Concept verslag Raadsvergadering 21 juni 2022

En in een groter geheel van mobiliteitsvisie komt er ook een nieuwe parkeernormennota en die mobiliteit maakt daar onderdeel van uit. Dus die strekking nemen wij zeker mee. Mevrouw Harmsen: Ik wil even interrumperen. De voorzitter: Mevrouw Harmsen. Mevrouw Harmsen: De Van Vredenburchweg is nu al betaald parkeren in een bepaalde wijk, dus er zit al een parkeervisie op. De heer Van de Laar: Niet overal is dat het geval en er zit een parkeervisie op, maar die moeten we dus herijken. Pagina 16 van 43

Concept verslag gemeenteraadsvergadering 21 juni 2022 Mevrouw Harmsen: Maar ja. De voorzitter: Oké, ik stel voor de beraadslaging nu af te sluiten. Dan gaan we nu over tot de besluitvorming. Ik begin bij het amendement door GroenLinks en een aantal andere fracties ingediend. Zijn daar staan verklaringen bij af te geven? Heeft u allemaal al gedaan eigenlijk. We gaan nu stemmen. De heer Van Enk heeft gezegd … Nee, wacht even. Mevrouw Koegler. Mevrouw Koegler Böhm: Dank u wel, voorzitter. Ja, u was erg snel. Ja, mijn fractie zal tegenstemmen. Het is goed dat er na twaalf jaar stappen gezet worden in de ontwikkeling. Dat juichen we ook zeker toe. Maar Rijswijks Belang ziet op dit moment een te groot risico. De voorzitter: Als er verder geen stemverklaringen zijn, dan gaan we nu … Mijnheer Van Dam. De heer Van Dam: Ja, ik wou een korte stemverklaring ook maken die identiek is aan de vorige spreekster. Wij vinden het plan an sich mooi, maar zien ook te veel risico’s. En daarom zullen wij tegenstemmen. De voorzitter: Oké, dat waren de stemverklaringen. Dan gaan we nu stemmen. Ik weet niet hoe de procedure nu loopt. U kunt volgens mij op de knop drukken. Klopt dat, griffier? De stemming is geopend. Er moet nog één stem worden uitgebracht. De heer …: Mevrouw Bentvelzen, die stemt niet mee. De voorzitter: Goed, ik zie hier een uitslag op het scherm. Voor, twintig.

Tegen, wat is het, tien? Daarmee is het amendement aangenomen. En wij missen ergens één stem. I can’t help it. Oh ja, ja, van Bentvelzen. We maken aantekening dat mevrouw Bentvelzen ook voor het amendement was. Dan zitten we op 31. Dan gaan we verder met de motie. De motie wordt nu voortgezet. Zijn daar nog stemverklaringen bij te geven? Zijn er niet. Dan gaan we nu stemmen over deze motie. De loketten zijn open, denk ik. De heer …: Alleen de heer Dolmans moet nog stemmen. Rens Veerman. Ja. De voorzitter: Ja, we hebben de uitslag. Tegen hebben gestemd 21, voor negen. Daarmee is de motie verworpen. Dan gaan we nu besluiten over het voorstel als zodanig. De heer Van Enk heeft om hoofdelijke stemming gevraagd. Wacht even. Wat is er niet goed? De heer …: Punt maken. Volgens mij staat de Partij van de Arbeid niet in het lijstje. En de vorige stemming ook al niet. De voorzitter: Ik tel dertig stemmen. Mevrouw Bentvelzen kan even niet meedoen. De heer …: In het lijstje van partijnamen. De voorzitter: Dus wat is … Wat is het probleem? De heer …: Ja, dit is beter. De voorzitter: Maar klopt de uitslag nog? Ja. Ja, er is hoe dan ook een meerderheid tegen de motie. Daarmee is die verworpen. Dan gaan we nu over tot besluitvorming over het voorstel, inclusief amendement. De heer

Pagina 17 van 43

Concept verslag gemeenteraadsvergadering 21 juni 2022 Van Enk heeft gezegd: ik wil mondeling hoofdelijk stemmen. Dat gaan we dus doen. Ik vraag even nog of er nog stemverklaringen zijn af te geven. De heer Van Enk doet een stemverklaring. De heer Van Enk: Ja, ik begrijp dat een aantal partijen hier vanavond veel vertrouwen heeft in de projectontwikkelaar. Ik ken de projectontwikkelaar helemaal niet, dus ik ga daar niks over zeggen. Maar ik vind het wel heel onverstandig dat wij het stuur nu uit handen gegeven en ik heb ook niemand eigenlijk horen betogen waarom het na twaalf jaar zo’n probleem is om twee, drie maanden te wachten totdat we het bestemmingsplan gewoon goed kunnen vaststellen. De heer …: Voorzitter, dit is een derde termijn. De voorzitter: Nee, we gaan niet debatteren. De stemverklaring is kort en bondig. Ik heb het gehoord. De heer Van Enk: Wil ik graag een hoofdelijke stemming. De voorzitter: Zijn er nog anderen die een stemverklaring willen afleggen? Mijnheer Sleddering. De heer Sleddering: Ik wil graag een vraag aan u stellen. Wat is het verschil tussen een hoofdelijke stemming en een stemming zoals we elektronisch doen, die per lid van de raad zichtbaar op het scherm is? Ik vind het echt, het kan allemaal, het mag allemaal, maar het is buitengewoon inefficiënt. De voorzitter: Goed, dit was een opmerking over de oren. Ik sta dat wel toe.

Volgens mij moeten we dit maar eens in het presidium bespreken bij het hoofdstuk besliscultuur. Dan gaan we nu over tot de hoofdelijke stemming. Ja, het geeft ook wel wat dramatiek. Dat hoort er ook bij. Ik kan dat wel begrijpen. De griffier leest dus uw naam voor, dat begint het bij de heer Braam, hebben we net besloten. En dan zegt u maar voor of tegen. De griffier heeft het woord. De heer Massaar: De heer Braam. De heer Braam: Voor. De heer Massaar: De heer Van Dam. De heer Van Dam: Tegen. De heer Massaar: De heer Dolmans. De heer Dolmans: Voor. De heer Massaar: De heer Van Enk. De heer Van Enk: Tegen. De heer Massaar: De heer Van ’t Eind. De heer Van ’t Eind: Voor. De heer Massaar: De heer Ezinga. Pagina 18 van 43

Concept verslag gemeenteraadsvergadering 21 juni 2022 De heer Ezinga: Voor. De heer Massaar: De heer Geleijnse. De heer Geleijnse: Tegen. De heer Massaar: Mevrouw De Haan. Mevrouw De Haan-Niesen: Tegen. De heer Massaar: Mevrouw Harmsen. Mevrouw Harmsen: Voor. De heer Massaar: Mevrouw Jansen. Mevrouw Jansen-Dirkx: Tegen. De heer Massaar: Mijnheer Kaffa. De heer Kaffa: Tegen. De heer Massaar: Mevrouw Kames. Mevrouw Kames: Tegen. De heer Massaar: Mevrouw Koegler. Mevrouw Koegler Böhm: Tegen. De heer Massaar: De heer Kruger. De heer Kruger: Voor. De heer Massaar: Mevrouw Van Maarseveen. Mevrouw Van Maarseveen: Voor. De heer Massaar: De heer El Majjaoui. De heer El Majjaoui: Voor. De heer Massaar: De heer Van Malsen. De heer Van Malsen: Voor. De heer Massaar: Mevrouw Van Nunen. Mevrouw Van Nunen: Voor. Pagina 19 van 43

Concept verslag gemeenteraadsvergadering 21 juni 2022 De heer Massaar: De heer Nunnikhoven. De heer Nunnikhoven: Voor. De heer Massaar: De heer Oelen. De heer Oelen: Voor. De heer Massaar: Mevrouw Oude Alink. Mevrouw Oude Alink: Voor. De heer Massaar: Mevrouw Prenger. Mevrouw Prenger: Voor. De heer Massaar: Mevrouw Schwencke. Mevrouw Schwencke: Voor. De heer Massaar: De heer Sleddering. De heer Sleddering: Digitaal en mondeling voor. De heer Massaar: De heer Veerman. De heer Veerman: Voor. De heer Massaar: Mevrouw Van der Weij. Mevrouw Van der Weij: Voor. De heer Massaar: De heer Weterings. De heer Weterings: Tegen. De heer Massaar: De heer Wit. De heer Wit: Voor. De heer Massaar: Mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra: Voor. De heer Massaar: De heer Zoghbi. De heer Zoghbi: Tegen. De heer Massaar: En mevrouw Bentvelzen. Pagina 20 van 43

Concept verslag gemeenteraadsvergadering 21 juni 2022 Mevrouw Bentvelzen: Voor. De heer Massaar: Dat is 21 voor en tien tegen. De voorzitter: Goed, de uitslag is tien tegen, 21 voor. Daarmee is het voorstel aangenomen. Met dank voor ieders inzet. 7.

Vaststelling verslagen 1 en 7 juni 2022 De voorzitter: Dames en heren, we gaan verder met agendapunt zeven. Als eerste de vaststelling van de verslagen van 1 en 7 juni 2022. Is dat akkoord? Nee? Mijnheer Nunnikhoven, u wilt een opmerking maken. De heer Nunnikhoven: Ja, in het verslag staat dat ik niet aanwezig was, maar ik was wel duidelijk aanwezig. En hoe u het ook zegt, ik heet Nunnikhoven en niet Van Nunnikhoven. Dat staat ook fout geschreven. De voorzitter: Excuus daarvoor. De heer Nunnikhoven: Nee, geen probleem. De voorzitter: Oké, wordt genoteerd. We zullen het nooit meer vergeten. Daarmee zijn denk ik de verslagen vastgesteld en kunnen besluiten. Ja? Aldus besloten. Dan krijgen we als eerste ingelaste punt, dat is een motie vreemd van de agenda van de heer Weterings over het informeren van de raad. Mijnheer Weterings. De heer Weterings: Voorzitter, dank u wel. Ik zoek hem even op, waar hij terecht is gekomen. Ja voorzitter, naar aanleiding van de wat eerdere commentaren wilde ik eigenlijk moet je eerder indienen op 7 juni. Maar goed, toen ging de raad over de zienswijze. Het gaat erom dat we eigenlijk steeds vaker, dat het steeds vaker voorkomt dat we via de media moeten vernemen als een raadsbesluit wordt genomen of als er vragen worden gesteld, dat het via de media bij de raad terechtkomt. Een vrij recent voorbeeld is de orgelman.

Daar zijn ook schriftelijke vragen gesteld door D66 en Rijswijks Belang op 17-05, dus ruim een maand geleden. Ja, nog steeds geen antwoord, maar via de media moeten vernemen dat het is opgelost, dat die man gelijk de zaterdag mocht staan en eigenlijk via Radio West en TV West mochten communiceren over de afdoening van de vragen. En ja, daar baal ik een beetje van. Dus we willen eigenlijk het huidige over het nieuwe college oproepen, probeer eerst gewoon netjes via de raad, het hoofdorgaan, ons te informeren als u over collegebesluiten praat of collegeplannen of in ieder geval schriftelijke vragen die in beantwoording staan. Gewoon eerst even netjes via de raad doet toekomen, dan de media. Dus ja, dat spreek we uit. Dan gaan we over tot de orde van de dag. Dank u wel. De voorzitter: Ja, op zich vind ik het goed dat ik hier als voorzitter van de raad, van het college en ook als portefeuillehouder communicatie op reageer. Ik begrijp dat u het punt wil aankaarten, maar er zitten meerdere kanten. Het is ook vreemd van de agenda. Ik zou u voor willen stellen deze motie aan te houden en verder te bespreken bij het bredere punt de bestuurscultuur. Ik wil er ook gewoon met het nieuwe college nog wel eens over spreken hoe we dit soort dingen gaan doen en dan past die in een bredere discussie.

Want natuurlijk moet het college de raad informeren en verantwoording afleggen, maar er zijn ook nog wel meerdere aspecten die daarbij een rol kunnen spelen. Grote belangen of spoed of anderszins. Dat zou ik wel in de beschouwing willen betrekken. Dus ik wil u vriendelijk vragen om de motie van vandaag aan te houden en dan bespreken we dat in een bredere strekking. Vindt u dat goed?

Pagina 21 van 43

Concept verslag gemeenteraadsvergadering 21 juni 2022 De heer Weterings: Voorzitter, ik begrijp ook wat u zegt, maar u zegt: ik begrijp wat u zegt. Dus u kan toch wel enigszins dan de toezegging aan ons doen dat we bij dit soort bijzondere punten toch eerst even drie keer nadenkt of u eerst de pers te woord staat en dan de raad. Het is gewoon eigenlijk een simpele vraag. U vraagt mij om aan te houden tot het volgende college. Ja, ik vind dat wel een goed punt. Dat gaan we doen. Dank u wel. De voorzitter: Oké, dan houden we hem aan. Ik vind het zeer respectvol wat u zegt. Dan kunt u ook zien wat het gewicht heeft in het bestuurlijk verkeer tussen raad en college. Dus we houden het aan, we komen erop terug. Dan gaan we daar dieper op in. Dank u wel. Het is even van de orde van deze raad af. Mijnheer Weterings nog. De heer Weterings: Een hele korte vraag. De schriftelijke vragen die al langer dan een maand openstaan, is ook een veel voorkomend iets, dat als we binnen vier weken schriftelijke beantwoording. De orgelman draait al weken en wij hebben de vraag niet beantwoord gekregen. Wat is er loos? Dank u. De voorzitter: Ja, ook dat moeten we gewoon op tijd doen. Collegeleden hebben het gehoord. Wie nog collegelid wil worden, die weet wat de opgave is. Doet uw best. Dames en heren, wij komen bij het afscheid van het college.

Ik heb de heer Keus gevraagd om even achter de tafel te gaan zitten als gast, als gast. En ik gun hem nog wel een momentje in deze raad. U misschien ook nog wel. Als gast, dus netjes gedragen. Dames en heren, het moment is daar dat het oude college zijn laatste taken heeft gedaan, want het volgende agendapunt op de raad is het coalitieakkoord en de benoeming van nieuwe wethouders. En hier zitten ze dan, nog één keer naast elkaar. De laatste taken zijn gedaan. Ja, ook een formeel moment denk ik om het oude college toe te spreken. Er komen ook nog wel nadere afscheiden voor de heer Keus volgende week. Maar dit is even afscheid nemen van het college in de raad. Dan gaan we even terug in de tijd naar het begin van dit college. Dat ging niet zonder slag of stoot, wordt mij gemeld. Het toenmalige college viel in 2019 en er werden al harde onderhandelingen over een nieuwe coalitie. Het waren harde en ook ingewikkelde dingen met spanningen in de raad en ook in het college. Het was niet gemakkelijk om dit voor elkaar te krijgen en ook de discussies in het college waren pittig, is mij overgebracht. Geen gemakkelijke taak in deze ingewikkelde politieke situatie. Nou, en dan moet je dan toch aan het werk en dat is best lastig. Dat is best lastig. Dat was een moeizaam begin. Toen kwam corona eroverheen en gaandeweg de rit kwam ook het bestuurlijk besef dat er bestuurd moest worden.

En dat is gebeurd. Ik heb met dit college de opbouw naar wat stevigere teambuilding en wat stevigere besluitvorming meegemaakt en daar kunnen wij best trots op zijn. Dus na een aarzelend begin toch op volle stroom, volle kracht door om te besturen. Dat hebben ze met z’n allen gedaan. Er is gewoon goed gewerkt, er is hard gewerkt, er is commitment aan de stad getoond, de raad is, voor zover ik kan bekijken, ten volle bedient ook al was u het er niet altijd mee eens, de oude raad althans. Maar ik denk dat ze trots kunnen zijn op het college dat geweest is. Er is heel vaak met plezier gewerkt heb ik ook gemerkt, dus ik wou het oude college daarvoor hartelijk danken. In het bijzonder mevrouw Besteman. Ja, een sterke vrouw met een groot hart voor welzijn van anderen, aldus Groot Rijswijk. Ik verzin het niet zelf, dat zegt de krant. En daar kunnen we het alleen maar mee eens zijn. U had na vijf jaar raadslidmaatschap en drie jaar wethouderschap, vond u het tijd om een stapje terug te doen en de blik verder te richten. Je hebt veel voor elkaar gekregen. Je zorgde ervoor dat het woonfonds Rijswijk voor dat Rijswijk meer midden huur kreeg en je stelde de woonvisie vast, waarin onderhoud van sociale huurwoningen prioriteit is.

Je hebt samen met de schoolbesturen een integraal huisvestingsplan opgesteld en daarmee worden zestien Rijswijkse scholen in de komende twintig jaar vernieuwd om zo het onderwijs te verduurzamen. In de corona tijd kreeg je het voor elkaar dat culturele instellingen extra financiële steun krijgen, dus zo heb je de sector geholpen. Ook stelde je het welzijnsbeleid vast, waarin werken aan inclusief Rijswijk voorop stond en waarin iedereen zich thuis voelt. Pagina 22 van 43

Concept verslag gemeenteraadsvergadering 21 juni 2022 Daarnaast, dat vond ik zelf nog een ingewikkelde, zorgde hij ervoor dat de speelnorm van drie procent werd ingevoerd. Ja, dat lijkt een beetje weinig, maar dat is toch wel substantieel werk. Voldoende groene plekken voor ruime, veilige en uitdagende speel- en recreatieplekken voor de kids. En dat leverde ook een compliment op van Jantje Beton. Kijk aan. Alles bij elkaar is het een flinke lijst waarin je in drie jaar het gewerkt. Het staat nog niet vast wat je gaat doen, maar ik spreek de hoop uit dat je actief blijft en je in wil zetten voor het openbaar bestuur. Mag ik een hartelijk applaus? Dan gaan we naar Jeffrey Keus. Opgeleid als politicoloog en geïnspireerd door voormalig wethouder Roland van der Meij. Hij zit hier achterin. Of hij staat te filmen. Je werd fractie assistent bij Gemeentebelangen Rijswijk en naar de coalitiebreuk werd je niet veel later ook wethouder van onze gemeente. Onder andere omdat je op die manier echt iets kon betekenen voor de inwoners van Rijswijk. Dat engagement heb ik altijd in hem gezien. De inwoners. Je was daar vol mee in contact en je hebt het commitment ook laten zien in je werk. Transparantie, eerlijkheid en actief de verbinding met de samenleving blijven zoeken stond bij jou hoog in het vaandel. Je stond open en was oprecht geïnteresseerd in de inwoners van Rijswijk.

Verzoeken van inwoners om je te spreken ging je dan ook nooit uit de weg. Ook inhoudelijk heb je voor Rijswijk het nodige gedaan. De transitievisie warmte is hier een mooi voorbeeld van. Je werkte daarvoor samen met diverse partijen en Rijswijk heeft met deze visie een grote stap gezet op weg naar een duurzame en klimaat neutrale toekomst. Die staat op jouw naam en daar kun je trots op zijn. Je maakt je daarna sterk voor een transparantere manier van begroten. Je kreeg het voor elkaar dat de financiële gezondheid van Rijswijk van een drie naar een zeven steeg. Onder meer door het groeifonds Rijswijk en de grote financiële buffer die je hebt opgebouwd gaat het ons goed en is ook de start van het nieuwe college op een redelijk financieel peil kunnen steunen. We gaan het over twee weken meemaken bij de jaarstukken en de kadernota. Maar Jeffrey was wel een strenge penningmeester, dat kan ik u wel zeggen. En dat ging er af en toe stevig aan toe. Maar daar plukken we nu de vruchten van. Je ging niet voor de kortetermijnoplossing, maar je koos daarom juist voor de middellange en lange termijn. Echt vooruitdenken en toekomst veiligstellen. Daarnaast heb je ook zeer actief als wethouder mobiliteit in het bijhouden en aanpakken en het stevig lobbyen voor de Beatrixtunnel, ik heb dat met genoegen gezien. Daar zijn we ook een heel eind gekomen.

Het is een van de belangrijkste verkeersprojecten en Jeffrey, daar heb je echt gewoon je hand in gehad. Een goede basis voor het volgende college om het weerbaar en wendbaar te maken. Dat wordt ook het motto denk ik dit nieuwe college. Ik weet niet wat er vanavond gebeurt, maar weerbaar en wendbaar vind ik wel een mooie slogan. Jeffrey, van jou is al bekend wat je volgende stap is. Je werkt nu in het openbaar bestuur voor de buurgemeente Leidschendam-Voorburg. Het is plezierig om te zien dat we daar een oude kameraad hebben. Dat gaat goed in deze regio. We hebben nog meer oude kameraden en zo wordt Rijswijk sterk, dames en heren. Sterk regionaal opereren. Hebben we ook met het oude college gezien. Dames en heren, mag ik een hartelijk applaus voor Jeffrey Keus. Hierbij kan het college opstappen. Jeffrey en Johanna, voor jullie allebei een bloemetje en een heerlijke zoetigheidje voor de stille uren. We gaan bijna opstappen, want ik vind dat Johanna vanaf haar wethouderspositie de raad mocht toespreken. De heer Keus nodig ik uit achter de katheder. Ja, hij is geen wethouder. Kom op. Mevrouw Besteman: Ja voorzitter, dan begin ik alvast. Dank u wel. En inderdaad, blijft nog even zitten. Want u zei het al zo mooi, voorzitter, na acht jaar vind ik het wel even welletjes.

Maar het is natuurlijk een ontzettend mooi moment om de gemeenteraad, maar ook het college een laatste keer toe te spreken zonder interrupties en zonder spreektijd. Dus gaat u er maar even lekker bij zitten. Ik zal niet alles herhalen, want de burgemeester heeft al heel veel mooie woorden gezegd en een aantal had ik ook willen zeggen. Na acht jaar, ik zei het al, zit ik hier nu echt voor het laatst. Ik ben raadslid geweest, fractievoorzitter en de laatste tijd als wethouder. En ik kijk terug, en dat doe je dan zo’n beetje in je nadagen met een gevoel van trots en tevredenheid. En dat is een beetje gek voor mij om dat zo te zijn, maar ik wil het toch hardop zeggen, want het is nu eenmaal zo. Maar ik ben vooral enorm dankbaar voor wat ik allemaal heb mogen meemaken, heb mogen Pagina 23 van 43

Concept verslag gemeenteraadsvergadering 21 juni 2022 doen en de bijdrage die ik heb mogen leveren aan mijn mooie stad Rijswijk, mijn mooie gemeente. Van al het werk, van alles wat ik meemaakte de afgelopen jaren zijn het toch de mensen die ik meeneem in mijn hart. Al die vrijwilligers, die mantelzorgers die zoveel liefde zorg voor hun naasten. De professionals die werkzaam zijn in het onderwijs, in de kinderopvang bij onze prachtige culturele instellingen en bedrijven. Zij geven onze gemeente kleur, voorzitter. U zei het al: ik wilde me altijd inzetten voor mensen. En ik zal echt niet bij Adam en Eva beginnen, maar ik dacht nog even terug aan mijn eerste actie als raadslid. En het was 2014 en kijk maar naar de wethouders sociaal domein. We stonden aan de vooravond van de decentralisaties en ik heb me ingezet voor de VSO pro-jongeren die met de komende participatiewet tussen wal en schip dreigden te vallen. Nou, de toenmalige wethouders sociaal domein was heel sportief en we hebben samen een sluitende aanpak weten te maken. En ja, de mensen voorzitter, dat is waar ik me graag voor in wil zetten. De vrijwilligers, de mantelzorgers, de woningzoekenden, kinderen, jongeren, iemand, mensen die iemand aan hun zijde kunnen gebruiken, voorzitter. En zo zie ik ook de rol vanuit de politiek. Zo zag ik mijn rol.

En dat is vanuit mijn politieke overtuiging dat je niet alleen leeft voor jezelf, maar je bent solidair met diegenen die het nodig heeft. En vanuit daar werk je aan oplossingen voor de samenleving en voor de mensen. Aan de andere kantvoorzitter, en ik zal er niet een al te lange beschouwing van maken, zie ik wel dat het werk vanuit politiek, maar ook vanuit de overheid zich erop zou moeten richten om ook het vertrouwen van mensen tussen mensen en politiek te herstellen. Het vertrouwen dat sommige mensen zijn verloren, omdat het hen niet zo goed gaat. En corona heeft dan natuurlijk de afgelopen jaren nog eens extra zichtbaar gemaakt. En ik haal graag Kim Putters even aan uit zijn strijd Sociaal en Cultureel Planbureau. Hij gaat gelukkig naar de SER, dus we zullen nog veel plezier aan hem beleven denk ik. Maar hij zei in zijn tijd heel vaak: met mij gaat het goed, maar met ons gaat het slecht. De kansenongelijkheid, armoede, eenzaamheid, discriminatie en daar is werk te doen. En dat vraagt sturing als u het mij vraagt vanuit de politiek. Niet door het uitrollen van het zoveelste maatregelenpakket voorzitter, maar door je te verdiepen in de dagelijkse problemen van mensen. En dat betekent dus niet altijd mee rennen met de waan van de dag, maar werken aan duurzame, lange termijn oplossingen. Niet door te schreeuwen voorzitter, maar door te luisteren.

Niet door op een ander te gaan staan, maar ernaast te gaan staan. Door te doen en te handelen, oplossingen te zoeken en te vinden. En voorzitter, burgemeester, u noemde al een paar mooie resultaten, het Woonfonds Rijswijk, ik ben daar enorm trots op. Maar ook het integraal huisvestingsplan waarmee we vanuit de gemeente toch een hele mooie bijdrage ook kunnen leveren aan de kansengelijkheid. Partners werken samen in onze duurzame integrale kindcentra om meer kinderen de mogelijkheid te geven hun talenten te ontdekken en te ontwikkelen, en zo achterstanden te voorkomen of anders in te lopen. Voorzitter, als er een ongelijkheid is in de samenleving en discriminatie, dan zou ik voor willen stellen, en ik hoop dat u meeschrijft, om schouder aan schouder te staan en wij hebben dat ook de afgelopen jaren geprobeerd. En dat te vuur en te zwaard te bestrijden, ook al heb je daar zelf geen last van. Voorzitter, als mensen ongelukkig zijn dan zet je kunst en cultuur in om het welbevinden van mensen te verbeteren. En als mensen gelukkig zijn dan zet je kunst en cultuur in om dat zo te houden. En als je, juist als je de snelst groeiende stad in Zuid-Holland bent, zorg je dat er ruimte blijft voor kinderen en jongeren om buiten te spelen. En ik zal u, voorzitter, op een ander moment nog eens precies uitleggen wat die speelnorm betekent.

Want die is ontzettend belangrijk, dat kinderen blijven bewegen en buiten kunnen spelen. Gelukkig ligt dat ook vast. Ik ben heel erg blij en trots op die resultaten die wij hebben bereikt, niet voor ons als college maar natuurlijk voor de mensen in de stad. En die resultaten waar ik een bijdrage aan heb mogen leveren had ik natuurlijk nooit kunnen bereiken zonder de steun en inzet van alle partners in de gemeente. De deskundigheid en de gedrevenheid waarmee zij iedere dag werken aan kansengelijkheid, aan het bouwen van betaalbare woningen, het ondersteunen van mantelzorgers, vrijwilligers, het bestrijden van eenzaamheid en het bouwen aan ons prachtige culturele leven in Rijswijk is kostbaar en uniek, daar moeten we zuinig op zijn. Voorzitter, die resultaten had ik nooit kunnen boeken Pagina 24 van 43

Concept verslag gemeenteraadsvergadering 21 juni 2022 zonder de deskundige adviezen en de tomeloze inzet van ambtenaren die met hart en ziel werken aan onze gemeente en waar ik met heel veel plezier de afgelopen jaren dag in dag uit mee samenwerkte. Voorzitter, die resultaten had ik natuurlijk nooit kunnen boeken zonder de steun van u allen in dit huis. Mijn adviseur, mijn adviseurs binnen en buiten de gemeente, het thuisfront en familie en vrienden die mij de afgelopen jaren zo vaak hebben moeten missen. Mijn dank aan iedereen is zeer groot, voorzitter, en ik wil heel graag afsluiten met een oproep aan u allen nu ik toch het podium heb. Ik wil u graag oproepen om te blijven werken aan onze samenleving zodat we straks kunnen zeggen dat het met u goed gaat, dat het met mij goed gaat, en dat het met ons steeds beter gaat, voorzitter. Ik wil de nieuwe ploeg wethouders heel veel succes wensen met de mooie en belangrijke taak die voor jullie ligt. Ik hoop dat jullie veel plezier hebben, maak er een feest van. Ik dank de raad voor het vertrouwen dat ik kreeg, en burgemeester, ik wil u ook heel graag bedanken voor uw steun en uw optimisme iedere dag. Ik wens u allen heel veel inspiratie, energie en wijsheid. Zorg goed voor Rijswijk en wees een beetje lief voor elkaar. De voorzitter: De heer Keus, Jeffrey. De heer Keus: Ja, dank u wel voorzitter, ik ken mijn plek inmiddels.

En het is een mooie plek ook om te staan, dus ik, ja, ik sluit me eigenlijk volledig aan op de analyse en de beschouwing van collega Besteman, daar kan ik me heel goed in vinden en de oproep ook die je doet aan de raad maar eigenlijk veel breder ook aan de samenleving. Die deel ik ook, dus daar ga ik niet nog een keer inderdaad op verder in en dat doe ik ook omdat ik zie ook veel mensen, familieleden, ouders, van mensen die wachten inderdaad dat hun zoon of dochter, of zoon moet ik in dit geval zeggen, geïnstalleerd straks wordt als wethouder. Mijn ouders hebben vorige week in dezelfde situatie gezeten als u, en dat duurde voor hun ook wel wat lang allemaal, dus ik ga proberen wat korter te houden zodat we ook snel over kunnen gaan naar de feestelijkheden en ik vind ook dat het college vandaag, nieuwe college, ook centraal moet komen te staan. Ja voorzitter, u noemde … Allereerst hartelijk dank voor de hele mooie woorden. Ja, kreeg er toch wel een beetje rooie wangetjes van want ja, je doet het uiteindelijk niet voor die mooie woorden en voor die waardering maar gewoon vanuit een intrinsieke drive om het verschil te kunnen maken voor mensen in de samenleving.

En ja, daar sta je elke dag voor op en als je naar bed gaat denk je eraan hoe je het morgen weer beter kan gaan doen, en ik ben wat dat betreft ook dankbaar dat ik het vertrouwen ook van uw raad heb gekregen om die bijzondere positie, bijzondere ambt van wethouderschap, om dat te mogen vervullen de afgelopen jaren. En dat heb ik met heel veel plezier gedaan en daar kijk ik ook heel erg dankbaar ook op terug, ik heb daar hele mooie contacten ook aan overgehouden, vriendschappen afgesloten en ja en ook, ja, gewoon heel tevreden kan ik daarop terugkijken en daar ben ik heel dankbaar voor. Ja, ik wil eigenlijk gelijk ook overgaan op nog meer woorden van dank, allereerst dus de raad, dank voor het vertrouwen. Uiteindelijk, ja, kan dat niet zonder u, ook niet zonder uw medewerking. U heeft zelf goede ideeën, wij menen als college soms ook goede ideeën te hebben, daar moeten wij u van overtuigen en ik heb altijd, zowel de oude raad als de nieuwe raad die hier zit, altijd het oprechte gevoel gehad dat u openstond ook voor goede argumenten en voor goede voorstellen, en dat die altijd er ook doorheen kwamen. En ja, dat is toch wel heel bijzonder en ja, daarom vind ik het ook echt een team effort wat dat betreft wat wij afgelopen vier jaar hebben kunnen doen samen. De burgemeester, Bas, ik wil jou ook echt heel erg bedanken.

Het was vooral ook heel veel lol samen, dat is heel belangrijk, dat wil ik ook het nieuwe college ook meegeven. Het zijn serieuze kwesties natuurlijk die je hier allemaal gaat behandelen, maar lol met elkaar, ook tijd voor ontspanning is heel belangrijk in dezen. Maar ook voor al je adviezen en ja, toch het coachen op de achtergrond, ik heb daar, ja, heel veel aan gehad en dat neem ik ook weer mee natuurlijk naar de buurgemeente. Dus dank daarvoor. Ja, ook mijn partij, Gemeentebelangen, ook die mij uiteindelijk naar voren ook hebben geschoven als kandidaat-wethouder, Ronald, jou wil ik in het bijzonder natuurlijk danken, Floor die ongetwijfeld ook meekijkt en Diny, dank ook voor jullie van voor het vertrouwen. De ambtelijke Pagina 25 van 43

Concept verslag gemeenteraadsvergadering 21 juni 2022 organisatie natuurlijk, Johanna heeft het denk ik daarnet al heel goed verwoord, allemaal hele kundige mensen en ik wil ook het nieuwe college maar ook de raad toch al wel meegeven, wees daar ook gewoon zuinig op. Ja, mensen zetten zich net als wij allemaal in voor die Rijswijkse samenleving en doen ze ook met een intrinsieke drive, en met enorme bevlogenheid. En zeker als je kijkt naar de arbeidsmarkt hoe moeilijk het is ook om mensen te krijgen, is het extra belangrijk zuinig op hen te zijn. Ja, natuurlijk mijn collega’s in het college, we hebben, ja, samen er echt iets moois van gemaakt. En natuurlijk was het niet altijd feest, laten we dat ook maar gewoon eerlijk zeggen, maar zonder wrijving, ja, is er ook geen glans, dus ook dat hoort erbij. Ja, en dan kom ik bijna tot het einde. Tuurlijk wil ik ook de samenleving in de meest brede zin ook bedanken, ook voor de hele fijne samenwerking op fronten. We hadden vandaag wat mensen vanuit Pasgeld en ondanks dat de uitkomst van een bepaald besluit niet bij iedereen natuurlijk altijd op steun kan rekenen, heb ik wel altijd de samenwerking als zeer plezierig en respectvol naar elkaar ervaren.

Ik heb altijd getracht altijd open te zijn over de belangen die er spelen, over de overtuigingen en ja, welke belangen er gewogen uiteindelijk moeten worden, en dat kan de ene kant op vallen, kan de andere kant op vallen, maar ik heb altijd geprobeerd daar transparant en open over te zijn. En ja, het feit dat ik nog steeds goed in contact sta met mensen uit de buurt geeft mij toch het vertrouwen te zeggen dat we daar gezamenlijk in geslaagd zijn, dus ook daar ben ik zeer dankbaar voor. En dan, ja, toch tot slot, familie en natuurlijk het thuisfront, want ja, wethouder ben je niet van negen tot vijf, dat vraagt veel. Ik weet dat Monique ook thuis meekijkt, en ja, er is veel op jou afgekomen met twee kleine kindjes en ja, we hebben het toch samen ook weer even gedaan en we zijn weer begonnen aan een nieuw avontuur en dank je wel ook daarvoor, voor al je steun. Raad, heel veel succes. Maak er iets moois van met elkaar voor de Rijswijkse samenleving en het college, ik wens jullie ook een hele mooie tijd en alvast gefeliciteerd. Dank u wel allemaal. De voorzitter: Mag ik de oud-wethouders verzoeken hun plaatsen te verlaten? Agendapunt is hiermee afgesloten. 8.

Concept-Coalitieakkoord – Gezonde groei. Rijswijkse koers 2022-2026 De voorzitter: Dan gaan we door met het volgende agendapunt en dat is de bespreking van het conceptcoalitieakkoord Gezonde groei Rijswijkse koers 2022-2026. Ik vraag uw aandacht voor dat stuk. Ik wil mijnheer Wörsdörfer vragen om als formateur als gast plaats te nemen op deze toevallig vrijkomende plekjes. Oké, dames en heren, leden van de raad, we gaan nu het coalitieakkoord bespreken. Mij lijkt het het handzaamste dat de lijsttrekker van de grootste partij en initiatiefnemer van deze coalitie het kort toelicht. Mevrouw Bentvelzen. Dat microfoonkaartje moet er even in. Heren van de techniek. Mevrouw Bentvelzen: Ja, hij doet het. Nou, we zijn live. Voorzitter, dank. En ja, ik heb, ik zou het coalitieakkoord inleiden zodat daarna uiteraard de raad naar alle waarschijnlijkheid wat van gaat vinden. En met veel genoegen bied ik dit coalitieakkoord aan. Het is een mooi akkoord, het is een coalitie die wil gaan samenwerken, het wordt vaker gezegd, is vaker gezegd. Maar volgens mij hebben we met elkaar ook een unaniem rapport vastgesteld van BMC, van Samen naar beter, en ik denk dat dat ook een belangrijke basis vormt voor de komende periode. En ook het college staat daarachter. Samenwerken aan de groei van Rijswijk om de stad mooier, beter en sterker te maken.

En ik heb in mijn eerdere brief al een keer genoemd: coalitie en niet-coalitie, en ik blijf bij die woorden. Ik vind links en rechts vervelende en ouderwetse termen maar ik vind coalitie en oppositie nog vervelendere termen. Dus ik zou graag blijven bij de bewoording coalitie en nietcoalitie, en ik roep de gemeenteraad in zijn geheel op om samen met het nieuwe college verder te bouwen aan onze mooie stad Rijswijk. Voorzitter, ik hoor graag de vragen die er vast en zeker zullen zijn vanuit de raad of de visies die er zijn op dit coalitieakkoord. Pagina 26 van 43

Concept verslag gemeenteraadsvergadering 21 juni 2022 De voorzitter: Goed, zijn er fracties die erop willen reageren? Steekt u maar een vinger op. Ik zie mevrouw Harmsen. Mijnheer El Majjaoui. Mijnheer Van Dam. Dan mijnheer Weterings. Zullen we het hier even op houden? Dat zijn, ja, denk ik … mijnheer Van Enk. Goed, gaan we zo beginnen. Mevrouw Harmsen. Mevrouw Harmsen: Ja, dank u mijnheer de voorzitter, geachte aanwezigen ook. De ChristenUnie is blij dat na weken een kleine schets is gekomen van een akkoord waarmee Rijswijk weer bestuurd kan worden. Super, ik vind het een schets omdat de afwezigheid van concrete cijfers ons niet meer laat zien dan vage contouren. En ik reageer namens de ChristenUnie op deze schets met weer enkele pennenstreken dan, want het echte werk moet nog komen, dus hier alvast vier pennenstreken: vertrouwen, groen, eenzaamheid en azc. In de eerste plaats vertrouwen. We begonnen met een lage opkomst van de gemeenteraadsverkiezingen, er was weinig vertrouwen van de burger richting de overheid, veel afgehaakten. En andersom werkten nog veel regelingen en regels vanuit ons bestuur op basis van wantrouwen in plaats van vertrouwen. Als ChristenUnie zouden we graag zien dat er ook aandacht komt voor een vertrouwen teruggeven aan de burger.

En tuurlijk denken we dan aan participatietrajecten, waarmee wel heldere afbakening nodig is en geen onnodige verwachtingen worden geschept, maar geef ook vertrouwen terug aan de burger. We kunnen camera’s misschien ophangen bij afvalcontainers, maar wat uit dat, vertrouwen of wantrouwen? En je kan ook een afvalcontainer laten adopteren door een paar actieve wijkbewoners zoals in Rotterdam, notabene in Spangen dat gebeurt. En dan kun je dus adopteren en de omgeving goed schoonhouden. Het is maar een voorbeeld, maar geef vertrouwen terug waar het kan, maak er huiswerk van. Punt twee, groen, blijft behouden. Dat zie ik ook wel terug en deze schets staat er in algemene zin vol mee. En dat is de geest, begrijp ik, van dit akkoord, absoluut. Maar de letter van de wet, dat zagen we ook bij Hofstede, geeft ruimte voor grijs. Meer grijs dan groen eigenlijk. En dat zagen we dus bij Hofstede. Maar gaat het college dat volhouden als er weer een leegstaand gebouw of grondgebied met eerder grijs bestemmingsplan vrijkomt in een verder groen gebied? Of een, nou, misschien een stadspark wat er nog aan komt, denk aan rondom het station, daar staat nog een Piramideschool, een grijs gebied. Wat gaan we doen? Ik ben heel benieuwd. We zijn benieuwd of de geest of de letter van de wet gaat gelden. En mijn derde pennenstreek is eenzaamheid.

Want bijvoorbeeld bij oudere inwoners staat als eerste zelfredzaamheid, en dat is een prachtig streven, maar eenzaamheid is het echte probleem. Je moet verhuizen vanwege afnemende mobiliteit, verliest contacten. En dat zorgt ook weer voor dat mensen eigenlijk te laat verhuizen. Blijven wonen in dezelfde wijk, niet in Rijswijk, maar als je ouder bent dan 65 is geen gegeven. Daar heb je geen recht op. Het zou goed zijn als Rijswijk regionale afspraken, want ik geloof dat dit college ook meer voor de regio wil gaan, regionale afspraken zou kunnen maken over voorrang van eigen wijkbewoners in huurwoningen per wijk. En eenzaamheid, het dorpse karakter van Oud Rijswijk zo vaak genoemd in dat akkoord, zou eigenlijk in iedere wijk plaats moeten vinden. Een buurthuiskamer. Die met actieve wijkbewoner weer met die sleutel. Laten we alle wijken groen en vooral dorps maken. En vierde punt, azc. Ik houd van Control-F. Kun je even zoeken of er iets staat in een document. Het woord azc staat er gewoon niet in. En nu het een akkoord met BVR en nog meer partijen en ik verwacht goede samenwerking, maar ik verwachtte toch gezien de komende landelijke wetgeving meer van dit college dan het negeren van vijfhonderd azc-bewoners in Rijswijk. Dat is alles, dank u wel. De voorzitter: Mijnheer El Majjaoui. De heer El Majjaoui: Ja, dank je wel voorzitter.

Voorzitter, met belangstelling en betrokkenheid heeft de fractie G&R het proces tot vorming van het nieuwe college gevolgd. Onze fractie heeft eerder aangegeven niet deel te willen nemen aan dit proces dan wel onderhandelingen voor een mogelijke coalitie aan te willen gaan, simpelweg vanwege het feit dat de fractie één zetel in de raad bezit en daarom vond het geen recht doet aan de verkiezingsuitslag. Bovenal vindt de fractie die als het ware nieuw in de raad zit op dit moment de opdracht Pagina 27 van 43

Concept verslag gemeenteraadsvergadering 21 juni 2022 heeft om de komende periode het college te blijven controleren op het gevoerde beleid, alsook de financiële uitgaven en plannen kritisch te blijven monitoren en te beoordelen. Daarnaast streeft de fractie ernaar om oppositie te voeren in het belang van onze inwoners. Immers, we zitten hier niet voor onszelf maar voor onze inwoners die op ons hebben gestemd en ons het mandaat hebben verleend een rol te vervullen in het meebesturen van de stad. En in dit geval vanuit constructief, in het geval van constructief en vanuit de oppositie, voorzitter. Onze fractie heeft het coalitieakkoord met interesse dan ook gelezen, daarin staan belangrijke onderwerpen waarmee onze fractie hartgrondig eens is, en samen willen we werken aan deze thema’s om deze te realiseren, voorzitter. Onze fractie streeft hiermee naar een vruchtbare samenwerking, uiteraard wordt er opgemerkt dat het akkoord abstract is geformuleerd en grote lijnen bevat. Onze fractie beschouwt dit als een kader om gezamenlijk verder te bouwen aan een welbevinden van onze Rijswijkers alsook de verdere ontwikkeling van onze stad. Hiermee kan onze fractie als onderdeel van deze raad invulling geven aan de koers van onze ambities voor de stad.

Uiteraard willen we als onze fractie dan ook de komende tijd gezamenlijk werken om het collegewerkprogramma concreter te maken alsook het beleid succesvoller te laten uitvoeren. Enkele van deze thema’s wil ik hierbij benoemen. Ik citeer: in Rijswijk moet iedereen mee kunnen doen in de samenleving. Uitgaanspunt is dat inwoners hierin hun eigen verantwoordelijkheid hebben en nemen, et cetera. Voorzitter, onze fractie juicht dit toe en zal dan constructief meewerken om dit doel te kunnen bereiken. Maar dan graag inachtneming van diversiteit en inclusie waarbij eenieder tot zijn recht komt. Het tweede thema waarbij onze fractie met het nieuwe college in zee wil gaan is het optreden tegen discriminatie, ongeacht gronden. Over concrete invulling en handvaten wil onze fractie de komende tijd graag met het college aan de slag, om inderdaad die bewustwording in onder andere het onderwijs maar ook op de arbeidsmarkt te laten ontstaan. De misstanden dan wel strafbare feiten hard aanpakken, het vergroten van de bereidheid om aangifte te doen alsook de laagdrempeligheid creëren om deze misstanden aan de kaak te stellen, zodat het instrument of de instrumenten in het geheel zoals opsporing, vervolging en repressie met succes kunnen worden ingezet. Ook noemt u diversiteitsbeleid in het collegeakkoord. Hier is onze fractie ook blij mee.

Onze fractie wil nog een stapje verder en zou graag dit beleid aangevuld willen zien met inclusie en objectieve participatie, zodat het niet alleen bij theorie blijft maar het beleid ook daadwerkelijk zichtbaar wordt in de praktijk. Ook anti-discriminatie, het vergroten van maatschappelijke acceptatie en bewustwording zijn speerpunten in uw akkoord. Op deze thema’s zal onze fractie met u de komende tijd graag en constructief samen willen werken. Tot slot, voorzitter. Onze fractie is van mening dat de arbeidsmigranten van essentieel belang zijn, gelet op de krapte op de arbeidsmarkt, de vergrijzing en een goed draaiende economie hebben we een grote behoefte aan goede arbeidskrachten in sectoren zoals de glastuinbouwbedrijven, agrarische sectoren en bouwsectoren. Deze mensen hebben uiteraard onderdak nodig, en door de woningmarktcrisis is dit onderdak lastig realiseerbaar voor deze doelgroep. Hierdoor zien wij met name in de grote steden negatieve ontwikkelingen inzake huisvesting van deze doelgroep. De huisjesmelkers, malafide verhuurders, misbruiken de situatie en onderverhuren voor grote bedragen deze woningen zonder enige vorm van huurbescherming en die allen in slechte staat van onderhoud verkeren. Ook de overbewoning waarbij de brandveiligheid in het geding komt is eerder regel dan uitzondering, voorzitter.

Bovenal komt de leefbaarheid van deze buurten en wijken onder druk te staan. Dan heb ik het niet over de overlast die deze groepen onbewust, onbedoeld in grote getalen veroorzaken. Voorzitter, onze fractie vindt dat de bewoning van deze arbeiders goed geordend en gereguleerd moet worden, en zeker niet ten koste moet gaan van de leefbaarheid en zeker ook niet ten nadele moet gaan van de mensen die jaren op een woning moeten wachten. Zoals u terecht aangeeft in uw akkoord wilt u deze misstanden in regionaal verband aanpakken. U wilt ook het Rijk erbij betrekken. Voorzitter, dit college bestaat voor een groot deel uit landelijke partijen en dit kan voordelen opleveren bij een goede lobbystrategie om de arbeidsmigranten beter te laten huisvesten. Voorzitter, om de belangen van Rijswijk en de regio goed voor de belangen voor op te komen en te waarborgen daag ik het Pagina 28 van 43

Concept verslag gemeenteraadsvergadering 21 juni 2022 beoogde college en straks het echte college uit om gezamenlijk met onder andere gemeente Westland in gesprek te gaan voor een langdurige oplossing voor dit probleem. De meeste arbeiders worden als seizoensgebonden aldaar tewerkgesteld omdat er enkel behoefte is aan tijdelijke woonruimtes heeft de gemeente Westland tal van mogelijkheden om de buitengebieden in te zetten om huisvestingsmogelijkheden te creëren, voorzitter. Het enige wat nodig is, is de bereidheid om hier werk van te maken. En de ruimtelijke ordening hierop aan te passen. Het omgevingsplan en de omgevingsvisie straks kunnen straks hiervoor oplossingen voor bieden. Voorzitter, dit levert echt veel voordelen op, naast dat de doelgroepen dan dicht bij huis werkzaam zijn scheelt dit veel reistijd en transport heen en weer met filevorming en CO2-uitstoot tot gevolg. Rijswijk dient haar positie in te nemen en constructief samen te werken met de regio om deze vraagstukken te kunnen oplossen, de landelijke partijen in de coalitie kunnen hier een cruciale rol in spelen of vervullen. Immers was dat ook een van de redenen waarom er voor dit college is gekozen. Voorzitter, onderwijs en kinderopvang zijn belangrijke ingrediënten voor ieders kind om een succesvolle toekomst tegemoet te treden. Elk kind heeft het volste recht om zichzelf te ontwikkelen en te ontplooien.

Daarom stel ik als leidraad voor dat hier voortvarend wordt gewerkt aan gelijke kansen in het onderwijs, vooral de kinderen die het niet breed hebben en door coronacrisis nog meer zijn getroffen en achterstanden hebben opgelopen. Onze fractie vertrouwt erop dat deze kinderen worden ondersteund en geholpen, zodat ze verder kunnen bouwen aan hun toekomst. Ook de scholen dienen transparant te zijn over de bestede budgetten hierover. Dan gaat u immers ook controleren, voorzitter. Voorzitter, de coalitie is divers van samenstelling en daarvoor een weergave van rechts, links, midden en progressief. Onze partij is dan ook van mening dat de inwoners hiermee in voldoende mate worden vertegenwoordigd. Onze fractie zal de rol nemen als onderdeel van de gemeenteraad en zal toezien op het werk van de burgemeester en wethouders. Ook onze kaderstellende taak zullen wij proberen naar behoren te vervullen. Onze fractie gaat er dan ook van uit, ondanks de onderlinge tegenstelling dan wel verschillen, dat de partij constructief samen zullen optrekken en steeds nieuwe afwegingen moeten maken in het belang van Rijswijk en haar inwoners. Ook gaan wij ervan uit dat het huidige college en de coalitiepartijen het dualisme zullen respecteren en na zullen leven.

Tot slot verwachten wij transparantie, duidelijkheid in uitvoering en zorg dragen voor een evenwicht in de verhoudingen tussen de gemeenteraad en het college van B en W. Wij zullen als volksvertegenwoordiger u kritisch maar positief blijven volgen. Onze fractie wenst u veel succes en een goede samenwerking de komende raadsperiode. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Goed, ik ga verder met de heer Van Dam. De heer Van Dam: Ja, ik zou willen vragen om via de katheder te mogen spreken. Ik begreep dat dat via u moest, om daar toestemming voor te krijgen. Kijk, hij doet het, nou. Voorzitter, bedankt voor het woord. Het werd eerder vandaag gezegd door de heer Keus, die zei van ik ga het kort houden, dat ga ik vandaag niet doen. Ik denk dat het daarvoor net even iets te belangrijk is, dit akkoord, om, nou, zomaar voorbij te laten gaan. Het heeft namelijk te maken met dat dit akkoord voor de komende vier jaar ontzettend belangrijk is voor onze stad. Niet alleen voor ons als bestuur maar ook voor onze inwoners, voor onze organisaties, eigenlijk voor heel Rijswijk, en ik denk dat het daarom ook een, nou, het verdient om even goed een reflectie vanuit onze partij, dat verdient het.

Ik heb mijn bijdrage heb ik opgedeeld in drie punten die ik graag met jullie wil bespreken, ten eerste zou ik het graag willen hebben over de samenstelling van de coalitie, ten tweede zou ik het graag wat meer over de inhoud willen hebben, ik zie namelijk dat er veel punten ook nog missen in het akkoord, en dat er onduidelijkheid ontstaat binnen het akkoord over de genoemde thema’s. En als laatste zou ik willen afsluiten met de houdbaarheid van deze coalitie. Ons eerste punt, daar ga ik het kort over houden, dat is dat, nou, er geen recht wordt gedaan, volgens ons, aan de verkiezingsuitslag en daarmee aan de Rijswijkse stemmers. In deze coalitie zit namelijk te weinig lokaal en de grootste verliezer van de verkiezingen die doet Pagina 29 van 43

Concept verslag gemeenteraadsvergadering 21 juni 2022 mee in deze coalitie. Met dit akkoord schuiven we eigenlijk de grootste uitdagingen schuiven we vooruit. Het akkoord telt 28 pagina’s waarvan 7 hoofdstukken en 31 thema’s en die worden daar allemaal, daar wordt heel veel in gezegd maar er wordt eigenlijk geen duidelijkheid verschaft over de grootste uitdagingen waarvoor Rijswijk staat. Laat me beginnen bij wat er niet in staat. En ik denk het grootste thema wat eigenlijk al is benoemd door een eerdere inspreker, het azc. Enkele weken geleden stonden wij hier in dezelfde zaal te discussiëren over het of openhouden of het sluiten van het azc. En hier staan drie partijen die nu in de coalitie zitten, die zitten nu in de coalitie en die stonden lijnrecht tegenover elkaar. Ik heb het over Beter Voor Rijswijk, PvdA en GroenLinks. De laatste twee die wilden dat het azc openbleef voor onbepaalde tijd, en Beter Voor Rijswijk die pleitte ervoor om het te sluiten. Eigenlijk het liefst nog diezelfde avond. En PvdA en GroenLinks die dienden een motie in om het te bewerkstelligen dat het open bleef en daarin lieten ze zien dat de huidige coalitie lijnrecht tegenover elkaar staat op dit thema. Dan schetst dat mijn verbazing na het lezen van dit akkoord dat het hele azc niet wordt benoemd in dit coalitieakkoord.

Waarom dat nog meer eigenlijk niet logisch is, is omdat het azc, het open houden daarvan of het sluiten, een verkiezingsthema was dat vele Rijswijkers boeide. En een verkiezingsthema waarop vele Rijswijkers ook hun stem hebben bepaald. Zij kozen voor een partij of omdat het azc zou moeten blijven of omdat het azc zou moeten sluiten. En daarom vind ik het ook schrijnend dat het niet wordt benoemd in dit coalitieakkoord. Wij Rijswijk is altijd duidelijk geweest in ons standpunt: het COA moet het terrein verlaten en we geven plaats aan Oekraïners, statushouders en spoedzoekers om daarin, nou, om daar te kunnen huisvesten. En daar kan je heel veel van vinden, dat is een keuze, maar die keuze is wel duidelijk geweest en de Rijswijker wist waar die aan toe was, dat was ook de keuze van het vorige college. Maar nu wordt er niks over gezegd, vandaar dat ik ook vanavond, nou, van deze gelegenheid gebruik wil maken, via u, voorzitter, om dan te vragen aan Larissa Bentvelzen van Beter Voor Rijswijk, en ik begreep dat Maarten Van ’t Eind het woord voert voor GroenLinks, om duidelijkheid te scheppen over wat er nou 30 november gaat gebeuren als het azc-contract toch weer afloopt en we dezelfde discussie gaan krijgen in deze raad als dat we paar weken geleden hebben gedaan.

Dus ik zie graag uw reactie tegemoet, ik denk niet alleen dat wij heel geïnteresseerd zijn maar ook alle stemmers die op uw partijen hebben gestemd vanwege dit thema. Laten we het azc dan gebruiken voor een bruggetje naar het volgende thema en dat zijn de Oekraïense vluchtelingen. Want met het besluit om het azc te sluiten hebben we ook besloten om Oekraïners niet meer op te vangen op de azc-locatie, ieder geval tot november. Maar de Oekraïners zijn wel een ontzettend groot thema geweest, ook in de verkiezingen. En een van de grootste uitdagingen voor gemeentes in heel Nederland, we gaan namelijk toe in Nederland naar de 70.000 Oekraïners die we opvangen hier, en ook Rijswijk maakt onderdeel uit van de oplossing om deze mensen te huisvesten. Niet alle 70.000 gelukkig, maar wel een heel aantal. En ook in dit akkoord staat niks beschreven over hoe wij dat dan gaan doen. Dus voorzitter, weer via u zou ik aan mevrouw Woudstra van D66 dan vragen: hoe gaan wij deze Oekraïense vluchtelingen opvangen, en mevrouw Bentvelzen, hoe blij bent u met het feit dat we nu en een azc hebben en straks nog al die Oekraïense vluchtelingen daar nog bij krijgen? Want het telt nu dubbel. Hoewel er veel meer zaken zijn die niet worden benoemd in dit akkoord wil ik het toch hierbij laten.

Dit zijn namelijk wel een van de belangrijkste, ik had nog de energietransitie kunnen noemen, ik had het nog kunnen hebben over de energiecrisis. Dat ga ik niet doen, ik ga over naar de zaken die eigenlijk onduidelijk zijn in dit akkoord of verkiezingsbeloftes die niet zijn nagekomen. De onduidelijkheden in dit akkoord die komen eigenlijk, die hebben grond in het feit dat we zaken in het midden laten of geen concrete richting geven naar de oplossingen waarvoor dit college of deze nieuwe coalitie kiest. En ik wil het voorbeeld schetsen in het sociaal domein, en om specifiek te zijn de zorg en Wmo want dat roept heel veel vragen op. U wilt zo veel mogelijk mensen thuis laten verzorgen maar ook meer mensen helpen. En welke ruimte geven we dan nog aan de flexibiliteit die de zorg nu net zo hard nodig heeft als, ja … We willen, er is innovatie nodig, er is verandering nodig maar we lezen eigenlijk niet hoe het college dat wil gaan doen. Ook de druk op de zorg Pagina 30 van 43

Concept verslag gemeenteraadsvergadering 21 juni 2022 wordt niet benoemd, er worden geen keuzes gemaakt. En wat doen we eigenlijk met het besparen in het sociaal domein? Want we moeten gaan besparen en tegelijkertijd wordt er gezegd: we willen goede zorg gaan bieden. En dat is hartstikke mooi en daar staan we achter, alleen dan wordt er wel verwacht dat we hier een beeld schetsen van hoe wij dan die goede zorg gaan borgen terwijl we juist ook nog moeten gaan besparen. Nou, ik hoor graag de reactie daarvan van het college. En die onduidelijkheid die we daar zien geldt niet alleen voor het sociaal domein, dat geldt ook voor de thema’s voor over de energietransitie, voor faciliteiten voor sport, voor groenvoorzieningen en eigenlijk in algemene tendens ben ik op zoek naar wat deze coalitie, waar deze coalitie nou voor kiest. Waar zijn we onderscheidend in en welke problemen gaan we precies oplossen? Het is namelijk heel makkelijk om te zeggen, en dat ga ik citeren uit het akkoord zelf, op pagina 3 staat: het is ons doel om armoede significant te verlagen. Of, even verder, het aantal verkeersslachtoffers minimaal blijft door onveilige verkeerssituaties aan te pakken. Ja natuurlijk gaan we onveilige verkeerssituaties aanpakken, dat is een van de kerntaken die wij hebben als gemeente, dat is niet onderscheidend, dat is geen keuze, dat is onze taak.

Maar ik verwacht dat er in een akkoord dan staat wat wij als gemeente en wat jullie als coalitie dan voor kiezen met de vijf partijen die er nu zitten. Want als we gaan kijken naar pagina 15 onder het kopje verkeersveiligheid, daar staat dan de oplossing, daar staat: we gaan het actieplan verkeersveiligheid gaan we uitvoeren. Maar dat is ook niet onderscheidend want het actieplan verkeersveiligheid is al in 2020 vastgesteld door onze raad en dat zouden we al gaan uitvoeren. Wat het nog aparter maakt is dat de VVD op 31 mei in 2020 heel veel commentaar had op ditzelfde plan. Dus via de voorzitter dan de vraag aan de VVD om uit te leggen wat u meer gaat doen aan de verkeersveiligheid in Rijswijk dan het verkeersveiligheidsplan nu schetst. Want we wisten al wat we zouden gaan doen maar ik wil graag horen wat u meer gaat doen. En laten we het dan hebben over de verkiezingsbeloften. In de verkiezingstijd heeft de PvdA heeft geflyerd in Pasgeld. En hierin, in die flyer, u kunt hem zo opzoeken, hij is nog overal te vinden, daar staat dat als u geen huizen wilt in Pasgeld dan moet u op de PvdA stemmen. Groen Pasgeld. En dan schetst toch mijn verbazing als ik lees in ditzelfde akkoord, en dan ga ik even voor het gemak, ik lees het even voor, onder het kopje Pasgeld: we gaan het raadsbesluit om Pasgeld Oost en West te ontwikkelen uitvoeren.

Ja, Wij Rijswijk is ook destijds groot voorstander geweest van het groen houden van Pasgeld, maar wij zijn altijd transparant geweest naar de inwoners en naar de actiegroep over de mogelijkheden en de bezwaren over dit dossier. Maar met zo’n duidelijke verkiezingsbelofte van de PvdA verwacht ik dat dit een breekpunt zou zijn voor de deelname aan een coalitie. Dus ik denk in dit, ja, dit doet wat met ons want dit doet wat voor heel de raad, voor onze geloofwaardigheid. Want er zijn mensen in Pasgeld die hebben gestemd op de PvdA omdat ze Pasgeld groen willen houden, omdat die belofte er is. En als het nu in een keer zo wordt weggestreept dan vind ik dat, en dan weer via u, voorzitter, wil ik echt aan de PvdA vragen, ik weet niet wie het woord doet, maar dat u verplicht bent voor ons maar ook zeker voor de kiezers om straks in uw eerste termijn antwoord te geven op de vraag waarom u deze keuze heeft gemaakt. Dan hebben we het nog niet eens gehad over een aantal andere grote thema’s in de verkiezingen en dan heb ik het over wonen en mobiliteit. We zijn het met elkaar eens, en dat staat ook goed uitgelegd in het coalitieakkoord, daar zijn we het over eens, dat Rijswijk vol is. We zitten vol. Als u een woning zoekt dan mag u of 500 duizend euro betalen voor een rijtjeshuis of u mag tien jaar op een wachtrij staan.

We merken het aan onze wegen, we staan vast van de A4 tot aan Den Haag. We, ja, onze faciliteiten komen onder druk te staan. We zijn vol. Daarom heeft het vorige college ook gezegd: we gaan eerst een oplossing zoeken voor die leefbaarheid, we gaan een oplossing zoeken voor de mobiliteit, dat onze stad weer goed bereikbaar is, en dan gaan we weer verder denken aan woningen. Maar in dit akkoord lees ik dezelfde thema’s wel terugkomen maar het enige concrete wat er wordt afgesproken is dat we toch weer gaan bouwen. Ja, en dat schetst toch wel mijn verbazing want we hebben het hier in de raad hebben we toch veel debat gevoerd over die bereikbaarheid. Ik meen zelfs dat de VVD toch bekend staat om de bereikbaarheid, toegankelijkheid en autoverkeer. Dus ik wil vragen, vanuit hier aan de VVD via u, voorzitter, Pagina 31 van 43

Concept verslag gemeenteraadsvergadering 21 juni 2022 hoe kan het zo zijn dat we nu een coalitieakkoord hebben waarin niks concreets afgedwongen wordt over die mobiliteit? Kijk, als ik de plannen lees dan staat er alleen maar: we gaan integrale afwegingen maken of we gaan onderzoeken dat. Maar er staat niet een heel concreet plan hoe we dat dan gaan aanpakken. Terwijl andere thema’s wel heel erg goed worden uitgewerkt. En dan zou ik vanuit deze positie ook aan mijnheer Van ’t Eind willen vragen van GroenLinks: waar gaan we al die huizen realiseren? Want we hebben de afgelopen tijd ontzettend veel woningbouw al toegelaten, we gaan hier een stukje verderop in de Bogaard gaan we het volbouwen, we gaan in de Plaspoelpolder als we hier honderd meter links afslaan gaan we alles volbouwen. We hebben Pasgeld Oost en West gaan we volbouwen. Dus als ik lees dat we nu meer sociale huur gaan bouwen, dat we meer gaan bouwen voor de vraag naar woningen, waar gaan die woningen dan staan? Gaan we nog een stukje van de landgoederenzone opsnoepen, gaan we het Wilhelminapark een stukje van weghalen of gaan we in het Elsenburgerbos bouwen? Het kan, maar ik lees het nergens, dus graag antwoord op die vraag. En dat brengt mij tot mijn laatste punt. En dat is de houdbaarheid van deze coalitie. Kijk, een brede coalitie klinkt ontzettend mooi en daar ben ik ook een voorstander van.

Maar de laatste jaren hebben wel bewezen dat als je een brede coalitie wilt met partijen die zo ver uit elkaar liggen en zo andere ideologieën hebben van elkaar, dat je goede afspraken nodig hebt om die samenwerking te realiseren. En Rijswijk heeft dat nodig, een stabiel college dat duidelijkheid schept over waar onze stad naartoe gaat. En ik zie helaas hier in dit akkoord nog veel open eindjes en dat vind ik jammer. En dan ga ik nu een paar voorbeelden noemen uit de verkiezingsprogramma's die niet in dit akkoord staan of althans geen duidelijkheid over geschept wordt, en dan heb ik het nog niet over de inhoud of ik het daar wel of niet mee eens ben, maar daar wordt geen beslissing over genomen. Ik begin dan bij Beter Voor Rijswijk, er staat in uw verkiezingsprogramma dat we een ondergrondse parkeergarage willen of de Marimbahal open willen houden, dat was nog een persbericht een aantal weken geleden. En als ik dan het akkoord lees dan staat er alleen maar: we gaan onderzoeken dat er een parkeergarage mogelijk is. We gaan onderzoeken of de Marimbahal opengehouden kan worden. Er wordt geen beslissing gemaakt, het wordt vooruit geduwd, en we gaan pas later als die onderzoeken er zijn gaan we hier discussiëren of dat wel of niet kan. En dat is gevaarlijk. Of je het er nou mee eens bent op die thema’s ja dan te nee.

GroenLinks, u zei in de vorige periode altijd als een groot voorstander van dat wij meer moesten doen voor het klimaat, meer moesten doen om onze doelstellingen te halen als stad. Ben ik het ontzettend mee eens, en als ik dan kijk in uw verkiezingsprogramma dan zie ik goede voorstellen staan zoals een energieloket 2.0. Hartstikke mee eens, maar als ik dan in het coalitieakkoord kijk onder het kopje energietransitie dan zie ik eigenlijk alleen zaken die we al doen. Een warmtelink gaan we al doen, dat werd ook net bij het afscheid van het college gezegd. We gaan onze huizen al isoleren. En eigenlijk die extra stappen die we ambiëren, ook wij ambiëren, die staan er dan nog niet in en dat vind ik jammer. En ik hoop dat dat dan ook verandert in het collegewerkprogramma. De VVD stelt in de verkiezingen: we moeten geen ecoducten bouwen bij de verbreding van de A4. Nergens te vinden in het coalitieprogramma, dus … En het gaat mij er niet om, want ik ben het niet eens met die stelling dat dat niet, dat die ecoducten er niet zouden moeten komen, van mij mogen die er komen, zouden zelfs er moeten komen, maar het gaat mij erom dat we elkaar hier niks gunnen. En op het moment dat wij of jullie als coalitiepartijen niet van tevoren elkaars pareltjes uit jullie verkiezingsprogramma gunnen dan ben ik bang dat er op een gegeven moment een bom gaat ontploffen in deze coalitie.