Concept verslag raadsvergadering 23 mei 2024

Ik bestrijd wat u zegt over dat, dat allemaal niet zeker is en dat, dat één grote onzekerheid is. Ik wil u ook oproepen, alles wat eraan gedaan is en alles wat het college daaraan doet, niet zomaar bij het grofvuil te zetten alsof we hier niks aan doen zijn. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Woudstra. Ik heb geen vraag gehoord, maar wel een oproep, een opmerking. Ik geef het woord nu aan de heer Van Enk. Die was eerder dan mevrouw Kames. Mijnheer Van Enk. De heer Van Enk: Ja, voorzitter. Ik vind het prima en fijn dat mevrouw Van Maarseveen reageert op mijn impliciete vraag: waarom hoor ik andere fracties niet? Zij heeft in haar vorige raadsvergadering nog in een interruptie naar ons toegezegd: fijn dat het CDA zich ook bekommert om de betaalbaarheid van woningen. En daar heb ik het vanavond over gehad. Dat hadden we in het forum nog niet gehoord. Maar als ik dus vertel dat die woningen tot vijf ton volgend jaar mogen gaan Pagina 30 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

kosten, ongeveer. Dan vraag ik u nu terug: vindt u dat betaalbaar? En vindt u dan het hele project de moeite waard om zulke dure woningen met zo weinig oppervlak te bouwen? En als u dat niet vindt, waarom gaat u dan niet mee met mijn vraag aan de wethouder: kunnen we dat bedrag nog naar beneden brengen? Net als die woningen om de hoek. Dat vereisen, waar doen we het anders voor? De voorzitter: Mevrouw Van Maarseveen. Mevrouw Van Maarseveen: Dank u wel voorzitter. Als u goed geluisterd had, dan had u gehoord dat de wethouder daarop heeft gereageerd in zijn eerste termijn over de betaalbaarheid van de woningen. Voor ons is het ook belangrijk dat de woningen betaalbaar zijn. Het is niet gezegd dat de woningen meegaan naar de NHG-grens. Dat is een suggestie van u, maar dat wil niet zeggen dat het ook inderdaad zo gaat gebeuren. De heer Van Enk: Maar voorzitter, wat bedoelt mevrouw Van Maarseveen nou? We hebben allemaal geluisterd naar het antwoord van de wethouder, maar het antwoord blijft dus dat die woningen tot vijf ton kunnen kosten. De voorzitter: Als laatste mevrouw Van Maarseveen op dit onderwerp in het debat, want anders gaat het heel erg lang duren met heel veel interrupties over eigenlijk hetzelfde onderdeel. Mevrouw Van Maarseveen: Dank u wel, voorzitter.

Mijn vraag stel ik dan aan u terug: wat wilt u dan precies? De voorzitter: Mijnheer van Enk, wat wilt u precies? De heer Van Enk: Ik heb aan de wethouder gevraagd: kunt u het contract nog laten aanpassen en die grens naar beneden brengen? En als dat nu niet meer kan, want dat zou vanavond eigenlijk het beslissende moment zijn, wij stemmen daar impliciet mee in, kunt u dan garanderen dat u bij de volgende plannen die grens van koopwoningen omlaag brengt tot, zeg maar, drie ton, wat mij betreft of tweeëneenhalve ton. Dat heb ik gevraagd en ik heb daar geen positief antwoord op gehoord. En ik zou graag willen dat u zich bij die vraag aansluit. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Enk. Dan geef ik graag…Mevrouw Kames was ook volgens mij eerder dan de heer Van Dam als ik het goed heb gezien. Mevrouw Kames, u heeft ook een vraag. Aan wie heeft u die vraag, een reactie op? Mevrouw Van Maarseveen. Mevrouw Kames: Ik heb een vraag aan mevrouw Van Maarseveen. Ik hoor mevrouw Van Maarseveen zeggen, dank u wel voorzitter, van groen en dergelijke. Maar ik wil u er wel aan herinneren, het wordt een woon-werkgebied. Dus dat is heel iets anders dan dat we daar nog een heel mooi park of wat dan ook kunnen maken. Want er moet wel gewerkt worden ook daar en er moet gereden worden.

En daarom is het ook zo belangrijk, waar wij het ook steeds over hebben, hoe staat het met de infrastructuur? Hoe is het met het parkeren? Hoe gaat het straks als er herrie komt voor de bewoners in verband met de werknemers die daar bezig zijn? Dus ik wil u daar even aan herinneren. De voorzitter: Mevrouw Van Maarseveen, wilt u daarop reageren? Mevrouw Van Maarseveen: Voorzitter, dank u wel. Daar heeft mevrouw Kames helemaal gelijk in. Dus wat ik ook zei: het is een woon-werkgebied en wat er nu bij komt aan groen, daar wordt het alleen maar mooier van. De voorzitter: Dank u wel. Als laatste de heer Van Dam.

Pagina 31 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

De heer Van Dam: Ja, ik verbaas me toch redelijk. Want wij hebben het nu, u heeft het nu over een gebiedje van driehonderd, maar wat u zich niet realiseert is dat we straks zestien projecten gaan doen. En natuurlijk wordt elk project dat gebouwd wordt op een oude fabriek iets groener en iets beter. Maar als je naar het totaalplaatje kijkt dan liggen de maatregelen die hiervoor liggen die zijn niet concreet gemaakt. En daarop ageren wij en daarvoor zeggen we ook: we kunnen nog zo'n mooie visie hebben, tegen D66, maar in een visie kan je niet wonen. Ik zou ook, naast concrete woningbouw, zou ik ook concrete plannen willen hebben voor dat mobiliteitsprobleem. De voorzitter: Mijnheer Van Dam, ik zie dat de heer Loof u wil interrumperen. Mijnheer Loof. De heer Loof: Voorzitter, dank. Ik wil me daarbij meteen aansluiten bij waar mevrouw Van Maarseveen in eerste instantie begon, namelijk dat het negatieve beeld dat wordt geschetst niet klopt. En dat hoor ik nu ook weer in de reactie. Ik hoor bij Wij. ook wel vaker altijd maar het wegschuiven naar: we weten het niet, concrete dingen, dit dat, dat. Volgens mij let Wij. gewoon niet op bij andere vergaderingen waar dat soort dingen gewoon in worden vastgesteld. Of snapt hij het concept van een bestemmingsplan niet waarin alleen toestemming wordt gegeven om iets te mogen doen.

Maar dat betekent niet dat in dat bestemmingsplan tot op de millimeter overal moet staan wat er ook meteen op dat moment gaat gebeuren. De voorzitter: Mijnheer Van Dam. De heer Van Dam: Het wordt op dit moment een beetje cirkel redeneren, want inderdaad wij geven tijdens een mobiliteitsvisie of een mobiliteitsprogramma geven wij aan van: waar zijn dan al die grote veranderingen die we nodig hebben? Daar wordt dan door dit college, maar ook door andere partijen verwezen naar de plannen die dan komen. Dus dan zeggen we: oké, prima dan wachten wij af voor de plannen, want we hebben wel voor die mobiliteitsstrategie gestemd en dan komt er integraal in zo'n plan komt dan bij het bestemmingsplan komt een plan voor die mobiliteit. En dan zijn we hier en dan vraag ik van: waar is dan het plan voor de mobiliteit? En dan staat er: nee, die hebben we nog niet, want dat komt later wel. En dan beticht u nu mij dat al die plannen prima zijn geregeld. Daarvan zeg ik: nee, dat zijn ze niet en ik wil dat graag nu een keer boven tafel hebben. De voorzitter: Ik wil de tweede termijn gaan afronden. Het is een interessant debat geworden over allerlei aspecten, maar ik zie ook dat wij ook een wethouder hebben die ook nog kan reageren in tweede termijn op de gestelde vragen en het gevoerde debat.

Wethouder Van de Laar, wilt u de openstaande vragen en de toezeggingen en dergelijke nog een keer daarop reageren? En zo kort en bondig mogelijk. De heer Van de Laar: Dank u wel. PG&R, gemengd. Wanneer doen we dat? Op het moment dat een gebouw meerdere hoofdfuncties heeft, dus wonen en werken bijvoorbeeld in dit geval, dan geven we de bestemming gemengd aan. En dat geeft vanuit alleen dat woord inderdaad weinig aan hoe die twee zich tot elkaar verhouden, bewoners met bedrijven. In dit geval zal die combinatie binnen een gebouw prima zijn qua geluid, et cetera. Maar zoals we in het forum uitgebreid ook hebben besproken en toegelicht is in de stukken, hebben we wel echt maatwerk moeten treffen als het gaat bijvoorbeeld bij Harbourpark aan de Nijverheidsstraat wat voor ondernemers dat zijn. Ondernemers hebben overigens zelf aangegeven wat voor geluid ze produceren, wat voor activiteiten ze hebben en ook wat hun toekomstige wensen zijn ten aanzien van hun uitbreiding van hun activiteiten en hoe zich dat in de toekomst gaat ontwikkelen en op basis daarvan zijn dus die maatregelen genomen, zodat ondernemers die dat willen kunnen blijven en kunnen blijven ondernemen. Dat is niet voor alle ondernemers het geval gelukt geweest. We zijn nog één ondernemer daarover in gesprek, maar dat is de manier waarover we dat hebben gedaan. En over, even kijken, dan kom ik bij Wij. Rijswijk.

Er is al veel gewisseld. Er zijn, ik denk even na, willekeurig gevolgd eigenlijk, maar ik hoorde een aantal Pagina 32 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

keren vanavond een vergelijking maken met RijswijkBuiten en Pasgeld en Pasgeld-Oost, maar iedere keer ging die vergelijking echt helemaal mank. En ik ga nu niet in over, want dan hebben we nog een veel langer debat, maar dit is echt een heel eigenstandig gebied. Dat maakt Rijswijk eigenlijk ook zo leuk, omdat we zulke verschillende ontwikkeling hebben. Stationsgebied, winkelcentrum, een uitleglocatie, et cetera. En dit is een voormalig industrieel gebied. Dat is per vierkante meter eigenlijk al bedacht ook. Dat is overdreven natuurlijk, per vierkante meter. Maar het is in hele grote lijn, toch zeer in detail bedacht wat daar moet komen en waar het groen moet komen. En qua natuurinclusiviteit en houden aan het groen zijn de ontwikkelaars gebonden aan de regels die we daarvoor hebben gesteld en hebben afgesproken. U ziet dat in de plannen die voorliggen. Dat is inderdaad veel werk lezen. Meer dan tweeduizend pagina's denk ik. Maar daar staan al die plannen in. Er wordt een aantal keer gezegd: er zijn geen plannen. Nou ja, als er tweeduizend pagina's, die plannen, waarvan akte, die zijn er wel. Maar er is ook gewoon heel simpel een maquette waar u precies kunt zien: waar komen de doorsteken, waar komt het groen. Dan kijk ik naar mevrouw Harmsen, is het nodig om een motie te doen om die financiering bijvoorbeeld te bewerkstelligen? Dat is voor het Havengebied niet nodig.

Omdat we daar bij Pasgeld bijvoorbeeld, RijswijkBuiten, was de bosloper zoals het heette, voor een deel buiten de grondexploitatie en dus niet meegenomen. Maar in dit geval is dit gewoon onderdeel van het hele gebied en hebben wij ook op kengetallen berekend van wat gaat het kosten. En die inkomsten, dat zullen we wel gelijk moeten trekken, of de uitvoering, wil ik zeggen, dat zullen we wel ongeveer gelijk moeten houden met de inkomsten die we hebben. We kunnen natuurlijk heel veel voorfinancieren op het moment dat we een anterieure overeenkomst hebben gesloten, dan kunnen we de zaak in rekening brengen. Maar dat betekent niet dat we dan pas beginnen met plannen. Nee, die plannen die liggen nu voor. Die plannen zijn gebaseerd op het ontwikkelkader waar uw ambitie is. Maar niet alleen dat, maar ook echt heel concreet heeft aangegeven wat u met dat gebied wil. Daar heeft u zelf, velen van u ook nog gewoon over meegestemd. Dus die plannen zijn er. Het gaat nu echt volle focus op de uitvoering daarvan. En van daarvan zijn we, weten we, fase 2 moeten we nog doen. En de uitvoering daarvan, we moeten de inrichting gaan we doen. Het is een gebiedsontwikkeling, het is een periode van tien jaar die daarvoor staat. In jaar één weet je nog niet exact wat je in jaar acht mee bezig bent of waar je dan voor staat. Want je wil ook altijd nog kunnen reageren op de actualiteit.

En dat zou je misschien inderdaad wel willen weten waar je over tien jaar staat, maar we weten in ieder geval ook wat we vandaag hebben. Vandaag zien we dat leegstand, zien we de leefbaarheid die onder druk is, zien we ondermijning en zien we ook, weten we ook en hebben we ook samen besloten wat we daar aan moeten doen. Verder wordt er, voorzitter, een beeld geschetst over dat er woningen verkocht worden van zesenveertig vierkante meter voor een half miljoen. Daar zien we van in de praktijk dat, dat niet gebeurt. Dat zien we bij het Harbourpark. In die zin, er zijn gebieden in Nederland waar dat misschien wel gebeurt, maar niet in Rijswijk. Dus het is de markt die voor een deel bepaalt. We hebben dat gemaximeerd, wat wij betaalbare koop vinden. En natuurlijk de huurwoningen, die vallen onder het puntensysteem. Dus in die zin is die betaalbaarheid gewaarborgd en zien we in de praktijk dat daar ook heel enthousiast op wordt gereageerd. De voorzitter: Mijnheer Van Enk. De heer Van Enk: We zijn het eens allemaal, denk ik, dat vijf ton, een half miljoen niet betaalbaar is voor de categorieën, de doelgroepen die we daar voor oog hadden. De vraag blijft dus waarom de wethouder dan die grens niet lager heeft gezet in zijn eisen aan de ontwikkelaar. En of hij dat wil toezeggen om dat de komende keren dan wel te doen. Want het blijft dan toch een kwestie van vertrouwen.

In plaats van dat we die eis stellen, daar gaat het toch om? De voorzitter Dank u wel, mijnheer Van Enk. Mijnheer Van de Laar. Pagina 33 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

De heer Van de Laar: Voorzitter, we hebben ons gecommitteerd aan onder andere landelijke eisen die we met de WBI-subsidies hebben gekregen. Dat is de helft is betaalbaar. We volgen die definities ook die daarin staan. We zien dat ongelooflijk veel Rijswijkers blij zijn dat er woningen worden aangeboden voor tweetwintig, drie ton. En die lijn zou ik fantastisch vinden om dat voort te zetten. Contracten, ik ben geen voorstander van contractbreuk in deze. Zeker niet nu we zo goed op stoom zijn en zeker ook niet dat we in de praktijk zien dat er die betaalbaarheid daadwerkelijk wordt gerealiseerd. Vragen ten aanzien van de Woningwet, kijk ik naar de PvdA. De heer Van Enk: Voorzitter. De voorzitter: Ik wil wel, mijnheer Van Enk, een vraag dat u op een ander onderdeel dan stelt. De heer Van Enk: Nee, het gaat om feitelijke juistheden en relevantie in de antwoorden en als de wethouder voor de tweede keer verwijst naar de landelijke subsidieregeling, dan is dat alleen maar de waarborg dat Rijswijk recht geeft op die subsidie. De voorzitter: Maar wat is uw andere, aanvullende vraag? De heer Van Enk: Dat, dat dus geen argument is om zelf na te denken en zelf je eigen maximum te stellen voor wat wij betaalbaar vinden. De voorzitter: Wethouder Van de Laar. De heer Van de Laar: Ik neem er kennis van. De vragen over de Woningwet.

Ik denk dat we dat, naar de PvdA, ik kan daar zelf niks, omdat ik die beantwoording niet doe, ik kan daar niks over zeggen over de termijn waarop die worden beantwoord, maar u heeft duidelijk aangegeven waarom u die vragen beantwoord wil hebben en wethouder volkshuisvesting is hier ook aanwezig, die heeft ook gehoord met welk doel u en richting u dat debat in wilt gaan over de volkshuisvesting. U maakt tenslotte een opmerking over de sociale woningbouw. Ik kan er verder niks nieuws over zeggen dan wat ik al gezegd heb, maar ik ben het wel met u eens dat, dat wel interessant of mooi en belangrijk denk ik ook wel voor het gebied zou zijn, want we streven naar gemengde gebieden en we willen doorstroming bevorderen en daar zouden we hier wel een kans mee hebben. Hoe werkt dat, vroeg de heer Van Enk nog. Een ontwikkelaar die maakt een gebouw tegen bepaalde kosten en vaak is een ontwikkelaar die wil dat verkopen aan een grote verhuurder of een grote belegger, een institutionele belegger, een pensioenfonds die dat vervolgens exploiteert. Door kostenstijgingen, rentewijzigingen, verschillen in de portefeuilles van die beleggingsorganisaties is daar minder interesse voor gekomen. Dus ontwikkelaars zijn op zoek naar andere financiers.

Zo heeft bijvoorbeeld Harbour House besloten om niet aan een verhuurder, aan een pensioenfonds de boel te verkopen, maar allemaal er koopwoningen van te maken voor individuele Rijswijkers. Heel positief vind ik dat. En we zien dat de huidige ontwikkelaars ook met corporaties dus aan het praten zijn van: heb je interesse om een deel te kopen? En dat is een moeilijkere business case, omdat een ontwikkelaar of een corporatie inderdaad minder hoog bedrag kan betalen. Maar die gesprekken die lopen wel nog steeds, dus dat is wel heel plezierig. D66 verwijst, een aantal opmerkingen gemaakt, genoteerd en verwijst ook naar de landelijke subsidies en het hoofdlijnakkoord, in ieder geval het onderhandelingsakkoord, is dat een miljard woningbouw geld genoemd en vijfhonderd miljoen jaarlijks voor mobiliteit. We weten de criteria daar nog niet achter. Ik was vandaag bij een bijeenkomst, een landelijke bijeenkomst van allemaal wethouders, om te praten over van: hoe kunnen we daar onze propositie eigenlijk naar voren brengen zodat we ook uit die ruif kunnen mee eten? Dus we doen ons uiterste best om daar ook met onze woningbouwontwikkelingen mee te doen. Dan kijk ik naar de ChristenUnie. Een paar keer hetzelfde vraag heb ik het gevoel gehad, maar een andere vraag zegt u. Ik probeer hem ook op een andere manier te beantwoorden.

Als ik kijk naar andere gezondheidscentra of andere tandartsen Pagina 34 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

of andere dat soort zaken, apotheken, is er in de openbare ruimte geen aparte laad-en losplekken voor bezoekers. Maar het is gewoon parkeren in de openbare ruimte en dit zal ook hier het geval zijn. Het is zoals het in de plannen voorstaat gewoon gratis parkeren overdag op straat en ook op die plekken waar een ruimte in de plint is gecreëerd waar wie dan ook zich zou kunnen gaan vestigen. Dus hopelijk is dat een antwoord in een iets ander perspectief. Dan, voorzitter, dit is het laatste onderwerp. Ik ben aan het einde van mijn termijn gekomen. Ik zou toch willen afsluiten met één ding. Ik was vanochtend bij de opening op uitnodiging van ondernemer Kenneth. Die zag het ontwikkelkader dat in 2021 in de raad is vastgesteld. En een ondernemer die allerlei zaken heeft, maar ook dacht van: dit is een mooie plek. Waar heel veel mensen gaan wonen, waar ondernemers en waar eigenlijk weinig horeca zit tot geen. En die heeft de gemeente meteen benaderd van: wat zou ik hier kunnen doen? Ik wil graag een foodtruck openen. Is daar behoefte aan? Wilt u daar ruimte voor maken? En op de plek waar ooit die oude woonboot lag, in de haven, helemaal verloederd, half onder water, lelijke struiken die ernaast stonden, is helemaal opgeknapt door de gemeente, ruimte gemaakt voor die foodtruck en die is vanochtend geopend.

‘s Ochtends van acht tot acht ‘s avonds voor de bouwvakkers, voor de ondernemers, voor de inwoners die er zijn. En het mooie was, vanochtend, die waren er ook allemaal. En wat zeiden die? Die verwachten maar één ding van ons politici. Die weten dat er een ontwikkelkader is. Die weten dat wij plannen aan het maken zijn. Maar die willen maar één ding, namelijk dat wij doorgaan met de uitvoering van die plannen. Die zeggen: mooie woorden, die ontwikkelkaders en verwachtingen die gewekt zijn. We moeten echt naar de uitvoering en we kunnen niet wachten dat hier daadwerkelijk die gebouwen gemaakt gaan worden, die ruimtes er komen. En ik denk dat we die verantwoordelijkheid, boter bij de vis ook vanavond moeten nemen. We maken het mooier, we lossen de ondermijning op, we lossen de verloedering op, we lossen de woningnood op en we maken het groener, we maken het mooier, we maken een beter Rijswijk. Voorzitter, einde tweede termijn. De voorzitter Dank u wel, wethouder Van de Laar, voor de gepassioneerde wijze van beantwoording. Ik constateer dat we aan de einde zijn gekomen van de beraadslagingen met betrekking tot agendapunten 15 en 16. De heer Van Enk: Ik wil wel graag een derde termijn voorzitter. De voorzitter: Heeft u een hele dringende vraag dan, mijnheer Van Enk? De heer Van Enk: Nee, geen vraag. Een conclusie.

U heeft mij weleens terecht geattendeerd op het feit dat ik dat niet allemaal in een stemverklaring moet zeggen. De voorzitter: U wilt een derde termijn? Prima, ik open de derde termijn. Zijn er nog anderen die daar gebruik van willen maken? Mijnheer Loof. De heer Loof: Ik zou eigenlijk een ordevoorstel willen doen om dat niet te doen. Want ik zie daar geen reden voor. We hebben hier bijna een uur over gepraat. Volgens mij heeft de Van Enk alles gezegd, anderhalf uur, alles heeft gezegd wat hij wil zeggen. Herhaling van andere vergaderingen. Ik zou willen voorstellen om dat niet te doen. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Loof. U doet een ordevoorstel om dat niet te doen. Ik zie dat u daarin gesteund wordt. Dus mijnheer Van Enk, ik nodig u toch uit om dan een stemverklaring te gaan doen bij agendapunt 15 of 16. Dat kunt u dan zelf bepalen. Ik stel voor dat u tot stemming overgaat over raadsvoorstel 15, vaststellen bestemmingsplan Harbourpark. Mijnheer Van Enk, wilt u hierbij een stemverklaring doen of bij de volgende? De heer Van Enk: Ik zie dat ik al moet gaan stemmen. Pagina 35 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

De voorzitter: Het stemmen moet even stoppen. De heer Van Enk: Voorzitter, ik had willen zeggen: er is door GroenLinks geopperd dat er een aantal partijen op zoek zijn naar argumenten of excuses om tegen te stemmen. Ik vind dat heel cynisch, want ik had vanavond heel graag voor willen stemmen. Dat was ik ook van plan. Ik had alleen de hoop dat de wethouder op een aantal punten in ieder geval een toezegging zou kunnen doen. Geen contractbreuk, maar dan in ieder geval de toezegging om het de volgende keer anders te doen. Wij hebben als CDA in de vorige raadsperiode mede aan de wieg gestaan van deze plannen, maar ik zie dat als het om het volkshuisvestelijk aspect gaat, we gewoon alles overlaten aan de ondernemer. En op deze manier gaan wij niet bouwen in Rijswijk. Vandaar dat wij tegen stemmen. De voorzitter: Een stemverklaring is een korte toelichting op de wijze waarop u gaat stemmen. Dus graag als u zegt van: ik stem…Ik zou beginnen met: ik stem voor, om die en die reden of ik stem tegen. Dus ik wil een hele korte stemverklaring. Mijnheer Weterings van Rijswijks Belang. De heer Weterings: Voorzitter, dank u wel. Op twee cruciale punten zullen wij tegenstemmen. Op de vraag van de vijfentwintighonderd woningen, hoe zit het met de infrastructuur, komen we met: we gaan kijken naar de fietsenstallingen.

En op het gebied van de heer Van Dam van Wij., voorzitter, met de voorzieningen, dokters en tandartsen. Ja, we laten het aan de markt over. Het had in dit plan gewoon moeten staan. Dus we zullen absoluut tegen stemmen. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Van Dam. De heer Van Dam: Ik zie in dit plan, wij zullen tegenstemmen, want ik zie in dit plan niet de voldoende plannen voor zowel de leefbaarheid als de bereikbaarheid als de basisvoorzieningen. Daarom zullen wij tegen stemmen. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam. Zijn er nog andere raadsleden die een stemverklaring willen afleggen? Dat is dan niet het…Mevrouw Harmsen van de ChristenUnie. Mevrouw Harmsen: Ik vond de beantwoording van de wethouder voldoende en ik zal voor stemmen. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Harmsen. Dan gaan we nu over, althans u gaat over, tot stemming. Het eerste raadsvoorstel bestemmingsplan Harbourpark. Met negentien stemmen voor en tien tegen is het raadsvoorstel aangenomen. Dan het raadsvoorstel bestemmingsplan Urbanparks. Wenst iemand van u een stemverklaring af te leggen? Dat is niet het geval. Dan kan de stemming worden geopend. Met negentien stemmen voor en tien tegen is het raadsvoorstel aangenomen. Ik stel voor dat we gaan schorsen en ik denk dat het goed is om dat voor tien minuten te doen. Om even wat energie en even te wandelen, even een sanitaire stop.

17. Motie Vreemd - Aandacht voor officiële feestdagen (RB) De voorzitter: Dames en heren, ik wil u uitnodigen om weer terug op uw plaats te gaan zitten en dan gaan we de raadsvergadering vervolgen. Het is kwart voor elf. We zijn nu bij agendapunt 17. Ik heb een paar keer gebeld, maar hij is niet zo heel erg luid. Aan de orde zijn we nu bij agendapunt 17, motie aandacht voor gewortelde feestdagen. En omdat dit mijn portefeuille betreft, geef ik het woord aan de plaatsvervangend voorzitter van de raad, aan de heer Braam, voor het voorzitten bij dit agendapunt. Mijnheer Braam.

Pagina 36 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

De plaatsvervangend voorzitter: Ik neem nu even de voorzittersrol waar van burgemeester Sahin. Zij is de portefeuillehouder als het gaat om het dossier officiële feestdagen. Allereerst wil ik het woord geven aan de indiener van de motie, de heer Weterings. De heer Weterings: Dank u wel, plaatsvervangend voorzitter. Ik wil ook iedereen nog even bedanken voor de aandacht op dit laatste tijdstip. Motie vreemd aan de orde van de dag. Voorzitter, het gaat echt aan ons hart, dus vandaar ook deze motie, aandacht voor de officiële feestdagen. Het is ons opgevallen, niet alleen ons, maar ook aardig wat inwoners van Rijswijk, dat er voor een aantal officiële Nederlandse feestdagen geen aandacht meer is vanuit de gemeente. Met officiële feestdagen bedoelen wij de dagen die volgens de Rijksoverheid als officieel worden gezien. Dit jaar bijvoorbeeld geen bericht over Goede Vrijdag. Geen bericht over Hemelvaartsdag. En ook Pinksteren is de gemeente vergeten en dat betreuren wij. Een recent voorbeeld, voorzitter, was 9 mei, was het Hemelvaartsdag. Echt een officiële erkende feestdag ook bij de Rijksoverheid. Geen enkel bericht te bekennen op de communicatie kanalen van de gemeente Rijswijk. Om vervolgens een dag daarna, op 10 mei, op diezelfde kanalen, een IDAHOT dag aan te kondigen. Een dag tegen een aantal fobieën.

Voorzitter, al reeds hebben wij een warme truiendag, een museumweek, een dag van de armoede, een nieuwe fietsdag, opschoondag, Earth Hour Day, dat is een oproep tot alle Rijswijkers om het licht een uurtje uit te doen, een dag tegen racisme en discriminatie, NLdoet, het week van het geld, een dag voor de ramadan, een dag voor de vrouwendag. Zo kan ik nog wel doorgaan over alle dagen die in het leven zijn geroepen, die eigenlijk onofficieel zijn en waarop dan de gemeente volop aandacht besteedt. Voorzitter, op een reactie op een persbericht over de IDAHOT dag gaven wij aan het te betreuren dat de gemeente officiële feestdagen, zoals Goede Vrijdag, Hemelvaart en Pinksteren, vergeet of geen aandacht aan besteedt. Uniek en zeer uitzonderlijk te noemen, kreeg onze reactie maar liefst duizend steunbetuigingen binnen enkele dagen. Duizend likes op een bericht is nog nooit voorgekomen. Voorzitter, het enige wat wij verzoeken aan het college is om officiële Nederlandse feestdagen, erkende feestdagen, weer aandacht te gaan geven op een educatieve manier. En met educatief bedoelen wij leerzaam, lerend, bedoeld om van te leren. Het voelt gewoon bij heel veel mensen niet goed om deze dagen te negeren. Dus vandaar de volgende motie: constaterende dat er niet of voldoende aandacht meer is voor gewortelde officiële Nederlandse feestdagen bij de gemeente Rijswijk.

Gebleken is dat er onder andere geen aandacht meer was voor Goede Vrijdag, Hemelvaartsdag en Pinksteren. Verzoekt het college op een educatieve manier op haar communicatie kanalen aandacht te gaan besteden aan de gewortelde officiële Nederlandse feestdagen. Ik heb ze net allemaal opgenoemd, staat ook in de motie en gaat over tot de orde van de dag. Dank u wel. De plaatsvervangend voorzitter: Dank u wel, mijnheer Weterings. Als het goed is, is de volgorde nu als volgt dat eerst de portefeuillehouder reageert op de motie en vervolgens het rijtje vanaf de heer Weterings en de sprekers die zich hebben aangemeld nog het woord mogen voeren. Dus ik geef als eerste het woord aan de portefeuillehouder, mevrouw Sahin. Mevrouw Sahin: Dank u wel, voorzitter. Ik ben officieel niet de portefeuillehouder feestdagen, maar de portefeuillehouder communicatie. Vanuit die portefeuille communicatie reageer ik op de motie. Ik zal het heel kort houden. Wij besteden als gemeente heel veel aandacht aan onze Nederlandse feestdagen, al dan niet religieus, al dan niet een dag zoals de dag van Europa. Maar wat wij belangrijk vinden als gemeente is om neutraliteit uit te stralen en tegelijkertijd inclusief te zijn. Wij hebben gekeken naar de motie en al die dagen, met uitzondering alleen van Goede Vrijdag, Hemelvaartsdag en Pinksteren, hebben wij aan al die dagen volop aandacht besteedt en met zorg.

Ook met de tekst, de wijze waarop we de Paaswens zouden moeten doen. Terwijl andere gemeenten, dat weet ik ook omdat ik ook andere gemeenten heb gevolgd, dat niet deden, hebben wij dat heel nauwkeurig en Pagina 37 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

zorgvuldig gedaan. Dus het college herkent zich niet in deze motie, in deze oproep, dat we daar onvoldoende aandacht aan besteden. Wel denk ik dat we ook rekening houden moeten, zeker met de demografie en de samenstelling van de inwoners van Rijswijk. En dat ik denk dat er wellicht een aantal dagen ontbreken, zoals de Holi en Diwali, het Chinese nieuwjaar en zo kan je ook altijd kijken van: wat voor samenstelling is mijn gemeente aan het worden, zeker met de groei en wat is er dan nodig om daaraan toe te voegen? Vanuit het college weet ik dat er heel bewust wordt nagekeken: welke portefeuille heb ik als bestuurder, welke dagen horen daarbij en hoe kan ik ook daarbij de inwoners, ondernemers en de maatschappelijke organisaties al naar gelang het onderwerp daar actief bij betrekken? Ik zou zeggen, ik begrijp het vanuit u. U heeft natuurlijk die mogelijkheid om deze motie in te dienen, maar deze motie is overbodig. Dat is mijn reactie op de indiener van deze motie, voorzitter. De plaatsvervangend voorzitter: Dank u wel, mevrouw Sahin. Dan geef ik het woord weer eerst aan de heer Wetering als eerste reactie en vervolgens de volgorde van spreken heb ik hier, dus daar kom ik zo op terug. De heer Weterings: Voorzitter, dank u wel. Ja, op zich een heel teleurstellend antwoord, want normaal is inderdaad.

U geeft aan: op een aantal dagen heeft u inderdaad wel aandacht aan gegeven, dat heb ik ook zo benoemd. Maar op de dagen die gewoon bij de Rijksoverheid nogmaals als officieel zijn aangemerkt, die worden gewoon overgeslagen. En daarmee raakt u heel veel mensen, dat doet gewoon pijn. Dat dan daar vervolgens allerlei in het leven, door u in het geroepen dagen wel aandacht wordt besteedt. Zoals ik zei, die IDAHOT dag en al die warme truiendagen, ik heb het allemaal benoemd. Daarmee passeert u, passeert het college, een hele grote groep mensen die waarde hecht aan deze gewortelde feestdagen. En een oproep om gewoon, als u deze dagen er vervolgens weer bij gaat benoemen en daar ook een mooie educatief antwoord bij geeft waarom deze dagen in het leven zijn geroepen, waarom we vrij zijn, waarom het stadhuis gesloten is. Het is gewoon een win-win situatie voor ons allemaal toch. Als u deze drie dagen erbij zou benoemen, dan zijn we weer compleet. En wat u verder doet met die andere dagen, dat is voor ons dan een bijzaak. Maar die gewortelde feestdagen, officiële feestdagen, het is een kleine moeite voor een groot gebaar om deze weer op te nemen. Dus ik zou u toch vriendelijk willen verzoeken om deze motie eigenlijk te willen omarmen. En dat we weer met zijn allen gelukkig kunnen zijn en ons niet gepasseerd voelen. Dank u wel.

De plaatsvervangend voorzitter: Dank u wel, mijnheer Weterings. Ik geef nu het woord aan de heer Loof, van de VVD, de Rijswijkse VVD. De heer Loof: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, ik kan het gaan hebben over dat er geen financiële dekking in de motie staat of dat de indiener in de andere motie deze avond schrijft dat ambtenaren wel wat beters te doen hebben, want het is, ik quote: tijd dat ook hard nodig is voor de grote ontwikkelingen en uitdagingen waarvoor onze gemeente staat. Einde quote. Dat de gemeente er niet is om inwoners op te voeden, een ietwat rare gedachte dat de overheid dat zou moeten doen. Maar dat ga ik niet doen. Wat we wel zullen doen is dat we deze motie, een van de meest populistische moties die ik in tijden heb meegemaakt, niet gaan steunen. Dank voorzitter. De plaatsvervangend voorzitter: Dank u wel, mijnheer Loof. Ik geef het woord aan de heer Kruger van Beter voor Rijswijk. De heer Kruger: Dank u wel voorzitter, plaatsvervangend voorzitter. De burgemeester heeft een uitleg gegeven en inderdaad, we kunnen er een paar achter plakken. Ik bedoel, we besteden overal aandacht aan. Denk maar aan het Dickens Festival, ieder jaar in december, waar heel veel aandacht aan besteed wordt. Echt een lokale aangelegenheid. Morgen met Eritrese Onafhankelijkheidsdag, Pagina 38 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

daar hebben we voldoende aandacht aan besteed. Om dat ook even te noemen en zo kunnen we nog even doorgaan. Vandaag is het wereld schildpaddendag, hebben we nog nagekeken. Daar hoeven we ons wat dat betreft geen aandacht aan te besteden, want die tref je nauwelijks aan in het wild. Maar wij vinden, wat u dus aangegeven hebt, de aandacht die we besteden, wat moet je in godsnaam op Hemelvaartsdag als gemeente gaan organiseren voor de Rijswijkers. Laat iedereen dat, mag dat zelf invullen. Dit doet me eigenlijk even denken aan die oude succesagenda's van zoveel jaar geleden. Ik zie de griffier al kijken. Die zal hem vast nog wel gehad hebben, zo’n agenda. Daar stonden inderdaad deze dagen genoemd. Alleen Koningsdag heette toen nog Koninginnedag. Nee, we hebben geen behoefte aan deze motie. In ieder geval kunnen we gewoon ons vinden in de verklaring van de burgemeester. De heer Weterings: Voorzitter, een vraag aan de heer Kruger. De plaatsvervangend voorzitter: Mijnheer Weterings, gaat uw gang. De heer Weterings: Voorzitter, een vraag aan Beter voor Rijswijk. Wat is er mis met een berichtje op de gemeentesite om mensen een Goede Vrijdag te wensen, een fijne Hemelvaart of een fijne Pinksteren. Wat is daar het probleem van? De plaatsvervangend voorzitter: Mijnheer Kruger.

De heer Kruger: Het is natuurlijk een leuke geste om iedereen een fijn Driekoningen toe te wensen en een Chinees Nieuwjaar en al dat soort zaken. Maar die mensen die het betreft, die zitten niet te wachten op een berichtje vanuit de gemeente. Ik bedoel, iedereen mag dat zelf invullen. Er zijn zoveel dagen, het Holifeest, het Suikerfeest, het mag allemaal. En ik denk dat er niet per definitie een rol is voor de gemeente om iedereen daar een prettige dag voor toe te wensen. Ik bedoel, er wordt al voldoende wat ons betreft gedaan. Dank u. De heer Weterings: Voorzitter, nog een kleine interruptie op de heer Kruger. De plaatsvervangend voorzitter: Mijnheer Weterings, u heeft het woord. De heer Weterings: Kan de heer Kruger dan verklaren waarom er wel heel veel aandacht wordt besteed aan die IDAHOT dagen, aan de vlaggen voor bepaalde gemeenschappen, maar de Nederlandse culturele gewortelde dagen, die worden gewoon vergeten. Hoe staat Beter voor Rijswijk hier dan tegenover? De heer Kruger: Het is iedereen zijn eigen verantwoordelijkheid om met wat voor soort vlaggen te gaan lopen. Ik bedoel, mensen lopen met Israëlische vlaggen, mensen lopen met vlaggen van Hamas of Palestina. Dat is niet aan de gemeente om daar een richting in aan te geven. Dus wat dat betreft willen we daar zeker geen mening over geven. Dan raak je de mensen in hun eigen overtuiging.

Ik denk niet dat, dat de bedoeling is. De plaatsvervangend voorzitter: Dank u wel, mijnheer Kruger. Ik geef nu het woord aan mevrouw Harmsen van de ChristenUnie. Mevrouw Harmsen: Dank u wel, voorzitter. Daar wil ik heel kort over zijn. In de eerste plaats, als raad houden wij toezicht op het algemeen beleid, ook het algemeen communicatiebeleid. Ik zie geen reden om het toezicht hierop te verscherpen. Ten tweede: het is een taak van de samenleving om aandacht te vragen voor deze feestdagen, met name de kerken en de kerkgangers, om aandacht te vragen voor Goede Vrijdag en Hemelvaart. U kunt de honderden, duizend likes noemen, maar er zitten duizenden mensen in de kerk op Hemelvaart. Goede Vrijdagavond. Dat is aan de kerken om

Pagina 39 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

mensen daartoe op te roepen om daar aandacht aan te vragen en niet de gemeente. Nogmaals, ik ontraad deze motie. Ik heb ook geen tweede termijn nodig. De plaatsvervangend voorzitter: Dank u wel. Er komt geen tweede termijn bij dit soort moties vreemd. Er is dus één termijn. Ik geef het woord aan mevrouw Woudstra van D66. Mevrouw Woudstra: Dank. Nu het wereld schildpaddendag is, er is een boekje, Schildpad op het Binnenhof, van Erwin Nypels, een van de oprichters van D66. Dus dan heeft u vanavond nog wat te lezen. Want als sociaalliberale partij staan wij voor een samenleving waar iedereen zoveel mogelijk zelf kan beslissen. Voor een overheid die werkt aan rechtvaardige samenleving. Daar past voor ons een scheiding tussen overheid en de eigen geloofsbeleving bij. Het zorgen voor aandacht voor mensen die in de verdrukking komen en voor wie het maatschappelijk lastig is, dat zien wij wel als taak van de overheid. Feestdagen zijn in de loop van de geschiedenis ontstaan. Op basis van maatschappelijke gebeurtenissen en discussies veranderen zij ook weer. Zo staan we als sociaalliberale partij achter de verandering van 5 mei naar een nationale feestdag. En meer keuzes voor mensen met verschillende geloofsovertuigingen in hun vrije dagen, maar wel op basis van de CAO en de maatschappelijke discussie, zoals net ook door anderen is aangehaald.

Het besteden van aparte aandacht en communicatie over religieuze dagen is in onze ogen dus geen rol van de overheid. Het is goed om te horen dat de gemeente afwegingen maakt en in elk geval hier goed naar kijkt. Dank. De plaatsvervangend voorzitter: Dank u wel mevrouw Woudstra. Dan geef ik nu het woord aan de heer Van ‘t Eind van de GroenLinks. De heer Van ‘t Eind: Voorzitter, ik kan kort zijn. Ik sluit me aan bij de reactie van de VVD. Dank u wel. De plaatsvervangend voorzitter: Dat is kort en krachtig. Mevrouw Van Nunen, Partij van de Arbeid. Mevrouw Van Nunen: Voorzitter, ook kort. De PvdA ervaart helemaal geen disbalans in de aandacht voor de diverse feestdagen, dan wel die diverse groepen en sluit zich volledig aan bij het antwoord van de burgemeester, portefeuillehouder, die uitgaat van een inclusieve Rijswijkse samenleving en dat ook in haar communicatiekanalen tot uitdrukking brengt. Dank. De plaatsvervangend voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Nunen. Dan de heer Kaffa senior van de partij Wij. De heer Kaffa: Dank u wel, mijnheer Braam. Ook bij mij gaan de jaren tellen op een gegeven moment. Wij zien de laatste jaren een groeiend aantal feest- en gedenkdagen erbij komen in Rijswijk. Dit is iets moois, op die manier krijgen we meer wederzijds begrip voor elkaar, overtuigingen en feesten.

En met de toevoeging van de nieuwe feest- en gedenkdagen is het ook wel belangrijk om de waarde en betekenis van onze eigen nationale feestdagen niet uit het oog te verliezen. Deze hebben een speciale plaats in de geschiedenis verworven door de jaren heen en het blijft denk ik wel belangrijk om die te blijven eren en vieren. In eerste instantie is het, denken wij, een taak van het onderwijs om educatie te geven over de diverse feestdagen. En als gemeente is het belangrijk om bewust te blijven van de diversiteit in onze samenleving en aandacht te geven aan alle feestdagen die wij hebben. Wij zullen deze motie steunen. De plaatsvervangend voorzitter: Dank u wel, mijnheer Kaffa. Ik geef het woord aan mevrouw Sahin als laatste reactie op de inbreng. Oh, u had zich niet gemeld als voor het woord, maar uiteraard, mijnheer Van Enk. U heeft alle ruimte om u…

Pagina 40 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

De heer Van Enk: Ja, ik denk dat ik vanuit CDA niet helemaal mijn mond kan houden, voorzitter. Ik had de motie waarschijnlijk verkeerd opgevat, want ik dacht dat de heer Weterings of leden van de fractie Rijswijks Belang zich in de kerkgang belemmerd voelden, doordat we in onze agenda niet rekening hielden met de feestdagen. Terwijl ik van de week nog heb meegemaakt dat we niet op maandag het presidium hadden, maar op dinsdag. En laat ik nou denken dat, dat was vanwege Tweede Pinksterdag. Dus wat dat betreft zeg ik: houden zo. Voor het overige denk ik dat de gemeente volstrekt neutraal moet zijn als het gaat om religieuze feestdagen. Met uitzondering wat de portefeuillehouder feestdagen net zei. Als het een integrerend sociaal aspect heeft, zoals dit jaar waar Pasen en Ramadan zo'n beetje bijna samen vielen en gezamenlijk werden gevierd in de maatschappij dat, dat een mooi evenement is om integriteit en sociale samenhang te bevorderen. Maar overigens zou ik ook vanuit CDA ervoor pleiten om ons als gemeente niet te gaan bemoeien met uitleg wat überhaupt Pinksteren of Goede Vrijdag betekent. De plaatsvervangend voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Enk. Ik kijk nog heel even schuin naar de overkant, PG&R, nog interesse om iets over het Suikerfeest te noemen? De heer El Majjaoui: Ik dacht dat u mij zal ontzien. Maar ik sluit me geheel aan de woorden van onze burgemeester. Dank.

De plaatsvervangend voorzitter: Dank u wel. Dan mevrouw Sahin, u heeft het laatste woord. Mevrouw Sahin: Dank u wel, voorzitter. Ik heb geen vragen gehoord, dus ik hou het hierbij. De plaatsvervangend voorzitter: Dan kijk ik nog heel even naar degene die de motie heeft ingediend. Wilt u de motie in stemming brengen of neemt u hem terug? Ik heb het vermoeden... De heer Weterings: Voorzitter, ik wil zeer zeker, voor al die honderden mensen die hier wel achter staan in Rijswijk, zeer zeker de motie indienen. Dank u wel. Dadelijk ook nog een stemverklaring. De plaatsvervangend voorzitter: Dan gaan we uw screenshot verzorgen. Ik zou zeggen in ieder geval de stemming kan beginnen. De heer Weterings: Stemverklaring? De voorzitter: Is er nog iemand die een stemverklaring wil geven? Ik kijk even om me heen. De heer Weterings: Voorzitter, een stemverklaring op de eigen motie. Het is gewoon ontzettend jammer dat we doorslaan in het inclusiviteit van de feesten en dat de normale feesten die we hebben worden gewoon vergeten. Dat moet gewoon niet kunnen in de gemeente. Dus van harte dien ik deze motie in. De plaatsvervangend voorzitter: Zijn er nog andere… Ik zie mevrouw Woudstra, D66. Mevrouw Woudstra: Ik vind het jammer dat we een motie indienen die mensen zo tegen elkaar uitspelen. Dat is ook waarom we de motie niet zullen ondersteunen.

Er is een scheiding tussen kerk en staat, en dat houden we graag zo. De plaatsvervangend voorzitter: Dank u wel. Oh…binnen. Mevrouw Koegler Böhm: Ik mag gewoon een eigen stemverklaring van de baas De plaatsvervangend voorzitter: Spannend, ik ben erg nieuwsgierig. U heeft het woord.

Pagina 41 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

Mevrouw Koegler Böhm: Als wij een inclusieve gemeenschap willen zijn, of gemeente, dan denk ik dat het goed is dat we niet alleen aandacht geven aan de bijzonderheden, maar dat we ook de dingen die normaal zijn, dat we die ook bijzonder maken. Volgens mij is dat inclusiviteit. De plaatsvervangend voorzitter: Dus u gaat voor of tegen stemmen? Mevrouw Koegler Böhm: Ja, ik ga uiteraard voor stemmen. De plaatsvervangend voorzitter: Dat is dan duidelijk. Ik kijk nog even om me heen. Ik geloof dat iedereen inmiddels stemverklaring heeft gegeven. Mijnheer Loof van de VVD. De heer Loof: Voorzitter, wij zullen tegen deze motie stemmen, omdat zeker met de verklaringen van de fractie daarbij deze motie is doordrenkt met haat voor hetgeen wat de fractie als anders ziet. En om die reden zullen wij tegen stemmen. De plaatsvervangend voorzitter: Dank u wel, dat is een pittige verklaring. Ik denk dat het nu wel verstandig is om… Mevrouw Koegler Böhm: Voorzitter, ik wil graag een punt van orde maken. Volgens mij hebben we met elkaar een gedragscode afgesproken waarin het woordje haat naar elkaar toe gewoon echt niet oké is, mijnheer Loof. De plaatsvervangend voorzitter: Ik denk dat dit een zaak is voor presidium om dat te bespreken. Er is alleen nog een stemverklaring mogelijk. Ja, mevrouw Kames. Mevrouw Kames: Dank u wel, voorzitter. Ik wil een stemverklaring geven.

Deze motie is alleen gemaakt om ook voor onze eigen officiële dagen aandacht te vragen en een kleine communicatie van een prettige Pinksteren of prettige Hemelvaart. Wat is daar mis mee? Sorry, dat ik dat heel anders zie dan jullie. En ik vind het ook eigenlijk betreurenswaardig dat er nu meer gesproken wordt dat, dat haat oplevert, terwijl wij juist het goed bedoelden. De plaatsvervangend voorzitter: Het is geen echte stemverklaring, maar ik neem aan dus dat u voor stemt. Nu gaan we echt over op stemmen. Er is genoeg gediscussieerd zo. En als het gaat om het punt van orde, dan lijkt mij dat in ieder geval verstandig om dat in presidium aan te kaarten. Dank u wel. Met eenentwintig stemmen tegen en acht voor is de motie verworpen. Ik geef het woord terug aan mevrouw Sahin als voorzitter voor het restdeel van de vergadering.

18. Motie Vreemd - Stop uitwerking startnotitie spreidingswet (RB en Wij. Rijswijk) De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Braam, voor het overnemen van het voorzitterschap bij het vorige agendapunt. Dan stel ik voor dat wij doorgaan naar agendapunt 18 en dat gaat over de motie vreemd aan de orde van de dag Stop uitwerking startnotitie spreidingswet. Deze motie is ingediend door de fracties Rijswijks Belang en Wij. Rijswijk. Daarvoor geef ik als eerste het woord aan de indiener. De eerste indiener, de heer Weterings van Rijswijks Belang. De heer Weterings: Zou ik mevrouw Irene Jansen-Dirkx het woord mogen geven als mede-indiener? Oh, de heer Van Dam, sorry. Mijnheer Van Dam, gaat uw gang. Als u dat goed vindt. De voorzitter: Dat mag uiteraard. Mijnheer Van Dam, wilt u de motie toelichten? De heer Van Dam: Ik heb een bijdrage geschreven. Ik zal er niet heel veel tijd aan besteden, want we hebben deze discussie de afgelopen maanden al een paar keer gevoerd. Voorzitter, vorige week hebben wij het coalitieakkoord gepresenteerd zien worden in Den Haag. En in dat coalitieakkoord Pagina 42 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

valt te lezen dat de spreidingswet wordt teruggetrokken. Of althans de ambitie daarvoor. Ook komt er een nieuwe Crisiswet en met de eigen woorden van deze nieuwe coalitie voeren ze straks het strengste asielbeleid ooit. Met dit in het vooruitzicht lijkt het ons daarom ook niet heel efficiënt om de vele capaciteit die ervoor nodig is om de voorbereiding van het bod van Rijswijk te gaan doen, om die nu te blijven inzetten. De wethouder gaf de vorige keren ook aan dat het voorbereiden van zo'n wet heel veel tijd kost, ambtelijke capaciteit. En tegelijkertijd zien we dat juist die capaciteit hard nodig is als we naar het aantal ontwikkelingen in Rijswijk kijken omtrent het woondossier, hebben we vanavond ook een paar keer over gehad, maar ook jeugdzorg, projecten bij onze sportverenigingen, maar ook bijvoorbeeld voor Don Bosco waar ze nog steeds een locatie aan het zoeken zijn. En bijna gevonden gelukkig. Ik denk dan laten we ook efficiënt omgaan met de tijd van onze ambtenaren en laten we al die uren niet voor niets inzetten. En we snappen dat zo'n coalitieakkoord niet betekent dat de wet officieel is teruggetrokken. We houden onszelf geen bord voor de ogen, maar ik denk dat we wel realistisch moeten zijn en moeten kijken naar de toekomst. En daarom lijkt het ons goed om de voorbereidingen op het bod van Rijswijk in ieder geval on hold te zetten. En daarbij wil ik het laten.

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam. Dan ga ik naar de heer Van ‘t Eind van GroenLinks. U wilt ook het woord voeren? De heer Van ‘t Eind: Ja, voorzitter, ik kan kort zijn. Voorzitter, de spreidingswet is nog niet ingetrokken. We moeten ook nog maar zien hoe dat gaat lopen. Er is een VVD-Eerste Kamerfractie die voor de spreidingswet heeft gestemd. Diezelfde Eerste Kamerfractie zit er nog steeds. Voorlopig is die spreidingswet er nog. Een wet hoor je uit te voeren. Daar hebben we net vier weken geleden een besluit over genomen en op deze manier een democratisch besluit terugdraaien dat…Ja, voorzitter, dat…Met een motie nota bene, wat ons betreft, wij zijn tegen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Braam van Beter voor Rijswijk. De heer Braam: Voorzitter, dank u wel. Allereerst als het gaat om de inhoud van de tekst. Het zal aan de ene kant niet verbazen dat het ons wel aanspreekt. Want we zitten natuurlijk niet te wachten op een nieuwe stroom asielzoekers hier in Rijswijk. Alleen we zitten wel met een democratisch genomen besluit van vorige maand. Van 23 april 2024. En nou ben ik niet helemaal thuis, 100 procent thuis in de Gemeentewet. Maar als een besluit wat net genomen is ingetrokken moet worden, en daar is dan in feite met deze motie sprake van, dan is er eigenlijk maar één persoon die dat kan doen.

Dat is de voorzitter, de burgemeester die dat kan doen, die dat feitelijk zou mogen doen. Wij als raad hebben hier niet de hand in. Wanneer hebben we er wel weer de hand in? Dat is in september, op het moment als de uitwerking hier aan de orde wordt gesteld. Of wanneer het Rijk, en ik kan me niet voorstellen dat ze dat in drie maanden doen, maar wie weet. Dat in ieder geval de nieuwe regering die er komt, binnen die drie maanden met een ander voorstel komt hoe we het probleem gaan oplossen. Via een Crisiswet, een algemene maatregel van bestuur of whatever er wordt uitgevonden. Maar ik ben toch even nieuwsgierig hoe deze motie, hoe daar door het college, er zijn denk ik twee woordvoerders, de heer Van Malsen en mevrouw Sahin, hoe zij dit vertalen. Ik kan me zo voorstellen dat dit tegen de Gemeentewet indruist en dat we hier wel een probleem creëren als we als raad op een gegeven moment in meerderheid deze motie aannemen. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Braam. Dan geef ik graag het woord aan de heer Loof van de Rijswijkse VVD. De heer Loof: Voorzitter, dank voor het woord. Ik sluit me aan wat betreft het punt dat er in de vorige vergadering een democratisch besluit is genomen en dat het niet passend is om dat nu te Pagina 43 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

willen terugdraaien. Er is ook geen reden voor. De wet is op dit moment gewoon nog de geldende wet en die hebben we uit te voeren. Bij deze wil ik het ook laten, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Loof. Dan geef ik het woord aan mevrouw Harmsen van de ChristenUnie. Mevrouw Harmsen: Dank u wel voorzitter. Ik sluit me graag aan woord voor woord bij de woorden van de heer Loof en de heer Van ’t Eind. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik graag het woord aan de heer Van Enk van de CDA. Oh, mevrouw Van Schie. Mevrouw Van Schie: Ik ben er ook nog. De voorzitter: Ik ben blij dat u er bent, mevrouw Van Schie. Mevrouw Van Schie: We hebben een vraagje aan de wethouder als hij zo meteen gaat reageren op deze motie. De vraag is: heeft u het aanbod al bij de provincie heeft aangeleverd? Zo nee, gaat u dat ook niet doen als deze motie wordt aangenomen? Als u dat wel al heeft gedaan, gaat u dat aanbod dan nu intrekken als deze motie wordt aangenomen? We hebben ook een vraag aan de indieners: wat zal nou het effect zijn van deze motie, denkt u? De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Schie. Dan geef ik het woord aan mevrouw Van Nunen van de Partij van de Arbeid. Mevrouw Van Nunen: Voorzitter, er is al veel gezegd, onder andere ook door de heer Van ‘t Eind, de heer Braam en de heer Loof.

Ik vind het eigenlijk ook wel kwalijk dat de indiener, dieners, ik heb alleen natuurlijk de heer Van Dam gehoord, dat hij verschillende dossiers aan elkaar gaat knopen. Er worden allerlei andere, ook best wel in deze raad sympathieke dossiers zoals Don Bosco, gekoppeld nu aan een meerderheidsbesluit rondom de startnotitie en het voorbereiden, voorbereidend werk naar een besluit dat we in september gaan nemen. En dat vind ik kwalijk. Ik ben ook heel erg benieuwd hoe mijn collega's daar tegenaan kijken. En ik heb daarnaast een vraag aan de wethouder: hoe is de sfeer op dit moment aan de onderhandelingstafel en welke voortgang boekt u in de regio met andere collega wethouders? Daar heb ik ook graag een antwoord op. Dank. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Nunen. Mevrouw Koegler van Rijswijks Belang. Mevrouw Koegler Böhm: Dank u wel voorzitter. Ik zal niet de hele discussie van een maand geleden opnieuw overdoen, maar wat aanleiding voor deze motie is geweest, is dat er eigenlijk in het hoofdlijnenakkoord staat dat er anders gedacht wordt over de spreidingswet. Toen we hier een maand geleden met elkaar de discussie, of het debat hebben gevoerd, hebben een aantal partijen in de raad aangegeven dat het feit dat de spreidingswet was aangenomen voor hun de afweging was om alsnog mee te gaan in het voorleggen van een voorstel in september.

En nu daar in de Eerste en Tweede Kamer ander inzicht is , er is voortschrijdend inzicht, het is er nog niet doorheen, maar er is wel een andere mindset, is het heel logisch en ook realistisch om te denken dat het er straks anders uit komt te zien. En waarom zou je dan nu een plan uitwerken, daar capaciteit op inzetten, terwijl in september dat er anders uitziet? Wij roepen niet op om ons besluit geheel terug te trekken. Wij roepen op om het heel even on hold te zetten en in september op dit moment geen voorstel te doen aan de provincie. En het CDA vraagt: wat is daar dan het effect van? Nou ja, dat wij geen voorstel indienen. Het Westland gaat dat ook doen en dan maar eens afwachten wat er dan gaat gebeuren. Wat ons betreft was dit een mooie aanleiding, het nieuwe hoofdlijnenakkoord. Ik zou toch zeggen dat is het hoogtepunt van onze Nederlandse democratie. De Tweede Kamer en de Eerste Kamer die Pagina 44 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

beslissen dat soort dingen landelijk en wij moeten dan in Rijswijk ons toch weer anders gaan gedragen, terwijl de Rijswijkse VVD toch vorige maand zei: het landsbestuur beslist dat. Maar uw zelfde landsbestuur denkt er nu vier weken later heel anders over. Dan is het toch niet zo raar gedacht van onze partij om te denken: laten we dit voortschrijdend inzicht nog eens met elkaar in deze motie vatten. Wij zouden het graag on hold zetten. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Koegler. Mevrouw Woudstra van D66. Mevrouw Woudstra: Ja, D66 Rijswijk, dank u wel. Als we er allemaal op gaan staan, dan houden we die er nog even bij. Ik sluit me graag aan bij de woorden van de VVD. Op dit moment is de wet van kracht en bestuurlijk is het dus verantwoord dat eerst te doen. Een hoofdlijnenakkoord is nog geen ministerie, een kabinet is nog niet beëdigd, is nog geen wet. En tot die tijd heeft onze gemeente zich aan de geldende wetgeving te houden. Ik wil danken voor de uitleg, want dat geeft ons meer zicht op hoe de motie bedoeld is. Wij vertrouwen de wethouder erop dat hij met de regio in gesprek blijft, met de nieuwe regering ook in gesprek blijft. En dan kijkt wat goed is, zodat we inderdaad niet per se extra energie of verspilde energie hebben. De voorzitter: Ik zie dat mevrouw Koegler u wil interrumperen. Mevrouw Koegler. Mevrouw Koegler Böhm: Dank u wel.

Ik wil graag wat vragen, want u heeft het over geldende wetgeving. Stel je nou voor dat het over drie, vier maanden zo is dat het wel door de Eerste en Tweede Kamer besloten wordt en dat de spreidingswet wel teruggetrokken wordt. Hoe zit u er dan in? De voorzitter: Mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra: Net als de vorige keer toen de wet was aangenomen en de gemeente hem dan uitvoert, wat in dit geval tussen de gemeente en het Rijk de afspraak is, is het dan aan de gemeente om het dan te doen. Maar dat besluit moet wel eerst worden genomen. En dat duurt vaak vrij lang. Tot die tijd heb je het uit te voeren. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Woudstra, voor het beantwoorden van de vraag. De heer Van ‘t Eind wil ook een interruptie plegen. De heer Van ‘t Eind: Ja, toch even een vraag aan mevrouw Koegler. Ik zei net al de onzekerheid over wat de VVD-fractie überhaupt in de Eerste Kamer gaat doen, die net voor gestemd heeft. Dus ik vroeg me af of mevrouw Koegler een glazen bol heeft? De voorzitter: Mevrouw Koegler, heeft u een glazen bol? Mevrouw Koegler Böhm: Ja, ik heb thuis toevallig een glazen bol op mijn dressoir staan. Kom gerust een keer kijken voor een bakje koffie. En dit is hoe ik naar het nieuwe inzicht van het hoofdlijnenakkoord kijk. Ik snap dat u daar vanuit uw gedachtegoed anders naar kijkt.

Ik hoop dat u ook begrijpt dat ik vanuit ons gedachtegoed daar ook anders naar kijk en onze achterban ook. En vandaar het indienen van de motie. We hebben wel verschil van inzicht, dat is duidelijk. Maar kom gerust een keer een kopje koffie drinken. De voorzitter: Mijnheer Van ‘t Eind, u wilt nog een interruptie? De heer Van ‘t Eind: Toch nog een korte reactie als u mij dat toestaat wethouder, sorry, voorzitter. Het is laat. Nou ja, verschil van inzicht. We hebben een verschil van inzicht over asielopvang, maar daar hebben we het nu niet over. Het gaat hier over hoe kijken we tegen de rechtsstaat aan. En we hebben gewoon een aangenomen wet die er nu ligt, die nog niet ingetrokken is. Ik hoop toch dat we Pagina 45 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

het wel eens kunnen zijn en niet van verschil van meningen over hoe wij met wetten omgaan in dit land en hoe wij met de rechtsstaat omgaan. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van ’t Eind. Even kijken, dan heb ik iedereen gehad denk ik. Geef ik graag voor een eerste reactie het woord aan wethouder van Malsen. De heer Van Malsen: Voorzitter, dank u wel. Ik begreep net van de fractie van Wij. Rijswijk dat zij heel erg houden van efficiënt met tijd omgaan, dus ik zal ook pogen om dat te doen. Het scheelt dat een aantal fracties het gras voor mijn voeten hebben weggemaaid, want wat de heer Van ‘t Eind zei over de wet en de geldigheid daarvan, dat klopt helemaal. De wet ligt er nog steeds, de wet is van kracht, de wet is nog geldig en daar hebben we ons dus ook aan te houden. En wat de heer Braam zei is ook helemaal waar, in september is er ook weer een moment voor uw raad om te stemmen over het definitieve plan dat we nu aan het uitwerken zijn conform het raadsbesluit dat krap een maand geleden genomen is. Dan een aantal vragen. Ten eerste van mevrouw van Schie van het CDA. Hoe zit het nou met het bod? Heeft u die al ingediend bij de provincie of niet? Die hebben we nog niet ingediend bij de provincie. De deadline daarvan, zoals die in de wet staat, is 1 november.

We hebben als regio gezegd: we gaan proberen om al wat eerder dat bod, dat definitieve bod vanuit de hele regio in te leveren. Dat zal rond 1 oktober zijn. Dus dat definitieve bod is nog niet ingediend. Wel hebben wij nu al aan de regio laten weten dat op basis van het genomen raadsbesluit wij een plan aan het uitwerken zijn om driehonderdvijftig plekken in Rijswijk te realiseren. En als dat uiteindelijk ook besloten wordt, door uw raad, om dat echt definitief te doen, dan zal dat bod samen met alle andere biedingen in de regio het regioplan vormen, daar staan ook nog wat dingen over randvoorwaarden en voorzieningen in en eventueel uitruil. Dat zal dan in zijn geheel aan de commissaris van de Koning aangeboden worden. De PvdA vroeg nog: hoe is de sfeer in de regio? Voorzitter, u kunt zich voorstellen, het vorige overleg dat wij hebben gehad als regio wethouders was afgelopen vrijdag, dat we daar wel even een moment nodig hadden om over de actualiteit te praten. Maar ik kan u ook verzekeren dat we daar met zijn allen elkaar goed hebben aangekeken en iedereen aan die tafel heeft gezegd: we houden ons gewoon aan de spreidingswet zolang die er nog ligt en we doen allemaal mee met het regioplan en dus het inleveren van het regioplan in oktober.

De voorzitter: Ik zie dat mevrouw Van Schie…Mevrouw Van Schie, u wilt interrumperen? Mevrouw Van Schie: Ja, ik heb een vraag aan de wethouder: geldt dat ook voor de gemeente Westland? De voorzitter: Wethouder van Malsen. De heer Van Malsen: Ja, voorzitter. Ja, dus dat zijn uitspraken die aan die tafel gedaan zijn. Ik heb ook nog nadrukkelijk gevraagd: mag ik dat delen? Want dat ligt, zoals u kan begrijpen, voorzitter, in een aantal gemeenten behoorlijk gevoelig. En dit zijn ook uitspraken die de wethouders aan die tafel gedaan hebben. Mij werd verzekerd: ja, dat kunt u delen. Dat benadrukt wat mij betreft alleen maar de urgentie en de mate waarin ook de andere wethouders hier in de regio deze opgave serieus nemen. Nog één laatste puntje over de sfeer. Ik heb toevallig vandaag nog een gesprek gehad met een wethouder van een andere gemeente in de regio over het uitruilen van onze opgave amv tegenover iets anders. Dus dat gaat vrij goed, dat gaat gestaag. En ik zou er dus ook voor willen pleiten om gewoon door te gaan op de ingeslagen weg. Te meer, omdat een onderdeel van het besluit dat uw raad genomen heeft dat teniet zou worden gedaan door deze motie het realiseren van flexwoningen is, ook voor Rijswijkse spoedzoekers. En dat zou dan ook allemaal on hold komen te staan of zelfs gestopt worden. En dat zou ik in ieder geval persoonlijk heel jammer vinden.