Concept verslag Raadsvergadering 18 februari 2025

Maar het geeft wellicht inzicht wat en waar nog mogelijkheden zijn om zo dicht mogelijk bij het oorspronkelijke ontwikkelkader te blijven, want er waren immers afspraken gemaakt met de bedrijven en onder onomwonden in het huidige gebied. Voorzitter, wij kunnen aansluiten bij de vragen van GroenLinks, Pagina 16 van 36

Concept verslag Raadsvergadering 18 februari 2025

D66 en de VVD. Tot slot. Wordt er in de uitwerking ook gekeken naar de ontwikkeling van de haven, daar waar straks recreëren en watersport, sport verwante bedrijven zich wellicht kunnen gaan vestigen in het nieuwe gebied. Is er een tijdspad waarin we uiteindelijk de uitwerking krijgen en waarvoor verkrijgen en hierdoor verder gaan beslissen. En wat betekent dat voor de gehele ontwikkeling van het Havenkwartier? Voorzitter, we wachten de reactie van de wethouder af in eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van der Veer. Dan geef ik graag het woord aan de heer El Majjaoui van de Partij voor Gelijkheid en Rechtvaardigheid. De heer El Majjaoui: Dank, voorzitter voor het woord. Voorzitter, met dit raadsvoorstel wordt beoogd het ontwikkelkader voor het Havenkwartier fase twee 40 te actualiseren. Hierbij wordt uitsluitend ontwikkelscenario één verder uitgewerkt. Gezien de beperkingen en mogelijke negatieve gevolgen van dit scenario, zoals het risico dat grondeigenaar mogelijk zullen afhaken. Wat kan leiden tot vertraging en financiële tegenslagen, bijvoorbeeld het mislopen van subsidies achten wij het niet wenselijk om de gebiedsontwikkeling te beperken tot enkel scenario één. Onze fractie ziet echter veel voordelen in het combineren van ontwikkelscenario één met ontwikkelscenario vier.

Dit scenario biedt tal van mogelijkheden, rekening houdend met nieuwe inzichten en veranderende wetgeving. Het creëert vooral kansen binnen de ruimtelijke kaders voor variaties in bouwhoogte, beeldkwaliteit en bereikbaarheid. Bovendien kunnen er extra programma's aan worden toegevoegd. Voorzitter, ontwikkelscenario vier is financieel haalbaar en biedt initiatiefnemers, eigenaren, projectontwikkelaars meer houvast en zekerheid. Door het waarborgen van thema's als leefbaarheid, natuurinclusief bouwen en voldoende voorzieningen kunnen binnen de ruimtelijke kaders extra woningen worden toegevoegd. Dit draagt bij aan het oplossen van een deel van de woningnood, daarnaast wordt er voldaan aan de afspraken met de ontwikkelaars uit fase één en het Rijk onder meer in verband met de benodigde woningbouwimpuls subsidies. Voorzitter, om daad bij het woord te voegen heeft onze fractie het amendement neem scenario vier mede ondertekend. Uiteraard kijken we uit naar het raadsvoorstel dat hierna zal volgen. Tot zover voorzitter. Dank voor de het woord. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer El Majjaoui. Dan geef ik het woord aan de heer Braam van de fractie Beter voor Rijswijk. De heer Braam: Dank u wel, voorzitter. Allereerst vinden we het bijzonder belangrijk dat dit onderwerp zeker ook met die vier scenario's die in beeld worden gebracht in de raad worden besproken.

We hebben een in een presentatie Forum hier al eventjes kunnen proeven welke kant het ongeveer op zou gaan. En toen werd ook duidelijk dus dat een meerderheid van de groep die toen aanwezig was., heel nadrukkelijk ging om fase of om scenario één nadrukkelijk ieder geval vast te houden. Zeker ook laten we dat vooral niet vergeten, dat de inwoners de omwonenden daar zich volledig in konden vinden. Ook de bedrijven die daar actief zijn, konden zich daar ook in vinden. Enige geluiden die betroffen als tegenstanders als je dat zo mag noemen, dat waren de projectontwikkelaars, de partij, de partijen die daar een positie hebben. Want die willen daar goed geld verdienen, begrijp ik best en maar zelfs 400 woningen is nog behoorlijk wat in dat stuk gebied. We praten uiteindelijk naar 2040 toe, hebben we recent nog over gesproken naar 84.000 inwoners wat we in Rijswijk willen hebben en willen we daar dan nog een keertje 1000 bij hebben? GroenLinks praat over 100 tot 300 woningen erbij. 500 tot 700. Het is nogal wat, het gaat allemaal de hoogte in laten we dat vooral niet vergeten. Dat betekent wel wat voor wijken waar onder andere de heer Van der Veer ook heel erg bekend is. Die wijken die gaan tegen grote muren aankijken en dat is toch maar de vraag of die bewoners dat daar wel allemaal willen, dus dat is punt één.

En punt twee het amendement zoals het hier voorligt sluit, dus zelfs een woningbouw tot met 1100 woningen niet uit. Pagina 17 van 36

Concept verslag Raadsvergadering 18 februari 2025

En wat mij heel erg verrast hier puntje drie is, is dat er heel veel vragen nu worden gesteld in deze raad die gewoon in het Forum gesteld hadden, kunnen misschien zelfs wel moeten worden. Dan hadden we wellicht dit amendement hier niet eens op de agenda gehad. Ik vind het niet best wat hier feitelijk gebeurt van dat hier wijzigingen worden voorgesteld om meer woningen te bouwen, zonder enige terugkoppeling naar bewoners. Dat dat kan niet. Dat mag niet en ook nog eens een keer super verrassend dat de Partij van de Arbeid het woord sociaal niet eens in de mond neemt, als het gaat om de extra woningen die daar gerealiseerd gaan worden. Vind ik echt verrassend. Dus maar goed middenhuur is ook erg interessant dat dat snappen wij als Beter voor Rijswijk ook wel, dus wellicht dat ze daar op insteken. Dus de sociale woningbouw is blijkbaar in een keer niet belangrijk voor dit tweede deel van de havenlocatie. Voorzitter, ik ben erg nieuwsgierig naar de antwoorden op de vele vragen die zijn gesteld Forum vragen laat ik dat nog een keer herhalen en daarna. Dan zullen wij ongetwijfeld nog even nadenken over hoe wij omgaan met dit amendement en uiteindelijk ook het gaasvoorstel als het geamendeerd is. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Braam. Dan geef ik graag het woord aan de heer Weterings van Rijswijks Belang. De heer Weterings: Voorzitter, dank u wel. Ja.

We gaan een besluit nemen niet over een weg afsluiten of openlaten. Het gaat over een ontwikkelgebied voor de komende tientallen jaren, dus je moet het wel heel goed overwegen wat we gaan doen, daarom is natuurlijk wel goed onderzoek nodig. Het maakt het voor Rijswijks Belang betreft een punt, dat er ook nog een geheimhouding op ligt. Dat geeft toch een beetje angst. Waarom die geheimhouding ook voor de buitenwereld. Dus daar tobben wij een beetje mee en ik wil sowieso ook het ambtelijk orgaan bedanken voor de extra uitleg die we hebben gekregen. Want we wilden nogal wat meer informatie over dit dossier en dat is gelukkig in goede harmonie met ons gedeeld. Dus dank daarvoor. Voor de rest kunnen wij Rijswijks Belang zich ook aansluiten bij de heer Braam, ook de zorgen die zijn geuit wij ook. Wij zullen dit project nauw gaan volgen. En ook een toch even een laatste vraag aan de amendement indieners. Er werd gevraagd om twee ton, u maakt er tweeënhalve ton van. Die halve ton, waar gaat u die op afschrijven? Er staat een halfjaarsrapportage, maar is dat gewoon een gok? Of denkt u ook dat er met die tweeënhalve ton die hele voorbereiding gedaan kan worden? Want in optie één, waar er twee ton wordt gevraagd, praat je over ontwikkelen over scenario één en voor een half ton meer praat je over één en vier.

Dus dat vind ik het geldverschil al best wel weinig om dus die twee grote onderzoeken uit te voeren terwijl de ene twee is en de ander tweeënhalf en je gaat het dubbele werk doen, dus dat lijkt me heel knap. Maar goed, ik hoor graag het antwoord daarop. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Weterings. Dan geef ik graag het woord aan heer Van Dam van Wij. Rijswijk. De heer Van Dam: Voorzitter, dank. De ontwikkelaars en grondeigenaren die willen fase twee van het havengebied niet meer realiseren, waardoor de helft van het havengebied niet meer ontwikkeld dreigt te worden, nochtans een groot deel daarvan. En wij vinden de regie en sturing van de gemeente hier toch wel tekortschieten. 80 procent van het aantal woningen dat gebouwd mocht worden in dit gehele gebied wordt namelijk al ontwikkeld in de eerste fase van het project. En juist de realisatie van groenvoorzieningen, projecten die het gebied leuk maken om te wonen en het ook bereikbaar maken die dreigen dus, die zijn in fase twee en die dreigen dus niet meer te lukken en juist die blijven onzeker. Samenvattend kunnen we dus wel bouwen, maar wordt die mooie wijk die we ooit hebben bedacht die op papier er zo goed uitzag die dreigt niet meer gerealiseerd te worden.

En ik vraag me dan af, hoe kan dat dan gebeuren? De wethouder heeft in het forum aangegeven dat er geen afspraken zijn vastgelegd met de ontwikkelaars om de ambities uit het ontwikkelkader van 2021 te realiseren. En ik wil de wethouder dan vragen om nog een keer uit te leggen van hoe kan dat Pagina 18 van 36

Concept verslag Raadsvergadering 18 februari 2025

dan gebeuren. Het doel van zo'n ontwikkelkader was juist om onze plannen voor onder andere de openbare ruimte, voor de woningbouw en voor de voorzieningen vast te leggen en te waarborgen. Ik vind het dan ook wel onbegrijpelijk dat we een plan laten vaststellen, maar vervolgens geen enkele zekerheid creëren voor de daadwerkelijke uitvoering daarvan. En naast dat er niks is vastgelegd over de invulling van het gebied, laten we wel toe dat 2000 van de 2400 woningen al worden gebouwd. Vervolgens blijven er dan nog maar 400 woningen over voor fase twee en dan snap ik dat ontwikkelaars zeggen van ja ik ga niet al mijn huidige panden platgooien of ombouwen, omdat ik daar simpelweg te weinig aan verdien. Dat is logisch. Maar dan vraag ik me wel af dat hadden we kunnen voorzien. Want het is een actieve keuze om die 2000 woningen wel al in fase één toe te laten. Dus onze vraag aan de wethouder is hoe is het mogelijk dat we 80 procent van de woningbouw al in fase één hebben weggegeven? Wat is dan het risico? Dat is dat we een aantal unieke selling points van deze wijk dus niet kunnen realiseren. De doorsteek, groenstroken, groengebieden, parkeerhavens, ontmoetingsplekken. De algemene visie die komt van fase twee in gevaar. Wat we wel hebben en wat we wel zeker weten dat we krijgen zijn al die woontorens waar we al toestemming voor hebben gegeven.

Dus we krijgen straks wel een aantal, ja en Braam noemde het al, hoge woontorens. Maar die staan om een middengebied dat straks niet ontwikkelt dreigt te worden en dat vinden wij jammer en teleurstellend. We hebben al aangegeven dat te snel willen groeien als een stad toch wat doet ieder geval de leefbaarheid en de bereikbaarheid en het groen van de stad niet ten goede komt. En die gevolgen van die snelle groei en van die snelle ambities die worden dan nu ook wel pijnlijk zichtbaar. We geven voorrang aan het bouwen en de leefbaarheid, het groen en die bereikbaarheid die lijkt nu bijzaak te zijn. Ja dan rest ons het besluit wat voor ons ligt. Die geeft ons de keuze tussen vier scenario's en als we heel eerlijk zijn, zijn geen van die scenario's heel wenselijk. Zitten overal mitsen en maren bij. Ik snap de keuze voor scenario één, ook al kiezen we daar wel een pad waar mogelijk gewoon niks gecreëerd wordt. En we hebben ook het amendement gezien waar dan de keuze wordt gemaakt voor scenario vier. Maar als ik dat dan tegen het licht hou dan zeggen we daar eigenlijk geven we een vrijbrief om dan 1100 woningen mogelijk nog toe te gaan voegen, en dan vraag ik me af, kunnen we dat aan onze stad? En dan is ons antwoord nee, want we kunnen de huidige groei al nauwelijks aan en dan heb ik het over mobiliteit. We zien dat het overal vaststaat.

Dat is ook wat parkeer wat het onderzoek op mobiliteit bij dit plan zegt. We kunnen, dat gebied kan dat niet aan als we nog meer woningen bij gaan bouwen. Maar naast mobiliteit hebben we het ook over faciliteiten waar we het al heel vaak over hebben gehad. Het voert de druk enorm op. Dan zeg ik van ja dan kunnen we dat niet aan en dan moeten we die keuze ook niet nemen. We wachten nog heel even af wat de wethouder adviseert op het amendement maar wij denken hier niet in mee te gaan. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Harmsen van de ChristenUnie. Mevrouw Harmsen: Dank u wel, voorzitter. Het raadsvoorstel zoals het nu voor ons ligt geeft een aantal scenario's aan waar de ChristenUnie altijd ja constructief over meedenkt. Het gaat over bouwen bij bestaand OV van woningen en ook bedrijvigheid vergroten in een gebied wat een opknapbeurt kan gebruiken. En ja, zoals wij vaker meestemmen als het gaat om bouwen bij bestaand OV doen we dat graag mits de leefbaarheid toeneemt en niet afneemt en dat het ook past zeg maar bij het gebied. Dus als er jongerenwoningen bij een 24/7 gokhal komen dan stemmen we gewoon tegen zoals u begrijpt. Maar het gaat hier om een havengebied waar misschien nog een klein café kan komen of een terrasje waar ik het enthousiasme van de VVD voordeel voor bedrijvigheid, wat ook leefbaarheid geeft.

En vandaar ook dat ik enthousiast ben over het amendement om juist de leefbaarheid van fase twee te vergroten door ja dat eigenlijk te financieren vanuit die woningen. Ik sluit wel aan bij de vragen van Wij. Rijswijk van had dat nou niet anders gekund? Ik heb daar geen Pagina 19 van 36

Concept verslag Raadsvergadering 18 februari 2025

nieuwe vragen over. En ik heb over mobiliteit, ik denk dat we als raadsleden wel als het gaat om mobiliteit helder moeten spreken. Rijswijk heeft een prima mobiliteit als het gaat over OV en fiets. Driekwart van onze inwoners gaat per fiets of OV of lopend naar werk in Den Haag. Die heeft geen probleem. Een kwart gaat met de auto. Die heeft een probleem. En dat is eigenlijk nog een beetje te hoog zou je zeggen dat een kwart met de auto naar Den Haag gaat voor werk. Dus als het over mobiliteit en we zitten vast in Rijswijk dan gaat het over maar een heel beperkt deel van onze mobiliteit. Het gaat alleen om de automobiliteit. Die staat wel eens vast ja. En dan heb ik ook meteen daarover de vraag richting de wethouder. De deelmobiliteit wij zijn er kampioen in voor kleine gemeenten geloof ik of mag ik dat niet noemen, middelgrote gemeenten. Past het ook binnen het onderzoek om dat ook te onderzoeken? Of heeft dat een plek daarin? En voor de rest sluit ik me aan bij de vele goede vragen die al gesteld zijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Harmsen. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Van Schie van het CDA. Mevrouw Van Schie: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, als iets in onze gemeente twee fasen heeft, dan leidt dat in de regel tot teleurstellingen.

Dat was zo bij de aanbesteding van het Huis van de Stad en dat blijkt nu ook weer bij de ontwikkeling van het havenkwartier. De ontwikkelaars die fors mogen bouwen hebben hun contracten binnen, maar de financiële opzet waarmee in fase twee de publieke ruimte zou worden ingericht blijkt nu te duur geworden. Ik sluit daarbij aan bij mijnheer Van Dam. Wij betreuren dat zeer. En wij denken dat wij als raad in de toekomst veel kritischer moeten worden als er weer eens iets in fases aan ons wordt voorgelegd. Dit gezegd hebbende. Er moet nu wel iets gebeuren. En dat het college kiest voor een financieel aangepaste opzet van fase twee, zonder die in verdere verdichting van bebouwing te zoeken, vinden wij een juiste keuze en wel om twee redenen. Met de omwonenden is via inspraak tot maximale bouwhoogte gekomen. Daar kunnen wij nu niet op terugkomen. Daarnaast geeft het met de raad afgesproken maximum van 2 tot 25 duizend woningen al meer dan genoeg druk op de bestaande verkeers- en parkeervoorzieningen. Dit lossen we dus niet fatsoenlijk op door nog eens honderden woningen extra in dit gebied te laten bouwen.

Sterker nog, veel partijen in deze raad had destijds al niet veel vertrouwen in de bezweringen van achtereenvolgende wethouders van mobiliteit, dat er geen verkeersproblemen werden verwacht en dat de doorstroming rond het havenkwartier met een slimme stoplichtinstallatie was te voorkomen. Voor het CDA reden om de wethouder destijds al per motie te vragen die voorziening te starten voordat de wijk zou worden aangelegd om zo te kijken of met dat middel de huidige files worden opgelost. Dit bleek maar matig effect te hebben. En hier blijkt uit de geactualiseerde cijfers van het verkeersonderzoek dat ook hier de inschattingen van destijds wel degelijk te optimistisch waren. En ook dat voorzitter betreuren wij zeer. Kijkend naar de uitdagingen die ons nu worden gesteld door de mobiliteit en financiën wil het CDA alleen akkoord gaan met het voorgestelde, dus scenario één, voor voorbereiding krediet onder twee voorwaarden. Ten eerste willen wij graag een toezegging van de wethouder dat ze in de vervoerregio MRDH de ondertunneling van de Beatrixlaan weer prominent op de agenda zet. Als ze daar in de toekomst gaat doorstromen in de spits heeft dat namelijk ook direct invloed op de bereikbaarheid van Rijswijk over Burgemeester Elsenlaan. Bij bouwinspanningen hoort nu eenmaal infrastructuur. Alle praatjes over monitoring en het loopt wel los, daar koopt Rijswijk helemaal niets voor.

Wij hebben nog steeds 30 miljoen gereserveerd voor een oplossing op de Beatrixlaan en wij willen dat het rijk, de provincie, regio en gemeente Den Haag ook hun verantwoordelijkheid nemen. Graag een toezegging van de wethouder om dit gesteund door haar collega's weer actief te gaan bepleiten. En ten tweede willen wij de toezegging dat er financieel geen enkele druk op dit project havenkwartier wordt gelegd vanwege sociale woningbouw. Als Rijswijk wonen nu alsnog bereid is Galjoen, Clipper, Havenstraat en Handelskade aan te pakken is dat mooi. Ook dat hebben wij eerder bepleit. Maar dan willen wij alleen de afstemming benutten in ruimtelijke Pagina 20 van 36

Concept verslag Raadsvergadering 18 februari 2025

en stedenbouwkundige zien. Wat wij niet willen is dat er financiële relaties worden gelegd met de gemeente of de ontwikkelaars van het havenkwartier. Ook niet indirect, zoals is gebeurd in de onderliggende contracten over de ontwikkeling en te werven en een private ontwikkelaar. En ook voor Rijswijk zal gelden dat er niet meer woningen worden gebouwd dan het aantal dat er staat. Middenhuur en koop zoals gepland in het havenkwartier, is financieel al lastig genoeg te realiseren. Zo blijkt ook landelijk. De ruimte voor meer sociale woningbouw is hier niet. Graag ook hier een toezegging van de wethouder. En dan voor wat betreft scenario vier. Wij zullen even de reacties afwachten, maar wij maken ons zorgen over de toename van het aantal woningen wat in dit scenario mogelijk is. Want wij zien enorme mobiliteitsproblemen en wij zien er ook geen oplossing voor in deel-OV en deelauto's. En dat is ook in bij Pasgeld hebben we het daarover gehad en dat is uiteindelijk ook niet van de grond gekomen. En voor wat betreft het proces sluiten wij aan bij wat Rijswijks Belang daarover heeft gezegd. Dank u wel, mevrouw de voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Schie voor uw termijn. Dan geef ik graag het woord aan wethouder Van de Waart voor de beantwoording van de vragen en het reageren op het amendement ook uiteraard. Mevrouw Van de Waart: Dank u wel, voorzitter.

Allereerst merk ik dat in de reactie van de indieners er toch wel wat licht zit tussen wat zij zeggen en wat ik op papier lees. Dus misschien is dat goed om dat heel even te duiden. Want voorzitter wat ik in ieder geval wil is dat wij werken aan een onderzoek wat straks het resultaat hier neerlegt in de raad waar u goeie beslissingen over kunt nemen. Want dat is natuurlijk het doel. Want we hebben het nog steeds over een onderzoek, het uitwerken van de scenario's. Ik moet hem er heel even bij pakken, sorry want ik had een ander document open. Zoals ik hem lees, maar ik kijk heel even naar de indieners, is dat u van mij vraagt nog steeds één addendum te maken. Dus terug te komen met één voorstel. En in dat voorstel zoekt u eigenlijk het midden tussen scenario één en vier. Ik zie in ieder geval daar knikkende hoofdjes maar het zou fijn zijn, want ik heb een aantal van de indieners horen spreken over het uitwerken van twee scenario's. Maar ik lees het als het uitwerken van ergens in het midden tussen scenario één en vier. En u geeft daar mij dat staat ook in, u zegt nou dan hogen we het bedrag op met 250 duizend euro. Dat kan ook voor dat bedrag kan ik vertellen. Als u echt twee scenario's uitgewerkt wil hebben, dat kan niet voor dat bedrag. Dat heb ik eerder in het forum ook al aangegeven.

Maar als u zegt nee, maar het wordt één scenario en u zoekt ergens het midden tussen één en vier, want we willen graag weten wat voor een nou ja moois er dan ontstaat, dat zou wel kunnen. Dus dat is uitvoerbaar. U geeft daar ook bij een aantal randvoorwaarden. Eén daarvan het is natuurlijk een addendum op het stuk wat er al ligt. Dat lijkt me evident. Dus een aantal randvoorwaarden die daarin staan nemen we al mee hè ook rondom de motie ook overigens, bijvoorbeeld over duurzaamheid en zo, dat wordt allemaal meegenomen. Maar er zijn twee uitgangspunten die belangrijk zijn, namelijk het uitgangspunt voor de woning is een bandbreedte tussen de 5 en 700. Ik lees dat als in plaats van de 400 uit scenario één. Dus dat wel even een goede checkvraag. Dus niet 400 plus 500 of plus 700. En dus dat is in plaats van de 400 en dat maakt het echt anders dan de uitwerking van scenario vier, want dan moet u echt denken aan minimaal 1100 woningen om het gehele gebied geheel te herstructureren. Ook geeft u als uitgangspunt dat bedrijven die daar zitten die mogen blijven zitten waar ze zitten. Ik lees dat als binnen hun huidige bestaande band met de huidige activiteiten zoals ze dat nu hebben. Als ik dat niet correct heb gehoord zullen we maar zeggen, dan wil ik dat heel even graag toetsen.

Want als dit wel correct is, is het een uitvoerbaar amendement en dan laat ik het wel verder gewoon aan de raad. De voorzitter: Volgens mij is dat heel duidelijk en kunnen de indieners dat ook in hun termijn straks ook aan u aangeven. Pagina 21 van 36

Concept verslag Raadsvergadering 18 februari 2025

Mevrouw Van de Waart: Ja? Oké. Ik begrijp dat ik het niet kan toetsen nu. Dan ga ik verder naar de andere vragen. Momentje hoor want ik zit in twee documenten. Er zijn een aantal aanvullende vragen gesteld. Dus nou GroenLinks begon met hoe kijkt u daartegen aan en is het haalbaar? Ja als het deze als deze dingen die ik getoetst heb waar zijn, dan is het haalbaar om zo uitzoeken en ook voor dat geld. Deze 60 daar kunnen we dan inderdaad mee verder. De VVD vroeg neem dan iedereen mee. Uiteraard, dat hebben we afgelopen drie, vier jaar in het gebied gedaan. In tegenstelling wat een inspreker eerder zei is er degelijk continu contact met bedrijven en heb ik het niet zozeer over de ontwikkelaars hebben ook contact mee, maar echt de bedrijven die daar een bedrijfsvoering hebben zullen we maar zeggen hebben we regelmatig contact mee. En dat doe ik natuurlijk zeker helemaal niet zelf iedere keer, want we hebben gewoon omgevingsmanager daar. En maar ook als we het addendum maken is daar uiteraard een participatietraject bij betrokken. En u vroeg nog een aandachtspunt over betrekken van de Galjoenstraat. U was daar niet de enige in, dus laat ik daar gelijk in één keer het hele onderwerp beetpakken.

Wij hebben dat vooral bedoeld als, als de Galjoenstraat straks ook hier richting besluitvorming komt gaat dat natuurlijk ook bijvoorbeeld over de inrichting van het openbaar gebied en over de voorzieningen. En dat zou heel raar zijn als we dan niet zeg maar onderling kijken want die straat is letterlijk er is één straat letterlijk op de helft tussen de gebieden van wat dat dan betekent. Zeker dat openbaar gebied zou je een mooie kunnen maken als je daar met twee kijkt. Het is niet de bedoeling om het project havengebied op te rekken en daar één project van te maken in financiële zin bijvoorbeeld. Ik hoop dat ik daarmee, want ook het CDA had daar vragen over. Dus dat is niet de bedoeling. Maar we willen natuurlijk niet allemaal zitten knippen en plakken met kleine stukjes. Want laten we wel hebben we hebben het over fase twee havengebied. Het gaat letterlijk over tweeënhalve straat waar we het over hebben. En het openbaar gebied gaat natuurlijk ook over fase één. Dus we willen daar wel iets moois van maken, maar we moeten het ook in breder kader blijven zien. Dus dat in ieder geval. U vroeg om een toezegging. Dat is in ieder geval de toezegging dat we daar niet één groot financieel project van maken. De PvdA vroeg of dat het ook het haventje wordt uitgewerkt. In ieder geval in stedenbouwkundige zin wordt dat haventje ook uitgewerkt.

Moeten natuurlijk wel even kijken nou ja welke twee van de of het zeg maar dat voorstel wordt voor het college of het voor dat addendum, welke ruimte daarin zit. Maar we hebben in ieder geval één kans natuurlijk waar we daarmee verder kunnen en dat ligt aan de ontwikkeling van de andere kant zeg maar wat we daarmee kunnen. Maar de ambitie is om daar iets zo mooi mogelijks van te maken en daar hoort het haventje ook bij. Dat is overigens nog wat anders als het plan hebben voor de exploitatie of dat soort dingen. Het gaat echt over de stedenbouwkundige en de inrichting van de openbare ruimte. Misschien is het goed dat PG&R die had het ook nog een aantal keer over de subsidies. Daar wil ik toch heel even wat toch nog een keer scherphelder over zijn. Of u nu kiest tussen scenario één, zoals voorgesteld van het college of het addendum, wij voldoen daarmee aan de regels voor de subsidie die we met het rijk hebben afgesproken. En dat betekent ook gelijk is ook gelijk antwoord op CDA, dat gaat over 50 procent betaalbaar. Daar sturen we in de voorkant niet per se op of dat wel of niet sociale huurwoningen zijn. De regels zijn en ieder geval 50 procent betaalbaar en dat voldoen we in beide gevallen op.

En ook de ontwikkelaars van fase één hebben natuurlijk bijgedragen aan de ontwikkeling van het complete openbare ruimte gebied zullen we maar zeggen en ook daar gaan we afspraken maken om dat zo mooi mogelijk te maken. In ieder geval ook bij de woningen die zij gebouwd hebben. Dat zal er natuurlijk als heel veel van de bestaande bedrijven blijven zitten, daar zal de straat er gewoon anders uitzien als dat er natuurlijk de straten waar de woningen komen te staan. Maar dat wil niet zeggen dat je daar geen mooie ambities rond kunt hebben. Rijswijks Belang had het inderdaad over het geld. Nou, u had het correct. Goeie vraag. Ik kan niet alles van 250.000 euro. Maar ik begrijp, tenminste als ik het goed heb begrepen is dat niet de bedoeling van het amendement. Twee scenario's uitwerken kost drie ton. En het komt niet op een euro hè, maar we gaan natuurlijk ons best doen om zo zuinig Pagina 22 van 36

Concept verslag Raadsvergadering 18 februari 2025

mogelijk te doen. Maar dat is wel realistisch. U vroeg ook van nou, hoe krijg je dat terug? Het is natuurlijk een bedrag wat normaal gesproken bij de uitwerking wordt … Het is een voorbereidingsbudget. Dus dat wordt heel vaak teruggehaald bij de ontwikkelaars. Dat zal of dat gehele bedrag kan zijn, is nog wel even de vraag. Eén: als we meer dingen uitzoeken dan je direct kunt relateren aan ontwikkelaars, zit wel dan een lastig punt. Dus hoe meer we uitzoeken, hoe minder we daarvan het totale plaatje kunnen relateren aan een ontwikkelaar. En ook hoe minder woningen we doen zeg maar, hoe minder realistisch het is om het hele bedrag aan één ontwikkelaar toe te bedienen. Dus er zitten wel wat financiële risico's. Aan de andere kant willen we met elkaar ook een goed besluit maken over de toekomst van dit gebied. Wij had vooral vragen over hoe is dat nou gekomen allemaal zo? Ik had echt een poging gedaan in het forum om daar goed antwoord op te geven. Maar blijkbaar blijven die vragen rond de markt hangen. Toen het ontwikkelkader is vastgesteld, dat zei ik de vorige keer ook al, was in de vorige raad. Dus dat is een tijd geleden. Daar zijn ondertussen allerlei ontwikkelingen geweest. Nou misschien weet u het nog wel beter dan ik in de vorige raad. Ik zat in ieder geval nog niet in het college, laat ik zo willen zeggen.

Maar ik denk wel dat met de beste wil van de wereld ook toetertijd een plan is gemaakt voor een gebied met de kennis van zaken op dat moment. Fase één en fase twee die knip is eigenlijk helemaal niet onlogisch. Fase één was gewoon heel veel leegstaand kantoorpand wat aan het verloederen was. Fase twee is ook echt een ander gebied en dat maakt het misschien ook wel moeilijker. Er zitten gewoon in werk zijnde mkb-bedrijven. En dat maakt het ook echt een ander gebied met een andere afweging en met andere afspraken die we daar met elkaar over maken. Ik ben het ook niet met u eens dat we ook met een andere scenario keuze er geen gemengd woonwerkgebied van kunnen maken. Wat we wel doen is omdat er natuurlijk allerlei dingen gebeurd zijn in de kosten we niet meer de buitenruimte kunnen maken of de enorme aanschaf bijvoorbeeld van panden kunnen doen, waardoor we een grote doorsteek kunnen maken. Dus er is van alles gebeurd in de kostenstructuur. Nou, dat heb ik al volgens mij een paar keer genoemd. We hebben natuurlijk de energie gehad, maar ook de grondstofkosten, kostenstijging. Nou iedereen heeft die in de loop der jaren gehad, wordt het kostenplaatje gewoon anders is geworden. Kunnen we daarvan leren vroeg CDA van twee fases. Nou ik denk het wel. Aan de andere kant zoals ik al zei, het gebied heeft echt een structuur waarbij fase één anders is als fase twee. Even kijken hoor.

Ik moet even kijken of ik ze allemaal heb. ChristenUnie, ja ook u had gevraagd had het niet anders gekund? Ja, dingen kunnen natuurlijk altijd anders. Maar ik denk dat ik probeer uit te leggen dat volgens mij ook de vorige raad met het allerbeste wil en met de kennis van op dat moment zeg maar deze beslissing heb genomen en aan u nu voorligt hoe we in de toekomst verder gaan. De voorzitter: Wethouder Van de Waart, ik zie dat de heer Van Dam u wil interrumperen. De heer Van Dam. De heer Van Dam: Ik vroeg me nog af of u in kan gaan op de vraag hoe het kon dat 80 procent van de woningbouw die we aanvankelijk beschikbaar stelden al in fase één is weggegeven, tegenover de nog maar nou nihil aantal woningen die nog in fase twee overblijven? Hoe heeft dat kunnen gebeuren? De voorzitter: Wethouder Van de Waart, wilt u daarop antwoorden? Mevrouw Van de Waart: Het is natuurlijk, sorry een momentje. In fase één was gewoon heel veel leegstand en ook de structuur van de panden leen… dank je wel, het leent zich ernaar om daar gewoon echt woningbouw in te plaatsen. Dat is eigenlijk altijd van het begin af aan het plan geweest. Ook als je kijkt naar de tekeningen die gaan over hoogte en opbouw van het gebied, zie je dat de meeste woningen zeg maar in fase één altijd zijn in geschetst. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Van Dam een tweede interruptie. Pagina 23 van 36

Concept verslag Raadsvergadering 18 februari 2025

De heer Van Dam: Het is toch niet, u kunt toch ook bedenken dat als we 2400 woningen in totaliteit hebben en we doen daarvan al 80 procent in fase één, dat de mensen in fase twee die aan het begin ook hebben meegedacht met de ontwikkeling van het hele gebied toch wel heel raar gaan opkijken als er nog maar 400 woningen overblijven. Inspreker heeft hier vanavond ook nog aangegeven dat ze pas zeer recentelijk hebben gehoord dat er zo weinig woningen overbleven. Dus dan vraag ik me ook af in hoeverre ze zijn meegenomen, maar dat weet u beter dan ik. Kijk het is de verdeling lijkt mij zo raar op dit moment. En wat is de afweging geweest om zoveel woningen te realiseren in fase één? Want daar heb ik nog steeds geen antwoord op. De voorzitter: Wethouder Van de Waart. Mevrouw Van de Waart: Ik heb gewoon geen beter antwoord dan dit voorzitter. En ik heb ook het idee dat het raadslid zoekt zeg maar naar een soort van wie heeft het gedaan zeg maar afgelopen jaren. Ik denk dat dat besluitvorming is geweest die al eerder voor heeft gelegen. Aan het begin is daar zeg maar een maximaal aantal op woningen gezet. Ook wil ik toch heel even zeggen dat ik niet te veel kan reageren op een aantal dingen die insprekers hebben gezegd, omdat het ook gaat over Raad van State procedures. We hebben er desalniettemin voor gekozen om de insprekers gewoon hun inspreekrecht te laten doen.

Dus ik zoek daar heel even naar woorden, maar het is gewoon niet waar dat er niet met hen wordt gesproken. Sterker nog, ik heb dezelfde insprekers vorige week donderdag nog gesproken volgens mij ongeveer drie weken ervoor en er is een omgevingsmanager die continu contact met ze heeft. Is gewoon pertinent niet waar. De voorzitter: Dank u wel wethouder Van de Waart voor het beantwoorden van deze vraag en het reageren op de interruptie. Wilt u doorgaan met het beantwoorden van de vragen die in eerste termijn zijn gesteld? Mevrouw Van de Waart: Ja er zijn nog wat vragen gesteld over mobiliteit. En ik denk dat ik ook in het Forum al heb gezegd dat dat een van de redenen is waarom het college dit neer heeft gelegd om voor scenario één te kiezen en het toch de zorg is zeg maar op de drukte in ieder geval voor de auto. Want ik deel de visie van het ChristenUnie. Mobiliteit gaat zeker niet alleen over de auto. Maar daar zijn wel de meeste zorgen over. Die tram die rijdt wel en dat fietsen gaat ook prima. Dat is wel een van de redenen en aan mij is gevraagd of ik een toezegging kan doen dat u zich druk gaat maken omdat er nou daadwerkelijk iets gebeurt bij de Beatrixlaan.

Ik ben het met mevrouw Van Schie eens dat dat daar wat stil om is geweest en ik kan u nog geen enkele toezegging doen over hoe uiteindelijk de oplossing is, maar ik kan u wel vertellen dat het bestuurlijk contact weer is herlegd over de Beatrixlaan en ik hoop u daar binnenkort ook over te kunnen informeren. Ik hoop kijk effe naar links, ik hoop niet dat ik toezeggingen doe waar ik mensen heel ongelukkig van maak. Maar daar worden in ieder geval gesprekken over gevoerd. Want ik ben het met u eens dat, ook al zou dat ook een lange termijn project zijn en ons niet morgen helpen met de oplossing van de drukte op de Plaspoelpolder, hieraan iets moet gebeuren. Even kijken, u vroeg nog om een toezegging dat er geen sociale huurwoningen in het havengebied deel twee doen. Dat kan ik niet doen, want er zijn namelijk wel afspraken over betaalbaar en daarin maken we geen onderscheid tussen betaalbare koop, betaalbare sociale huur of betaalbare particuliere huur. Ik heb mijn best gedaan om alle vragen te beantwoorden voorzitter. De voorzitter: Dank u wel wethouder Van de Waart voor het beantwoorden van de vele vragen die gesteld zijn in eerste termijn en het reageren op het amendement. Ik kijk naar uw raad voor de tweede termijn. Ik neem aan dat u ook gebruik wilt maken van uw tweede termijn. Dan ga ik als eerste naar mevrouw Van Maarseveen van GroenLinks.

Pagina 24 van 36

Concept verslag Raadsvergadering 18 februari 2025

Mevrouw Van Maarseveen: Dank u wel, voorzitter. En dank u wel wethouder voor het beantwoorden van de vragen. En met betrekking tot het amendement, het gaat inderdaad om één addendum, dus één uitgewerkt stuk op basis van scenario één en scenario vier. Dus het midden tussen scenario één en scenario vier. En het idee is ook inderdaad dat de bedrijven die er nu zitten en als ze willen blijven dat ze dan ook kunnen blijven. En inderdaad tussen de bandbreedte van de 500 en 700 woningen zeg maar, in plaats van de 400 woningen. En ik ben blij te horen dat er één addendum zeg maar is op basis van die twee scenario's te realiseren is voor de extra 50 duizend euro. Verder heb ik geen vragen. Dank u wel. De voorzitter: Dank mevrouw Van Maarseveen voor het verhelderen ook van uw amendement. Dan kijk ik naar mijnheer Dolmans van D66. De heer Dolmans: Allereerst dank voor de beantwoording in de eerste termijn. Ik ben het helemaal eens met de uitleg die mevrouw Van Maarseveen heeft gegeven met de aanvulling inderdaad 5 tot 700 woningen niet erbij, maar 5 tot 700 woningen. Want voor D66 Rijswijk is de woningbouw helemaal geen doel op zich. Het gaat om de verbetering en de transformatie van het gebied, zodat de leefbaarheid in het gebied wordt verbeterd en de woningen zijn daarbij een middel om dat mogelijk te maken. Ik wou ja toch heel even reflecterend op wat ik heb gehoord.

We stellen vanavond natuurlijk geen ontwikkelkader vast en dat hoor ik soms in de inbreng van sommige mederaadsleden. Wat wij doen vanavond is dat we een voorbereidingskrediet vaststellen en het college vragen om met een addendum op het bestaande ontwikkelkader te komen. En ja daar geven we een beetje richting in mee waarin we dus de wethouder en het college willen verzoeken om de goede dingen uit scenario vier eruit te halen en die in dat addendum mee te nemen. Maar we stellen geen ontwikkelkader vast vanavond. Dat doen we op een later moment. En ja in die zin hoop ik ook dat de heer Braam zich geen zorgen maakt. Wij gaan vanavond niet besluiten om 1100 woningen toe te voegen. Dat is sowieso al niet de insteek van het amendement. Want dat is een stuk beperkter. Het gaat erom dat het college de ruimte krijgt om iets meer te doen dan om scenario één uit te werken, maar daar ook de goede elementen uit scenario vier in mee te nemen. De voorzitter: Mijnheer Dolmans, ik zie dat mijnheer Braam u wil interrumperen. Mijnheer Braam. De heer Braam: Ik kan ongeveer inschatten hoe lang de zinnen van de heer Dolmans zijn, dus kon rustig naar de interruptiemicrofoon lopen. Nee hoor. Waar het mij even om gaat is toch even de vraag aan mijnheer Dolmans, het is toch duidelijk dat u dat we het ontwikkelkader wat we wel degelijk hebben vastgesteld verruimen.

In ieder geval sowieso verruimen met als we dan GroenLinks mogen volgen, 100 tot 300 extra woningen op die plek. Ik neem aan dat u dat met me eens bent. De voorzitter: Mijnheer Dolmans. De heer Dolmans: Niet helemaal, want de beperking die ik eraan aangeef is die woningen hoeven er voor mij alleen maar bij te komen op moment dat dat inderdaad de transformatie van het gebied mogelijk maakt. Dus als de wethouder concludeert dat met 400 woningen zoals in het ontwikkelkader staan die transformatie ook mogelijk is, prima. Nogmaals, voor ons is extra woningen in dat gebied geen doel op zich. Het gaat ons om de transformatie van het gebied. De voorzitter: Mijnheer Braam. De heer Braam: Maar feitelijk bevestigt u toch dat er ruimte is voor 100 tot 300 woningen extra? Dat is in ieder geval wat ik concludeer. De voorzitter: Mijnheer Dolmans, wilt u daarop reageren?

Pagina 25 van 36

Concept verslag Raadsvergadering 18 februari 2025

De heer Dolmans: Mits dat bijdraagt aan verbetering van de leefbaarheid van het gebied. Ja. De voorzitter: Prima. Mijnheer Dolmans, wilt u verdergaan met uw tweede termijn? De heer Dolmans: Ja, ik denk dat dat wel verduidelijkt. Ja en dan hoor ik weer de riedel van de heer Van Dam. Dan moet ik altijd een beetje om lachen. Want inderdaad hij doet alsof heel Rijswijk weer op de schop gaat en er enorme risico's gedaan worden. Het gaat inderdaad om tweeëneenhalve straat. Er liggen vier mogelijkheden voor om het ontwikkelkader aan te passen. Geen van die vier mogelijkheden wordt door de heer Van Dam gesteund. Maar hij komt ook niet, en dat is ook voor de zoveelste keer, met een alternatief. Ik hoor alleen maar moeilijk, moeilijk, moeilijk. Zelf geen voorstellen. En ja, dan wil ik toch ook aan de heer Van Dam nog een keertje meegeven. We bouwen hier niet voor lol. We bouwen hier niet omdat we willen groeien of omdat we groter willen worden of voor ons ego of wat dan ook. We bouwen hier omdat een gebied is verloederd en verslechterd en we het weer op moeten pakken en moeten verbeteren. En dan vind ik het ontzettend jammer dat daar gewoon geen steun voor komt. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Dolmans. Dan geef ik graag het woord aan mijnheer Oelen van de Rijswijkse VVD. De heer Oelen: Dank, voorzitter. Dank wethouder voor alle uitleg en antwoorden en toezeggingen.

Volgens mij heb ik daar op dit moment helemaal niks meer aan toe te voegen, voorzitter. Dus bij deze. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Oelen. Dan geef ik het woord aan mijnheer Van der Veer van de Partij van de Arbeid. Misschien is dat ook heel kort. De heer Van der Veer: Dank u wel, voorzitter. Wethouder bedankt voor de beantwoording. Volgens mij had ik nog een vraag openstaan over een tijdspad of een termijn van waar dit proces ingaat lopen. Gaat het uitlopen? Krijgt het vertraging? En wat betreft onze keuze, zoals ik al eerder in de eerste termijn heb gezegd wij gaan in principe voor scenario één. Scenario één met onderzoeken mogelijkheden van vier. Maar voor de PvdA staat boven alles dat in principe de afspraken die zijn gemaakt om tot het ontwikkelkader te komen wat nu geldt blijven staan. En in dat ontwikkelkader staat betaalbare woningen. De PvdA heeft altijd gestreden voor betaalbare woningen, zowel als een mogelijkheid is sociale woningen. U heeft dat onder andere tijdens grote affiches, spandoeken aan de haven hebben zien kunnen hangen. Als het aan het vorige college had gelegen dan was er helemaal geen sociaal gekomen. En wij zijn hartstikke blij dat onder andere aan de Handelskade 63 woningen sociale woningen door Rijswijk wonen wordt gebouwd en dat zelfs aan de Koopmansstraat momenteel gekeken wordt naar betaalbare woningen.

Daar wilde ik het eigenlijk bij laten, maar ik zie dat … De voorzitter: Ik zie dat mijnheer Braam u wil interrumperen. Mijnheer Braam, dit is uw derde interruptie in deze termijn. De heer Braam: Dat gaat wel lukken. Ik heb eigenlijk maar één vraag aan de heer Van der Veer of eigenlijk aan de Partij van de Arbeid als zodanig. Ik neem dan ook aan dat op het moment als er dus 300 woningen bijkomen er dus één dat in overleg gaat met de bewoners en twee dat ieder geval 30 procent dan sociale woningen moeten zijn. De voorzitter: Mijnheer Van der Veer, wilt u daarop reageren? De heer Van der Veer: Dank u wel, voorzitter. Zoals mijnheer Braam de Partij van de Arbeid en zeker mij kent, het vermeerderen van het aantal woningen is niet het doel. Sociale woningen is altijd en Pagina 26 van 36

Concept verslag Raadsvergadering 18 februari 2025

betaalbare woningen is een groot streven van de Partij van de Arbeid. Maar u weet zelf ook, sociale woningen zijn is niet altijd mogelijk. En ja op moment dat er keuzes worden gemaakt, we krijgen een scenario, dan gaan we weer een heel nieuw proces in van besluitvorming, participatie en daar horen natuurlijk ook de gesprekken met bewoners vast. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van der Veer. Dan u was klaar met uw termijn? Ja. Dan geef ik graag het woord aan de heer El Majjaoui. U wenst niet het woord te voeren. Dan ga ik naar mijnheer Braam van de Beter voor Rijswijk. De heer Braam: Dank u wel, voorzitter. Allereerst bedankt voor de reactie van de wethouder in de eerste termijn. Geeft in ieder geval wat helderheid. Wat ik wel belangrijk vind is ja het college komt niet voor niets met een voorstel aanzetten wat gewoon past. Eén bij de meerderheid zoals we destijds ieder geval met de vingeroefeningen hebben gedaan. Dat is één. En twee wat ik ook erg belangrijk vind is dat het beeld in ieder geval ook gewoon past bij wat een overgroot gedeelte van de meerderheid van de bewoners ook willen. En om dan nu al te gaan schaven aan dit voorstel dat vind ik linke soep. En dan kan de Partij van de Arbeid zeggen we gaan achteraf met de bewoners praten zodra daar straks een nieuw voorstel ligt.

Nee, vooraf moet je met de bewoners in overleg treden om te kijken of daar eventueel geschaafd kan worden aan het voorstel zoals het er al lag. En dat is wat voor Beter voor Rijswijk bijzonder belangrijk is. Juist vooraf met de bewoners naar draagvlak zoeken. Daar gaat het tenslotte om. En het verrast mij dat de Partij van de Arbeid toch redelijk makkelijk afstapt van eigenlijk feitelijk ook de afspraak die gemaakt is in het collegeakkoord, dat als er 300 woningen bij komen die 30 procent dus in één keer niet heilig is. Dat verrast mij ten zeerste. Maar goed, kort door de bocht, er zal ongetwijfeld zo nog even een schorsing komen. Maar wat voor Beter voor Rijswijk in ieder geval belangrijk is … De voorzitter: Mijnheer Braam, ik zie dat mijnheer Van der Veer u wil interrumperen. De heer Braam: Die ruimte heeft die drie keer. De voorzitter: Zeker. Mijnheer Van der Veer. De heer Van der Veer: Dank u wel, voorzitter. Natuurlijk wordt er gesproken met bewoners. Als dat gebeurt, doen we dat zeker. En uitwerking van een scenario biedt mogelijkheden en de PvdA staat nog steeds voor sociaal. En ja wat … En het is niet zo die 30 procent laten we zeker niet los mijnheer Braam. Die 30 procent, zoals in het coalitieakkoord is afgesproken, gaat om 30 procent over de hele gemeente. En we kijken naar de plekken in de gemeente waar dat mogelijk is.

En als dat in de toekomst mogelijk is bij de huidige 400 woningen die in het ontwikkelkader zijn benoemd om daar alleen maar sociaal te bouwen om aan die 30 procent in Rijswijk te komen juichen we dat hartstikke toe. De voorzitter: Dat roept om een reactie mijnheer Braam. De heer Braam: Ik hoor eigenlijk zeg maar een reactie op mijn inbreng, maar ik hoor geen vraag van de heer Van der Veer. De voorzitter: Nee, bij een interruptie hoeft natuurlijk niet altijd een vraag te zijn, hebben we met elkaar besproken. U wilde ook wel eens een opmerking kunnen maken. Maar als u daarvan vindt dat u niet hoeft te reageren hoeft dat natuurlijk niet. Wilt u nog een keer interrumperen, mijnheer Van der Veer? Oké, prima. Dank u wel. De heer Braam: De heer Van der Veer heeft zijn derde termijn gehad, dus dat moet ook kunnen. Is ook niet zo erg voorzitter, keertje moet kunnen. Nee ik wil graag in ieder geval afronden met ieder Pagina 27 van 36

Concept verslag Raadsvergadering 18 februari 2025

geval binnen Beter voor Rijswijk een unheimisch gevoel is als we nu feiten zeg maar de case gaan oprekken zonder enig vooroverleg met belanghebbenden. En dat zijn zowel de omwonenden als de ondernemers in het desbetreffende gebied. Ik ben ook erg nieuwsgierig wat de BBR daar bijvoorbeeld ook van vindt van deze aanpassing. Heb ik ook nog niets van gehoord. Dus dat baart mij zorgen. En eigenlijk kunnen we dus vanuit onze partij niets anders dan het amendement niet ondersteunen, waarbij we dus hopen dat het voorstel zoals het college het feitelijk had ingediend, dat die het gaat halen. Dus dat is in ieder geval onze inbreng in tweede termijn voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Braam. Dat is een helder standpunt van uw fractie. Dan geef ik … Ik zie dat mijnheer Dolmans u wil interrumperen. Kaartje meenemen. Ik wil u ook alvast aankondigen. Mijnheer Dolmans gaat u interrumperen. De heer Dolmans: Hele korte vraag dan toch aan de heer Bram. Stel nu dat met 400 woningen het plan eigenlijk gewoon verder niet rond kan komen, omdat er gewoon te weinig financiering is. Zit u er dan anders in? Bent u dan wel bereid om eventueel 100 tot 300 woningen toe te voegen? De voorzitter: Mijnheer Braam. De heer Braam: Voorzitter, ik vind het één in ieder geval vrij kort door de bocht. Het is feitelijk nog niet helemaal uit gemarcheerd, zou ik haast zeggen. Dat is één.

Maar waar het mij feitelijk om gaat is, er is met de bewoners geen enkel overleg geweest om de bandbreedte die nu door het amendement gecreëerd wordt mee te geven om die te bespreken. Zelfs geen bericht van de BBR. Zelfs geen informatie vanuit de op een enkele partij maar is eigenlijk nog een projectontwikkelaar ook, weten we niets van ondernemers wat die daar feitelijk van vinden. En dat zijn voor ons de belangrijkste redenen om op dit moment geen gewijzigd standpunt in te nemen anders dan dat het college in eerste aanleg heeft meegegeven. De voorzitter: Mijnheer Dolmans, wilt u nogmaals interrumperen? De heer Dolmans: Nog een aanvullende vraag. Want ik begrijp positie van de heer Bram heel erg goed dat hij vasthoudt aan het kader zoals het was. Maar vindt u niet dat het college ook een beetje de ruimte moet krijgen om met nieuwe inzichten te kunnen handelen en daarom die 50.000 euro extra ter beschikking te stellen? De voorzitter: Mijnheer Braam, zonder in herhaling te treden. De heer Braam: Eén, het is bijzonder in ieder geval dat er zonder enige dekking extra middelen beschikbaar worden gesteld. Maar goed, dat terzijde. Maar twee, eigenlijk moet ik voorzitter jammer genoeg wel in herhaling vallen. Eerst overleg met de bewoners. Die tijd die kan gewoon worden gegeven. Je kan hier nog rustig mee wachten.

Op moment als dit dan wenselijk is om hier zo nadrukkelijk die bandbreedte te gaan verbreden, doe dat in overleg met bewoners, ondernemers en belangenverenigingen. De voorzitter: Prima. Laatste interruptie van de heer Dolmans. De heer Dolmans: Heel kort. Volgens mij zijn de heer Braam en ik het best wel met elkaar eens, want ik vind ook dat het overleg wel moet plaatsvinden. Maar ik wil de college nu de ruimte geven. Dus zo zitten wij erin. Dank u wel. De voorzitter: Prima. Dan mijnheer Braam, was u aan het einde van uw tweede termijn gekomen? Ik geef graag het woord aan de heer Weterings van Rijswijks Belang.

Pagina 28 van 36

Concept verslag Raadsvergadering 18 februari 2025

De heer Weterings: Voorzitter, ik kan eigenlijk heel kort zijn. De wethouder heeft net aangegeven het niet met een bedrag uit amendement te halen. Dus er komt nog van een partij één subamendement was eigenlijk mijn vraag. Want als je één ontwikkelscenario voor twee ton kan doen, kan je er geen twee voor tweeëneenhalf doen. Dat heeft wethouder net ook aangegeven. Dus dat zou dan drie ton worden, heb ik begrepen. De voorzitter: Ik zie dat mevrouw Van Maarseveen u wil interrumperen. Mevrouw Van Maarseveen. Mevrouw Van Maarseveen: Dank u wel, voorzitter. Ik wilde mijnheer Weterings even aan nou ja helpen onthouden dat de wethouder net heeft gezegd dat één addendum op basis van twee scenario's zeker mogelijk is voor 50.000 euro en dat het dus geen drie ton gaat kosten. Dat heeft ze net gezegd. Dank u wel. De voorzitter: Mijnheer Weterings, wilt u … De heer Weterings: Kijk, de wethouder wordt heel zenuwachtig op dit moment. Maar nou goed ik heb het dan schijnbaar verkeerd begrepen, want zij heeft duidelijk het woord drie ton genoemd en in het addendum staat tweeënhalf. Er komt toch 50 duizend euro tekort. Waar die vijftig roosjes misschien is die sinterklaasintocht niet meer zou misschien wel kunnen scheelt vijftig roosjes. Nee, maar even zonder dollen. We komen echt 50 duizend euro tekort volgens mij in het voorstel en als het niet zo is, dan hoor ik het graag.

Dan is het makkelijker stemmen. De voorzitter: Mijnheer Weterings, bent u klaar met u twee tweede termijn of nog niet? De heer Weterings: Nee, voorzitter. Ik zeg nogmaals ik ga niet in herhaling vallen, maar ik vind nog steeds heel erg lastig. Taai onderwerp. Ik heb alle partijen nu ook echt aangehoord en ik merk nog niet echt een volledige overtuiging van een volledige overtuigde gemeenteraad voor dit onderwerp. Dus wij zullen het kritisch blijven volgen. Er ligt nog geen besluitvorming op het hele traject. Zijn allemaal ontwikkelscenario's en onderzoeken, dus we gaan het afwachten. We hebben ook nog geen standpunt in ingenomen. Dank u. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Weterings. Dan geef ik het woord aan mijnheer Van Dam van Wij. Rijswijk. De heer Van Dam: Dank. Beginnend met wat de heer Dolmans bij ons aangaf, die zei dat wij geen keuze hebben gemaakt en we hebben vaker aangegeven dat Rijswijk onder druk staat. Dan hebben we het over onze wegen, over onze voorzieningen, het groen. Ik ga dat hele verhaal niet nog een keer herhalen. Daarom zijn wij wat sceptisch als het gaat over het toevoegen van woningen. Dat snapt u denk ik.

Maar daarom steun ik ook wel het voorstel van het CDA om nog eens een keer op die mobiliteit te zitten bij in de regio, zodat bijvoorbeeld er ook oplossingen komen voor de vele nieuwe bewoners met auto's die over onze Beatrixlaan bijvoorbeeld gaan rijden. Ik ben ook blij met het antwoord wat de wethouder daarop aangeeft dat ze daar nog een keer aandacht voor gaat vragen. Maar dat zijn wel zaken, bijvoorbeeld die Beatrixlaan, die onder druk komen te staan door beslissingen zoals deze. Wat is dan onze, wat heeft dan onze voorkeur? Nou als we dan naar die vier opties kijken heeft scenario één onze voorkeur. 2400 woningen met de uitgangspunten zoals we al eerder in 2021 hebben vastgesteld als raad die in dat ontwikkelkader staan en dat is wat in scenario één staat. Wat ik in mijn eerste termijn heb aangegeven is dat ik het jammer vind dat dat dus blijkbaar niet meer mogelijk gaat zijn, of althans dat is de inschatting omdat de ontwikkelaars van die dat zouden moeten realiseren hebben aangegeven dat niet meer te willen doen. En waar ik mijn teleurstelling over heb uitgesproken is dat ik denk dat dat voorkomen had kunnen worden door onder andere te kijken naar die evenredigere verdeling van het aantal woningen wat nu 80 procent Pagina 29 van 36

Concept verslag Raadsvergadering 18 februari 2025

al in fase één is gerealiseerd. En daar heb ik mijn teleurstelling over uitgesproken. Wat ik ook heb gezegd, is dat we dus scenario één wel willen ambiëren. Dan heel even over het amendement. Dank voor de verdere uitleg van het amendement, alleen vraag ik me wel af of we onszelf niet wellicht vastzetten. Want als wij één voorstel straks krijgen, dus we vragen eigenlijk om scenario één en vier te combineren. Dan krijgen we straks één voorstel naar de raad waardoor we niet meer straks terug kunnen. Dus in dat voorstel staan 100 tot 300 woningen wellicht extra, afhankelijk van welke voorzieningen we zeg maar daarvoor kunnen krijgen. En in dat voorstel als dat naar de raad komt, staan dus sowieso extra woningen, maar niet meer het scenario één waarin we geen extra woningen toevoegen, waardoor we of tegen, en corrigeer me als ik het hier fout heb, maar of tegen het hele voorstel moeten stemmen op het moment dat we die woningen niet willen toevoegen, of instemmen met dat aantal met die toevoeging van het aantal woningen. En daarvoor willen wij niet gaan. We hebben al eerder aangegeven dat we echt een probleem zien in de bereikbaarheid van dit gebied en defecten verder op Rijswijk. Dus daarom zullen wij, denk ik, ook niet dit amendement gaan steunen. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam. Ik zie dat de heer Oelen u wil interrumperen. De heer Oelen.

De heer Oelen: Dank, voorzitter. Maar dan vraag ik wel aan de heer van Dam, waarom bereidt u eigenlijk zelf nooit eens een keer een amendement voor? Want u heeft er kennelijk over nagedacht. U heeft een juiste interpretatie van wat nu voorligt. Maar in plaats van dat u dan zelf in de pen was geklommen als u dan die keuze wil hebben. Het enige wat u nu weer doet is voorsorteren op de volgende nee van wat ik inmiddels ga noemen de tegenpartij. Dus aan mij de vraag of van mij dan aan u de vraag, waarom gaat u zelf dan niet iets voorbereiden om deze raad daarin te helpen? De voorzitter: Mijnheer Van Dam. De heer Van Dam: Dat is heel simpel, omdat ik gewoon voornemens was om voor te stemmen voor dit voorstel zoals het er lag. Dat is het antwoord en maar niet als dit amendement wordt aangenomen. De voorzitter: De heer Oelen. Mijnheer Van Dam, was u klaar met uw tweede termijn? De heer Van Dam: Zeker. De voorzitter: Prima. Dan geef ik het, kijk ik naar mevrouw Harmsen. Wilt u het woord voeren? Mevrouw Harmsen: Dank u wel, voorzitter. Heel kort maar. Even voor de helderheid, dit amendement en het voorstel gaat over het onderzoek, het amendement vooral over een onderzoek naar eigenlijk een scenario vijf, hè? Een mix van één en vier. Het is maar een onderzoek als ik nog even nog een keer mag benadrukken. Het is maar het onderzoek naar het ontwikkelkader.

Dus we nemen nog niet het besluit van welk scenario uiteindelijk wordt uitgewerkt. We krijgen alleen meer helderheid van wat is haalbaar? Wat is werkbaar? En wat is leefbaar? Wat vinden we zelf leefbaar? Dat is het politieke besluit. Dus daar toch ook Wij. Rijswijk, als we zo meteen schorsen even oproepen om dat te bedenken van het is maar een onderzoek voor een vijfde scenario. Ja wat is de meerwaarde om tegen een onderzoek te stemmen, zeg maar. Het is nog niet het einde van de wereld. Dat is eigenlijk meer een oproep dan een vraag. Maar goed, ik had de tijd hè. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Harmsen. Dan mevrouw Van Schie, CDA. Mevrouw Van Schie: Dank u wel. Voorzitter, ik zal het ook kort houden. Het CDA is gerustgesteld door de antwoorden van de wethouder. Dank u wel daarvoor. Zeker de Prinses Beatrixlaan dat dat Pagina 30 van 36

Concept verslag Raadsvergadering 18 februari 2025

weer wordt opgepakt, dat neemt onze zorg een klein beetje weg. En ook uw antwoord over de Galjoenstraat en omgeving vonden wij buitengewoon duidelijk. Dank u wel daarvoor. Alles horende bekruipt ons het gevoel dat als je meer woningen bouwt dan 400, dat je dan pas voldoende groen en meer leefbaarheid krijgt en dat dus hier eigenlijk sprake is van een financiële kwestie, waardoor er meer woningen moeten worden gebouwd en dan ook meer leefbaarheid meer groen kan zijn. Dat geeft ons een beetje toch een ongemakkelijk gevoel. Ik weet niet of u dat weg kunt nemen mevrouw de wethouder, want gevoel is natuurlijk ook iets subjectiefs. Maar ik noem het toch maar even. Wij blijven ons zorgen maken om de mobiliteit. Zeker bij meer dan 400 woningen. Want ook een toegenomen mobiliteit heeft weer invloed op de leefbaarheid en zo hangt alles ook weer met alles samen. En wij zullen goed kijken naar de invulling van de betaalbare woningen, zoals u heeft aangegeven. Dat was mijn tweede termijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Schie. Dan zijn we aan het einde van de tweede termijn van uw raad. Volgens mij heb ik niet heel veel vragen meer gehoord en kijk ik naar wethouder Van de Waart. Mevrouw Van de Waart: Dank u, voorzitter. Ik heb er wel een paar gehoord, dus ik ga mijn best doen. Om te beginnen was ik er eentje vergeten namelijk van de PvdA. Dat is het tijdspad.

Nou de ambitie is om eind 2025, dus Q4 2025 bij u terug te komen met een addendum, inclusief een stedenbouwkundig ontwerp van de openbare ruimte. Daar wil ik gelijk aan toevoegen, want er was wat discussie over, het is inderdaad maar een onderzoek. Maar goed, op basis van dit onderzoek maken we dus wel het addendum en een schets van de openbare ruimte. Dus u geeft wel degelijk richting vanavond aan wat we voor u gaan maken op basis waarvan u vervolgens besluitvorming kan doen. En zoals dat ook geldt bij andere plannen over openbare ruimte heeft u nog wel degelijk zeggenschap op die plannen over de openbare ruimte op dat moment in de raad. Het is natuurlijk wel zo dat wij, als u het addendum aanneemt, nou ja hoe moet ik het zeggen, u creëert in het addendum ruimte net iets meer ruimte om het samenspel samen met de ontwikkelaars en de bedrijven in het gebied te kijken inderdaad wat er net iets meer mogelijk is, ook in de zeg maar in de openbare ruimte. En uw vraag was u krijgt het een beetje benauwd, moet even kijken wie het ook alweer, oh ja het CDA zegt van ja ik heb nu het gevoel dat bij scenario één het eigenlijk een heel slecht voorstel wordt voor de openbare ruimte. Is dus een geldkwestie. Ik ga dat niet zeggen, want dan hadden we als college nooit voorstel voor scenario één gedaan. Laten we daarmee beginnen.

Maar we gaan in beide gevallen ook als u het amendement neemt, gewoon werken met wat er is. En je hebt net iets meer ruimte bij het amendement. Wij hebben gezegd nou we gaan ook met die 400 woningen werken met wat er is. We denken ook dat er nog bewegingsmogelijkheid bij de bedrijven zit. Want ik krijg ook signalen van bedrijven dat ze ook een beetje op ons zitten te wachten van wat willen we nou eigenlijk gaan doen. Zegt een van die bedrijven ja ik moet eigenlijk al twee jaar mijn voorgevel opknappen maar ja, wat gaan jullie nou doen? Ik ga natuurlijk niet bewegen totdat jullie een beetje kleur bekennen over wat je gaat doen. Dus ik heb er eigenlijk ook best vertrouwen in dat ook het bedrijfsmatig vastgoed op moment dat we die ontwikkelingen doorzetten, mee zal bewegen. Misschien een ander tempo als dat je het zelf helemaal in de regie hebt. Maar je ziet dat ook in het middengebied van de Plaspoelpolder, op het moment dat je investeringen doet trek je ook andere panden daarin mee. Dus ook bij scenario één wat we voor hebben gesteld, maken we natuurlijk zo goed mogelijk openbare ruimte. Gebied zit financieel dan of iets meer van de gemeente in, of we hebben totaal iets minder. In beide gevallen zit er ruimte voor bedrijven om te blijven en zullen we moeten kijken naar de uitwerking van de openbare ruimte met de functies die erin zijn.