Concept verslag Raadsvergadering 24 september 2024

We hebben wel een vraag waar bij ons nog steeds onduidelijkheid over is namelijk, wat gebeurt er en is er nieuwe informatie over wat er gebeurt met de mensen die nu in het Hof van Elsenburg zitten maar niet of nog niet terecht kunnen op andere locaties of flexwoonlocaties na herbestemming tot azc? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Dolmans. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Van Schie van het CDA. Mevrouw Van Schie: Dank u wel, mevrouw de voorzitter. In het regeerprogramma en de algemene politieke beschouwingen heeft het kabinet nadrukkelijk gekozen voor een andere aanpak. De Spreidingswet wordt ingetrokken en asielzoekers worden op een aantal grote locaties opgevangen. Ook na het politieke gestuntel de afgelopen week lijkt er geen misverstand over te bestaan dat de toelating en opvang van asielzoekers op een andere manier aangepakt moet of gaat worden en dat geldt ook voor Rijswijk. Het CDA vindt het daarbij noodzakelijk om te weten wat andere gemeenten, provincies en het kabinet nu gaan doen in plaats van een geïsoleerde actie zoals die nu voorligt. Het raadsvoorstel geeft daar ook geen informatie over. Wij maken ons, net als andere partijen, zorgen over de kosten. Er bestaat geen enkele zekerheid over de kosten de komende vijf jaar van het raadsvoorstel.

De enige zekerheid die we hebben is dat het college de afgelopen jaren grote financiële tekorten heeft laten ontstaan en dat het nog steeds op zoek is naar bezuinigingen en Pagina 31 van 56

Concept verslag Raadsvergadering 24 september 2024

belastingverhogingen. U kunt in de regio wel flink doen met een genereus voorstel van opvang maar Rijswijk heeft eenvoudig de financiële reserves niet meer om dit de komende jaren waar te maken. Rijswijk heeft al in het verleden veel asielzoekers opgevangen en draagt ook nu weer bij aan de opvang van Oekraïners en de huisvesting van statushouders. Het is dus niet zo dat Rijswijk zijn verantwoordelijkheid niet neemt. Wij hebben het college gevraagd naar kaders voor zorg, handhaving, veiligheid en inburgering. Wij missen de antwoorden daarop in dit raadsvoorstel terwijl het CDA die zeer belangrijk vindt voor het welzijn van onze Rijswijkse inwoners. Tot slot de flexwoningen. Waarom maken wij het zo ingewikkeld door de koppeling flexwoningen en asielzoekers? Als er huizen moeten komen, dan moeten die er komen. In het businessplan zien wij graag het volgende uitgewerkt. Inzicht in de financiële middelen die Rijswijk, gelet op de slechte financiële situatie, voor deze flexwoningen nodig heeft. Dat wordt aangegeven dat Rijkswaterstaat vijftien jaar geen aanspraak maakt op het stuk grond en dat de plannen die niet worden gerealiseerd door Vidomes en Rijswijk Wonen ook in het businessplan worden opgenomen. Er moet ook duidelijkheid komen over de bijdrage van dit voorstel aan vermindering van het woningtekort. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Schie.

Dan geef ik graag het woord een mevrouw Van Nunen van de Partij van de Arbeid. Mevrouw Van Nunen: Ja, voorzitter, dank. De Partij van de Arbeid-fractie heeft er alle vertrouwen in dat we aan de ons gestelde opgave in het kader van de Spreidingswet ruimschoots kunnen voldoen. Dat hebben we in het recente verleden goed gedaan en dat kan ook nu weer, juist met onze opgedane ervaringen door professionals en vrijwilligers. Dat niet alles makkelijk zal gaan, dat gelooft ook de fractie van de Partij van de Arbeid. En dat gaven de insprekers ook nog eens aan, niet alles hoeft makkelijk te gaan wat je toch gaat doen. Met alle kritische vragen die in de afgelopen jaren zijn gesteld vanuit de raad is nooit gebleken dat er tijdens de azc-periode sprake was van een hoger veiligheidsrisico in onze gemeente. Laten we dat nog eens benoemen. De noodoproep is helder. Er zitten op dit moment in ons land, in de noodopvang in ieder geval, te veel vluchtelingen en daardoor hebben zij volwassenen en kinderen nauwelijks kans op eigen ontwikkeling, rust en veiligheid. Het collegevoorstel gaat uit van een duurzame opvang van 350 vluchtelingen voor vijf jaar, waardoor onderwijs en inzet in onze samenleving geborgd is. Dank voor de aanvullende informatie die de raad heeft ontvangen daarover.

De PvdA wil sterk pleiten dat de voorinburgering waar het college ook over spreekt daadkrachtig wordt opgepakt als we vanavond een positief besluit nemen. Daar hebben we als Rijswijkse samenleving ook veel aan. Voorzitter, ik heb nog een paar vragen aan andere partijen en in specifieke zin aan de Rijswijkse VVD die met haar amendement voorlopig de pauzeknop indrukt. Bent u het met de PvdA-fractie eens dat de opvang van ruim drieduizend vluchtelingen in Haaglanden en misschien wel meer een echte bijdrage kan leveren aan de opvangcrisis waarin we nu zitten? Bent u het met ons eens dat Rijswijk daarin ook haar steentje moet bijdragen? Van de wethouder hoor ik overigens graag of hij ons nieuwe informatie kan geven uit het regio-overleg en het lopende proces in andere gemeenten? En dan nogmaals naar de partijen die hiervoor zo kritisch waren. Bent u het met ons eens dat mensen die zich nu in Nederland bevinden en hier asiel hebben aangevraagd tijdens hun procedure recht hebben op fatsoenlijke opvang en dat het losstaat van het pleiten voor beperkingen in de instroom? En dan nog een vraag.

Bent u het met ons eens dat een duurzame opvang een werkelijk verschil kan maken voor mensen om wie het gaat ten opzichte van noodopvang die bovendien ook vele malen duurder is? De PvdA-fractie is bang dat het amendement van de VVD bijna drie kostbare maanden, met het amendement van de VVD bijna drie kostbare maanden verloren gaan met niets doen terwijl we eigenlijk al weten dat alleen al het uitroepen van een asielcrisis zoveel juridische haken en ogen hebben. Als dat onmogelijk zou zijn moet er daarna ook nog een asielcrisiswetgeving gemaakt worden, waaronder de intrekking van de Pagina 32 van 56

Concept verslag Raadsvergadering 24 september 2024

Spreidingswet die juridisch even wankel is. De PvdA ziet het amendement van de Rijswijkse VVD meer als een instrument om het proces te vertragen terwijl er nu juist een stap vooruit moet worden gezet. En voorzitter, vervolgens of tenslotte willen wij graag dat het college voort maakt, zoals ook al enkele andere partijen zeiden, met het voorbereiden van een raadsvoorstel voor het realiseren van flexwonen op het voormalige azc-terrein. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Nunen. Dan geef ik graag nu het woord aan mevrouw Harmsen van de ChristenUnie. Mevrouw Harmsen: Dank u wel, voorzitter. De ChristenUnie wil zich in haar bijdrage concentreren op deze vier punten, twee over het proces van het debat en twee over de inhoud van het raadsvoorstel en amendement. Vooraf wil ik nog zeggen dat alle partijen trots zijn geweest op de goede opvang die we gaven in ons eerdere azc. Veel van onze inwoners, kerken, Welzijn Rijswijk en bijvoorbeeld Don Bosco werkten graag mee om de azc-bewoners te laten integreren en zich thuis te laten voelen. Laten we dat positieve trotse gevoel ook voor ogen houden in dit beladen debat. Dan punt één. Het debat over dit raadsvoorstel en het amendement voeren wij als ChristenUnie hier in de raadsvergadering en niet vooraf over de telefoon. Punt twee. Het amendement van de VVD is door geen enkele andere partij ondertekend.

De VVD staat hier alleen in deze beperking van het eerdere Spreidingswetsvoorstel waarvan iedere stem telt. Het debat over het voorstel zelf moet daarom nu scherp gevoerd worden. Ik wil de VVD-fractie oproepen te beseffen dat de Spreidingswet nog steeds uitgevoerd moet worden en de mogelijke tegenstem van de VVD ons als gemeente onbetrouwbaar en belachelijk maakt naar onze inwoners en onze regio. De motie van gemeente Den Haag richting het Westland kan ook naar ons toe komen en verdere onderhandelingen over opvang danig frustreren voor ons college in de regio. Zonder meewerken aan een Spreidingswet krijgen we zonder inspraak de opvang van asielzoekers ook wel voor onze kiezen, zoals we al eerder hebben gezien in Rijswijk. En nu de inhoud van het amendement, punt drie. Ik vind het vreemd dat ik de VVD-fractie dit moet womensplainen maar de Spreidingswet is pas ongeldig als de Eerste Kamer deze intrekt. En dit alles heeft niets met noodwet asiel of instroom te maken. Mijn eerste vraag aan de VVD-fractie is, snappen jullie dat de Spreidingswet geheel blijft gelden tot intrekking gepubliceerd is in de Staatscourant? Ten tweede, Mark Boumans, VVD'er, vicevoorzitter van de VNG en voorzitter asielcommissie van de VNG zei laatst nog, de Spreidingswet is door de Eerste Kamer aangenomen en die zit nog steeds in dezelfde samenstelling.

Dit amendement spreekt van intrekking bij indienen in de Tweede Kamer. Maar de Spreidingswet blijft nog steeds volledig rechtsgeldig en dient ook nog uitgevoerd te worden, ook al is het ingediend en zelfs nog als een intrekkingswet aangenomen wordt in de Tweede Kamer. De Spreidingswet is overigens nog steeds niet op de agenda van de Tweede Kamer gezet, zoals velen al zeiden, dat staat in de Eerste Kamer. Daarom is mijn advies aan de VVD, haal die hele paragraaf over 14 december, die voorwaarden over het uitstel, uit jullie amendement. Laat ik nu nog even jullie advocaat zijn. Stel je nou voor dat de intrekking van de Spreidingswet in 2025 bekrachtigd wordt door de Eerste Kamer, dan leven we in een nieuwe werkelijkheid. En dat is mijn derde vraag, jullie kunnen toch altijd een spoeddebat en een initiatiefvoorstel pleiten voor het stopzetten van het azc in Rijswijk? Als dat zo is, want het is toch al duidelijk uit het debat voor de zomer dat jullie alleen voor willen stemmen voor een Spreidingswetvoorstel omdat jullie aan de wettelijke verplichtingen willen voldoen. Waarom dan nu het risico introduceren voor Rijswijk dat als de Tweede Kamer iets gaat indienen, wij onze uitvoering opschorten terwijl de Spreidingswet dan nog onveranderd is. In Rijswijk moeten we gewoon de landelijke wet uitvoeren zolang die geldt.

Punt vier, duurzame opvang nu doorzetten zorgt voor betrouwbaar en consistent bestuur. Dat het eerdere raadsbesluit was om onderzoek te doen naar een vijfjarig azc had allerlei redenen. We kunnen op dezelfde vertrouwde plek voor goede, langdurige opvang zorgen en daar kan Rijswijk weer trots op zijn. De gemeenten in onze regio geven ons daarvoor ook weer lof en dat verstevigt onze regionale Pagina 33 van 56

Concept verslag Raadsvergadering 24 september 2024

positie. En ook de inwoners die eerder zeiden dat het jammer was dat de opvang moest stoppen, kunnen dan weer helpen met integreren. Met vijfjarige opvang krijgen we betere woonunits en betere financiële compensatie waardoor onze eigen Rijswijkse spoedzoekers extra woonmogelijkheden krijgen. En bovenal, langdurige opvang zorgt voor betere integratie, minder verhuis en gesleep van vluchtelingen en vooral vluchtelingenkinderen. Wat alle partijen hier toch aan het hart gaat, niet alleen de ChristenUnie. Al deze bewezen voordelen vervallen met dit amendement van de VVD om er een tweejarig azc van te maken. Graag hoor ik van alle partijen wat zij hiervan vinden, vooral op het punt van duurzame opvang van jonge vluchtelingenkinderen? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Harmsen. Dan geef ik graag het woord aan de heer El Majjaoui van de fractie voor Gelijkheid & Rechtvaardigheid. De heer El Majjaoui: Ja, dank, voorzitter, voor het woord. Voorzitter, voor ons ligt het raadsvoorstel om in te stemmen met de opvang van met name oorlogsvluchtelingen. Dat benadruk ik, mensen die zijn gevlucht uit conflictlanden dan wel oorlogsgebieden. Ook hebben wij de opdracht vanuit het Rijk om invulling te geven aan de wettelijke taak in de vorm van de Spreidingswet, die nog overigens onherroepelijk is.

De mensen waar wij het hierover hebben, voorzitter, zijn al in Nederland en velen bevinden zich momenteel in erbarmelijke omstandigheden. Echt mensonwaardig, moet ik zeggen. Ter Apel is vol, dat klopt, omdat iedere vluchteling die Nederland binnenkwam zich daar moest aanmelden. En logisch dat het centrum overvol is geraakt. Helaas is het woordje vol misleidend omdat het de indruk wekt dat Nederland overspoeld wordt door vluchtelingen, wat absoluut niet het geval is. De situatie in Ter Apel had voorkomen kunnen worden, voorzitter, als de politiek daadkrachtiger had opgetreden. Het echte probleem is namelijk niet de zogenaamde overvolle centra maar de traagheid van de asielprocedures en de onwil van een aantal gemeentes om duurzaam opvang te creëren. Om maar de woorden van onze minister-president te herhalen en van anderen, mensen ervaren asielcrisis. Daarom zeg ik, er is geen asielcrisis, voorzitter, maar wel een beleidscrisis. Wel jammer van het amendement van de VVD Rijswijk, alhoewel ik de beweegredenen en de strekking en het standpunt volledig begrijp. Tegelijkertijd ben ik blij dat de VVD meegaat in de strekking dat wij na 15 december de nodige voorbereiding kunnen treffen om deze mensen op een menswaardige manier te kunnen opvangen. Voor een duurzame, robuuste opvang gaat onze voorkeur uiteraard naar vijf jaar in plaats van twee jaar opvang.

Hierbij roep ik dan ook de VVD Rijswijk dan ook in het licht van de nodige investeringen om de termijn alsnog te herzien. Want gelet op de juridische complexiteit internationale verdragen en vooral onze identiteit in de vorm van vrede en recht is het bijna een illusie te noemen om een asielcrisis uit te roepen waarbij de betreffende wet ingetrokken hoeft te worden. Tot zover dank, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer El Majjaoui. Dan zijn we aan het einde van de eerste termijn van uw raad en geef ik graag het woord aan wethouder Van Malsen voor zijn eerste termijn. De heer Van Malsen: Ja, voorzitter, dank u wel. Even kijken hoeveel spreektijd ik nog over heb. O, dat moet wel lukken denk ik. Ik ga eerst denk ik even de fracties af en de vragen die gesteld zijn aan het college en aan het einde van mijn inbreng wil ik nog even ingaan op het amendement dat ingediend is door de VVD. Te beginnen bij de VVD, die vroeg naast alles wat ze te zeggen hadden over het azc, het voorgenomen azc, ook een aantal zaken over het flexwonen. En dan met name om een paar dingen mee te nemen over het flexwonen, dat wil zeggen, breder kijken dan alleen naar de corporaties als ontwikkelpartners en ook andere scenario's te overwegen in het proces vanaf hier. Ik kan zeggen dat we kunnen meenemen.

Het feit dat de corporaties nu als zeg maar meest voor de hand liggende partner meegenomen worden in het ontwikkelen van het flexwonen deel is dat vaak als het gaat om bijvoorbeeld subsidies en dergelijke, corporaties daar als beoogde partners in Pagina 34 van 56

Concept verslag Raadsvergadering 24 september 2024

genoemd worden omdat zij woningen realiseren voor sociale huurprijzen. Er zijn bijvoorbeeld ook woningen ingekocht via de Bouwstroom Haaglanden, dat zijn voordelige flexwoningen die relatief goedkoop neergezet kunnen worden en voor een sociale huurprijs kunnen worden verhuurd. Maar dat even terzijde, aangezien dit voorstel in de eerste plaats toeziet op het realiseren van een azc. En nadrukkelijk ook het college, als uw raad besluit in te stemmen met het voorstel, de opdracht geeft om dat flexwonen verder uit te werken. Even kijken, dan ga ik verder naar de fractie van Rijswijks Belang. Er is een boel gezegd maar ik zal me beperken tot de vragen die gesteld werden die betrekking hebben op dit voorstel. De vraag die ik daar uitgehaald heb is de vraag over het flexwonen, wat doen we met het flexwonen voor onze eigen inwoners? Zoals gezegd ook in eerdere vergaderingen is het nadrukkelijk ons doel en onze ambitie om die flexwoningen ook voor een groot deel beschikbaar te maken voor spoedzoekers uit Rijswijk. Dat doen we ook bij andere flexwoonprojecten, bijvoorbeeld het Hof van Elsenburg waar we nu nog steeds mee bezig zijn en ook de flexwoningen die volgend jaar gerealiseerd zullen worden aan de Bordewijkstraat.

Dus naast dat er plek is voor mogelijk Oekraïense ontheemden, voor mensen die uitstromen uit een maatschappelijke opvang, is er ook plek voor die starter en die spoedzoeker, die gescheiden man of vrouw uit Rijswijk die heel hard op zoek is naar een woning. Ik wil ook nog even iets nuanceren wat in het voorstel staat en enigszins een eigen leven is gaan leiden rondom de investeringscapaciteit en de investeringsagenda van de corporaties. Het klopt dat die voor een groot deel vaststaat voor de komende jaren. Dat wil zeggen dat de projecten die nu in de pijplijn zitten of die in de planning staan, bijvoorbeeld de renovatie van Te Werve Oost, renovatie van de woningen in de Bomenbuurt, de verduurzaming van het bestaand vastgoed Sammersweg, nou, et cetera, die gaan gewoon door. Die staan ook niet ter discussie. Ik heb dit ook nog eventjes geverifieerd bij de woningcorporaties, die hebben mij een vrij uitgebreide notitie meegegeven waarin zij dit ook bevestigen. Dus daar gaat het niet om. Waar het om gaat bij de corporaties is dat als er een extra investering nodig is, want daar is ook ruimte voor bij de corporaties, dat de ruimte voor extra investeringen zeer beperkt is. Uw raad heeft vast allemaal het bericht laatst gelezen van Rijswijk Wonen die 63 sociale huurwoningen aangekocht heeft in het Harbourpark.

Nou, het gaat dus om dat soort projecten die in feite niet voorzien zijn maar die wel een mooie kans vormen voor een woningcorporatie om te realiseren, die wellicht een lagere prioriteit krijgen. Maar dat is echt orde van grootte waar we het hier over hebben. En alle plannen die bijvoorbeeld in de lokale prestatieafspraken staan waar al die plannen die ik net genoemd heb in staan, die staan niet ter discussie. Dus dat wil ik nog eventjes extra benadrukken, voorzitter. De voorzitter: Mijnheer Van Malsen, ik zie dat mijnheer Weterings u wil interrumperen. Mijnheer Weterings. De heer Weterings: Nou, voorzitter, eigenlijk een hele simpele vraag, maar dan klopt het raadsvoorstel toch niet meer? Als u in het raadsvoorstel zegt dat er een sluitende businesscase moet komen wat dan ten koste gaat van de lopende projecten. U zegt, nu bij deze wil ik dat nuanceren of anders zeggen, uw voorstel klopt niet meer. Dus kan u beter hem misschien terugtrekken en met een ander voorstel komen. De voorzitter: Wethouder Van Malsen, wilt u daarop reageren? De heer Van Malsen: Voorzitter, uit de vraag van de heer Weterings begrijp ik dat mijn toelichting helder is geweest dus daar laat ik het even bij. De fractie van Wij. Rijswijk stelde een aantal vragen, een paar daarvan kan ik denk ik kwijt in mijn appreciatie van het amendement.

De vraag over het veiligheidsplan, die zal ik, met toestemming van de burgemeester, even kort beantwoorden. Maar zoals gezegd, het veiligheidsplan, het opstellen daarvan zal pas gebeuren na vaststelling van dit raadsvoorstel. In samenspraak met gemeente, politie, veiligheid en COA, zoals ook gebruikelijk is in Pagina 35 van 56

Concept verslag Raadsvergadering 24 september 2024

dit soort trajecten. En daar is ook nog voldoende tijd voor om dat plan af te ronden, op te stellen en af te ronden. D66 vroeg nog naar … De voorzitter: Wethouder Van Malsen, ik zie dat mijnheer Braam u wil interrumperen. De heer Braam: Tijdens de vorige raadsvergadering dat we dit stuk behandeld hebben heel nadrukkelijk gevraagd om nadrukkelijk een rol, niet alleen door u maar ook door de burgemeester te laten spelen. En ik proef dat u alles weer naar uzelf toegetrokken heeft en dat de burgemeester geen rol meer speelt in dit dossier. Klopt dat? De voorzitter: Wethouder Van Malsen. De heer Van Malsen: Voorzitter, dat is geenszins aan de orde. Als ik die indruk heb gewekt dan klopt dat niet. Ik heb vandaag tijdens de collegevergadering nadrukkelijk aan de burgemeester toestemming gevraagd om ook de vragen die op haar portefeuille terechtkomen te beantwoorden. Net als dat ik dat aan de wethouder onderwijs heb gevraagd dat ik de vragen over haar beleidsterrein kan beantwoorden om ook de vergadering zo efficiënt en effectief mogelijk te laten verlopen. Maar wees niet bang, de burgemeester en ik trekken hier nog altijd samen in op en dat gaat in mijn ogen vrij voorspoedig.

D66 vroeg naar de bewoners van het Hof van Elsenburg, waar gaan die nu heen? Die worden nu as we speak, voor het grootste deel is dat al gebeurd trouwens, door verhuisd naar een sociale huurwoning in de reguliere voorraad. Het plan is om aan het einde van dit jaar dus het terrein ook leeg op te leveren. Het CDA noemde een aantal zaken rondom het voorstel en hoe het nou kan dat we dit voorstel zo geïsoleerd indienen zonder dat daar afstemming met de regio plaats heeft gevonden. Dat is een interpretatie enigszins van de vraag maar zo heb ik hem wel gehoord. Dat wil ik wel eventjes ontkrachten. Ik heb hier ook het concept regionaal opvangplan regio Haaglanden liggen waarin negen gemeenten meegewerkt hebben aan de invulling daarvan. Acht van die negen gemeenten hebben ook inmiddels een voorlopig bod gedaan op de regionale regietafel voor het realiseren van asielplekken. Aanstaande vrijdag zullen wij met die regio het definitieve bod indienen aan de provincie en daarmee is de regionale samenwerking toch wel degelijk een feit. Daarnaast staan er in het regionale opvangplan, wat u ook heeft kunnen lezen inmiddels, ook een heleboel zaken rondom onderwijs, rondom veiligheid, rondom communicatie, participatie, et cetera, die we in gezamenlijkheid op zullen gaan pakken, voorzitter. Kosten kom ik zo op in mijn appreciatie van het amendement.

De Partij van de Arbeid vroeg nog naar de voorinburgering, gaan wij daar werk van maken? Jazeker, voorzitter, dat staat ook met zoveel woorden in het voorstel en het is ook een heel belangrijk aspect van het runnen, realiseren van een modern azc zal ik maar zeggen. Het is ook iets waar het COA heel veel waarde aan hecht want als we mensen die hier uiteindelijk voor een groot deel toch zullen blijven zo vroeg mogelijk mee kunnen laten doen in de samenleving, dan hebben we daar uiteindelijk allemaal profijt van. En overigens, het blijkt uit onderzoek dat ook de mensen die uiteindelijk weer terug moeten als hun asielverzoek is afgewezen, dat die daar sneller in meewerken als zij in al die tijd een zinnige dagbesteding hebben gehad en enige vorm van integratie al heeft plaatsgevonden. Dat hangt ook samen met het plan om een meedoenbalie op te richten met het COA maar ook daar zal ik in de appreciatie van het amendement nog het één en ander over zeggen. Mevrouw Van Nunen vroeg ook nog naar het regio-overleg, hoe staat het daar nu mee? Ik heb daar net al het een en ander over gezegd, dat verloopt vrij goed. Dus acht van de negen gemeenten die zijn inmiddels goed op stoom met het indienen van hun biedingen en in een aantal gemeenten is de besluitvorming inmiddels ook al definitief geweest.

En vrijdag zal dat in alle gemeenten het geval zijn, alle negen gemeenten moet ik daarbij zeggen, en dan zal het definitieve regionale opvangplan dus ook aan de provincie aangeboden worden. Met alle andere randvoorwaarden die ik net noemde daarin en ook de afspraken rondom uitruil zoals wij die hebben met de gemeente LeidschendamVoorburg. Dan het amendement. Ik pak hem er even bij, voorzitter. Dan zitten we nog drie kwartier, Pagina 36 van 56

Concept verslag Raadsvergadering 24 september 2024

oké. Even clausule voor clausule ga ik hem af. De eerste clausule vraagt om een voorlopig bod te doen aan de regio aan tafel. Nou, zoals gezegd, dat voorlopige bod dat hebben we al gedaan dus we doen nu in feite het definitieve bod. Maar wat ik daarbij kan zeggen is dat ik dit interpreteer als, we doen het bod onder voorwaarden waarmee we dus niet twee keer een voorlopig bod in gaan dienen. Ik hoop dat de indieners daarmee kunnen leven, met de interpretatie van die clausule. De volgende clausule is om het college de opdracht te geven om te wachten met de realisatie. Nou, de gevolgen van een paar maanden wachten zijn dat we vertraging oplopen. Als we de deadline van de Spreidingswet willen halen om medio 2025 een azc op te leveren dan gaat dat krap worden. Maar dat is een uitdaging die ik aandurf. Dan de derde clausule, en dat is denk ik de meest verstrekkende namelijk om voor twee jaar een azc te realiseren op de locatie aan de Lange Kleiweg nummer 80. Dan wil ik even kort ingaan op de gevolgen van die clausule, zeker ten opzichte van het plan dat nu in het voorstel voorligt. Ten eerste, als je van vijf naar twee jaar teruggaat dan is er eigenlijk feitelijk geen sprake meer van een azc maar dan spreekt het COA over noodopvang.

En dat is belangrijk want waar in het verleden het COA nog wel eens inschikkelijk is geweest om ook in dat soort korte termijnen volwaardige azc's neer te zetten heb ik begrepen dat sinds het aantreden van de nieuwe minister het de bedoeling is dat noodopvanglocaties een stuk soberder worden. Dus dan moeten we echt voorstellen, zoals ik eerder ook al eens aangegeven heb in deze raad, dat het soort opvangunits die neergezet worden eerder paviljoens zijn, zoals zij dat dan in jargon noemen, dan dat dat volwaardige woonunits zijn zoals we nu voorzien hebben in het voorstel. Dat betekent ook wat voor de maatregelen die het COA zou moeten nemen om bijvoorbeeld geluidshinder tegen te gaan van de A4 en het spoor, die weer gevolgen kunnen hebben voor het uiteindelijk realiseren van het flexwonen. Want u kunt zich voorstellen dat als er binnen het flexwoonwijkje geen geluidswerende maatregelen meer moeten nemen omdat het COA dat al gedaan heeft, dat dat ook in de kosten scheelt. Maar goed, dat is ook allemaal onderdeel nog van de gesprekken die we hebben. In het algemeen is het wel zo dat de uitgangspunten die nu in het raadsvoorstel genoemd zijn en die we met het COA afgestemd hebben, dat die weer ter discussie staan en dat we daar ook mee over in gesprek moeten gaan met het COA.

In algemene zin is daarvan te zeggen, ja, hoe korter je de tijd hebt om iets te doen, hoe minder gunstig de investering ook wordt. Ook raken wij, over de financiën gesproken, ook raken wij dan onze aanspraak op de bonus kwijt a 44.000 euro per cyclus. En ik noemde net de meedoenbalie al, dat is ook een van die voorzieningen die het beste op locatie te realiseren is. Maar als de locatie voor twee jaar gerealiseerd wordt dan geeft het COA ook aan, dan zullen we niet op locatie zo’n meedoenbalie doen en niet op locatie dat soort voorzieningen als voorinburgering kunnen doen maar dat zal dan bijvoorbeeld in Delft of in Den Haag plaats moeten gaan vinden. Maar dat zijn ook weer zaken die we moeten gaan bespreken met het COA. Onderwijshuisvesting, daar is al het één en ander over gezegd. Zoals in de bijlage te lezen is worden de kosten voor de onderwijshuisvesting, zo, dat is een moeilijk woord, onderwijshuisvesting gedekt vanuit de regeling onderwijshuisvestingsbudgetten asielzoekers, de OHBA. Waar die regeling van uitgaat is dat je een azc realiseert van vijftien jaar. Dus tijdelijkheid wordt daar gedefinieerd als maximaal vijftien jaar. Als je een azc realiseert die langer, korter functioneert dan die tijd, dan krijg je een fractie van de totale bekostiging die je zou kunnen krijgen als je het vijftien jaar zou doen.

In het geval van twee jaar loopt die fractie terug tot 45 procent. Dat betekent wel dat er voor de gemeente, als wij een schoolgebouw willen realiseren op het azc-terrein, want dat is dan ook de keuze die weer opnieuw overwogen moet worden, dat we tegen aanzienlijke tekorten aan zouden kunnen lopen. Naar schatting, en dat is echt een schatting dus pin me er niet op vast, een paar ton per jaar. Dus dat betekent dat we ook daarover weer in gesprek moeten en kijken hoe we dat het beste ook misschien regionaal kunnen regelen als we niet een schoolgebouw op de azc-locatie kunnen bouwen of willen bouwen. Ik dacht dat ik een hand omhoog zag gaan. Voorzitter, dan ...

Pagina 37 van 56

Concept verslag Raadsvergadering 24 september 2024

De voorzitter: Wethouder Van Malsen, ik zie dat de heer Oelen u wil interrumperen. De heer Oelen: Dank, voorzitter. Ja, ik zou wel van de wethouder willen weten wat het bedrag dan is wanneer we een azc voor vijf jaar realiseren? Want u heeft het over twee jaar is 45 procent, vijftien jaar is kennelijk 100 procent. Ik denk niet dat het heel erg met een steile curve omhoogloopt na vijf jaar. De voorzitter: Wethouder Van Malsen, wilt u daarop reageren? De heer Van Malsen: Ja hoor, voorzitter. Ja, ik weet niet hoe de hele curve loopt want ik heb alleen maar de percentages voor vijf en twee jaar meegekregen en voor vijftien jaar. Hij is niet lineair volgens mij want bij vijf jaar zit de bekostiging op 70 procent van het totaal en dat scheelt aanzienlijk in de kosten. Ook omdat de opstartkosten dan relatief lager zijn want je kunt ze afschrijven over vijf jaar in plaats van twee jaar. Voorzitter, daarmee ben ik aan het einde van mijn eerste termijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van Malsen, voor het beantwoorden van de gestelde vragen vanuit de raad. Ik kijk naar uw raad, ik wil graag de heer Oelen het woord geven. Ik neem aan dat u het woord wil voeren in tweede termijn? De heer Oelen: Ja, dat wil ik zelf, voorzitter, maar ik denk dat collega-raadsleden dat ook graag willen dat ik nog het woord ga voeren dus dat is prima.

Dank in ieder geval wethouder voor de beantwoording en voor de uitleg, nadere duiding van een heel aantal zaken. Mijn afdronk van uw waardering van het amendement is, ja, het is op onderdelen maakt het mijn leven wat lastiger maar het is wel te doen. En als ik dat nou verkeerd heb gehoord dan moet u dat zo meteen dan nog maar even klip en klaar zeggen en ook waarom het dan ingewikkelder wordt? Maar ik heb nog geen hele dingen gehoord waardoor het wat lastiger gaat worden. Ik heb nog een aantal vragen gekregen van collega’s uit de raad. Dank daarvoor en daar wil ik ook nog wel op reageren. Ik weet niet of ik ze allemaal helemaal heb goed meegeschreven. Een aantal vragen, of liever gezegd stellingen van de PvdA met de vraag of ik het daarmee eens ben. Nou, ik denk dat het belangrijkste is of de Rijswijkse VVD gelooft in de opvang van drieduizend asielzoekers in de Haagse regio waarvan een deel in Rijswijk en of dat verlichting kan geven voor andere centra? Ja, daar geloof ik in alleen ik denk dat wij verschillen van mening over de duur van de opvang. Wij zeggen dat twee jaar, gelet de Spreidingswet, genoeg zou moeten zijn omdat er ook gewerkt wordt in Den Haag aan een heel ander pakket om asielinstroom te beperken, waardoor ook de verlossing vanuit andere punten gaat komen. En is dat niet zo … De voorzitter: Mijnheer Oelen, ik zie dat mevrouw Van Nunen u wil interrumperen.

Mevrouw Van Nunen. Mevrouw Van Nunen: Ja, voorzitter, dank. Ja, ik ga echt niet op elke reactie van de heer Oelen op vragen die ik zelf gesteld heb reageren maar ik wil wel even dit cruciale punt even benoemen. Want u zegt zelf, het amendement zoals u dat heeft gehoord, ook in de appreciatie van de wethouder, is uitvoerbaar. Maar u heeft waarschijnlijk ook gehoord dat het om zeer sobere opvang dan gaat en geen duurzame component bevat in ook de kwaliteit van opvang, ook voor twee jaar. Dus dat is eigenlijk een klein beetje mijn vraag aan u dan van, realiseert u zich dan dat wij voor twee jaar dan een hele andere opvang realiseren dan wat u in eerste instantie in mei ook graag wilde? De voorzitter: Mijnheer Oelen. De heer Oelen: Dat is volgens mij een hele andere vraag dan de vraag waar ik net antwoord op gaf en daar kom ik zo meteen nog even op. Ten aanzien van de opmerkingen met betrekking tot Pagina 38 van 56

Concept verslag Raadsvergadering 24 september 2024

voorbereiding voor het realiseren van het azc zeggen partijen van, ja, die termijn die is vertragend. Nou, ik heb net de wethouder horen zeggen dat het krap is maar dat het haalbaar is. Ik heb ik geloof de wethouder hierin, en ik geloof dus ook niet dat het dus per se, ja, het zal iets harder aanpoten zijn maar het hoeft niet vertragend te zijn. Tegen mevrouw Harmsen zeg ik, ik ben bekend met de staatsrechtelijke principes die gelden in het land. Dat zal u niet verbazen als u weet dat ik jurist ben. Maar ik constateer ook dat er heel veel gesproken wordt over en veel verwarring is over zaken als noodwetgeving, spoedwetgeving, bepalingen in de vreemdelingenwet die wel of niet ingeroepen kunnen worden. Dus we weten het gewoon met zijn allen uiteindelijk niet exact en als u het wel exact weet dan denk ik dat het verstandig is als u morgen in Den Haag dat even gaat uitleggen. Ik constateer dat er nu nog heel veel verwarring is over, wat gaat er in de komende periode gebeuren en wat is de rol van de verschillende Kamers hierbij. Duurzame opvang, de vraag van de heer Van ’t Eind en zonet ook van de PvdA. Dat heb ik ook in mijn eerste termijn gezegd, dat ik mij dat realiseer dat op het moment dat het een centrum wordt voor de duur van twee jaar, dat het dan wel ook als gevolg van keuze van het COA een sobere opvang gaat worden.

En kennelijk is het zelfs nu de keuze van minister Faber geweest om er dan maar een soort van crisisachtige opvang van te maken. Dat is dan even wat ons betreft wat het is. Natuurlijk zou je graag een meer duurzame opvang willen hebben, dat er voorzieningen meer bij het centrum zijn, maar het is wel de keuze van het COA. Het is dan voor ons de afweging tussen, willen wij ons vasthouden aan die wettelijke termijn of willen we gaan inzetten op een centrum voor langere termijn, wat wellicht dan meer duurzaam ingericht kan worden. Waarvan het ook nog maar de vraag is hoe snel en hoe makkelijk dat soort afspraken weer gaan veranderen. Want we hebben inmiddels ook wel gemerkt dat in Den Haag met deze minister van asielzaken, wat er vandaag gebeurt morgen alweer heel anders kan zijn. Tot slot, voorzitter, het antwoord op de vraag van de heer Van ’t Eind, wat de Rijswijkse VVD doet als het amendement wordt weggestemd? Dat is een dilemma voor ons. De afweging tussen meewerken aan uitvoering van een landelijke wet die komt te vervallen of voor het uitvoeren van de verkiezingsbelofte en het handhaven van een eerder ingenomen standpunt. Dat is een dilemma maar goed, wij bieden wel de raad nu een uitweg aan en ik ga ervanuit dat de raad daar verstandig genoeg voor is om deze uitweg aan te nemen. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Oelen.

Ik zie dat mijnheer Van ’t Eind u wil interrumperen. Mijnheer Van ’t Eind. De heer Van ’t Eind: Nou, voorzitter, toch, ik vind het, volgens mij kan de VVD ook gewoon kleur bekennen en dit is niet helemaal kleur bekennen. Wat doet u op het moment dat het amendement wordt weggestemd, gaat u voor of tegen stemmen? Want ik snap dat het een dilemma is maar u moet binnen nu en een half uur een knoop doorhakken en ik neem aan dat u dit ook voorbesproken heeft met elkaar en dat u daar al een knoop over doorgehakt heeft. Leg het dan nu gewoon op tafel. De voorzitter: Mijnheer Oelen, wilt u daarop reageren? De heer Oelen: Ja, daar wil ik op reageren. Wij hebben dat inderdaad voorbesproken en het is een besluit wat vrij ligt in de fractie. Dus er zullen raadsleden zijn die zeker tegen het raadsvoorstel gaan stemmen en misschien zijn er ook raadsleden of een raadslid die voor het raadsvoorstel gaat stemmen. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Oelen. Dan geef ik graag het woord aan mijnheer Braam van Beter voor Rijswijk. De heer Braam: Dank u wel, voorzitter. Allereerst maar even gelijk reageren in de richting van GroenLinks. Er is in de wet gewoon keurig geregeld dat voor de gemeente Rijswijk een maximum, in ieder geval een aantal van 306 moet worden gerealiseerd en geen 350 zoals in dit voorstel staat. Dus Pagina 39 van 56

Concept verslag Raadsvergadering 24 september 2024

ook geen vijf jaar want twee jaar is het minimale vereiste. Dus dat om even toch als antwoord op wat u daarnet aangaf. Best ... Ik zal er even een punt achter zetten, dan krijgt u de kans om te interrumperen. De voorzitter: Mijnheer Van ’t Eind wil u interrumperen, mijnheer Braam. De heer Van ’t Eind: Ja, als de heer Braam zijn punt had gezet dan wil ik wel interrumperen. Ja, voorzitter, ik weet niet precies waar de heer Braam nu op reageert. Maar goed, nu reageert hij op iets wat ik volgens mij helemaal niet aangestipt heb. Kan ik me in ieder geval niet herinneren maar ik wil er wel op reageren hoor. Voorzitter, als het gaat over duurzaamheid, de wet zegt dat je minimaal twee jaar … Je kunt in de geest van de wet denken of je kunt in een letterlijke wetstekst denken. En inderdaad, in de letterlijke wetstekst staat dat je aan de wet voldoet als je voor twee jaar een aanbod doet. Maar de geest van de wet is duurzaam en de wet zegt ook, duurzaam is vijf jaar of meer. Dus ja, het is net hoe je ertegenaan kijkt. Wij vinden dat je het duurzaam zou moeten doen en dan moet je voor vijf jaar of meer gaan. Ook omdat dat beter is en ook, net wat ook voorbijkomt ook wat de heer Oelen aangeeft en wat mevrouw Van Nunen … De voorzitter: Mijnheer Van ’t Eind, wat korter uw interruptie. De heer Van ’t Eind: O, dan kan in mijn tweede termijn, u heeft gelijk. De voorzitter: Ja. Mijnheer Braam.

De heer Braam: Dat was al bijna een tweede termijn, zonder vraag. Maar oké, prima. Maar de wet geeft feitelijk ook de ruimte om oplossingen te zoeken in andere gemeenten. Dus het hoeft niet per se op eigen grondgebied te zijn. En ik wil u meteen ook meegeven dat ook andere partijen, zoals bijvoorbeeld de GGD vind ik persoonlijk een belangrijke rol horen te spelen in dit verhaal. Zoals u wellicht weet is er vorig jaar door de GGD een algemene maatregel van bestuur getroffen als het gaat om de leefomstandigheden dus de gezondheid in de gebieden, zeker als het gaat om de gebieden direct grenzend aan snelwegen. Dit stukje gebied grenst direct aan de snelweg. Ik zou u zeker aan willen bevelen van, ga nog eens even de stukken na als het gaat om algemene maatregelen van bestuur die de GGD Haaglanden nota bene vorig jaar, begin vorig jaar genomen heeft. Zeer interessant. Dat kan zeker consequenties hebben als het gaat om het bouwen van een nieuwe azclocatie. Of het nou noodopvang is of voor een duurzame periode. Nou, de grotere locatie heb ik het net al even over gehad. Nou, de Partij van de Arbeid heb ik toch echt het idee dat ze onder een steen hebben gelegen.

Dat ze drie jaar na dato, voorzitter, vanaf de start van het oude azc, misschien kunt u zich nog herinneren dat we een behoorlijke discussie in de raad hebben gehad over alle ellende die er op die locatie plaatsvond waar burgemeester Bezuijen alles op alles heeft moeten zetten om vooral dus de veiligheid op die locatie die in het gedrang was, om daar maatregelen te treffen. Op dat moment hebben wij na die aanpassingen geaccepteerd dat die verlenging van twee jaar nog door kon gaan. Kunt u zich misschien nog wel herinneren? Maar ik zie dat u wil interrumperen dus ik wacht even. De voorzitter: Ja, mevrouw Van Nunen wil u interrumperen. De heer Braam: Een vraag neem ik aan? Mevrouw Van Nunen: Ja, voorzitter, daar wil ik zeker graag op reageren want de heer Braam en ook de heer Weterings zullen zich herinneren dat we het azc en veiligheid iedere raadsvergadering, dat was een afspraak, aandacht gaven. Met vragen vanuit met name uw fractie en de fractie van de heer Weterings. En toen bleek eigenlijk uit de beantwoording van die kritische vragen dat het steeds om incidenten ging en dat het steeds om interne kleine voorvallen ging die zich absoluut niet buiten het Pagina 40 van 56

Concept verslag Raadsvergadering 24 september 2024

terrein veelvuldig voordeden. Dat wil ik toch even benoemd hebben want het lijkt alsof we met de komst van een nieuw asielzoekerscentrum enorme grote veiligheidsrisico's lopen. Ik wil ook nog even wijzen op de woordvoering van de gemeente die vanmiddag nog in een persbericht aangaf dat de politie zelf aangaf dat er geen hoge veiligheidsrisico’s zitten aan het realiseren van een nieuw azc. De voorzitter: Mijnheer Braam, wilt u daarop reageren of wilt u verder gaan met uw tweede termijn? De heer Braam: Ik hoor geen vraag maar voor mij is het duidelijk dat de Partij van de Arbeid onder een steen heeft gelegen. Serieus. De eerste drie jaar was het echt serieuze ellende en naar aanleiding van die ellende zijn die afspraken waar u het notabene wel over heeft, in de periode na die twee jaar doorgevoerd en konden we inderdaad monitoren. Maar de cijfers die zijn gewoon landelijk bekend, zijn landelijk beschikbaar dus als u de moeite neemt kunt u nog een stukje in de geschiedenis terug en dan vindt u dat vast wel terug. De voorzitter: Mijnheer Braam, ik zie dat de heer Weterings u wil interrumperen. De heer Weterings: Nou, niet zozeer een vraag maar ook mevrouw Van Nunen noemde mijn naam een keer, of mijn partijnaam een keer. Ik wil daar graag op reageren. De voorzitter: Wilt u reageren op mevrouw Van Nunen? De heer Weterings: Ja, heel graag.

Ik heb alle krantenartikelen en dossiers ook bewaard voor u. Het aantal messen, het aantal delicten buiten de deur. Ik kan u met ondernemers in aanraking laten komen hier uit de omgeving die zwaar overlast hadden, diefstal, bedreiging en intimidatie. Ik heb alles voor u liggen. Maak een middagje vrij, dan gaan we alles doorlopen samen. Afgesproken? De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Weterings. Mijnheer Braam, wilt u verder gaan? De heer Braam: Ja, dank u wel, voorzitter. Zeker als het gaat om veiligheid verwacht ik gewoon een antwoord van u. Er is op het station onder andere door scholieren maar ook mensen die vanuit Den Haag komen ook in het verleden toen we problemen hadden op de azc-locatie is uiteindelijk gekozen voor extra beveiliging. Onder anderen dus hebben we camera's op die locatie. Dat meen ik mij te herinneren, mocht dat anders zijn, dan hoor ik dat graag van u. Dan, ja, toch ook nog steeds richting de Partij van de Arbeid. U had gevraagd van hoe wij tegen in algemene zin kijken statushouders of asielzoekers. Nou, laat ik daar heel helder in zijn, statushouders, het grootste gedeelte heeft recht om hier te blijven. Alhoewel ik heb gemerkt dat de IND nogal erg makkelijk accepteert ten opzichte van bijvoorbeeld Duitsland. Duitsland zit op nog geen 50 procent en hier zitten we op ruim 80 procent wat erdoorheen komt.

Goedschiks of kwaadschiks, nou, dat laat ik maar in het midden. Maar voor ons is het belangrijk dat uiteindelijk een statushouder zijn plek weet te krijgen. Maar asielzoekers hebben we behoorlijke reserves, dat zult u vast begrijpen vanuit onze mond. Dan, nou goed, daar heb ik het al over gehad. Dan, ja, de partij de PG&R, ik vraag me af of ik überhaupt daar wel op moet reageren. Een partij die nogal makkelijk collega-raadsleden uitmaakt voor racisten. Ja, en toch ga ik maar de vraag stellen van, wat zou u doen met Joodse vluchtelingen? Daar ben ik toch erg nieuwsgierig wat u daarmee zou doen? Of u die ook wenst op te vangen in deze regio als daar om gevraagd wordt? De voorzitter: Mijnheer El Majjaoui, wilt u daarop reageren? De heer El Majjaoui: Ja, voorzitter, dit onderwerp heeft totaal niks te maken met dit onderwerp. Maar ik maak niemand uit voor racisten. En als het Joodse vluchtelingen zijn, die zijn van harte welkom want dat zijn net zo mensen zoals ik en u. Dat zijn ook Semieten en ik ben helemaal niet

Pagina 41 van 56

Concept verslag Raadsvergadering 24 september 2024

tegen de Joden of tegen de christenen of tegen de moslims, bij mij zijn het allemaal mensen van vlees en bloed. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer El Majjaoui. Wilt u verder gaan, mijnheer Braam. De heer Braam: Ja, voorzitter, ik ga graag verder. Ik neem dat ter kennisgeving aan wat de heer El Majjaoui net aangaf. En ja, ik heb toch echt in de krant gelezen, ja, mag je inderdaad niet alles geloven wat in de krant staat, maar dat er toch collega-raadsleden, en misschien was ik het wel in het kader van een hoofddoekjesaffaire als racist werd uitgemaakt. Ja, een beetje bijzonder. Dan krijgen we het verhaal rondom de COA, door meerdere al aangegeven. Ja, ik blijf gewoon stellen dat de COA een zeer onbetrouwbare partij is geweest en ik daar weinig positiefs over kan melden. Nou, dan heb ik net al van de wethouder Van Malsen begrepen in ieder geval dat er toch specifiek wat zaken genoemd zijn rondom onderwijs en wat dat allemaal extra gaat kosten, of het nou twee of vijf jaar opvang is. Ik ben uiteraard ook nieuwsgierig of daar dan al rekening mee is gehouden in de begroting van 2025 en verder? Want daar, dat is toch denk ik best belangrijk. We zijn er al in het voorjaar mee begonnen dus die wet was er al dus ik neem aan dat u daar al rekening mee heeft gehouden met die nadelen in de begroting. Dus dat wil ik toch ook maar even benoemd hebben.

Over Wmo en jeugdzorg heb ik eigenlijk voor mijn gevoel weinig reacties gehad van uw kant uit. Want daar komt toch ook zo'n 10 procent ellende over ons heen, om het toch wel oneerbiedig zo te noemen. De klok loopt door? Ja, die loopt nog door. Maar de heer Van Malsen, ik weet niet of die erbij is hoor want ik zie hem ook op de telefoon kijken of heb ik dat verkeerd? De voorzitter: Nee, hij luistert aandachtig. De heer Braam: Oké, heel fijn. Blij om dat van u te horen. En straks ook hoop ik dat die toch rondom de Wmo en jeugdzorg daar nog even duidelijkheid geeft of die consequenties die daaruit voortvloeien ook zijn meegenomen in de meerjarenbegroting van de gemeente? En ja, dan de motie van de VVD of het amendement van de VVD. Klinkt aan de ene kant erg zinvol, zeker als het gaat om het terugbrengen naar de twee … De voorzitter: Graag wat stilte in de zaal. De heer Braam: Naar de twee jaar. Zeer begrijpelijk dat dat die richting opgaat. Anderen die durven het woord crisiswetgeving niet te benoemen en dat is toch best wel jammer dat er mogelijk zelfs crisiswetgeving aan zit te komen. Geen spoed, wat ieder geval alleen maar benoemd wordt vanuit de hoek van de ChristenUnie of enkele andere partijen. Dus dat is toch best wel een dingetje. Nou, onderwijs heb ik net al aangegeven, ik ben erg nieuwsgierig in ieder geval als het gaat om die bedragen die in de begroting moeten komen.

En ik krijg net via de wandelgangen door dat u vandaag op de hoogte bent gebracht van de exacte getallen dus wellicht kunt u die delen met de raad? De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Braam. Dan geef ik graag het woord aan mijnheer Van ’t Eind van GroenLinks. De heer Van ’t Eind: Ja, voorzitter. Ja, waar moet ik beginnen? Ik voel toch de behoefte om mij nog één keer te richten tegen een aantal tegenstanders van dit voorstel. Niet zozeer richting Rijswijks Belang die van de asielzoeker een zondebok maakt van alles wat er mis is in Rijswijk. Zondebok politiek noemen we dat en naar beneden trappen naar een nog kwetsbaardere groep om dan te doen alsof dat problemen oplost. Het heeft nog nooit een probleem opgelost, voorzitter. Maar eigenlijk wil ik me toch vooral nog een keer richten richting het CDA en Wij. Rijswijk. De voorzitter: Mijnheer Van ’t Eind, ik zie mijnheer Weterings u wil interrumperen. Mijnheer Weterings. Pagina 42 van 56

Concept verslag Raadsvergadering 24 september 2024

De heer Weterings: Voorzitter, heeft GroenLinks, de heer Van ’t Eind in mijn betoog onwaarheden kunnen vinden wat ik heb opgenoemd? Over de zorgen van de huisartsen, over de zorgen van de woningen, over de zorgen van de ... alles wat ik opnoem, zit er ergens een leugen tussen of een verspreking of iets van niet waar is? Graag een eerlijk antwoord. De heer Van ’t Eind: Nee, voorzitter … De voorzitter: Mijnheer Van ’t Eind. De heer Weterings: Dank u wel. De heer Van ’t Eind: Uw voorzitter heeft correct allerlei problemen opgelost en heeft vervolgens asielzoekers daar de zondebok van gemaakt en dat is niet waar, pertinent niet. Dat zijn zeker problemen die we moeten oplossen in dit land maar die lossen we niet op door asielzoekers daar zondebok van te maken. Dat wil ik maar even gezegd hebben. Dus nee, u heeft allerlei problemen opgesomd, dat klopt. Voorzitter, ik vervolg mijn betoog want ik wil nou eigenlijk vooral toch nog even richten richting met name het CDA en Wij. Rijswijk omdat ik toch zou verwachten dat dat toch twee partijen zijn die de rechtsstaat en verantwoordelijkheid nemen voor de opvang van kwetsbaren, solidair willen zijn met andere gemeenten ook hoog in het vaandel hebben staan. En dan valt me dat, de standpunten van deze twee partijen toch wat tegen.

Want waar is de C in CDA eigenlijk gebleven? Allemaal excuses op een rij om een wet die van kracht is niet uit te voeren en geen enkele verantwoordelijkheid te nemen voor het feit dat we in Nederland niet in staat zijn om mensen op een fatsoenlijke, menselijke manier op te vangen. Wat is er nog christen, christelijk, ChristenDemocratisch aan het CDA Rijswijk? En kan het CDA Rijswijk nog antwoord geven … De voorzitter: Mijnheer Van ’t Eind, ik zie dat mevrouw Van Schie wil reageren want u daagt haar uit. De heer Van ’t Eind: Ja hoor. Zeker. Mevrouw Van Schie: Ja. En dat is fijn want dan blijf ik wakker. De voorzitter: U heeft allen een training gehad, politieke debatvaardigheden dus. Mevrouw Van Schie: Precies, precies, dat ga ik nu eens eventjes flink oefenen, mijnheer Van ’t Eind. Ik begrijp eigenlijk niet zo goed hoe u tot deze constatering komt? Want wij hebben nog niet echt gezegd welke kant we opgingen. Of hebt u dat gehoord? De heer Van ’t Eind: Ja, voorzitter, nou ja, dan ben ik misschien te vroeg met mijn conclusies. Maar als ik uw eerste termijn las, las ik vooral allemaal argumenten om straks tegen te gaan stemmen dus daar reageerde ik op. De voorzitter: Mijnheer Van ’t Eind, ik denk, ik wil u vragen … De heer Van ’t Eind: Maar dan … De voorzitter: … goed te luisteren naar uw collega in de raad en via de voorzitter te spreken.

De heer Van ’t Eind: Voorzitter, u heeft gelijk, ik moet via u spreken. Dan zeg ik dat via u tegen de collega van het CDA. Maar dan ben ik nog steeds, nou, dan ben ik benieuwd naar de tweede termijn van het CDA op dit moment en de onderbouwing daarvan. De voorzitter: Mevrouw Van Schie, wilt u al reageren op uw vraag? Mevrouw Van Schie: Nou, ik wou nog even aan mijnheer Van ’t Eind vragen of hij de zorgvuldigheid die toch ook uit onze termijn sprak niet kan waarderen? Pagina 43 van 56

Concept verslag Raadsvergadering 24 september 2024

De voorzitter: Mijnheer Van ’t Eind. De heer Van ’t Eind: Ik las, maar misschien heb ik dat verkeerd, heb ik de woorden van mevrouw Van Schie verkeerd geïnterpreteerd, voorzitter, ik las daar met name allerlei redenen in om straks tegen het voorstel te stemmen. Maar misschien heb ik dat volstrekt verkeerd geïnterpreteerd dus dan neem ik ook bij deze, als dat zo is en dat blijkt uit uw tweede termijn, neem ik die woorden ook gewoon weer volledig terug. Maar dat is zoals ik het interpreteerde. Maar het kan ook zijn dat ik inderdaad niet goed genoeg naar u geluisterd heb, dat kan ook. Ik ben ook maar een mens en als dat zo is dan bied ik daar mijn excuses voor aan richting het CDA, voorzitter. De voorzitter: Wilt u het termijn vervolgen? De heer Van ’t Eind: Ja, voorzitter. Dus ik, nou ja, dan richting het CDA, dan hoop ik van het CDA een betoog over hoe zij aankijken tegen de rechtsstaat en hoe zij ook zich willen inzetten om een … Ja, ik word weer geïnterrumpeerd. De voorzitter: Mevrouw Van Schie maar wilt u alstublieft niet in herhaling treden want dat is niet de bedoeling van interrupties. Als u een andere vraag heeft of een andere reactie wil geven. Mevrouw Van Schie: Dat snap ik. Maar nu ben ik mijn vraag vergeten.

Ik kreeg een beetje het idee maar mijnheer Van ’t Eind, vertel mij dat ik mij vergis dat u ons nu toch niet wil voorschrijven wat wij moeten gaan doen? De voorzitter: Mijnheer Van ’t Eind. De heer Van ’t Eind: Nee, voorzitter, nee, dan begrijpt u mij verkeerd. Ik hoop dat u iets gaat doen, dat is iets heel anders. Dus dat is iets heel anders. Nee, ik kan u niet voorschrijven wat u gaat doen. U moet gewoon, u kunt zelf kiezen wat u zo gaat doen. Maar ik mag toch hopen op iets wat u misschien gaat doen of niet gaat doen. Toch? De voorzitter: Wilt u alstublieft verder gaan gezien het tijdstip op dit moment. De heer Braam: Voorzitter, er staat op het scherm dat we de spanning moeten controleren. Is misschien een goed idee. De voorzitter: Ik ga dat aan onze griffier vragen. Mijnheer Van ’t Eind, wilt u verder gaan? De heer Van ’t Eind: Ja, voorzitter, ik ga verder. Dan wil ik me toch, dan ga ik me toch ook nog één keer richten tegenover Wij. Rijswijk en die hebben namelijk wel gezegd dat ze dit voorstel niet zullen steunen. En ja, eigenlijk, voorzitter, zie ik Wij. Rijswijk eigenlijk herhalen wat ze elke keer al eerder doen, dat is namelijk elke keer om meer informatie vragen, om meer informatie vragen, om meer informatie vragen. En elke informatie die erbij komt is de conclusie, ja, er is niet genoeg informatie, we hebben nog meer informatie nodig.

Dat voelt, en ik stel de vraag maar richting Wij. Rijswijk en misschien kan u daar in de tweede termijn toch antwoord op geven, dat voelt voor mij, voorzitter, heel erg, ja, we zijn op zoek naar een reden om maar niet voor te hoeven stemmen of echt kleur te bekennen. Zo komt dat in ieder geval op mij over, voorzitter. En ik word geïnterrumpeerd. De voorzitter: Ja, ik die dat mijnheer Van Dam u wil interrumperen. Mijnheer Van Dam. De heer Van Dam: Ja, nee, ik voel me daar inderdaad wel een reactie hier geschikt is. Ik stel de vraag, bent u, wij zijn heel kritisch op dit plan en wij behandelen dit plan net als elk ander plan dat hier in de raad komt. En het negen pagina’s aan voorstel wat gewoon heel veel punten mist, ja, dat mag ook van kritiek worden voorzien denk ik. En vindt u dat dan raar dat wij vragen stellen over essentiële dingen zoals financiën, zoals hoe we educatie daar gaan uitvoeren? Want volgens mij was dit de Pagina 44 van 56

Concept verslag Raadsvergadering 24 september 2024

afspraak dat hier een uitgewerkt plan zou liggen, dat was het proces wat we met elkaar hebben afgesproken. En wij stellen vragen over dit plan van aanpak wat hier ligt, volgens mij hele reële vragen. Vindt u dat dan heel raar dat wij daar kritisch op zijn als dat er niet in staat? De heer Van ’t Eind: Nee, voorzitter, ik vind het heel logisch dat u … De voorzitter: Mijnheer Van ’t Eind. De heer Van ’t Eind: Ja, sorry. Ik vind het heel logisch, voorzitter, dat u vragen stelt en u stelt op zichzelf ook in eerste aanleg zeker ook vragen die wij eerder ook hebben gesteld in het forum of waarbij wij ons op aansloten. Alleen ik constateer dat op elk antwoord er nog meer vragen komen, nog meer vragen voor informatie en dat uiteindelijk altijd de discussie, uiteindelijk altijd de conclusie is tot nu toe van Wij. Rijswijk, of het nu dit voorstel is of dat het een bestemmingsplan is, dat het niet goed genoeg uitgewerkt is. Dan is iets nooit goed genoeg uitgewerkt en dat is de indruk die u … Dit is niet het eerste voorstel waar Wij. Rijswijk dat bij doet, voorzitter. Dan laat u die indruk in ieder geval bij mij achter en u doet het precies hetzelfde als bij al die andere voorstellen. Dat valt mij gewoon op, voorzitter. De voorzitter: Mijnheer Van Dam, wilt u niet in herhaling treden? Ja, want anders zijn we nog veel langer bezig. De heer Van Dam: Zal ik doen, voorzitter.

Nee, ja, de heer Van ’t Eind heeft daarin gelijk. Kijk, ik vind ook heel veel voorstellen die hier worden gebracht gewoon tekortkomen en dat heeft u helemaal gelijk. En daar blijven wij kritisch op zijn, ook in de toekomst. En zeker als hier gewoon, als de wethouder net aankondigt dat er tonnen aan educatie straks misschien worden uitgegeven. Hij zegt niet hoeveel tonnen maar dat er wel tonnen worden uitgegeven, dan is het toch niet zo raar dat dat toch wel een tekortkoming is van dit plan als we daar niet weten wat we daarvoor gaan doen, zeker gezien we straks in een ravijn jaar terechtkomen. Ja, ik vind het niet heel raar dat een partij dan zegt van, joh, maar moeten we daar dan niet even beter naar kijken? Tenzij u daar anders in staat en zegt, joh, prima, wij geven akkoord op dit plan zonder te weten wat we, ja, in welke financiële hel we ons dan storten. Maar ja, dat is misschien een verschil van mening, een meningsverschil hoor maar dat kan. De voorzitter: Mijnheer Van ’t Eind. De heer Van ’t Eind: Nou, voorzitter, dat wij een meningsverschil hebben, dat is denk ik wel duidelijk. Nee, nee, voorzitter, ons standpunt is dat er een Spreidingswet ligt die we uit moeten voeren. Daarnaast hebben we vijf jaar met succes een azc in Rijswijk gehad, dat weet u ook.

Dus waarom zou dat nu opeens niet meer kunnen en tot ongeveer het financiële graf van Rijswijk leiden? Dat lijkt mij vrij sterk. En ik denk dat, je kunt bij elk voorstel, er zitten natuurlijk altijd onzekerheden en risico's aan elk voorstel die je aanneemt, dat kun je niet helemaal wegredeneren met alle informatie. Dat bestaat niet, dan kun je geen besluiten meer nemen, voorzitter. De heer Braam: Interruptie, heer Braam. De voorzitter: Ik zie dat mijnheer Braam u ook wil interrumperen. Mijnheer Braam. De heer Braam: Ja, er komt in één keer iets in me op dat ik denk van, dit kan toch niet waar zijn. Zeg, u bent toch ook niet vergeten dat bij de laatste keer toen het azc werd leeg geroosterd, dat er vervolgens allemaal bewoners naar de rechter gingen. En vervolgens er meer dan een half miljoen schade werd gemaakt waar we slechts de helft van terug hebben gekregen. Gewoon een extra

Pagina 45 van 56

Concept verslag Raadsvergadering 24 september 2024

nadeel van een kwart miljoen wat we op ons af hebben gekregen. Nog los van alles wat ik daarnet in de tweede termijn genoemd heb. Dat zult u toch ook met mij eens zijn? De voorzitter: Mijnheer Van ’t Eind. En wilt u heel kort reageren en dan verder gaan met uw … De heer Van ’t Eind: Ik ben overigens al bijna klaar met mijn betoog hoor. Ik wil alleen nog reageren op de VVD. Voorzitter, ja, je kunt er van alles … Dat was natuurlijk … Het klopt dat dat een casus was die speelde, voorzitter. Dat was ook wel een hele specifieke bijzondere casus die ook nog gerelateerd was aan het flexwooncentrum die we daarna gevestigd hebben op het azc terwijl wij gepleit hebben om het azc open te houden want dan was dat al helemaal niet gebeurd. Dus, nou ja, misschien had u dan gewoon met ons mee moeten stemmen om het azc open te houden, dan was dat niet voorgekomen. Dat ging over plaatsing vanuit het hotel in het flexwooncentrum. Maar dat had niks te maken met het azc zelf en de kosten die daarover zaten. Als we dat voortgezet hadden dan was dat helemaal niet voorgevallen. Dus voorzitter, dat is echt net iets anders dan zoals de heer Braam het schetst. De voorzitter: Mijnheer Braam voor een laatste keer want het zijn echt te veel interrupties vind ik op dit moment. De heer Braam: Oké, dus wat mij betreft in ieder geval in de richting van GroenLinks een laatste interruptie.

Maar u bent het met mij eens, het heeft gewoon geld gekost. Het is gewoon in het verlengde van een azc geweest, het heeft gewoon geld gekost. Serieus veel geld gekost. Dat moet u toch wel met mij eens zijn. Geef dat gewoon toe. Ik begrijp dat links graag geld uitgeeft. Dat begrijp ik hoor, Partij van de Arbeid, GroenLinks, dat hoort er een beetje bij maar wij passen graag op de portemonnee. De voorzitter: Mijnheer Van ’t Eind. De heer Van ’t Eind: Ja, voorzitter, ik neem ook afstand van deze kernschetsing van mijn partij. Ik geef helemaal niet graag onnodig geld uit. U legt een relatie die er niet is, voorzitter. De voorzitter: Gaat u verder met uw betoog, alstublieft. De heer Van ’t Eind: U legt een relatie die er niet is in mijn ogen, voorzitter. Voorzitter, dan nog even richting de VVD. Ik heb uw antwoord gehoord. Dank u wel voor de duidelijke beantwoording en ook voor de openheid over hoe de VVD-fractie daarin zit. Ik zou graag, maar dat kan na de tweede termijn, een korte schorsing willen om even te overleggen over het amendement wat nu voorligt met mijn fractie. De voorzitter: Prima. Dan geef ik nu het woord aan de heer Weterings van Rijswijks Belang. De heer Weterings: Ja, voorzitter, dank u wel. Ik heb in de, even kijken hoor, in de termijn van de Partij van de Arbeid wel een aantal vragen gehoord die geloof ik aan mij en aan de heer Braam waren gericht.