oftewel een GER, op te stellen zodat gezondheid vanaf het begin zichtbaar en meetbaar wordt meegenomen in het ontwerp. En voorzitter, hoe maken we ruimte voor de toekomst als we de ondergrond vergeten? Met het amendement over bodem en ondergrond kiezen we voor regie.

We reserveren letterlijk ruimte onder onze voeten, zodat we grip houden op energie, water en infrastructuur. Dat is duurzaam, doordacht en nodig voor Rijswijk. Ja, dan ten slotte, voorzitter, kan mobiliteit sociaal zijn en duurzaam? Ja, wat betreft de fractie van de PvdA wel. De motie over deelautocoöperaties laat zien hoe onze inwoners samen verantwoordelijkheid nemen en oplossingen creëren Als gemeente kunnen wij zulke initiatieven stimuleren en ondersteunen. Dat versterkt niet alleen bereikbaarheid maar ook de onderlinge verbondenheid, want samen maken we immers de stad. Voorzitter, wat betreft het amendement over de toekomstvisie voor de Beatrixlaan, die kunnen we heel goed begrijpen gezien de vele eerdere discussies over de Beatrixlaan. Ook wij wachten echter eerst de reactie van de wethouder af. Ook bij de motie over de ondergrondse visie voor de Beatrixlaan vinden wij dat het belangrijk is om alle opties open te houden die de afgelopen jaren zijn gepasseerd. Ook hier wachten wij de reactie van de wethouder af. Voorzitter, met deze aanvullingen maken we de Omgevingsvisie Rijswijk 2050 completer, socialer en eerlijker. Dat past bij onze stad. En het past bij de PvdA Rijswijk, bouwen aan vooruitgang zonder iemand achter te laten. Dank u wel, voorzitter. Dit was mijn eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van der Veer.

Dan geef ik graag het woord aan de heer El Majjaoui van de Partij voor de Gelijkheid en Rechtvaardigheid. Pagina 38 van 52

Concept verslag Raadsvergadering 25 maart 2025

De heer El Majjaoui: Ja, dank, voorzitter, voor het woord. Omgevingsvisie. Bij het vaststellen van de Omgevingsvisie zal de gemeente voor 2027 voor integraal beleid voor de fysieke leefomgeving beschikken. Naast het voldoen aan de wettelijke verplichting vormt het een kaderstellend document op hoofdlijnen waarin invulling wordt gegeven aan een integrale beleidsmatige basis. Dit vormt onder andere de basis voor het opstellen van een omgevingsplan. Daarnaast legt de gemeente haar ambities en visie voor de fysieke leefomgeving op de lange termijn vast. Echter, samen met GroenLinks hebben wij een tweetal amendementen ondertekend. Het eerste amendement betreft een aanvulling waarin thema's zoals geluid, geur, luchtkwaliteit, lichtvervuiling en trillingen expliciet worden opgenomen in de visie. Met name onze lokale uitdaging met betrekking tot luchtkwaliteit verdient een permanente plek in dit document. Zoals uit diverse onderzoeken blijkt ligt de luchtkwaliteit in onze gemeente helaas onder landelijk gemiddelde. Naast het Schone Lucht Akkoord biedt de Omgevingsvisie instrumenten om de luchtkwaliteit te verbeteren en toe te werken naar betere vormen van infrastructuur. De ondertunneling van de Prinses Beatrixlaan behoort mogelijk tot deze optie. Naast het verbeteren van de bereikbaarheid en het bevorderen van de doorstroming zal dit ook bijdragen aan een gezondere leefomgeving.

Daarom hebben wij zowel het amendement als de motie van de VVD over dit onderwerp van harte ondersteund. Het tweede amendement waar onze fractie medeondertekenaar van is betreft het duurzaam beschermen van onze bodem. Zoals bekend wordt de ruimtelijke ondergrond steeds drukker en drukker. Bepaalde functies kunnen in het geding komen of negatief met elkaar interfereren als dat niet adequaat wordt aangestuurd. Bijvoorbeeld ons drinkwater dat steeds schaarser wordt en zich in het eerste waard van pakket bevindt, moet beschermd worden en blijven. Ook wordt de bodem steeds meer gebruikt voor verduurzaming in het kader van energietransitie. Om oneigenlijke belasting van onze bodem te voorkomen is dit amendement een waardevolle aanvulling om de ondergrond te reguleren. Tot zover, voorzitter. Dank. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer El Majjaoui. Dan geef ik het woord aan de heer Weterings van Rijswijks Belang. De heer Weterings: Voorzitter, ik zal wat korter van stof zijn. Ik heb goed naar het forum geluisterd, tenminste teruggekeken. Ik hoor nou dat de VVD zorgen uit over te weinig auto's, parkeergelegenheden voor auto's. De auto komt er heel weinig in voor en ook de heer Braam van Beter voor Rijswijk gaf dat aan. Dus deze visie missen wij het autogebruik.

En wij zullen ongetwijfeld ook de moties voor de Beatrixlaan tuurlijk steunen alleen er ligt al een aangenomen motie uit 2018, 8-11-2018, ondertekend door alle partijen toen. Toendertijd nog Onafhankelijk Rijswijk en Gemeentebelangen. Ook een raadsbrede wens voor een Beatrixtunnel. Goed, we gaan hem nu weer uitspreken. Ik hoop niet dat die dan nog zo lang blijft liggen als toen in 2018. Laten we er ook gewoon een keer werk van maken dan met een goede stimulatie van de zittende wethouder of de komende wethouders. Dus wij zullen die steunen. Ik zou graag een oproep willen doen met betrekking tot de motie deelauto's van de partijen die dat hebben georganiseerd. Ja, roep gerust uw eigen achterban op om dat zoveel mogelijk te doen. Mensen die daar behoefte aan hebben, hè, die daar echt zin in hebben, bijvoorbeeld GroenLinks, D66, Partij van de Arbeid, roep vooral uw achterban op om het te doen. Onze achterban pakt gewoon liever lekker de auto, een eigen auto. Die hebben niks met de deelmobiliteit dus doe het vooral onder uw eigen leden. Goed, voorzitter, als laatste de motie bodemonderzoek. Wij zijn erg benieuwd naar de financiën. Komen die in de begroting te staan of wordt er geld gereserveerd? Waar gaat GroenLinks al die onderzoeken van betalen? Misschien komt het in een begroting, dan hoor ik het graag. Dan kan ik hem misschien nog schappen. Dank u.

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Weterings. Dan geef ik graag het woord aan mijnheer Van Dam van Wij. Rijswijk. Pagina 39 van 52

Concept verslag Raadsvergadering 25 maart 2025

De heer Van Dam: Ja, dank, voorzitter. Ja, wij steunen de Omgevingsvisie niet. Fundamenteel verschillen wij van mening over hoe we moeten omgaan met de groei van Rijswijk. Waar dit college kiest voor eerst bouwen en pas achteraf plannen maken voor basisvoorzieningen, groen en mobiliteitsoplossingen, vinden wij dat plannen vooraf of minimaal gelijktijdig moeten worden gemaakt. Alleen zo houden we het karakter van een mooie stad in toom en zorgen we dat Rijswijk er ook leuk en mooi uitziet voor de toekomstige Rijswijkers. Wat volgens ons in deze visie ontbreekt, is een duidelijk antwoord op verschillende vragen rondom die groei. Hoe gaan we ervoor zorgen dat de nieuwe inwoners niet in een stad terechtkomen waar de basisvoorzieningen al overbelast zijn? Hoe zorgen we dat de mobiliteit meegroeit met de stad in plaats van achterblijft? Wat vinden wij het maximaal aantal inwoners dat we kwijt kunnen binnen onze beperkte stadsgrenzen die al zijn volgebouwd? Hier geeft de Omgevingsvisie op dit moment te weinig antwoorden op. We hebben natuurlijk veel van die discussies al gevoerd in deze raad. De Omgevingsvisie is ook bij uitstek een verzameling van vastgesteld beleid. Kijk naar de reeds vastgestelde mobiliteitsstrategie, het groenbeleid, die staan er onherroepelijk in. Ik ga daarom die discussies op deze deelthema's ook niet vanavond opnieuw voeren.

Wel wil ik nog even ingaan op de amendementen die zijn ingediend. We tekenen namelijk graag mee met de amendementen en de motie die zijn ingediend door de VVD en Beter voor Rijswijk over de Beatrixlaan. Het is belangrijk om die oproep opnieuw in deze visie ook te krijgen van de voortgang op de Beatrixlaan. We moeten namelijk echt iets doen met de bereikbaarheid van de stad. De motie ondersteunen we daar ook mee. Het amendement, een gezonde fysieke leefomgeving en een vroeg programma bodem en ondergrond, daar staan wij positief tegenover maar we wachten nog wel heel even de reactie van de wethouder af. De motie deelmobiliteit zijn wij benieuwd naar een reactie van de wethouder. Want als wij hem goed lezen gaat die om het mogelijk maken van deelmobiliteitcoöperaties in Rijswijk zodat het makkelijker wordt voor inwoners om dat ook in hun eigen omgeving te creëren. In dat geval zou ik hier ook heel positief tegenover staan, maar daar nog graag een reactie of wij dat goed hebben begrepen op die manier? De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam. Dan geef ik nu het woord aan mevrouw Van Schie van het CDA. Mevrouw Van Schie: Dank u wel, voorzitter. De Rijswijkse Omgevingsvisie moet het kader gaan vormen voor wonen, werken en recreëren in de toekomst. De optimistische toon uit de Omgevingsvisie mag ons niet in slaap wiegen.

De openbare ruimte in Rijswijk is immers nu al vol, keuzes zijn gemaakt. Mogelijkheden om eisen te stellen aan leefbaarheid en welzijn zijn er amper meer. Het CDA betreurt het dat in de afgelopen collegeperiode geen geïntegreerde aanpak van leefbaarheid en verdichting is gehanteerd. Wat vindt het CDA bij deze Omgevingsvisie van belang? Voldoende beschikbare woningen voor een diversiteit aan bewoners. Jongeren, studenten, maar ook gezinnen, alleenstaanden, ouderen en voor mensen met een essentieel beroep die hier in Rijswijk willen of moeten wonen. Het CDA vindt daarom ook doorstroming op de woningmarkt relevant, dat ouderen een goede verhuisoptie hebben, niet dat zij zich gedwongen voelen. Het CDA zal zich sterk maken dat de groenstructuren die er zijn in Rijswijk, deze longen van de stad, niet alsnog worden gebruikt voor de expansiedrift van huidige en komende colleges. Het CDA vreest dat de ad-hoc benadering bij de ruimtelijke ordening niet wijzigt, waarbij de groene zones gevaar kunnen lopen. Zie de laatste wijzigingen door de collegepartijen van 10 procent extra bebouwing aan het vastgestelde bestemmingsplan van Pasgeld West en aan de toevoeging van vierhonderd woningen aan fase twee van het Havenkwartier om te kunnen vergroenen. Een Omgevingsvisie biedt dan ook geen uitkomst. De planning blijft ondoordacht.

Het CDA wil al geruime tijd dat werk wordt gemaakt van een ruimer aanbod van mobiliteitsvormen en een oplossing voor de verkeersdruk. Het STOMP-principe is inmiddels al wel een beetje afgestompt en moet weer nieuw leven in worden geblazen. Het Pagina 40 van 52

Concept verslag Raadsvergadering 25 maart 2025

autoverkeer staat vast en over de Prinses Beatrixlaan gaan we als we niet uitkijken wel praten maar weinig doen. De verkeerscongestie op de Burgemeester Elsenlaan wordt niet als serieus probleem behandeld en zelfs de gevaarlijke verkeerssituatie op de Generaal Spoorlaan wordt niet aangepakt. Recent lag daar weer een auto op zijn kant door te hard rijden en geen voorrang verlenen. Onbegrijpelijk in een woonwijk. Fietsers en voetgangers durven daar al niet meer over te steken. Als dat niet kan worden opgelost, hoe denkt het college dan de verdichte ruimte groen te houden en veilig? Ten slotte het stuk zelf. Het is samengesteld uit een groot aantal plannen en agenda's. Een overzicht daarvan staat wel in het raadsvoorstel, maar niet in de visie zelf. Niet helder is wat nieuw is in de visie en wat bestaand beleid is of uitvoering. In de visie ontbreekt nu juist een visie over de inrichting van de openbare ruimte. Hoe gaat Rijswijk verdichten en vergroenen? Politiek is van belang dat duidelijk wordt welke keuzes er gemaakt moeten worden en wat daaraan ten grondslag ligt, met daarbij wat niet meer kan. Dan kan de burger die het laatste woord heeft kiezen. Met betrekking tot de motie deelautocoöperaties heb ik een vraag aan GroenLinks. Waarom dat alleen coöperaties zijn en niet andere bedrijven die deelauto's stimuleren? Dat was mijn eerste termijn. Dank u wel, voorzitter.

De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Schie. Dan geef ik als laatste het woord aan mevrouw Harmsen van de ChristenUnie. Mevrouw Harmsen: Dank u wel, voorzitter. Hoe beleef je je omgeving? We hebben dit gevraagd aan inwoners in het hele participatieproces en ik vond het opvallend dat bij dit proces van participatie dat ze veel beelden opriepen van mensen die aan het lopen waren door Rijswijk. En hoe je loopt bepaalt hoe je de leefbaarheid van de stad beleeft. Wat gebeurt er in de plint? Heb je wat leuks te zien aan groen? Kan je veilig over de stoep heen? Hoe zijn de kruispunten ingericht? Is het interessant om te lopen door Rijswijk? De Omgevingsvisie is een integraal onderdeel van hoe wij willen werken en wonen en bouwen in Rijswijk. Het mooie daarvan is dat het STOMP-principe er al in zit. Het STOMP-principe werkt eigenlijk aardig goed in Rijswijk. 80 procent van de forensen die uit Rijswijk komen naar Den Haag gaan om daar te werken, 80 procent kiest al voor stappen, trappen, OV. En 20 procent kiest voor de auto, dat kan bijvoorbeeld een klusbus zijn. Er zijn allerlei hele redelijke redenen waarom mensen met de auto toch naar Den Haag moeten voor werk. Maar het STOMP-principe werkt dus al. Het is mooi dat het ook integraal in de Omgevingsvisie is geïntegreerd. Ik zou zeggen, ga zo door, want onze mobiliteit in onze stad werkt heel goed voor die stappen, trappen en OV.

De mobiliteit, en dat gaat niet alleen om, eigenlijk vooral niet om onze eigen mobiliteit maar vooral de forensen die dwars door onze start heen gaan naar Den Haag toe. Die staat inderdaad al stil. En vandaar dat de ChristenUnie mee doet met het amendement en ook de motie over de ondertunneling van de Beatrixlaan. Dat heeft inderdaad te maken met de bereikbaarheid van Rijswijk zelf. De Beatrixlaan is zeg maar een verticale lijn, maar het gaat ook om onze eigen horizontale lijn. Rijswijk is ook wel een lange strook en de Beatrixlaan zorgt ervoor dat je minder goed dwars door Rijswijk heen kan reizen. Het gaat niet alleen om veiligheid, die tunnel, en schone lucht, maar ook om leefbaarheid zelf. Er zal veel gebouwd worden naast de Beatrixlaan en ik gun deze mensen ook dat zij daar schone lucht hebben. En niet die files die nu al vanaf drie uur ’s middags op de Beatrixlaan staan. Dat zou ik ze meegeven. De voorzitter: Mevrouw Harmsen, u heeft nog ongeveer een minuut. Mevrouw Harmsen: Dat gaat helemaal prima, want ik zit op de deelauto wil ik nog een laatste opmerking over maken. We hebben eerder in het forum het al besproken. De reden dat wij de deelautocoöperatie nu toch in een motie apart willen noemen is omdat juist bij bestaande wijken, wat in Den Haag zo goed werkt, bij bestaande wijken deelautocoöperaties ook goed blijken te Pagina 41 van 52

Concept verslag Raadsvergadering 25 maart 2025

werken. En dat willen we juist gestimuleerd zien, dat de wethouder daar de tijd en energie in steekt om te kijken hoe het in Den Haag gaat bij bestaande wijken. Ik dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Harmsen. Dan zijn we aan het einde van de eerste termijn van uw raad. Gaan we naar het college en geef ik graag het woord aan wethouder Van de Waart voor de reflecties op de verschillende ingediende instrumenten en het beantwoorden van vragen. Mevrouw Van de Waart: Dank u wel, voorzitter. Ik heb aandachtig zitten luisteren want ik hoor allemaal fracties die een mooie beschouwing doen op onze toekomstdocumenten voor de stad. Ieder pakt er natuurlijk zijn eigen belangrijke aspect uit. Maar uiteindelijk gaat het natuurlijk over hoe wij onze stad straks in 2050 vanuit alle hoeken zeg maar die we hebben aan stad die grenzen aan Den Haag of aan Delft of aan Midden-Delfland, want daar hebben we ook nog een stukje, Den Hoorn. Dus dat vind ik heel mooi om te horen. Ik heb eigenlijk ook best weinig vragen gehoord. U heeft vooral uw visie daarop gegeven. Er is één vraag in ieder geval die ik wel echt heb gehoord en die gaat wethouder Wit beantwoorden. Dus ik zou graag heel even de reactie op het amendement en op de motie doen met betrekking tot mijn eigen portefeuilles. De andere doet ook wethouder Wit. Dan moet ik ze er heel even bijpakken, anders dan noem ik de verkeerde.

Allereerst amendement visie voor Prinses Beatrixlaan. Nou, hebben we natuurlijk ook in het forum uitgebreid gesproken over de doorstroming van auto's in het algemeen of zoals Beter voor Rijswijk zo mooi noemde, de P van STOMP. En ik ben het er helemaal mee eens dat het niet voor niks ook een letter is van het STOMPprincipe en dat daar aandacht voor moet zijn. Ik begreep dat, hoewel het op verschillende plekken in het document staat, er behoefte is aan een concrete duiding in één alinea. Deze alinea kan wat mij betreft goed worden toegevoegd aan de Omgevingsvisie, dus ik adviseer daar positief op. Dan heb ik nog de motie die daar toch aan gekoppeld zit, want daar wordt ook eerst het amendement genoemd. De motie gaat verder in op de ondergrondse visie voor de Beatrixlaan, namelijk de ondertunneling. Daar hebben we de vorige keer natuurlijk ook over gehad. Ja, ik zou eigenlijk willen zeggen, wat mij betreft is die een beetje overbodig. Ik hoorde net ook al van Rijswijks Belang, er ligt een motie, die gaat ook over de wens voor ondertunneling. Die is mij geheel bekend. Als u behoefte heeft dat te herhalen, dan staat het natuurlijk de raad vrij. Ik zou wel nog een keer willen benadrukken, want dat heb ik in het forum ook gedaan, we moeten eerst het proces weer opstarten. Want wat je eigenlijk ziet is dat de gesprekken gewoon stil zijn komen te liggen.

En u kunt een motie aannemen van, we willen een tunnel. Maar zolang we die niet alleen gaan betalen, en dat is gewoon heel erg veel geld, gaat die er niet komen en zullen we dat samen moeten doen met de partijen. Dus in alle vrijheid, stemt u voor die motie, maar er ligt er al één en dat is mij bekend. Dan hou ik nog over die van stimulering van deelautocoöperaties. Daar kan ik eigenlijk gewoon positief op reageren. In die zin dat binnen de Mobiliteitsvisie we natuurlijk aandacht besteden aan het gebruik van deelmobiliteit in brede zin, hebben we het niet alleen over auto's. Er zijn ook al deelauto's in Rijswijk op verschillende plekken. We hebben inderdaad nog niet heel veel facilitering van deelautocoöperaties, maar dat past heel goed binnen het beleid wat we hebben. En zoals die nu omschreven staat in de motie is die ook uitvoerbaar. Dank u wel. Geef ik graag het woord aan … De voorzitter: Wethouder Wit, wilt u ook de vraag beantwoorden? De heer Wit: Zeker. Dank u wel, voorzitter. Ik heb maar twee vragen gehad ook. Eén vraag van de Partij van de Arbeid en dat gaat over de gezondheidseffectrapportage, om die toe te voegen aan elke gebiedsontwikkeling. Ja, in principe is daar ook gewoon de milieueffectrapportage voor bedoeld. Gezondheid is daar al een essentieel onderdeel van.

Bij de Omgevingsvisie is al een MER gemaakt, maar ook bij de programma's, het omgevingsplan en de Omgevingsvisie 2.0 in de toekomst is in veel gevallen een MER noodzakelijk. In sommige gevallen kan het zijn dat er nog een project-MER nodig Pagina 42 van 52

Concept verslag Raadsvergadering 25 maart 2025

is, wat ook logisch is. Dat zal ook, bij die praktijk zullen we blijven aansluiten. En uiteindelijk wordt ook bij … De voorzitter: Wethouder Wit, mijnheer Van der Veer wil u interrumperen. De heer Van der Veer: Dank u wel, voorzitter. De wethouder zegt, we doen het eigenlijk al in de MER of we hebben daar de MER voor. Maar ik kan me voorstellen, we liggen langs de A13, de A4 en de A20, dat we daar apart nog een GER bij gaan doen. Zoals bijvoorbeeld nu gebeurt bij de omgeving van Tata Steel. Zou dat een mogelijkheid kunnen zijn of houden we het in Rijswijk alleen maar bij MER-rapportages? De voorzitter: Dank u wel. Wethouder Wit. De heer Wit: Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, het zou fijn zijn geweest als mijnheer Van der Veer mij even had laten uitpraten, want ik had er nog wel een deelonderwerp in staan of in de beantwoording staan. Want feitelijk betrekken wij ook de GGD als adviseur bij ruimtelijke plannen. Dus dat doen we standaard ook bij de omgevingstafel die de vergunningsaanvragen beoordeelt en op afspraak bij grotere gebiedsontwikkelingen. Om afzonderlijk los nog een GER te maken, dat zie ik eerlijk gezegd niet zitten omdat het gewoon echt onderdeel is. Ook de aanliggende A4 en A13 worden in dat soort plannen meegenomen. Dan nog één vraag van het CDA gehad.

Het CDA geeft aan dat er visie ontbreekt eigenlijk op, hoe gaat Rijswijk vergroenen en verdichten combineren? Nou, het onderdeel van het verdichten is dat het ook vaak juist gebeurt in stedelijk gebied en de hoogte inbouwen. Dit kost an sich niet direct ruimte op maaiveld. En als je natuurinclusief bouwt, wat wij bij onze ontwikkelingen belangrijk vinden, dan kun je dus ook groen toevoegen. Dat is ook exact wat we in recent vastgestelde groenbeleidsplan hebben aangegeven, inzetten op verdichting en vergroening bij elkaar. Dat kan met groene daken, groene gevels, et cetera. Deze Omgevingsvisie geeft juist daar ook wel een integrale visie op en net als met onze gebiedsontwikkelingen geven we daar gewoon invulling aan. Dan wil ik even ingaan op beide amendementen die nog binnen zijn gekomen die mijn portefeuilles raken. En dat gaat dan het amendement, een gezonde fysieke leefomgeving. Het combineren van een programma geluid met een algemeen programma wat meer gaat over gezondheid. We kunnen daarmee instemmen. Het past ook. Integraal programma gezondheid en milieu is prima, maar we bewaken er wel voor dat er dus ruimte blijft inderdaad, zoals u zelf ook al aangaf, om gebiedsontwikkelingen goed mogelijk te maken. Nou, dat blijkt ook uit de gewijzigde versie van uw amendement.

Dus eigenlijk zoals het amendement er nu voorligt kunnen we dat omarmen en zien we dat ook als een goede toevoeging aan de Omgevingsvisie. Dan heeft u nog een amendement ingediend om een programma bodem en ondergrond toe te voegen aan de Omgevingsvisie van Rijswijk. Eigenlijk toen die binnenkwam was ik daar wel heel blij mee. Want wat ook door de Partij van Gelijkheid en Rechtvaardigheid heel duidelijk aangeeft, er is echt een enorme druk op de bodem. Die wordt ook alleen maar groter de komende jaren, omdat we ook inderdaad nog met warmte en allerlei andere de grond in moeten. We zien ook dat we best wel complex uitzoekwerk hebben als we überhaupt maar ergens een leiding willen aanleggen of ergens een ondergrondse container willen plaatsen, dus het is gewoon echt complex. Dit amendement ziet erop toe dat we daar op een goede wijze een programma voor oprichten, voor schrijven als onderdeel van de Omgevingsvisie. Ik wil daar voorlopig niet direct een tijdspad aan koppelen, omdat dat ook gezien de druk die erop de ambtelijke organisatie ligt niet iets is wat we op korte termijn willen gaan, kunnen opleveren. De verplichte wettelijke programma's gaan vooralsnog wel even, hebben daar prioriteit op. Ik vind, wil nog één ding ook aangeven, dat het wel belangrijk is dat we hier opmerken dat het niet gaat over bodemkwaliteit, maar echt over de ruimte in de ondergrond.

Dat wil ik toch nog even genoemd hebben. Maar het amendement zoals het er nu ligt kunnen wij uitstekend omarmen, dus dank daarvoor. Dat was mijn eerste termijn, voorzitter. Pagina 43 van 52

Concept verslag Raadsvergadering 25 maart 2025

De voorzitter: Dank u wel, wethouder Wit. Dan zijn we aan het einde van de eerste termijn van het college. Kijk ik naar uw raad. Heeft u behoefte aan een tweede termijn? Dat is volgens mij alleen mevrouw Van Maarseveen van GroenLinks. Mevrouw Van Maarseveen: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik had een vraag van mevrouw Van Schie die ik nog even wil beantwoorden. Want wij zijn natuurlijk niet tegen de andere deelautobedrijven, zoals Greenwheels, Mywheels en welke andere er nog meer zijn. Daar maak ik zelf ook graag gebruik van. Maar we willen dit graag aanvullen met deelautocoöperaties. En ik was nog heel even nieuwsgierig met betrekking tot Beter voor Rijswijk. Mijnheer Braam, ik ben het helemaal met u eens over de groene longen van Rijswijk. Ik vroeg me alleen dan wel even af wat dan uw standpunt is met betrekking tot Don Bosco mocht zij die kant op verhuizen. Ja, hoe flexibel u daar dan zeg maar in bent? Dat was het. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Maarseveen. Mijnheer Loof van de Rijswijkse VVD. De heer Loof: Ja, voorzitter, toch nog heel even kort mijn tweede termijn. Dank aan de wethouder voor de beantwoording en ook toelichting op de motie en amendementen die wij hebben ingediend, zullen wij ook handhaven. Ik denk dat het een goede toevoeging is en goed onze visie en ambitie neer gaat zetten over de Prinses Beatrixlaan.

Ik had nog wel één vraag aan mijn overburen van Wij. Ik ken Wij. als een partij die veel waarde hecht aan participatie en het luisteren naar inwoners. Nu zit er bij de Omgevingsvisie een heel mooi participatieverslag waar ook heel erg mooi in staat dat inwoners in Rijswijk, Rijswijkers heel tevreden zijn met onder andere de voorzieningen en ook heel graag woningen willen om hier te blijven wonen. Ik vroeg mij af waarom Wij. in dit geval het niet zo belangrijk vindt om naar inwoners te luisteren en alsnog een negatief beeld schets over Rijswijk, terwijl inwoners zelf daar eigenlijk best heel positief over zijn? Tot zo mijn tweede termijn. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Loof. Mijnheer Van Dam, wilt u een tweede termijn en meteen reageren op de vraag? De heer Van Dam: Dat zeker. U haalt de woorden uit mijn mond. Ja, want daar wil ik wel op reageren. Nee, wij luisteren zeker naar inwoners. Dat heeft u ook net gezien bij de Marimbahal waarin we tweeduizend brieven verspreiden in de Muziekbuurt en dat blijven we elke maand doen met de koffiekar. En ja, we hebben ook het participatieverslag gelezen wat bij dit raadsvoorstel zit. Dat is mooi, alleen herkennen wij daar voor een deel inderdaad in wat Rijswijkers zeggen, maar voor een heel groot gedeelte ook niet. Want de kritiek op de snelle groei en alle gevolgen die ermee van dien zijn voor onze gemeente die zien inwoners ook.

Ze zien het steeds drukker worden op de wegen, ze zien het faciliteitenniveau straks onder druk staan. De binnensport, als je met verenigingen praat, die staat onder druk. Dat zijn ook allemaal signalen die we meenemen en die gewoon ook echt een reële of die gewoon een plek hebben in deze discussie. Wij blijven die hier in de raadzaal aanhalen. De voorzitter: Mijnheer Loof wil interrumperen. De heer Van Dam: Dat mag. De voorzitter: Mijnheer Loof. De heer Loof: Dank, voorzitter. Ik vind het toch wel wonderlijk dat de heer Van Dam zegt dat die luistert naar inwoners. Daarna zegt van, nou, we luisteren eigenlijk alleen maar voor de helft als het ons uitkomt. En daarna hier gaat uitleggen wat die inwoners waar die naar heeft geluisterd eigenlijk bedoelen. Dat is, nou ja, ik kan het niet serieus nemen. Ik vind het wel grappig geprobeerd, maar ik kan het niet serieus nemen.

Pagina 44 van 52

Concept verslag Raadsvergadering 25 maart 2025

De voorzitter: Mijnheer Van Dam, wilt u daarop reageren? De heer Van Dam: Ja, dat is … Nou, één, ik hoor geen vraag. Maar twee, is dat een hele verkeerde uitleg van wat ik net zeg. Wat ik zeg is dat er gewoon heel veel meer meningen hierover zijn die ook wat genuanceerder zijn. Want ja, je kan blij zijn met onze stad, mijnheer Loof, en tegelijkertijd vinden dat we gewoon helemaal finaal vastlopen in het verkeer. En dat vinden ook heel veel inwoners. En je kan blij zijn met onze stad en het fijn wonen vinden, maar als je weet in het achterhoofd dat er 20 duizend inwoners extra bijkomen, dat het in de toekomst toch een heel ander plaatje gaat vormen. En dat zijn de zaken waarmee inwoners zitten. Dat zijn zaken waar wij met ze onder het genot van een bakje koffie bij de koffiekar over praten of in enquêtes. En als u enkel het houdt bij het lezen van een verslag wat hier wordt bijgevoegd, dan moet u dat vooral doen, maar dat is niet onze insteek van politiek. De voorzitter: Mijnheer Van Dam, dat was uw tweede termijn? Mijnheer Braam, Beter voor Rijswijk. De heer Braam: Dank u wel, voorzitter. Allereerst via u, college, bedankt voor de beantwoording in eerste termijn. De vraag van GroenLinks die net werd gesteld over Don Bosco, daar kan ik kort en bondig over zijn. Op die locatie hebben De Valkeniers gezeten met een sportlocatie en een kantine.

Dus op het moment als daar een ander bouwsel, wat ik net ook al een beetje in de eerste termijn aangaf, ervoor terugkomt dan kunnen wij daar absoluut mee tevreden zijn. Het is wel zo dat we altijd heel voorzichtig zijn als het gaat om de financiën. Het kan op zich niet zo zijn dat we zeg maar, ja, ik zie het toch een klein beetje als een verkapte kerkelijke organisatie, daar komt het allemaal uit voort zoals u ongetwijfeld weet. Kerk en staat wordt altijd een beetje gescheiden gehouden. Dus ik vind het hartstikke goed wat ze doen, de crowdfunding. Ik vind het ook belangrijk dat de gemeente moet faciliteren. Ook eventueel begrijpelijk dat we wellicht iets met de grond doen, als u begrijpt wat ik bedoel. Maar als het gaat om het bouwen denk ik dat het heel belangrijk is dat Don Bosco moet kijken of ze zelf voldoende financiering kunnen regelen. Dat is wat Don Bosco betreft. Verder, ja, ik ben eigenlijk toch wel blij dat Rijswijks Belang nu echt serieuze inbreng had. Want in de, ja, toch de behandeling in een forumvergadering heb ik een feitelijke inbreng gemist. Maar ja, ik begreep dat de tribune van ADO Den Haag toch erg belangrijk was die bewuste dinsdagavond. Kan ik me ook wel voorstellen in de rol van de heer Weterings. De voorzitter: Nu daagt u natuurlijk mijnheer Weterings uit. Mijnheer Weterings.

De heer Weterings: Voorzitter, de tribunes van ADO Den Haag zijn inderdaad heel erg gezellig. En vooral als dan ook je zoontje je meevraagt van, joh, pap, we gaan altijd, wat doe je vanavond? Ja, dan kies ik wel voor mijn zoon. Kijk, als de heer Braam ook als geen ander kan weten hoe belangrijk kinderen zijn en om daarmee om te gaan. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Braam, wilt u uw tweede termijn vervolgen? De heer Braam: Ja, ik wil mijn tweede termijn vervolgen. Nou, er zijn gelukkig genoeg vervangers voor de heer Weterings. Dus dat is ook wel eens een keer mooi om een andere stem te horen dan de heer Weterings, zoals u ongetwijfeld zult begrijpen. Nee, wat ons betreft, ik heb het in eerste termijn al aangegeven, het voorstel zoals het hier ligt heeft behoorlijk veel raakvlakken met het coalitieakkoord wat er ligt en waar we vanzelfsprekend ook een dikke handtekeningen onder hebben gezet. Dus het zal u niet verbazen dat met wat kleine mutaties die hier voorliggen we ongetwijfeld zeer tevreden zullen zijn met de weg die we bewandelen richting 2050. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Braam. Nog anderen? Dat is niet het geval. O, mevrouw Harmsen van de ChristenUnie. Maar u had ... Pagina 45 van 52