Concept verslag raadsvergadering 23 mei 2024

Immers in een woon-werkgebied zal men altijd veel hinder ondervinden van geluidsoverlast. Dan het parkeren in dit gebied. Er is een zeer lage parkeernorm. Nieuwe bewoners moeten parkeren op eigen terrein of in een parkeergarage. Of maar gebruik maken van een deelheidshub. Bewoners krijgen geen parkeervergunning om op straat te parkeren. Dus die hebben ook geen recht op eventueel bezoekersparkeeruren. Bezoekers moeten dus met het OV komen of in een parkeergarage gaan staan. Dit geeft zeker grote problemen voor mensen die niet zo mobiel zijn. Per 1 juli 2024 wordt er gereguleerd parkeren ingevoerd van acht uur tot twaalf uur. Een genomen besluit door het college. Ondernemers krijgen hiervoor een vergunning, maar bewoners niet. De fractie van Rijswijks Belang voorziet hierdoor een extra parkeerdruk voor de haven Galjoen en Klipperstraat, waar gereguleerd parkeren is van negen tot vijf uur. Kortom, voorzitter, ambitieuze raadsvoorstellen met nogal wat haken en ogen. En hebben we het nog niet over de ondernemers die in dit gebied een kavel hebben en hun eigen bouwplannen aan het uitwerken zijn, maar die niet gerealiseerd kunnen worden. Dit is voorlopig mijn eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Kames. Dan geef ik graag het woord aan de heer Cupedo van Beter voor Rijswijk. De heer Cupedo: Dank u wel, voorzitter.

In het afgelopen forum is dit onderwerp zeer uitgebreid besproken door de wethouder. Alle vragen zijn gesteld en beantwoord. Verder kan ik me aansluiten bij de woorden van de heer Van der Veer. Blijf in contact met de bewoners, blijf in contact met de bedrijven en blijf in contact met de BBR. Tot zover, dank u. Pagina 16 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Cupedo. Dan geef ik het woord aan de heer Van Dam van Wij. Rijswijk. De heer Van Dam: Dank u voorzitter. Dit raadsvoorstel is één en het volgende agendapunt is het raadsvoorstel twee van in totaal zestien geplande raadsvoorstellen die dit jaar de revue gaan passeren, althans als we de planning mogen geloven, in deze raad. En dat zijn allemaal raadsvoorstellen die gaan over het toevoegen van woningen. Als je dit plannetje alleen kijkt, dan heb je het over driehonderd plus woningen. Maar als je ze allemaal samen neemt, dan betekent dat dat we een groei gaan veroorzaken in Rijswijk van zestigduizend inwoners naar eenenzeventigduizend inwoners met alle woningen die we nu gaan realiseren dit jaar. Dat is best belangrijk om in je achterhoofd te houden. Dat betekent een groei van 20 procent van de bevolking van onze stad. En die elfduizend nieuwe Rijswijkers, die gaan zich in onze stad voortbewegen. Die gaan op de fiets, die gaan met het OV, die gaan met de auto, die gaan van alles doen. Dus dat levert wat druk op, op onze bereikbaarheid en mobiliteit. Net aangegeven door de VVD en door wat andere partijen. Maar die elfduizend inwoners, die gaan ook gebruik maken van de huisarts, van de tandarts, die kinderen moeten naar school. Dus ook voor onze faciliteiten en voorzieningen gaat het wat betekenen.

En als laatst, wat voor ons ook heel belangrijk is, is dat die Rijswijkers gaan recreëren in onze stad, die gaan sporten, maar die gaan ook gebruik maken van onze parken en bossen. En voorzitter, wat mij nou opvalt is dat als we kijken naar die zestien raadsvoorstellen die gaan allemaal over het toevoegen van woningen, maar daar gaan er weinig, het komend jaar of althans minder, in ieder geval minder, over het verbeteren van die leefbaarheid of het verhogen van de basisvoorzieningen of het verbeteren van de bereikbaarheid in onze stad en van de leefbaarheid. Als ik dat argument in het verleden bij andere raadsvoorstellen heb voorgebracht dan wordt er altijd hetzelfde antwoord gegeven, wat niet per se slecht is hoor, maar dan wordt er gezegd: we gaan alles integraal opnemen in die ontwikkelingen van onze stad. Dus we gaan bij dit soort voorstellen die we hier voor liggen gaan we die bereikbaarheid verbeteren en gaan we die leefbaarheid verbeteren en gaan we die basisvoorzieningen op pijl houden. En dat is prima, want ik denk dat, dat in principe een logisch antwoord is. Alleen dat betekent wel voor Wij. Rijswijk dat we de komende tijd en het komende jaar die zestien plannen ook zo gaan beoordelen. Dus op die bereikbaarheid, op die leefbaarheid en op die bereikbaarheid.

En ik steun het voorstel om die twee onderwerpen die vanavond op de agenda staan dan samen te voegen, maar dan vraag ik wel of ik dan wel al mijn vragen in één keer mag stellen daarover? Beginnend met die bereikbaarheid... En het is al gezegd, dus ik ga niemand hier herhalen, maar we gaan best wel wat woningen toevoegen in de Plaspoelpolder, want samen met het Kessler Park in de toekomst en het Havengebied komen we ongeveer op zesenveertighonderd woningen die we daar gaan toevoegen. Dat is echt een behoorlijk aantal. En ja, dan moet je nu al realiseren dat de Volmerlaan, Huis te Landelaan en alle tussenwegen, mevrouw Kames zei het ook al, die staan al behoorlijk vol met auto's in de spits. En dan lees ik in dit plan terug dat we drie aanpakken gaan doen. Het is ook door de wethouder in het vorige forum gezegd. De verkeersregelinstallatie, de kruispunten die we gaan aanpassen en we gaan onze mobiliteitsstrategie uitvoeren zodat minder mensen met de auto gaan en meer mensen met de fiets. En dat zijn de drie voornaamste punten die we gaan doen op de bereikbaarheid van dit gebied. Daar vind ik toch wel wat van, want ik heb daar toch niet helemaal het gevoel dat we het daarmee gaan redden. En ik ben niet de enige, want de wethouder die heeft aangegeven dat we de situatie ook niet gaan verbeteren.

Maar de situatie zal voornamelijk hetzelfde blijven zoals nu met de verkeersmaatregelen die we nu gaan toepassen. En voor Wij. Rijswijk is de situatie nu al niet goed. En we zien graag dat daar verbetering in komt. Zeker als we dat hele gebied gaan omkatten. En dan sluit ik me aan bij het CDA. Dan wil ik van de wethouder graag horen of we daar nog iets aan kunnen doen. Of we net even niet een stapje verder kunnen zetten met een mobiliteitsmaatregel, met een verkeersaanpassing, ik ben Pagina 17 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

de expert ook niet, om in ieder geval wel naar die verbeterde situatie te komen zodat we dit nieuwe gebied ook gewoon bereikbaar houden. Dan het hebbend over parkeerplekken, want ik blijf nog even bij de bereikbaarheid. Er is een behoefteonderzoek gedaan. We hadden meer dan driehonderdvijftig parkeerplekken nodig. We bouwen er uiteindelijk in het gebiedje zelf, als we het dan hebben over de Urbanparks, bouwen we er honderdvijftig. Want we gaan een mobiliteitshub plaatsen, of althans die is er al. Dat is de parkeergarage aan de Handelskade, die dan wordt gebruikt als mobiliteitshub. Daar kunnen de andere honderdvijftig mensen hun auto inparkeren. Nou had ik de vraag aan de wethouder of die plannen voor die mobiliteitshub al helemaal zwart op wit staan, of die afspraken met die eigenaar van die parkeergarage of die al helemaal zijn geregeld en of de parkeernormberekeningen die we nu zelf hebben gedaan helemaal waterdicht zijn? En waarom vraag ik dat? We hebben vanochtend gezien met verschillende nieuwsberichten, ik zag dat de wethouder er zelf ook al op heeft gereageerd, maar dat we een probleem hebben in Parkrijk waar een woningbouwproject gegijzeld wordt door één proces dat is aangespannen tegen de gemeente. En waar dus allemaal mensen die daar een huis hebben gekocht onwijze vertraging hebben omdat ze niet kunnen wonen.

Omdat één iemand vond dat de parkeernorm niet goed wordt doorgevoerd in dat gebied. En ik vroeg me af of de wethouder hier kan garanderen dat we dat hier niet gaan hebben. Want hier gaat het niet over een aantal woningen, hier gaat het over meer dan driehonderd woningen. Dus dat wil ik graag van de wethouder horen. Dan de leefbaarheid. We hebben in het beleidsstuk dat hieraan ten gronde lag, dat hebben we vorig jaar ook besproken, hebben gezegd dit moet een, en de heer van der Veer herhaalde dat ook, een mooi recreatief gebied worden waar mensen kunnen wonen, leven en werken. En dat is hartstikke positief, kunnen wij ook achter staan. Maar ik heb toen ook gevraagd: hoe gaan we dat dan realiseren? En dan heb ik het met name over de plint aan de onderkant van het gebouw. Daar moeten dan bedrijfjes komen die doorloop hebben, dus dan denken we aan sportscholen stond er, cafétjes, et cetera En toen ik vorig jaar vroeg van: hoe gaan we er dan zorgen dat die bedrijfjes er ook daadwerkelijk komen en die leefbaarheid die we daar zo heel mooi presenteren, hoe we dat dan gaan realiseren? Toen zeiden ze: wacht nog maar even, want dat komt in het bestemmingsplan. En nu zie ik toch weinig daarvan terugkomen en toen ik het vorige week vroeg toen zeiden we ook van: ja, we laten het aan de markt over.

Daar heb ik toch wel wat tegen, want dan weten we totaal niet zeker of dat ook echt daadwerkelijk gaat lukken en of we die levendigheid gaan realiseren. En dan, GroenLinks noemde het net ook al, de inrichting rondom de haven die moest vooral groen zijn en er moest ruimte voor recreëren zijn, maar ook die inrichting laat nog even op zich wachten, omdat we daar pas in de toekomst plannen voor gaan krijgen. En ik heb zo het gevoel dat wat dat gebied zo mooi moest maken dat, dat op de tweede plaats komt te staan, terwijl ik denk van: joh, we staan nu op het moment om al die woningen toe te voegen en er zou ook nu het moment moeten zijn om dat gebied daadwerkelijk leefbaar te maken. Dan nog een laatste punt, voorzitter, en dan ben ik er ook doorheen. De basisvoorzieningen. We hebben vorig jaar, of het jaar daarvoor, ik weet het even niet meer, hebben we een motie ingediend. Althans, Rijswijks Belang heeft dat, volgens mij was daar de indiener van om de basisvoorzieningen een onderzoek naar te doen of die op peil zijn. Want al die elfhonderd mensen, die moeten straks ook naar een huisarts kunnen, die moeten straks naar een tandarts en daar is ook enorm veel vraag naar, maar wel een tekort aan die huisartsen en tandartsen.

En nou wil ik weten, in dit nieuwe gebied, of we dat wel geborgd hebben? Dus of die basisfaciliteiten die we eigenlijk nodig hebben om daar te wonen, of die er wel zijn? Want dat onderzoek is er nog niet waar we gevraagd hebben, dus ik vind dat in mijn kaderstellende functie als raad nu ook moeilijk om te bepalen of dat daadwerkelijk wel goed gaat komen. Zoals u hoort, heel veel twijfel, heel veel vragen die nog bij ons openstaan en eigenlijk twijfel of dat geschetste plaatje wat we nu zeggen, of dat wel gaat lukken. Ik hoop daar in de eerste termijn van de wethouder antwoorden op te krijgen en ik ben er heel benieuwd naar, voorzitter. Pagina 18 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam. Dan kijk ik naar mevrouw Harmsen van de ChristenUnie. Mevrouw Harmsen: Dank u wel, voorzitter. Er zijn gelukkig al heel veel vragen die ik ook had al gesteld. Maar ik wil in eerste plaats zeggen dat de ChristenUnie het belangrijk vindt dat de woningnood ook in Rijswijk wordt aangepakt. Dat willen we vooral doen via verdichting van stedelijk gebied en vooral via verdichting bij bestaand OV. En op zich voldoet het Harbourpark raadsvoorstel aan die voorwaarden. Maar er zijn ook andere voorwaarden voor de ChristenUnie. De leefbaarheid. We denken aan een ommetje in groen, buurtkamers en vooral die levendige plint waar de heer Van Dam het ook over had. We hebben het in het forum over gehad dat, aan de ene kant, dat er een grote wens is om bepaalde voorzieningen in Rijswijk op peil te houden, ook bij de komst van nieuwe inwoners. We denken ook aan gezondheidscentra, maar dat het juist door het parkeerbeleid bij Harbourpark een gezondheidscentrum heel erg ingewikkeld zou zijn, omdat mensen die slecht ter been zijn daar niet kunnen parkeren bij een fysio of een huisarts die daar zou willen komen.

Dus de vraag blijft nog steeds staan richting de wethouder: wat blijft er over van die levende plint als er geen parkeren mogelijk is? Is het voldoende om te zeggen: dat moeten we aan de markt overleggen of moeten we daar toch een aanpassing aan doen, zodat we bijvoorbeeld echte basisvoorzieningen, bijvoorbeeld een gezondheidscentrum, een bepaalde bezoekersregeling of zoiets kan krijgen? Kan de wethouder daar nog op reageren? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Harmsen. Dan zijn we aan het einde van de eerste termijn van uw raad gekomen. Ik wil graag een voorstel aan u doen. Als ik goed naar u heb geluisterd, heeft u eigenlijk beide agendapunten 15 en 16 als blok behandeld. Is dat een juiste conclusie? Prima. Dan geef ik nu graag het woord aan wethouder Van de Laar voor het beantwoorden van de vragen en het reageren daarop. Aan u het woord, mijnheer Van de Laar. De heer Van de Laar: Voorzitter, dank u wel en dank voor alle vragen. VVD, monitoring van het verkeer en PvdA vraagt naar monitoring van de parkeerplaatsen en beide kan ik toezeggen. In de zin van dat we dat de komende jaren absoluut zullen blijven volgen.

En ten aanzien van parkeren hebben we ook afgesproken met de bewoners en de ondernemers dat we dat zullen doen, omdat we een aantal maatregelen wel in kaart hebben gebracht die mogelijk zijn maar nog geen besluit over hebben genomen, zoals inderdaad zoals de heer van Enk al naar verwijst, het plaatsen van pollers. We willen echt zien of dat nou daadwerkelijk nodig is, want het is nogal een effect als we wegen gaan afsluiten natuurlijk En dat geldt ook ten aanzien van het waterbed-effect. In een ander debat hebben we het gehad, als je ergens parkeerregulering invoert, ontstaat er dan een waterbed-effect, ja of nee? Daar werd toen heel erg verschillend over nagedacht. En ook vanavond wordt daar heel verschillend over nagedacht of daar nou een waterbed-effect ontstaat. Overigens zal dat maar beperkt zijn. Het is op dit moment parkeerregulering tussen acht en twaalf in de avond. Dat is heel erg in overeenstemming gedaan met de ondernemers daar, juist om de vrijheid te behouden voor een gast om overdag gratis te parkeren, maar in de avond ook hun eigen auto's daar te kunnen parkeren met hun vergunningen die ze dan hebben. Niet dat zij overlast hebben van bewoners die gratis gaan parkeren of anderen op die plek. Wat op dit moment natuurlijk wel gebeurt. Daar hebben we overigens complimenten voor gekregen van de ondernemers via de BBR.

Dat is misschien toch ook wel aardig om te zeggen. Dat deden zij met vol enthousiasme, dus dat durf ik ook zonder zenuwen hier te herhalen. Complimenten voor hoe onder andere de omgevingsmanager en het ambtelijk team dat hebben aangepakt. Dus in die zin is die connectie goed en ik zie alleen maar voordelen daarin om die connectie de komende tijd ook zo goed te houden. Onder andere als het gaat over een intensieve periode die op dit moment al gaande is in het gebied, maar ook de komende jaren zal zijn, een intensieve periode die gekenmerkt wordt door bouw en afsluiting van Pagina 19 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

wegen en als je daar bent in dat gebied is er een enige flexibiliteit nodig. Daarvoor worden plannen opgesteld zoals het BLVC plan, bereikbaarheid, leefbaarheid, communicatie, dat zeg ik richting mevrouw Woudstra, en dat soort plannen moeten helemaal de inwoners ook en de ondernemers voorzien van een acceptabel leefklimaat op het moment dat daar en gebouwd wordt, maar ook gewoond wordt en wordt ondernomen. Dus ja monitoren, ja, afspraken, ja dan moeten we altijd zien of we de maatregelen die we nu in kaart hebben gebracht ook daadwerkelijk moeten en willen doorvoeren. Er wordt tweetal keren een oproep gedaan om eigenlijk vaart te maken. Vaart te maken ook met de ontwikkeling van de inrichting en vaart te maken met de inrichting van het Havengebied. Daar heb ik in het forum naar verwezen, een hele participatie ook over gehad, sowieso bij het ontwikkelkader over het gebied. Over deze plannen, die hebben apart participatieavonden en inloopavonden gehad, et cetera. Maar specifiek over het haven, het water, wat daar moet komen, hoe dat ingericht moet worden, hebben we ook een brede participatie gehad via Samen Rijswijk. Dan zijn er allemaal plannen, maar zoals u weet en wat we besproken hebben, kunnen we dat vooral gaan uitvoeren op het moment dat we daar ook de ruimte voor hebben. En dat we daar ook de financiën voor hebben, want dat is ook wel een belangrijke.

Op het moment dat we een bestemmingsplan door de raad heen hebben, dan kan er worden gekeken of er een omgevingsvergunning afgegeven kan worden en dan kunnen vervolgens ook de leges en de overige kosten in rekening gebracht worden. Dus wij krijgen op het moment dat een ontwikkelaar woningen ontwikkelt en bedrijfsruimtes, per vierkante meter een bijdrage voor de investeringen in het openbaar gebied. Dat gebeurt pas op het moment dat zo'n bestemmingsplan door de raad is en de omgevingsvergunning is afgegeven, dan wordt die rekening ingediend en dan krijgen we in totaal dus miljoenen euro's overgemaakt voor inrichting, heel functioneel van de straten en de stoepen, maar ook voor een beter leefklimaat, namelijk de bomen en alles wat het gebied mooi gaat maken voor de inrichting. En dat staat, en daar hebben een aantal mensen naar gevraagd, voor mij nog steeds op nummer één. Alles staat eigenlijk op nummer één daar, maar de heer Van Dam zei: ik heb het gevoel gekregen dat de inrichting op nummer twee staat. We zijn hier een totaalontwikkeling aan het doen. Dat is het mooie van gebiedsontwikkeling. Het gaat over heel veel verschillende onderwerpen tegelijkertijd. Op dit moment vanavond hebben we het inderdaad over als eerste, dat springt in het oog, de vierkante meters voor de woningbouw en de vierkante meters voor de ondernemers die ook gecreëerd worden in voorliggende projecten.

Maar al deze plannen en alle overige, wat zijn het, veertien, zestien min twee plannen die de komende jaar nog naar de raad toekomen als uitwerking van de ontwikkelkaders die we hebben gemaakt, Bogaard, Kessler Park en Havenkwartier. In al die plannen zijn ook de uitvoering van juist de leefbaarheid van die gebieden. Want dat de situatie niet goed is, zoals de heer Van Dam dat zegt, dat ben ik het echt helemaal eigenlijk met de heer Van Dam eens. De situatie in Rijswijk op dit moment is echt niet goed. Er is woningnood, er zijn verloederde gebieden, er zijn versteende gebieden, er zijn veel te weinig groen, veel te weinig bomen in de Bogaard, in het Havenkwartier, in het Kessler Park. De leefbaarheid staat onder druk. De fietspaden zijn niet gescheiden van de hoofdwegen. Het is daarmee onveilig. Het is niet goed in Rijswijk. En wat daarvoor nodig is, dat we daadwerkelijk iets doen bij die gebieden die ooit in de jaren ‘70, ‘80 ontwikkeld zijn als de parels van Rijswijk, op dit moment verloederd zijn, daar moeten we maar één antwoord op geven. En dat is namelijk, en dat moeten wij doen als politici, plannen maken. En wie zijn er dan die het uitvoeren? Dat zijn de ondernemers. Daar kom ik zo meteen nog op terug, voorzitter, met uw goedvinden. Want we hebben vanochtend weer hele leuke gesprekken gehad met ondernemers. Dan heb ik een aantal vragen al beantwoord.

En dan ga ik door mijn lijstje welke dat zijn. Ik zie, dat zijn een aantal vragen van de VVD, maar de VVD vroeg ook nog specifiek naar de private partijen om daar samen mee te ontwikkelen. Kijk, als het gaat over het ontwikkelen bijvoorbeeld van het Havenkwartier of de haven zelf, ik denk dat dat sec aan ondernemers overgelaten moet worden en dat wij niet zelf bijvoorbeeld als gemeente een horecagelegenheid of Pagina 20 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

een aanlegsteiger, et cetera, commercieel moeten gaan bouwen. Dus die particuliere partij…U doet ook een oproep voor subsidies. Voor subsidies wil ik in zijn algemeenheid, want ik denk dat, dat bij het kaderdebat nog terugkomt...We zijn buitengewoon succesvol geweest, ook in vergelijking met de andere gemeenten, de afgelopen jaren met het binnenhalen van grote subsidies, kleine subsidies, grote subsidies, meer dan dertig miljoen. En het interessante aan subsidies is, dat is vaak, moet daar cofinanciering tegenover staan. Dus als je een subsidie binnenhaalt, dan moet je zelf ook wel bijdragen. En we zitten in een hele moeilijke financiële situatie. Dus we moeten ook selectief gaan worden in welke subsidies we gaan aanvragen. En hoe we dat doen, dat doen we op een slimme manier, namelijk dingen die we al begroot hebben, bijvoorbeeld het aanleggen van een fietspad. Dat begrote bedrag, waar we al rekening mee houden, daar vragen we dan een subsidie van aan zodat we vanuit het begrote bedrag nog een extra bedrag erbij krijgen. Dat soort subsidies zullen we absoluut aanvragen. Maar subsidies die we van projecten die de stad wel leuker maken bijvoorbeeld, want dat is altijd wel het geval bij een subsidie, maar waar wij ook extra geld nog, wat wij niet begroot hebben moeten bijleggen, ik denk dat die mogelijkheid er de komende jaren niet meer zal zijn.

Maar dat is misschien iets om vooruit te lopen op het kaderdebat en daar stop ik voor nu mee met dat vooruitlopen vanavond. Dan over mobiliteit. Daar heb ik voor de vragen van de VVD en PvdA een en ander over gezegd. Daar kom ik zo meteen nog wel even op terug. Uitdrukkelijk aandacht voor het parkeren. Dat bevestig ik, heb ik dus net gedaan bij de beantwoording van die vragen. En u vraagt om het beantwoorden van de vraag ten aanzien van de Woningwet van CDA-minister Hugo de Jonge om die nog te beantwoorden. Dat zeg ik u toe, maar dan neem ik even de vrijheid om dat ook namens mijn collega van volkshuisvesting te doen, de heer Van Malsen, richting 21 mei, de avond dat u het over het nieuwe volkshuisvestingsbeleid gaat hebben. Waarbij ik wel aangeef dat wij daar niet per project gaan in aantallen aan kunnen geven hoeveel woningen zullen profiteren van een huurverlaging. Omdat die woningen, omdat dat een te lastige exercitie is en te veel variabelen waar we een inschatting moeten maken en dan feitelijk is het, denk ik, interessanter om tijdens 21 mei met elkaar van gedachten te praten over de kaders en de principes dan dat we een aantal getalletje weten. PG&R, fijn dat u de ontwikkelingen omarmt en u voelt zich zeer verbonden ook met fase 2. Wat absoluut ook ontwikkeld moet worden, waarvan we ook als raad nadrukkelijk hebben gezegd: we kunnen niet alles tegelijkertijd.

En dan is de vraag: zijn we nou wel of niet begonnen al met fase 2? Want we moeten natuurlijk wel nadenken over fase 2, hoe dat gebied eruit komt te zien. En u vraagt, voorzitter, via u, de heer El Majjaoui, over: ziet u niet een kans in ondernemers die daar woningen willen bouwen, ook in een interessante categorie, midden huur en voor starters, een kans om de woningnood op te lossen? Absoluut. We doen dat natuurlijk al op heel veel gebieden. Het zijn forse aantallen, zoals de heer Van Dam ook zegt, die we in de programmering hebben staan in totaal in Rijswijk. Maar ook in dit gebied, iedere woning die daarbij komt is een oplossing voor de woningnood, zou je kunnen zeggen. En daarom moeten we goed kijken ook voor welke woningen dat zijn, welke type woningen dat zijn. Zijn het gemixte woningen? Dragen die bij in de doorstroming? En welke doelgroepen bouwen we dat voor? We hebben een hard grens gezet eigenlijk op vijfentwintighonderd woningen. En ik denk, een aantal ondernemers in fase 2 zeggen: je zou hier eigenlijk wel een veel mooier gebied kunnen maken met meer woningen. Een mooier gebied, omdat we dan meer financiering hebben voor groen, omdat we dan meer financiering hebben om ruimte te maken, omdat we dan meer financiering hebben om voorzieningen neer te zetten. Dat is een interessante discussie die we met de ondernemers op dit moment voeren.

Daarbij voel ik mij op dit moment wel gebonden aan dat harde getal van vijfentwintighonderd. Maar in het najaar moeten we denk ik gezamenlijk kijken naar wat zijn de mogelijkheden nu? Wat willen we nou met dit gebied? Waar maken we ons zorgen over op het moment dat we het hebben over de verstedelijking en de forse groei van Rijswijk, wat absoluut het geval is natuurlijk. Kunnen we die zorgen op een of andere manier wegnemen en wat is de rol van de ondernemers daarin? Want daar liggen absoluut kansen, Pagina 21 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

niet alleen voor die woningnood zeg ik dus, maar ook voor de leefbaarheid en ook voor de andere zaken. De voorzitter: Wethouder, ik zie dat de heer Van Enk u een vraag wil stellen of een interruptie. De heer Van Enk: Voorzitter, ik beluister dat de wethouder toch vanavond hier een voorschotje probeert te nemen op het overschrijden van het maximum aantal woningen wat ooit door de raad in het masterplan is vastgesteld. Dat was twee- tot tweeëneenhalfduizend woningen. En de zorgen die hier vanavond worden uitgesproken over parkeren, over mobiliteit, die worden er echt niet kleiner op als u met ondernemers gaat afspreken om nog meer woningen toe te staan. U heeft steeds terecht gezegd: de raad beslist. Maar ik zeg, namens het CDA in ieder geval, bij voorbaat: die tweeëneenhalfduizend is echt de uiterste grens wat ons betreft. De voorzitter: En wat is uw vraag, mijnheer Van Enk? Wat is uw oproep? De heer Van Enk: Of de wethouder daar goed rekening mee wil houden, voorzitter. De voorzitter: Wethouder Van de Laar. De heer Van de Laar: Zoals ik net heb aangegeven, is dat ik in de gesprek met ondernemers mij absoluut gebonden voel aan de grenzen en de kaders die de raad daarvoor heeft gesteld.

Maar op het moment dat u al wordt uitgenodigd door ondernemers om over die kaders na te denken, denk ik dat u als raad daar uw gedachten over moet laten gaan en hoe u zich verhoudt tot die plannen die er zijn en de mogelijkheden om het gebied te verbeteren. Maar daar heeft het CDA zelf nu ook al een voorschot op genomen, waarvan akte. Maar daar gaat het pas in het najaar over. Vanavond gaat het over de bestemmingsplannen die voorliggen van Harbourparks en Urbanparks. Dan komen we aan bij een ander belangrijk onderwerp, namelijk de biodiversiteit. Puur genieten, herhaalt mevrouw Van Maarseveen over een beetje reclame taal die inderdaad in de stukken staat. Dat is natuurlijk de hoop en dat is ook wel het ambitieniveau waarmee we het ontwikkelkader hebben vastgesteld. Dat het een heel interessant en mooi en groen gebied is. Puur genieten, heel veel mensen interpreteren dat als een gebied waar het heel erg stil is. Maar zoals mevrouw Woudstra terecht zegt: dit is een heel levendig en bruisend gebied waar er reuring zal zijn. Reuring van ondernemers, reuring, dat is iets minder genieten, maar ook reuring van de A4 die er langs ligt. Daar proberen we alles aan te doen om dat, ook met Sijthoff ontwikkeling, dat geluid tegen te houden. Maar het is dus genieten van een stedelijke omgeving. Dat is natuurlijk wel echt het signatuur wat hier gemaakt wordt.

Een stedelijke omgeving die nu helemaal versteend is, maar met de slimme pocket plaatsen van Henk Hartzema, ook met meer ruimte voor bomen, meer ruimte voor natuur. En dan is het inderdaad de hoop, zoals we ook op meerdere gebieden in Rijswijk doen, is dat daar uiteindelijk de doelsoorten op afkomen en dat die biodiversiteit bevorderd raakt. Het Havenkwartier is een van de eerste gebieden waar we een richtlijn hebben gemaakt voor de ondernemers, voor de ondernemende ontwikkelaars, om rekening te houden met ook natuurinclusieve ontwikkeling van hun gebouwen. Vooral het voorliggend raadvoorstel Urbanparks heeft dat op een fantastische manier opgepakt. Helaas hebben we die presentatie niet in de raad gehad, maar dat is wel echt een heel mooi verhaal, het staat in ieder geval in de stukken. De financiële situatie, dat is wel een heel terechte vraag. Trekken we dat? Dat was eigenlijk een heel praktische vraag. En in de schriftelijke beantwoording die nog open stond en die u is toegekomen naar aanleiding van het forum, staat ook de vraag over het ontwerp voor de inrichting is er nog niet. Dat klopt. En die moet dus nog gemaakt worden. En de financiën die daar aan gekoppeld zullen worden, of de investering, die zal op een of andere manier, of dat in de begroting of via een andere wijze, aan de raad worden voorgelegd.

En dan moeten we op dat moment ook afwegen: wat is het ambitieniveau wat we met dat gebied hebben? Of nou, wat is het uitvoeringsniveau? Het ambitieniveau dat is duidelijk, dat staat in het ontwikkelkader, maar we zien Pagina 22 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

ook in RijswijkBuiten, daar kun je verschillende invullingen aan geven. Ik denk dat het heel belangrijk is om dat kwaliteitsniveau absoluut hoog te houden, maar we moeten natuurlijk ook altijd in ogenschouw houden, kunnen we dat betalen? Honden en katten. Die wonen ook voor een heel groot deel in appartementen. Maar het is een gebied wat heel mooi, zoals u terecht zegt, langs de Vliet zit. En als je onder de A4 doorloopt, zit je zo in het Elsenburgerbos. Daar verschillen de meningen over natuurlijk. Dat is op dit moment heel rustig. Ik denk dat, dat wel uitnodigend is om daar veel meer gebruik van te maken. En datzelfde geldt voor het Wilhelminapark, maar ik denk dat die basisvoorwaarden er absoluut zijn in de buurt om gebruik te maken van recreatie voor mens, maar ook voor het rondje met de hond. D66, stiltegebied, daar heb ik een en ander over gezegd. Dus dat is duidelijk wat voor een gebied het moet worden en dat moet ook duidelijk zijn in de marketing van het gebied op het moment dat woningen worden verkocht. Water en biodiversiteit, bevestiging daarvan dat dat zeer belangrijk is. En de aandacht voor een goede leefomgeving voor de huidige ondernemers en de bewoners die zit hem dus onder andere in de plannen die wij maken, maar ook in het contact wat er is. Ten aanzien van de mobiliteit is CDA plan B.

In zijn algemeenheid denk ik dat we meer moeten denken in verschillende scenario's en een strategie die wij onlangs nog hebben vastgesteld, namelijk de mobiliteitsstrategie waarbij u een heel denkkader eigenlijk heeft aangegeven op het moment, hoe wij om moeten gaan, dat wij drukte ervaren. En dat denkkader is heel breed en dat gaat over het inzetten van fietsen, het gaat over maatregelen voor voetgangers, het gaat over maatregelen, dan kan ik ze allemaal nagaan. Maar de mobiliteitsstrategie geeft een heel duidelijke denkrichting aan op het moment dat er blijkt dat het gebied vol loopt of dat het niet goed gaat met parkeren, wat wij dan moeten doen om dan een antwoord te geven. Een belangrijke onverwachte in dat hele gebeuren, dat wil ik toch wel noemen, is de A4. En de wel of niet verbreding van de A4, want dat zal, denk ik, wel echt een impact hebben op Rijswijk in zijn algemeenheid. Niet alleen op dit gebied Veraartlaan, Plaspoelpolder, maar ook op de Prinses Beatrixlaan. Daar zijn we op dit moment mee bezig van: hoe gaat zich dat ontwikkelen? Wat zijn de effecten? Er zijn heel analyses van gemaakt zowel als het doorgaat als het niet doorgaat.

En dat is, denk ik, nog wel een apart scenario waar we ook over komen te spreken in de raad van hoe gaan we daarmee om, met die effecten van het niet doorgaan, zoals ook het huidige, of in ieder geval de voorgenomen kabinet niet van plan is, die A4 op korte termijn alsnog te verbreden. Dus mobiliteitsstrategie is het antwoord en voor de A4 moeten we apart kijken. Kan ik garanderen dat het middengebied gerealiseerd gaat worden? Daar heb ik al een antwoord op gegeven in de zin van dat binnen de financiën we moeten kijken hoe we dat ambitieniveau gaan realiseren. Sta ik nog achter een masterplan? Dat is natuurlijk absoluut het geval. En betaalbare woningen. Wat is betaalbaar? Dat is natuurlijk een enorme discussie. Voor iedereen heel anders. Twee dingen. Je ziet, we volgen daarin het ministerie wat op dit moment nog bestuurd wordt door de CDA-minister Hugo de Jonge en die, die criteria heeft gezet. We hebben de WBI-subsidies, die zijn een ongelooflijke een sterk instrument om ook gemeenten te dwingen om betaalbare woningen te bouwen. De ontwikkelaars kunnen zelf nog bepalen, worden dat huurwoningen of worden dat koopwoningen. En je zag, en dat is het tweede ding. Dus één was: wij houden ons aan die landelijke richtlijnen. Het tweede ding is: als je nu kijkt naar het Harbour House, Burgemeester Elsenlaan 321.

Dat is ontwikkeld eigenlijk als huurwoningen, allemaal huurwoningen, maar feitelijk omdat er geen grote belegger gevonden kon worden is het verkocht. En dat is heel succesvol geweest. Honderdtweeënveertig appartementen. En dat waren zelfde criteria eigenlijk, maar dat waren ook woningen die al begonnen bij tweetwintig, tweedertig meen ik. En dat waren dus een enorm succes, want meer dan elfhonderd aanmeldingen voor die woningen, voor honderdtweeënveertig woningen. En dat was dus ruim ook woningen onder die NHG-grens. Want ik ben absoluut met de heer Van Enk eens, en daarom was ik ook zo blij met dat Harbour House project, want er is een gigantische grote behoefte aan goedkope koopwoningen ook. Dus we zullen zien hoe dat verder gaat met de Urbanparks en Harbourparks, maar de ontwikkelaars weten en Pagina 23 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

hebben ook gezien dat, dat een heel succesvol product is wat verkoopt en dat is toch commercieel gezien belangrijk voor een ontwikkelaar. Dan zie ik het Rijswijks Belang waar ik niet direct vragen heb gehoord, maar wel een aantal opmerkingen. Ten aanzien van de parkeergarage wil ik dan nog zeggen: die parkeerregulering is dus op een vrij afgebakend moment op de dag. Voor de rest kan je gewoon gratis parkeren op straat bij de voorzieningen die er zijn. Dat zeg ik ook tegen mevrouw Harmsen ten aanzien van de ontwikkeling die hier in plint zijn. De parkeergarages die zijn bedoeld voor inwoners, dus dan heb je een parkeergarage en voor de bezoekers van die inwoners. Dus die hebben daar een plek en als daar geen plek is, dan kan je altijd nog op straat parkeren als daar dan plek is. Dus in die zin is dat geborgd. BvR, blijf in contact met de bewoners, dat heb ik denk ik al meerdere malen nu gezegd, maar dank voor dat aandachtspunt. Zet het kader goed neer, vond ik van de opmerkingen van de heer Van Dam. Een vooruitblik naar de komende, komend jaar en wat er allemaal voorbij gaat komen, dat is inderdaad vrij stevig van al die ontwikkelkaders die we hebben vastgesteld, die nu daadwerkelijk naar de uitvoering toe gaan. Bereikbaarheid heb ik een en ander al over gezegd. Een stapje verder ten aanzien van mobiliteit, dat zou kunnen. Ik ben ook benieuwd waar Wij. Rijswijk zelf aan denkt.

En wat ik ook tegen de heer Van Enk heb gezegd over de richting waar dat dan op zou moeten gaan, dat heeft u zelf vastgelegd in de mobiliteitsstrategie. Dus dat nodigt uit voor het stapje verder wat we zouden kunnen gaan op een moment dat het gebied het niet aan kan. Zijn de afspraken ten aanzien van de parkeergarage, de mobiliteitshub zijn die waterdicht? Ja, die zijn waterdicht. Wij vragen die contracten ook op die zijn gemaakt, zodat de woningbouwontwikkelingen daadwerkelijk plekken hebben daar. En we kijken ook dat, dat daar geen dubbeltellingen zijn. Maar u verwijst ook naar: kunnen we zo'n situatie, zoals nu in RijswijkBuiten is ontstaan en inmiddels landelijke media aandacht heeft gekregen over de beroepsprocedures, kunnen we die voorkomen? Nee. Want iedereen heeft het recht om in bezwaar, beroep en hoger beroep te gaan. En dat maakt niet uit of het over parkeren gaat of over biodiversiteit of over andere normen. En daarom, je ziet het op meerdere plekken in het land, dat die beroepsprocedures heel lang zijn, dat er heel veel rechten zijn en dat er ook steeds meer gebruik gemaakt van worden. Terwijl je ook ziet dat die veel casussen het dan bij het hoger beroep helemaal niet halen en dat uiteindelijk gewoon het enige resultaat dat bereikt is, heel lang vertraging en gefrustreerde inwoners.

Daarom doen meerdere wethouders in het land een oproep van: ga voort met het invoeren van de Wet op de regie op de volkshuisvesting, omdat daar een of andere wordt afgesproken over die beroepsprocedures. Dan ten aanzien van de voorzieningen. Wij hebben daar regie, voeren we daar op, omdat we wel echt hebben afgesproken per vierkante meter eigenlijk, of in ieder geval hoeveelheden vierkante meter, hoe moet die plint eruitzien, hoeveel ruimte is er voor horeca, hoeveel ruimte moet er voor fietsenstallingen zijn, willen we ook graag in de plint hebben, omdat het dan makkelijker wordt voor inwoners om daadwerkelijk ook gebruik te maken van die fietsenstalling. Maar voor de overige voorzieningen laten we dat over aan wat de markt, en dat trek ik dan heel breed, denkt wat er interessant is om daar te vestigen. Dat zouden bijvoorbeeld zoals in De Generaal, we hebben gezien in de Bogaard, zomaar een tandarts kunnen zijn die zich daar vestigt. En als ik naar mevrouw Harmsen kijk ten aanzien van: wat is nou de kern ook van het feit dat we die voorzieningen graag dichtbij willen hebben? Dat is dat mensen, dat we die lange vervoersbewegingen of die lange afstanden willen voorkomen. We willen nabijheid organiseren. Dat was de keuze één in de mobiliteitsstrategie.

Zodat de behoefte om de auto te pakken er eigenlijk niet meer is, omdat je om de hoek je tandarts bijvoorbeeld hebt zitten of je horeca of je supermarkt et cetera. In die zin is dat gebied heel goed, maar terecht zegt u: als je dan een heel slecht ter been bent, dan moet je eigenlijk wel heel dichtbij komen. Ten aanzien van de…We weten niet wat er gaat komen in die plint, daarom is afgesproken dat de maximale parkeernorm die we hebben afgesproken, genomen moet worden om rekening te houden met de parkeervoorzieningen en over laad- en losplekken om het oneerbiedig te zeggen, daar moet er nog in die openbare inrichting rekening mee worden gehouden. Pagina 24 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

Daar kunnen we nu nog niet op vooruit lopen. Dan ben ik redelijk tegen het einde gekomen. Ik denk, sterker nog, dat ik voor mijn termijn op het einde ben gekomen. Dan laat ik mijn concluderende statement voor de tweede termijn. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van de Laar, voor de uitgebreide beantwoording van de vragen. Ik hoop dat alle vragen zijn beantwoord en wellicht ook de zorgen zijn weggenomen. Is er behoefte aan een schorsing? Ik zie dat mensen af en toe weglopen, dus ik kan ook voorstellen om te schorsen, maar we kunnen ook doorgaan naar de tweede termijn. Tweede termijn? Schorsen en tweede termijn, hoor ik. Misschien is het dan goed toch om de tweede termijn te doen en dan iets langer te schorsen. Dat lijkt mij een beter voorstel. Even kijken. Aan wie kan ik het woord geven? De heer El Majjaoui…In de tweede termijn. Prima. Alleen de volgorde is bij mij de heer Loof als eerste. Wilt u het woord voeren? Dat is niet het geval. Dan ga ik gewoon op basis van dat u uw hand opsteekt, dan geef ik eerst het woord aan de heer El Majjaoui. De heer El Majjaoui: Dank, voorzitter, voor het woord en dank voor de beantwoording en dank dat u alsnog met de betrokken ondernemers alsnog in gesprek gaat voor de invulling van fase 2. Uiteraard binnen de gestelde kaders en toelaatbaarheid. En ik heb nog een aanvullende vraag voor wat betreft de ontwikkelingen.

Er is gekozen voor bestemming gemengd in plaats van wonen. Maar er wordt ook gesproken over een complex dat voor senioren gerealiseerd gaat worden. Hoe verhoudt zich dit tot een beter woon- en leefklimaat voor met name deze doelgroep? En hoe waarborgt dat u de woningen op een verantwoorde afstand van bedrijven wordt gerealiseerd? Hoe gaat u de toekomstige inwoners duurzaam beschermen tegen onder andere geluidshinder? De uitgevoerde akoestische onderzoeken zijn slechts indicatief en niet representatief voor de werkelijkheid of de toekomst. En hoe waarborgt u dat de bestaande bedrijven hun bedrijfsvoering in alle rust en zonder klachten van de toekomstige inwoners kunnen continueren? De overige vragen over de geluidsnormen had u schriftelijk beantwoord. Tot zover zijn mijn vragen. Dank. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer El Majjaoui. Dan kijk ik naar de heer Van Dam van Wij. Rijswijk. De heer Van Dam: Dank u voorzitter. Ik ben blij dat de wethouder het met ons eens is in ieder geval dat de stad best wel onder druk staat. Dat er ook heel veel , zoals die mobiliteit, zoals die voorzieningen, hij noemde volgens mij ook nog huisartsen, onze wegen vol staan, volgens mij nam hij zelfs het woord verloedering van sommige plekken in onze stad in de mond. Ik ben blij dat u dat ook ziet.

Maar u zei ook van: we kunnen dat pas gaan uitvoeren, die plannen om dat te verbeteren, op het moment dat we daar de leges voor krijgen van de ontwikkelaars, van de ondernemers die gaan investeren in onze stad. En op het moment dat we dus zo'n bestemmingsplan zoals vanavond door de raad heen voeren, dan pas krijgen we de financiële middelen om die verbetervoorstellen te gaan doen. Maar daarvan denk ik wel van: dat is eigenlijk een klein beetje de omgekeerde wereld. Want wat ik graag zou willen zien is dat we op het moment dat we nu ja zeggen tegen die driehonderd zoveel woningen die we gaan plaatsen, dat we ook al een idee hebben over hoe we dan omgaan met die voorzieningen die we willen hebben in onze stad en hoe we dan omgaan met die weg die waardoor de Rijswijker bij zijn woning terecht kan. En dat dat dus niet een 1-2'tje is, maar een 1-1. En dan snap ik, dat we nog steeds de middelen daarvoor niet hebben, want ik snap de procedurele gang van dat we pas leges krijgen op het moment dat we akkoord geven. Alleen dat heeft nog niks te maken met de planvorming daarvoor. En dat heeft denk ik ook een beetje te maken met wat mevrouw Van Maarseveen zei, want ik vond de eerste termijn van GroenLinks heel goed. Volgens mij zei zij van: we hebben een heel mooi plan met heel veel biodiversiteit, voor heel veel ruimte voor groen en voor leven enzo.

Maar goed, als je dat echt wil, dan moet je eigenlijk van tevoren toch weten waar je dat dan precies wilt hebben. Want wat je nu vaststelt, dat staat echt vast en dan kan je straks niet meer terug. En als je daarmee je nieuwe plannen voor die biodiversiteit en voor dat Pagina 25 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

groen in de weg zit, dan is het te laat. Een klein voorbeeldje daarvan, dit is enkele maanden geleden, toen we volgens mij in het provinciehuis zaten en toen hadden we het over Pasgeld-West. Toen heb ik met D66 hebben we een motie ingediend om financiering voor de bos- en parkloper te krijgen, want die waren daar ook niet in meegenomen. En dat was wel een ontzettend belangrijke groenader voor dat gebied, die juist voor dat mooie leefgebied zou kunnen zorgen. Maar omdat we de financiering niet hadden, was die niet ingetekend. Dat moesten wij er dan inplempen. En daarmee ben ik dus ook bang voor dit gebied, dat we hele mooie ambities hebben, maar dat puntje bij paaltje, als het over een paar maanden meer duidelijk is, dat we al die ambities en dat hele mooie leefgebied niet hebben. En dat is jammer. En dat is niet alleen voor het groen wat mevrouw Van Maarseveen zei, maar dat is ook voor het verkeer. De VVD gaf nog aan: we gaan monitoren. Maar eigenlijk zou je toch nu al willen weten wat je daaraan gaat doen en niet straks over een paar maanden weer erachter komen dat de hele Plaspoelpolder er nog erger voor staat dan het al nu staat. Want ja, nu is het nog een blank canvas, een mooi wit doek waar we op kunnen schilderen. En straks staat er in ieder geval bij het Havengebied, bij de Urbanparks, staat er een heel groot gebouw waar je niet meer doorheen kan.

En dan vraagt… De voorzitter: Mijnheer Van Dam, ik zie dat mevrouw Woudstra wil interrumperen. Mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra: Als ik het nou even goed hoor, dan noemt u het gebied Plaspoelpolder, waar nu al de bedrijven zitten en die ondernemers zitten en waar leegstand is, een blank canvas, waar de gemeente zoveel invloed op heeft? De heer Van Dam: Ja… De voorzitter: Mijnheer Van Dam, via de voorzitter. Mijnheer Van Dam. De heer Van Dam: Voorzitter, dat bedoel ik, ja. Nu is het nog onaangetast. We gaan daar straks met, het zal niet zestien, ik heb het getal ook niet, maar we gaan daar volgens mij iets van acht tot tien woningbouwprojecten neerplaatsen. Dat betekent dat er straks, en nu nog niet, maar straks ontzettend veel vrachtwagens en weet ik veel wat dat gebied inrijden. En dat lijkt me dan ook het juiste moment om die aanpassingen in de Plaspoelpolder te doen met betrekking tot de bereikbaarheid. En niet pas daarna, want dan staan al die nieuwe gebouwen er straks al. De voorzitter: Mevrouw Woudstra, tweede interruptie? Mevrouw Woudstra: Dan wil ik graag benadrukken dat wij het nu zien als een gebied waar ondernemers zitten en waar veel bedrijvigheid kan komen, maar niet iets waar nu zomaar door de gemeente lukraak getekend kan worden met alle bevoegdheden en geld vanuit de gemeente, dus om dat dan maar even te bestrijden. De voorzitter: Mijnheer Van Dam.

De heer Van Dam: Mevrouw de voorzitter, ik zeg ook niet dat we lukraak gaan tekenen, ik zeg dat het heel logisch is dat als je het hele gebied op de schop gaat gooien, dat je daar ook meteen je mobiliteitsplannen bij betrekt. En dat je daar in ieder geval nu een oplossing voor moet hebben. En waar ik nu de indruk van krijg is dat we het nu maar ja zeggen tegen zoveel duizend woningen in dat hele gebied en dat we daarna gaan verzinnen hoe we de mobiliteit gaan inrichten. En als dat is waarvoor D66 wil kiezen, prima. Maar dat is niet waarvoor Wij. Rijswijk zouden willen kiezen. De voorzitter: Mijnheer Van Dam, wilt u verder gaan?

Pagina 26 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

De heer Van Dam: Zeker. Ja, een paar punten die ik nog heb gehoord in de eerste termijn van andere partijen. Ik hoorde het CDA over betaalbare woningen. Daar schrok ik toch wel van. Want ook de ambitie voor Wij. Rijswijk is om daar betaalbare woningen voor Rijswijkers te bouwen. Dat was volgens mij ook de ambitie van het plan. En als dat klopt, wat de heer Van Enk zegt over de NHGgrens en onze betaalbare woningen worden een half miljoen of althans maximaal een half miljoen. Dat mag die ondernemer zelf invullen voor hoeveel hij woningen gaat verkopen. Dan bestempelen we dat niet meer als heel erg betaalbaar. En ik had toch nog een laatste vraag, na al onze mededelingen aan de wethouder. We hoorden u zeggen dat de verbreding van de A4 ook bij het nieuwe kabinet niet doorgaat, maar wij vonden wel net een artikel dat het wel doorgaat. Dus ik zou er toch wel graag wat opheldering over willen hebben, aangezien het, zoals de wethouder zelf zegt, ook enorm belangrijk is voor ons gebied. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam, voor uw tweede termijn. Dan kijk ik naar de heer Van der Veer van de Partij van de Arbeid, geef ik u het woord. De heer Van der Veer: Dank u wel, voorzitter. Wethouder, bedankt voor de beantwoording in eerste termijn. Ik wilde graag terugkomen op de toezegging dat wij nog beantwoording krijgen over de overige vragen betreft de Wet betaalbare huur.

Zouden wij een globale schatting, want dat hoeft niet op de woning nauwkeurig, procent nauwkeurig, een schatting kunnen krijgen en wanneer? Zodat we het eventueel kunnen gebruiken bij ons komende kaderdebat, want daar willen we graag dat soort cijfers voor gaan gebruiken. Uw buurgemeente heeft naar aanleiding van de aanname van deze wet in ieder geval een globale of een vrij reële schatting kunnen maken wat het voor de gemeente Den Haag geldt. Betreft de afspraak, u heeft de afspraak met de ondernemers over het aantal woningen van vijfentwintighonderd stuks, Ook voor de Partij van de Arbeid is dat, het cijfer staat hard. En wij komen daar in ieder geval nog over te spreken in fase 2. Want in fase 2 gaan we nog een gedeelte, ik geloof zo'n vierhonderd woningen, kunnen we daar nog aan toevoegen. Zodat we op die vijfentwintighonderd woningen komen. Maar ook Partij van de Arbeid houdt u vast, het staat nu vast, hard, maar dat het hard blijft in de verdere ontwikkeling van dit hele gebied. Partij van de Arbeid is zeker ook blij qua ontwikkeling dat ook de investeerders zien dat zij eventueel de woningbouwverenigingen nodig hebben om hun business case rond te krijgen. Wij juichen toe, we hopen dat de gemeente ook dat stimuleert, dat er in ieder geval bij Urbanparks en wellicht bij de andere, sociale woningbouw komen.

Er stond nul in de cijfers en dat worden er, als er mee zit, honderdtwintig, heb ik begrepen. Dat juichen we alleen maar toe. Ook de ontmoetingsruimte die in het plan wordt benoemd, want dat betekent: er kunnen ouderen gaan wonen, er komen empty nesten leeg, waardoor we weer een mooie doorstroming krijgen in ons Rijswijk van grotere woningen. Dus dit soort ontwikkelingen zien wij graag en we hopen dat de wethouder daar eventueel aan meehelpt. Dat was het, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van der Veer. Ik wil graag het woord geven aan mevrouw Woudstra van D66. Mevrouw Woudstra: Dank aan de wethouder voor de beantwoording, ook voor mobiliteit. De mobiliteitsmotie kwam ook van ons, dus heel blij dat er in dit gebied daar heel veel aandacht voor is. We zien ook dat die aandacht nog nodig is. De verbetering van de fietspaden in het gebied, zeker goed in de gaten houden en mooi dat daar nu plannen voor komen en liggen, dat we daar hopelijk ook financiering voor krijgen, want dat was een van die belangrijke vragen waar we achteraan moeten blijven zitten. We hopen zeker dat de subsidies ook landelijk blijven komen en de gemeente daar goed zicht op kan houden, zodat we verder ook echt die ontwikkeling kunnen doen voor ook de leefbaarheid in die wijk. Stadsontwikkeling in een drukke stad is echt gewoon heel moeilijk, ook in wat je wanneer kan realiseren.

En ik ben blij dat we in Rijswijk daar een voorbeeld in zijn, daar lef in Pagina 27 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

kunnen tonen, maar ook dat we de problemen heel duidelijk In onze partijen, landelijk en regionaal, blijven aankaarten, welk risico we daarmee nemen en wat dat voor onze bewoners ook betekent. Ik ben blij dat de wethouder ook richting die bewoners daar aandacht voor blijft houden. Inclusief de aandacht voor de biodiversiteit, waar we ook moties over hadden. En om nog een keer te bevestigen of te roepen naar alle bouwers die ook mogelijk meeluisteren: we geloven de plaatjes niet zomaar. We zeggen hier niet zomaar biodiversiteit, natuurinclusief of leefbaar. Wonen doen we niet in stenen, maar ook in de omgeving. Dus dat daar daadwerkelijk ook gerealiseerd wordt wat er staat, daar willen we ze echt toe oproepen. En om dat echt samen met de gemeente te doen. Waarvoor dank. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Woudstra. Dan geef ik het woord aan de heer Van Enk van het CDA. De heer Van Enk: Dank u wel, voorzitter. Eerste punt, mobiliteit, hadden wij gevraagd om een toezegging voor een plan B. De wethouder legde uit dat voor al of niet verbreding van de A4 inderdaad wel scenario's worden bedacht. Hoe ga je met het ene om en hoe ga je met het andere om? Voor plan B over de mobiliteit rond het Havenkwartier verwijst hij echter naar de mobiliteitsstrategie. En we weten allemaal dat, dat een beleidsplan is, waarin je zeker niet kan aflezen wat plan B zou zijn voor het Havenkwartier.

Ons beleid is in Rijswijk eigenlijk dat we voetgangers de voorrang geven, dan fietsen, dan het openbaar vervoer, et cetera, en pas in de laatste plaats de auto. Maar het gaat hier nou juist om de autoproblemen die we verwachten. En ik zou hem dus nog een keer willen vragen: wilt u dan, in uw eigen woorden, met een B-scenario komen voor het Havenkwartier, wanneer al dat monitoren waar iedereen zich zorgen over maakt leidt tot de conclusie dat het zo niet gaat? Dat is één. Het tweede dat gaat over de aankleding in het middengebied. Als ik vraag over kan de wethouder ook garanderen op dit moment dat het hele masterplan kan worden uitgevoerd, dan bedoel ik eigenlijk ook vooral dat middengebied wat daarvoor nodig is en waar we nog een fase 2 verwachten. Hoe staat het daarmee? Want ik snap de financiering wel, dat elk plan wat we goedkeuren en waar gebouwd mag worden, daar draagt ontwikkelaar pondspondsgewijs aan het aantal woningen ook een bedrag af voor de inrichting openbaar gebied. Dat is allemaal prima. Maar we hebben dat gebied ook nodig. Anders worden het parkjes rond de nieuwe te bouwen flats, maar mijn zorg zat hem dus in de garantie dat we het masterplan zoals hij is gepresenteerd kunnen uitvoeren. Ook qua ruimte dus en overeenstemming met alle betrokken ondernemers. En het derde, de betaalbaarheid.

Ik ben blij dat de heer Van Dam daar ook nog even aan refereert, want verder kreeg ik de indruk in deze raad dat mensen me helemaal niet hebben gehoord of het allemaal wel goed vinden. De heer Van der Veer spreekt nog steeds de vrome wensen uit dat daar ouderen gaan wonen en een woning achterlaten in Rijswijk, et cetera. Maar met deze bedragen voor die relatief kleine woningen denk ik dat, dat helemaal niet gaat gebeuren. Ik geloof wel, zoals de wethouder zegt, dat de woningen uiteindelijk wel verkocht zullen worden. Maar aan wie? Het was ons toch te doen om die doorstroming en om ook starters een kans te geven in dat gebied te gaan wonen. En ik heb geen antwoord gekregen op de vraag hoe wij starters in een woning tussen de viereneenhalf en de vijf ton volgend jaar gaan krijgen. Ook als er nu al om de hoek bij wijze van spreken woningen voor tweetwintig à tweedertig worden verkocht. Dan zal een ontwikkelaar daar compensatie in hebben gekregen op een ander terrein. Dat zijn dus de oude bedragen. Het gaat mij om de nieuwe bedragen voor volgend jaar. Ik hoorde ook nog even zeggen: er kan een deel worden verkocht aan woningcorporaties. Daar kan een ontwikkelaar zijn case mee rondkrijgen.

Toch even voor de zekerheid de vraag aan de wethouder: hoe werkt dat nou? Ik kan niet anders zien dat als je een deel van je te bouwen woningen aan een woningcorporatie verkoopt, dan heb je enerzijds wel de zekerheid van je afzet, maar is het anderzijds tegen vastgestelde prijzen waarvoor een woningcorporatie kan bouwen en ze lage huur kan bouwen. Pagina 28 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

Lagere huur dan die wij vereisen. En dan zal die dat dus op andere delen van zijn bouw goed moeten maken. Net zoals wij vorige maand nog, bij meerderheid althans, hebben ingestemd met een plan om in Pasgeld wat sociale woningbouw toe te voegen en waarbij de wethouder uitlegde dat alle andere woningen, de betaalbare woningen, pondspondsgewijs wat duurder worden. En dan zeg ik: daar ga je dus met je mooie beleid om mensen in Rijswijk een kans te geven een huis te kopen. Dan gaat het gewoon de bietenbrug op. En ik zou graag een reactie daarop willen hebben, want dan blijf ik de vraag stellen: waar doen we het anders voor? En dan kijk ik ook naar andere fracties, niet alleen maar naar Wij. Maar wat vinden we daar dan van? Waarom doen we dit dan, dit bouwen. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Enk. Ik zie mevrouw Kames, Rijswijks Belang. Mevrouw Kames: Dank u wel, voorzitter. Wethouder, bedankt voor de beantwoording die bijna een half uur duurde. Maar waarin u ons niet heeft kunnen geruststellen, betreffende onze zorgen. En ook de zorgen van de andere partijen. Zoals de infrastructuur, het wonen en werken, gaat dat wel allemaal samen? De betaalbaarheid van de woningen, wat net al de heer Van Enk het over had. En dan ook nog de voorzieningen en het parkeren. Dus er is bij ons nog heel veel vragen. En dat het voor ons nog wel eventjes wordt of wij wel of niet gaan akkoord gaan.

De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Kames. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Harmsen van de ChristenUnie. Mevrouw Harmsen: Dank u wel, voorzitter. Ik heb nog twee vragen die opkomen uit de eerste beantwoording. U zei dat het laden en lossen, daar moeten we nog rekening mee gaan houden. Dat is dus wel mogelijk als wij dus daarvoor een speciale vergunning of zoiets voor regelen? Mocht een gezondheidscentrum bijvoorbeeld van plan zijn zich te gaan vestigen in die plint en daarvoor bepaalde ruimte nodig heeft, dan zal de gemeenteraad aan zet zijn om daar mogelijkheden voor te scheppen? Dat is de eerste vraag. De tweede vraag gaat eigenlijk over hetzelfde wat de heer Van Dam zei over de financiering van het groene ommetje. Dat is geregeld in Pasgeld met een aparte motie. Ik vraag me af of we dat ook niet bij Harbourparks op die manier zouden moeten doen, om het echt vast te stellen? Want er is wel geld, leges zullen opbrengsten geven. Maar dan kunnen we ook zeggen: dat moet naar de algemene reserve. Wat houdt ons tegen om dat te doen? Het is ook een beetje de vraag aan de raad van moeten we dat ook niet even apart vastleggen in een motie dat het groene ommetje of zoiets wel gefinancierd gaat worden met de opbrengst. Het is een vraagteken. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Harmsen.

Ik zie dat, mijnheer Van Enk u wilt reageren? Op wie? Op mevrouw Harmsen? De heer Van Enk: Ik wil onnodige vragen voorkomen. Het is contractueel vastgelegd dat elke bouwer bijdraagt aan dat groen. Dat moet de gemeente daar ook aan besteden. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Enk. Dan kijk ik naar mevrouw Van Maarseveen van GroenLinks. U wilt ook het woord voeren? Mevrouw Van Maarseveen: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik wilde eigenlijk in reactie op een aantal andere partijen, met name Wij. en het CDA, want het lijkt nu net alsof het één grote gigantische puinzooi gaat worden in het Havenkwartier. En over die beeldvorming wil ik eigenlijk wel graag iets zeggen, want wij zijn eigenlijk wel blij met de plannen die er nu liggen. Wij zien dat het college alle beschikbare middelen inzet om er een leefbare, groene wijk van te maken. En het is een versteend gebied, dus alles wat er gebeurt, daar wordt het alleen maar beter van. Wat we eigenlijk nu horen is

Pagina 29 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

een rij excuses om nee te kunnen zeggen. Wij vroegen ons af: hoe zouden de andere partijen het aanpakken als ze het voor het zeggen zouden hebben? De voorzitter: Ik zie dat u, mijnheer van Dam, u wilt interrumperen. De heer Van Dam: Ja, dat staat toch in schril contrast met uw eerste termijn waar ik nog van zei dat het hartstikke leuk was. Toch jammer. Nee, wij maken niet duizend excuses om nee te stemmen. Wij stellen hier heel duidelijk de vraag: moet je dit willen voor Rijswijk? En u, om even uw eigen eerste termijn aan te halen dat u zegt heel veel over het groeninvulling en over de leefbaarheid en over alle dieren die daar dan nog wel of niet mogen leven, waar ik het in principe helemaal mee eens ben. Alleen mijn punt, mijn hele punt was dat we dat dus niet borgen. We weten nu zeker, als we hiervoor stemmen dat we die driehonderd zoveel woningen gaan plaatsen maar we weten helemaal niks zeker over bijvoorbeeld uw groenambities. En dat gaat niet alleen over groen, dat gaat ook over mobiliteit en dat gaat ook over de faciliteiten. Dus mijn vraag is: u bent de partij voor groen en u bent de partij voor een leefbare omgeving voor Rijswijk, dat stond ook in uw verkiezingsprogramma. Hoe kunt u dan instemmen met een plan waar dat allemaal niet geborgd is en alleen geborgd is dat we gaan bouwen. De voorzitter: Mevrouw Van Maarseveen. Mevrouw Van Maarseveen: Dank u wel, voorzitter.

Heel fijn dat de heer Van Dam ons nog even herinnert aan ons verkiezingsprogramma en het groen wat in onze naam staat. Waar het in principe om gaat, is op dit moment, het is een verstedelijk gebied waar eigenlijk bijna geen groen te ontdekken is en wat, als het goed is wat u ook zegt, door deze ontwikkelingen groener en beter gaat worden. En we hebben zojuist van de wethouder gehoord dat er een aantal manieren zijn om ervoor te zorgen dat het groen wel geborgd gaat worden en daar gaat het ons uiteindelijk om. Waar we ons tegen verweren is het feit dat zoals u het brengt lijkt het net alsof het een gigantische zooi gaat worden en daar willen we graag iets over zeggen. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Maarseveen. Ik zie nu meerdere handen, maar mevrouw Woudstra wil ook een interruptie plegen. Dus ik wil nu gelegenheid geven, nadat mevrouw Van Maarseveen heeft gereageerd op de heer Van Dam, nu het woord aan mevrouw Woudstra. Want dat is wel de volgorde van hoe het moet voorlopen. Mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra: De heer Van Dam houdt aan dat er nu niks gebeurt en niks zeker is. We hebben van alles vastgesteld in visies, in contracten, in het geld dat gaat komen, in hoe groen het moet worden, in de moties, in gezamenlijk ingediende moties en amendementen. Het college weet heel goed wat ze daar aan het doen is. Er wordt zeker naar biodiversiteit gekeken.