Concept verslag Raadsvergadering 15 oktober 2024

Zodra wij in staat zijn om minder dagen hoeven te organiseren waarbij een achtergestelde groep in het teken staat, zijn we pas echt geslaagd in de inclusieve samenleving. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Ezinga. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Van Schie van het CDA. Pagina 16 van 50

Concept verslag Raadsvergadering 15 oktober 2024

Mevrouw Van Schie: Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Inclusief en antidiscriminatiebeleid maakt veel los bij mensen. Dat hebben we gezien in het laatste forum samenleving en zien we nu ook weer aan de amendementen. Voorop staat dat het CDA tegen iedere vorm van uitsluiting en discriminatie is. De CDA-fractievoorzitter heeft dan ook vol overtuiging in de verkiezingstijd, op uitnodiging van het COC, een regenboog manifest ondertekend. Daarom vinden wij het positief dat ook in de gemeente Rijswijk, inclusie en antidiscriminatiebeleid, de aandacht krijgt van het college die nodig is. Over de uitvoering zijn we echter niet tevreden. Allereerst hebben wij in plaats van een agenda een beleidsnota gekregen, met uitgangspunten die veel te vaag zijn, om de volgens het raadsvoorstel benodigde visie te ontwikkelen. Daarmee is onduidelijk gebleven wat het college nu eigenlijk wil, een nota of een agenda en hoe het college dat wil. Wij missen verder in het stuk een duidelijke prioritering. Een overzicht van wat al is gedaan, wat gewerkt heeft en wat niet en waarom en wat op grond daarvan goede concrete stappen zijn voor de toekomst. Een voorbeeld van de verwarring die de nota oproept, is de misvatting dat toegankelijkheid hetzelfde is als inclusief en gelijk zijn. Het één is echter een voorwaarde, je moet toegankelijk zijn om het doel, inclusie en gelijk zijn, te kunnen realiseren.

Kortom, de nota zelf is geen agenda en ook niet helder. De drie amendementen, het zijn inmiddels vier, geloof ik, waarvan het CDA mede-indiener is, spreken wat dat betreft duidelijke taal. Zij dienen mede tot verheldering en verbetering van het stuk. Dank aan D66 en GroenLinks voor het goede initiatief. Omdat uit de monitor blijkt dat uitsluiting en discriminatie in Rijswijk nog veelvuldig voorkomt, is meer nodig dan dit stuk. Wat wij ook nog missen, is de rol van de gemeente als werkgever en opdrachtgever. Ook in die rollen kan de gemeente inclusie bevorderen en discriminatie tegengaan en daarmee het goede voorbeeld geven. Graag nog meer informatie hierover. Wij steunen het amendement van Rijswijks Belang niet. Beleid vraagt om een positieve stimulans, dat is niet anders met dit beleid en dat is geen gedrang. Tenslotte, wij hebben nog vragen ingeleverd en ook graag daar een antwoord op. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Schie. Dan geef ik graag het woord aan de heer Van der Veer van de Partij van de Arbeid. De heer Van der Veer: Dank u wel, voorzitter. Vandaag spreken wij over de inclusie en antidiscriminatie agenda 2024. Als PvdA Rijswijk staan wij volledig achter het streven van deze inclusieve samenleving waarin iedereen, ongeacht achtergrond, identiteit of beperking gelijke kansen heeft en zich thuis kan voelen.

Discriminatie is een fundamenteel onrecht dat de samenleving verdeelt en daarom is dit onderwerp voor ons van groot belang. Uit de discriminatie monitor Haaglanden 2023 blijkt dat het aantal meldingen van discriminatie in Rijswijk substantieel hoger ligt dan in de omliggende regio's. Vooral discriminatie op grond van huidskleur en herkomst blijft een hardnekkig probleem. Dit maakt duidelijk dat er actie nodig is en als PvdA Rijswijk zullen wij ons blijven inzetten voor het bestrijden van discriminatie in al haar vormen. De inclusie en anti-discriminatie agenda biedt hiervoor een solide fundament en we zien vijf belangrijke pijlers die perfect aansluiten bij de kernwaarden van onze partij: samen bouwen aan een sterke gemeenschap, oftewel inclusie, betekent dat iedereen meedoet. We moeten verder kijken dan de usual suspects en juist de groepen betrekken die vaak worden uitgesloten. Als PvdA geloven we dat een sterke samenleving gebouwd wordt op solidariteit en samenwerking. Toegankelijkheid als recht. Toegankelijkheid is niet enkel een wettelijke verplichting, maar een fundamenteel recht. Iedereen moet zonder belemmeringen kunnen deelnemen aan onze samenleving. En of het nu om werk, onderwijs of het gebruik van openbare voorzieningen gaat, wij zullen ons altijd hard maken voor een volledig toegankelijke stad. Gelijke kans voor iedereen.

Discriminatie zorgt voor ongelijkheid en sociale uitsluiting. Als PvdA streven wij naar gelijke kansen voor elke inwoner van Rijswijk, ongeacht afkomst, gender, leeftijd of beperking. Onderwijs en werkgelegenheid moet toegankelijk zijn voor iedereen, zonder vooroordelen of drempels. Veiligheid in de publieke ruimte. Iedereen moet zich vrij en veilig kunnen bewegen in onze Pagina 17 van 50

Concept verslag Raadsvergadering 15 oktober 2024

stad, de publieke ruimte behoort aan iedereen toe en wij zullen ons blijven inzetten voor maatregelen die zorgen voor een veilige en inclusieve omgeving, zowel fysiek als digitaal. Bewustwording door communicatie. Heldere en inclusieve communicatie is essentieel. Het doorbreken van stereotypen en het bevorderen van wederzijds begrip zijn cruciaal om inclusie werkelijk te realiseren. Voorzitter, de PvdA Rijswijk heeft zich aangesloten bij het amendement iedereen is onderdeel van een inclusie en anti-discriminatie agenda, samen met D66, GroenLinks, CDA, ChristenUnie en Partij voor Gelijkheid en Rechtvaardigheid. Dit amendement benadrukt dat inclusie niet alleen gericht op specifieke doelgroepen, maar iedereen aangaat. Het herinnert ons eraan dat we als gemeente verantwoordelijkheid dragen voor het welzijn van al onze inwoners en dat we dit thema breed moeten omarmen. Als PvdA staan we volledig achter deze agenda en het amendement. Samen kunnen we bouwen aan een stad waar iedereen gelijke kansen krijgt en zich welkom voelt. Wij roepen dan ook de raad op om dit voorstel te steunen, zodat we daadwerkelijk werk kunnen maken van een inclusieve samenleving waar niemand aan de zijlijn blijft staan. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van der Veer. Dan geef ik graag nu het woord aan mevrouw Jansen-Dirkx van Wij. Rijswijk.

Mevrouw Jansen-Dirkx: Ja, dank u wel, voorzitter. Even wat cijfers. Het voorstel en de onderliggende agenda telt achttien pagina's waarvan 15 inhoudelijk. Op deze 15 inhoudelijke pagina's zijn 27 wijzigingen voorgesteld. Dat is ongeveer twee wijzigingen per pagina en of het nu om kleine tekstuele wijzigingen gaat, aanvulling op beleid of verduidelijkingen op teksten, als we deze wijzigingen allemaal aannemen, zou het stuk echt inhoudelijk gaan veranderen. We moeten ons als raad echt afvragen: waar zijn we nu mee bezig? Wij. heeft daarom ook nog de vraag aan de wethouder, want hoe kijkt hij hier tegenaan? Kan hij nog steeds stellen dat er een voorstel is dat inclusief is? Heeft hij daadwerkelijk vooraf alle partijen goed genoeg gehoord om dit stuk in stemming te brengen? En dan ook met alle wijzigingen die erdoorheen komen na stemming? Wij. Rijswijk was namelijk gewoon akkoord met dit voorstel, maar als deze amendementen allemaal in stemming worden gebracht, dan zouden wij onze steun moeten heroverwegen. Want Wij. Rijswijk kan namelijk niet goed inschatten wat de consequenties zijn op bijvoorbeeld financiën of wijzigingen die bij ons, in onze ogen het doel inclusie echt voorbijgaan. Dat betreft de amendementen. Dan de moties. De motie inclusie van BVR, die zullen we niet steunen.

We begrijpen de gedachtegang van BVR om inclusie echt kracht bij te zetten door een dag van de mensen, maar 365 dagen in het jaar met bijna evenveel regionale, nationale en internationale dagen waarop je iets kan vieren of herdenken vindt Wij. het echt even overbodig om daar nog een dag aan toe te voegen. De motie van GroenLinks wat betreft het zichtbaar maken van artikel 1 van de grondwet in het huis van de stad middels een kunstwerk, zullen we ook niet steunen. Hoewel het idee sympathiek is, zijn we van mening dat het aandacht geven aan artikel 1 iets is wat je moet uiten in het naleven van het artikel en dat het onderwijs de aangewezen weg is voor de voorlichting. Tot zover onze eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Jansen-Dirkx. Dan geef ik graag nu het woord aan mevrouw Harmsen van de ChristenUnie. Mevrouw Harmsen: Dank u wel, voorzitter. De ChristenUnie is blij met dit raadsvoorstel waarin er een anti-discriminatie en inclusie beleid wordt vormgegeven en dat we dat ook verder gaan uitvoeren. Dat is nodig in Rijswijk, zoals ook anderen al hebben genoemd, omdat discriminatie meer voorkomt in Rijswijk dan in andere gemeentes in de regio. En het gaat ons aan het hart, iedereen is gelijkwaardig, iedereen geboren of ongeboren, is geschapen naar het beeld van God.

Dat is onze geloofsovertuiging, dat betekent iedereen van waarde is, ongeacht zijn afkomst, kleur of expressie of wat dan ook. Ik heb een paar complimenten, een paar opmerkingen en een vraag. In de eerste plaats Pagina 18 van 50

Concept verslag Raadsvergadering 15 oktober 2024

een compliment dat ook het VN handicap verdrag goed in deze nota is verwerkt, dat het echt een onderdeel is geworden van het inclusie en antidiscriminatiebeleid en dat zo ook met het amendement, wat ik zelf ook mee indien, de ambitie van Rijswijk in de toegankelijkheid van de gemeente ook beter vormen kan krijgen. Daar zijn we heel erg blij mee. Dat is echt ook nodig in een vergrijzende gemeente, wat Rijswijk ook is, om de toegankelijkheid van onze gemeente de komende jaren echt als een speerpunt te houden. Een ander punt wat wij sterk vonden aan deze nota was de focus op acties in plaats van groepen. Er is veel gesproken over van hebben we nou alle groepen genoemd en is de gewone Rijswijker nou niet vergeten. Maar het sterke van deze nota is dat iedereen, ongeacht of die discriminatie ervaart of niet, dat iedereen eraan kan bijdragen om discriminatie te laten verminderen. Dan een aantal opmerkingen. Er worden wel een aantal groepen genoemd. Er wordt ook meerdere keren gerefereerd aan het regenboogakkoord en er wordt ook meerdere keer gerefereerd aan genderidentiteit, genderexpressie, maar het woord vrouw komt maar een keer voor in de nota en het woord meisje nul keer, terwijl we ook een gemeente zijn waarin huiselijk geweld tegen vrouwen hoog op de agenda staat.

En dan verbaast het mij eigenlijk dat vrouwen en meisjes niet die aandacht even of even genoemd worden in deze nota, terwijl we ook trends zien in de samenleving waarin de vrouwenkleedkamer of de meisjestoiletten worden omgeturnd tot genderneutraal. Laten we even alert blijven dat we meisjes en vrouwen niet vergeten. Ook voor hen geldt een inclusie agenda. Ze hebben hun eigen rechten, een eigen recht op eigen plekken, veilige plekken. Een andere opmerking, als de wethouder hiermee aan de slag gaat, denk ook aan regionale afspraken, vooral als het gaat om toegankelijkheid en gehandicaptenvervoer en parkeervergunningen bijvoorbeeld. Let op dat het ook voor mensen die een invalide parkeerkaart hebben of invalide zijn, dat zij in de regio, waar zij verschillende zorgaanbieders langs moeten gaan, dat het makkelijker voor hen is om overal te parkeren. En dan als laatste de motie over een plaquette. Aan de ene kant vind ik het een hele sympathieke motie om onze aandacht daarop te vestigen, andere kant, het kost ook geld. En ik vind … Je kunt zeggen, een traplift vind ik een nuttiger besteding dan een plaquette, omdat dat nu niet aan de orde is. Dus ik kan me voorstellen als de wethouder zegt ja, qua geld wordt het moeilijk, dan ben ik tevreden dat die traplift, daar zijn ze er nog mee bezig dat die gerealiseerd wordt.

Maar ik verwacht een goed antwoord van de wethouder op de vraag van is er geld voor de uitvoering van die motie? Dat hoor ik graag. Dus dat dat was maar één vraag eigenlijk en een opmerking. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Harmsen. Dan geef ik graag nu het woord aan de heer El Majjaoui van de Partij voor de Gelijkheid en Rechtvaardigheid. De heer El Majjaoui: Ja, dank, voorzitter, voor het woord. Voorzitter, vooroordelen of ongelijkheid op basis van huidskleur, geloof of culturele achtergrond zoals raciale profilering of het niet krijgen van een baan vanwege een naam, zijn helaas hedendaagse problemen in onze samenleving. Ik neem aan dat iedereen de recente hoofddoekaffaire in onze stad zich nog kan herinneren. Een vrijwilliger, oftewel een kanjer die zich belangeloos inzet voor het algemeen belang, krijgt een stortvloed aan negatieve reacties en zelfs doodverwensingen naar haar toe geslingerd en het zit nog vers in onze geheugen, voorzitter. Dit is puur islamofobie en moslimhaat. En we kunnen hier nog in niet er omheen draaien. Deze vorm van discriminatie steekt nog steeds de kop op in onze samenleving. Ik kan nog wel doorgaan met tientallen voorbeelden, maar dat laat ik u even besparen. Voorzitter, het is daarom zo belangrijk om deze vorm van discriminatie te blijven benoemen en bespreekbaar te maken.

Het is zorgwekkend als een groep of een individu niet gelooft in diversiteit en inclusie, wat kan leiden tot onbewuste uitsluiting of ongelijkheid, ofwel een blinde vlek te noemen. Een blinde vlek voor deze thema's kan voortkomen uit onwetendheid, persoonlijke ervaringen of zelfs angst voor verandering. Een blinde vlek in deze context van diversiteit en inclusie, verwijst ook naar situaties waarin iemand zich niet bewust is van zijn of haar eigen vooroordelen. Dit kan leiden tot het Pagina 19 van 50

Concept verslag Raadsvergadering 15 oktober 2024

negeren of ontkennen van de waarde van verschillende perspectieven en ervaringen. Ook het bagatelliseren van anti-discriminatie ondermijnt ernst van het probleem en die impact op individuen en gemeenschappen. Daarom is het essentieel om discriminatie niet alleen te erkennen, maar ook actief te bestrijden. Door bewustwording te creëren en de gevolgen van discriminatie te benadrukken, kunnen we een cultuur bevorderen die diversiteit waardeert en bevordert. Dat is al niettemin blijkt het helaas een uitdaging om de sceptici te overtuigen van de voordelen van diversiteit. Daarom is een sterke anti-discriminatie agenda belangrijk om gelijkheid te bevorderen en vooroordelen te bestrijden. Toch willen we enkele punten ter ondersteuning meegeven, voorzitter. Het versterken van bestaande antidiscriminatiewetgeving dan zorgen voor betere handhaving, deugdelijke aanpak van discriminatie en racisme, invoeren van bewustwordingsprogramma’s. Biedt hulp aan middelen en middelen aan mensen die discriminatie hebben ervaren, stimuleren van diversiteit en in wervingsprocessen en bedrijfspraktijken. Tot slot het faciliteren van gesprekken tussen verschillende groepen of gemeenschappen om wederzijds begrip te vergroten. Voorzitter, inclusie gaat verder dan diversiteit.

Het verwijst naar het creëren van een omgeving waarin alle individuen, ongeacht wie ze zijn, zich welkom, gewaardeerd en betrokken voelen. Uiteindelijk moet het leiden tot een rechtvaardige samenleving waar iedereen zich zelf kan zijn en dus niet alleen in woorden, maar ook in daden. Daarom is het essentieel om zowel diversiteit als inclusief te bevorderen, zodat iedereen de kans kan krijgen om zijn of haar volledige potentieel te bereiken. Voorzitter, voor wat betreft de amendementen, daar heeft onze fractie meegetekend. Betreft de eerste visie voor Rijswijk voor de lange termijn. Uiteraard geldt ook voor lange termijn een visie die gewaarborgd blijft dat dat ook het beoogde doel bereikt wordt. Dat betekent dat een inclusieve samenleving binnen haar bereik blijft. Dit gaan wij ten hart te ondersteunen. En wat betreft dat amendement één inclusie begint bij duidelijke taal. Nou, het is meer tekstueel dan inhoudelijk. Het is wat scherper en de juiste volgorde, tekstueel, en die ondersteunen we eveneens. En wat betreft het amendement drie, iedereen is onderdeel van de inclusie en anti-discriminatie. Ook scherpe teksten, de juiste volgorde en tekstuele wijzigingen dus nog steeds recht aan de inhoud. Voor wat betreft de motie: artikel 1 van de grondwet. Ja, deze motie is van GroenLinks, die hebben we van harte ondersteund.

Nou, dat deze motie had onze fractie destijds ook in zicht om die in te dienen. Dus ik denk, nou, misschien is die gestolen. Nee hoor, grapje. Wij ondersteunen hem van harte en ik ben blij dat we bondgenoten hebben in onze gemeenteraad. Deze motie onderstreept nogmaals de waarde van dit artikel, het eerste artikel van de belangrijkste wet, oftewel het fundament waarop de Nederlandse samenleving als rechtstaat is gebouwd. En dit artikel mag wat mij betreft zichtbaar worden in het publiek. Tot zover, voorzitter De voorzitter: Dank u wel, de heer El Majjaoui. Dan zijn we aan het einde gekomen van de eerste termijn van uw raad. Dan ga ik wethouder Van Malsen het woord geven om te reageren op de vragen die u heeft gesteld en hem vragen ook te reageren op de ingediende amendementen en moties. Mijnheer Van Malsen, aan u het woord. Wethouder Van Malsen: Ja, dank u wel, voorzitter, dank ook aan uw raad voor alle vragen en ook de ingediende moties. Ik denk dat ik eerst even op een aantal vragen inga en dan zal ik mijn appreciatie geven van de moties en de amendementen. Even kijken, te beginnen met D66 die vroeg naar hoe het gegaan is, wat is er gebeurd met de maquette voor blinden en slechtzienden. Daar is een offerte voor opgevraagd en er is ook een presentatie gegeven van die maquette. Alleen het bleek toch een iets te dure aangelegenheid te zijn, om dat uiteindelijk te doen.

Het paste niet binnen de budgetten die we daarvoor hadden. Dus vandaar dat dat niet door is gegaan. Dan verder naar de VVD. De VVD vroeg naar hoe inclusie en anti-discriminatie nu binnen de organisatie geborgd wordt, als ik de vraag goed heb begrepen. Dat doen we op een aantal manieren. We hebben de brede welzijnsnota en het onderdeel van de brede welzijnsnota is coalitie inclusief. Die helpen ons met het opstellen van Pagina 20 van 50

Concept verslag Raadsvergadering 15 oktober 2024

inclusieve initiatieven en inclusief beleid. We hebben ook de klankbordgroep toegankelijkheid. Die zorgt er ook voor dat … Of die kunnen we om advies vragen om te borgen dat beleid en de uitvoering daarvan in ieder geval aan toegankelijkheid, voornamelijk fysieke toegankelijkheid, voldoet. Er zijn ook trainingen en voorlichtingen gegeven, ook intern en dat gebeurt nog steeds, onder andere in samenwerking met de stichting IDB. Uiteraard hebben we ook nog de adviesraad sociaal domein die, net als dat ze op dit stuk advies hebben gegeven, ook het college en uw raad van advies voorziet op raadsvoorstellen. Even kijken, want dat waren eigenlijk alle losse vragen die ik heb genoteerd buiten de amendementen om. Dus ik zou, voorzitter, nu graag verder willen met mijn appreciatie van de moties en de amendementen. Ik wil wel even een kleine procesopmerking maken vooraf, want volgens mij staat het uw raad altijd vrij om raadsvoorstellen te amenderen en om moties in te dienen en er werd mij ook gevraagd naar wat is mijn mening nou van het aantal moties en het aantal amendementen dat hiervoor ligt. Nou, volgens mij spreekt daar een enorme betrokkenheid bij dit onderwerp uit van uw raad en daar ben ik, persoonlijk in ieder geval, alleen maar heel blij mee en ik denk dat het inhoudelijk ook … Dat we inhoudelijk ook een heleboel kunnen zeggen over deze amendementen. Dat ga ik nu ook doen.

Te beginnen met het amendement van Rijswijks Belang. Dat amendement roept eigenlijk op om een aantal zaken af te zwakken en een aantal zaken te laten vervallen die naar ons idee juist essentieel zijn voor het uitvoeren van de ambities die in dit inclusie en anti-discriminatie programma staan. Er wordt gesproken van dwang. Nou, het is echt absoluut niet het idee dat er iets in deze agenda aan iemand opgelegd wordt. Dat kunnen we ook helemaal niet en dat doen we ook helemaal nooit. Gesprekken met bijvoorbeeld sportverenigingen, met mensen in de stad middels de stadsgesprekken, zijn natuurlijk altijd vrijblijvend en altijd op uitnodiging. We gaan mensen helemaal nergens toe dwingen. Er wordt ook gesproken van gedram. Nou heb ik zelf drie jonge kinderen en ik heb daardoor wel een specifieke definitie van gedram geleerd en uit de amendementen, uit het amendement van de heer Weterings en van Rijswijk Belang, maak ik op dat die fractie een andere definitie van het woord heeft. Maar dat mag. We mogen van mening verschillen en ik denk dat het ook juist goed is dat we daar het goede gesprek over voeren. En dat is ook precies waar deze inclusie agenda op toeziet. De voorzitter: Mijnheer Van Malsen, ik zie dat mijnheer Weterings u wilt interrumperen. Mijnheer Weterings, u krijgt het woord om te interrumperen. De heer Weterings: Voorzitter, dank u wel.

Heeft mijnheer Van Malsen, de wethouder, na alle berichtgevingen van de afgelopen weken gezien wat er is ontstaan in de samenleving aan die duizenden berichten ook van Rijswijkers. Sluit u daarvoor uw ogen of noemt u dat dan misschien dus geen gedram, vindt u dat kinderachtig gedrag. Wat al die 1000 reacties hebben aangetoond? Bent u daar blind voor? De voorzitter: Wethouder Van Malsen, wilt u daarop reageren? Wethouder Van Malsen: Voorzitter, als het gaat om discriminatie en een stortvloed aan reacties, zou ik graag ook, wat trouwens een aantal van uw raadsleden ook gedaan heeft, iedereen in herinnering willen brengen wat er gebeurde toen de poster van Moeslima omhoog ging, een aantal maanden geleden, en zij ook duizenden reacties en berichten kreeg die vooral haar opriepen om … Nou, ik zal ze maar niet herhalen, maar daar zaten hele fikse vervelende berichten tussen, zelfs doodsbedreigingen. En dat duidt er op dat er, volgens mij, nog steeds een serieus gesprek te voeren is in onze samenleving over discriminatie en over uitsluiting. Dat is dus ook waar deze agenda op toeziet en het amendement van de fractie van Rijswijks Belang, zoals ik al zei, zwakt die agenda dermate af dat we een aantal ambities uit die agenda voor dit beleid niet kunnen uitvoeren. En vandaar dat ik me ook zou willen ontraden bij dezen, voorzitter. Pagina 21 van 50

Concept verslag Raadsvergadering 15 oktober 2024

De voorzitter: Dank, mijnheer Van Malsen. Een tweede interruptie van de heer Weterings De heer Weterings: Voorzitter, de vraag was of u blind ben voor alle 1000 reacties die vragen om nuance. Al die mensen die die acceptatie allang hebben waar het geen issue voor is, die vragen om die nuance. Waarom sluit u daar uw ogen voor? De voorzitter: Mijnheer Van Malsen, wethouder Van Malsen. Wethouder Van Malsen: Voorzitter, een belangrijke pijler van deze agenda is om in gesprek te gaan met de stad, om in gesprek te gaan met de inwoners, precies daarover waar men van mening verschilt. En ik nodig de heer Weterings en alle mensen die hij nu net noemt, van harte uit om deel te nemen aan die stadsgesprekken, om deel te nemen aan die gesprekken die we met verenigingen willen voeren. Juist omdat dit zo'n belangrijk onderwerp is. Wat ook blijkt uit al die reacties die hier online en offline op komen. De voorzitter: Nog een laatste interruptie van de heer Weterings. De heer Weterings: U geeft aan of wij dus mee willen gaan om al die gesprekken te gaan voeren, maar het is niet nodig bij misschien 95 procent van al die verenigingen. Wat gaat u daar doen bij die mensen? Het zijn vrijwilligers, het zijn vrijwilligers. Die hebben daar de tijd niet voor, want het zit allemaal inclusief. Er hangen vlaggen, er zijn protocollen, er zijn contracten die worden getekend.

Die verenigingen zitten niet op uw komst te wachten, want het is al inclusief daar. De voorzitter: Wethouder Van Malsen, wilt u daarop reageren? Wethouder Van Malsen: Ja, voorzitter, nogmaals, zoals al gezegd, de gesprekken, zowel met verenigingen als met inwoners in de stad, zijn geheel vrijblijvend en op uitnodiging, wat ik net ook al zei, de heer Weterings en iedereen die hij nodig acht om mee te nemen, zijn van harte uitgenodigd. Maar ik bespeur uit de laatste interruptie van heer Weterings dat die niet op die uitnodiging in zal gaan, dat vind ik jammer. Even kijken, het volgende amendement is het amendement van D66 en anderen, visie voor Rijswijk voor de lange termijn. Nou, dit amendement roept op om een aantal tekstuele zaken te veranderen, met name de titel van de inclusie agenda of de inclusie en antidiscriminatie agenda en dat is wat betreft uitvoerbaarheid natuurlijk helemaal prima. Dus het oordeel daarover laat ik verder aan uw raad. Het volgende amendement inclusie begint met duidelijke taal. Daar heb ik wel een aantal inhoudelijke opmerkingen over. Te beginnen met het eerste punt die het stukje over onze anti-discriminatie voorziening verplaatst naar elders in het stuk en er een zin aan toevoegt. Nou, die verplaatsing, dat vind ik niet zo’n probleem, maar de zin die eraan toegevoegd wordt is in Rijswijk wordt dit uitgevoerd door het platform Rijswijk Inclusief.

En als ik dat letterlijk lees, dan staat er eigenlijk dat wij onze anti-discriminatie voorziening, dat wil zeggen stichting IDB, zouden gaan vervangen door Platform Rijswijk Inclusief terwijl Platform Rijswijk Inclusief is eigenlijk niet meer dan een website en een instagrampagina die weer beheerd wordt door stichting IDB. Dus ik zou de indieners willen uitnodigen om die tekst iets aan te passen door bijvoorbeeld die laatste zin om te schrijven op een manier waarop we wel Platform Rijswijk Inclusief kunnen gebruiken om de bekendheid van stichting IDB te vergroten, maar we dus niet impliceren dat we de hele stichting daarmee niet meer als onze anti-discriminatie voorziening hanteren, want dat zou jammer zijn, ook omdat we dat niet zonder stichting IDB kunnen en zij verzorgen ook de antidiscriminatie voorziening voor een groot deel van de gemeenten in Zuid-Holland. Dus mijn vraag aan de indieners zou zijn of zij bereid zijn om die laatste zin in het eerste punt te wijzigen. Want dan kan ik het gewoon oordeel raad geven. Dan het andere amendement van D66 en anderen, iedereen is onderdeel van de inclusie in anti-discriminatie agenda. Daar worden ook een aantal wijzigingen voorgesteld, te beginnen met een aantal dingen rondom onder andere de verkiezing voor meest Pagina 22 van 50

Concept verslag Raadsvergadering 15 oktober 2024

toegankelijke gemeente van Nederland. Ik interpreteer die wijziging als een aanmoediging om aan vergelijkbare verkiezingen mee te doen, want de verkiezing voor meest toegankelijke gemeente van Nederland, daar doen alle gemeenten automatisch al aan mee. Uiteraard kunnen we nog meer proberen om die verkiezing te winnen, zoals we dat ook dit jaar geprobeerd hebben, overigens. Helaas is het dit jaar … Of helaas, het is natuurlijk hartstikke fijn voor de gemeente die het gewonnen heeft, maar dit jaar is de gemeente Oude IJsselstreek de winnaar van deze verkiezingen geworden. Ik wil daar ook nog de kanttekening bij plaatsen dat deze verkiezing specifiek, dus de meest toegankelijke gemeente van Nederland, de toekomst daarvan is enigszins onzeker, omdat het geld wat gemoeid is bij het programma waar deze verkiezing uit voortkomt, daar is nog niet zeker van of dat geld nog beschikbaar zal zijn de komende jaren. Maar goed, zoals ik al zei, ik neem het als aanmoediging mee, mocht het amendement het halen, om aan vergelijkbare verkiezingen mee te doen. Het volgende punt, punt drie, gaat over het werkgever servicepunt en roept op om extra inspanning te plegen voor mensen met een beperking. Nou zitten er al twee werknemers vanuit het werkgevers servicepunt specifiek op dit onderwerp en het beleid dat zij uitvoeren wordt medio volgend jaar geëvalueerd.

Dus mijn suggestie zou zijn, althans mijn interpretatie van dit punt is dat we bij de evaluatie van het werk dat zij gedaan hebben, dus medio 2025, mocht dit amendement aangenomen worden, dit punt weer meenemen om de aanbevelingen van die evaluatie te kunnen verwerken, dus als de indieners dat oké vinden, dan hoor ik dat uiteraard graag. Dan punt vier, nieuw beleid wordt getoetst op het voorkomen van alle vormen van discriminatie. Zoals het er nu staat, zou ik dit moeten interpreteren als wij moeten een toetsingskader hebben voor al het nieuwe beleid, dus alle verordeningen, alle collegevoorstellen, alle raadsvoorstellen waar al dat beleid aan getoetst moet gaan worden. Dat zou betekenen dat je iemand daarvoor in moet huren, om dat kader in eerste instantie te maken en ook om die toetsing uit te voeren. Nou, die uitvoering van de toetsing hoeft niet per se bij dezelfde persoon te liggen. Maar dat betekent wel dat de rest van ambtelijke organisatie getraind zou moeten worden in een dergelijke toetsing. Nou, dat betekent nogal wat en we hebben daar even heel vluchtig van proberen uit te rekenen wat dat dan ongeveer zou betekenen. Maar ga ervan uit dat je een medewerker op hbo-niveau nodig hebt om dit te doen voor minimaal een jaar. Nou, dat is toch al gauw een ton per jaar, dus dat is een boel geld.

Ik zou de indieners van dit amendement willen aansporen om ook dit punt te wijzigen en enigszins af te zwakken door bijvoorbeeld ervan te maken, binnen bestaande budgetten en formatie toetsen we het beleid zoveel mogelijk op het voorkomen van alle vormen van discriminatie. Want het laat ook ruimte over voor evaluatie op de langere termijn, mocht er toch blijken dat we niet ver genoeg zijn gegaan of niet genoeg hebben kunnen doen, dan kunnen we altijd nog aan uw raad vragen of kan uw raad met een initiatief voorstel komen om die toetsing uit te breiden. Dat was dat amendement, dus een aantal suggesties aan de indieners om het amendement aan te passen en dan zou die oordeel raad kunnen krijgen en anders zou ik ze moeten ontraden omdat ze ofwel te veel geld kosten, of wel als consequentie hebben dat onze anti-discriminatie voorziening ter ziele gaat. Dan de motie van GroenLinks en anderen. Ik denk de belangrijkste vraag daarover, ik sta heel positief tegenover deze motie, ik denk dat het een mooi initiatief is om artikel 1 uit de grondwet ergens zichtbaar te laten zien op een permanente manier. Ik denk dat het ook heel mooi zou zijn als we daar de kinderrechten ambassadeurs, de bieb, Trias, Welzijn Rijswijk, het liefst de hele stad daarbij kunnen betrekken om er ook echt een inclusief project van te maken.

De vraag werd gesteld: is daar dan ook genoeg geld voor? Nou, de motie zelf roept op om dit te bekostigen uit bestaande budgetten voor emancipatie en anti-discriminatie. Veel van dat geld gaat naar subsidies voor bijvoorbeeld Stichting IDB, voor bijvoorbeeld het COC voor andere organisaties. Maar we hebben ook budget beschikbaar binnen de brede welzijnsnota, binnen de uitvoeringsagenda welzijn. Nou, die zijn we nu vorm aan het geven, omdat we die willen vervlechten ook met ons armoedebeleid. Dus dat betekent dat, als deze motie aangenomen wordt, dat we dat gewoon mee kunnen nemen, daar moet wel ruimte voor te vinden Pagina 23 van 50

Concept verslag Raadsvergadering 15 oktober 2024

zijn. En de motie, ik leef mijn eigen leven van Beter voor Rijswijk verzoekt het college om een dag per jaar stil te staan bij de mens zonder wie dan ook in een hokje te plaatsen. Aangezien de motie er nadrukkelijk toe oproept om geen vlaggen te gebruiken zou het betekenen dat we dus op 6 mei iets van een bericht op de social media of op de website zouden moeten plaatsen, met daarin aandacht voor de Rijswijkse mens. Althans, dat is dan hoe ik deze motie zou interpreteren en mocht dat anders liggen, dan verzoek ik de indieners ook in de tweede termijn om daar nog wat aanvullende toelichting op te geven, maar zoals die nu ligt is die wat mij betreft uitvoerbaar en dan laat ik het oordeel verder aan uw raad om daar wat van te vinden. Voorzitter, dan ben ik volgens mij door alle moties, amendementen en vragen heen en dan was dat het in mijn eerste termijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van Malsen, voor het beantwoorden van de gestelde vragen en uw reactie op de ingediende amendementen en moties. Dan kijk ik naar uw raad voor de tweede termijn en geef ik de Weterings het woord. Wilt u het gebruikmaken van de tweede termijn? De heer Weterings: Ja, zeker, voorzitter. Dat ik het jammer vind om toch te proeven dat er toch vanavond iets er doorheen wordt gedrukt. We hadden graag gezien dat er een raadsbreed voorstel al op steun kon rekenen.

Er is ruimte om dat alsnog te doen, dus ik vind het jammer dat het er toch doorheen wordt gedrukt. Nog even benadrukken dat er 35 klachten zijn geweest het afgelopen jaar, dat we zeker van mening zijn dat die moeten worden onderzocht om de excessen aan te pakken en keihard ingrijpen waar nodig is. Maar wat ons betreft is dat in een heel groot deel, ik denk misschien wel het allergrootste deel van Rijswijk overbodig. Op twee punten zou ik eigenlijk willen ingaan, dat was het leuke grapje van de VVD over de pepernoot, hartstikke leuk, die incasseer ik, maar ik zou dab wel willen antwoorden dat gelukkig zijn er veel Rijswijker die wel trots zijn op onze cultuur en traditie en die trots heeft de VVD al jaren geleden verloren. Dan kun je ook goed zien aan de verkiezingen, waarbij ze tien zetels verloren landelijk en een lokaal. De voorzitter: Mijnheer Weterings, ik zie dat mijnheer Ezinga u wilt interrumperen. Mijnheer Ezinga. Ik geef u graag het woord. De heer Ezinga: Nou, mijnheer Weterings, die incasseer ik ook. Daar doe ik niet moeilijk over. Kunt u mij nog een keer de definitie van inclusie geven, volgens u? De voorzitter: Mijnheer Weterings. De heer Weterings: De definitie van inclusie is dat iedereen mag zijn wie die wil zijn en ook degene die voor traditie en cultuur is, dus ook ik.

De voorzitter: Mijnheer Ezinga, wilt u nog een interruptie plegen? De heer Ezinga: En als iemand niet inclusiviteit ervaart, hoe gaat u er dan mee om? De voorzitter: Mijnheer Weterings. De heer Weterings: Dan blijf je in gesprek en dan respecteer je elkaars normen en waarden, die vrijheid heeft iedereen voor zichzelf. Ook artikel 1 van de grondwet, ook de vrijheid van meningsuiting, dan ga je met elkaar in gesprek en je respecteert elkaar. Je laat elkaar met rust, normen en waarden, die respecteer je van elkaar. De voorzitter: Mijnheer Ezinga, derde interruptie. De heer Ezinga: Dit is mijn laatste interruptie hoor, want dit geeft helemaal geen antwoord op mijn vraag hier. Uiteindelijk is inclusie iets wat je ervaart. Dat heb ik net ook proberen uit te leggen. Maar u geeft totaal geen blijk van enige oplossing hoe we die mensen dan daadwerkelijk gaan helpen, die Pagina 24 van 50

Concept verslag Raadsvergadering 15 oktober 2024

mensen die zich niet durven melden uit angst, want ik heb het voorbeeld net gegeven van de voetballer die net uit de kast komt. U geeft aan over 35 gerapporteerde cijfers. Dat is onzin. Dat is onzin. En u zou de publicaties moeten lezen en u zou eens een keer moeten nagaan wat inclusiviteit echt is. En als u komt met uw traditionele Pieten, dan is het absoluut een hypocriete wijze van inclusie. De voorzitter: Via de voorzitter, mijnheer Weterings. U moet wel even wachten totdat ik u het woord geef. Mijnheer Weterings. De heer Weterings: Voorzitter, dank u wel. Het is jammer dat de heer Ezinga zegt dat wij niks eraan hebben bijgedragen. Volgens wij waren we het allereerst met een amendement met daarop elf wijzigingen in het voorstel. Dus hoe bedoelt u, u heeft er niet aan bijgedragen? We hebben elf voorstellen aangedragen. Dus die vlieger gaat niet op. De voorzitter: Mijnheer Weterings, wilt u doorgaan met uw tweede termijn? De heer Weterings: Ja, voorzitter, zeer zeker. Dan heb ik eigenlijk nog een laatste vraag. Die ga ik wel heel genuanceerd brengen. Die vraag is voor de Partij Gelijkheid en Rechtvaardigheid. Ik wil sowieso de partijen complementeren dat ze inderdaad opnemen voor de islamfobie en vooral dus voor de moslimgemeenschap.

Daarmee onze complimenten, maar ik had wel een vraag aan de heer El Majjaoui of bij het vrijdagmiddaggebed die op vrijdag is bij Amal, in Steenvoorde-Zuid, of daar homo's, lesbisch, transgenders, dragqueens en non-binaire mensen welkom zijn om daar vrijdag bij aan te sluiten, hebben die daar de vrijheid voor? De voorzitter: Mijnheer El Majjaoui. Wilt u daarop reageren? De heer El Majjaoui: Zeker ga ik daarop reageren. Nou, ik ervaar dit als spijkers op laag water zoeken. Genders of homo's of een mens, het zijn gewoon mensen van vlees en bloed, dat heb ik toch vorige keer al gezegd. We hebben dat volledig respect voor en die zijn van alle tijden van harte welkom in mijn huis, in het open openbaar vervoer, in publiek toegankelijke ruimtes zijn deze mensen en iedereen van harte welkom. Dus ik weet niet wat hierachter schuilt en wat u bedoelt. De volgende vraag die ik stel, erkent u dat er sprake is van islamofobie en islamhaat in Nederland? De voorzitter: Dank u wel, mijnheer El Majjaoui. Mijnheer Weterings. De heer Weterings: Bedankt voor de reactie. Om op de eerste in te gaan, daar ga ik u aanhouden. We gaan binnenkort koffiedrinken op de vrijdagmiddag met deze mensen bij het vrijdagmiddaggebed. Hartstikke leuk. En of ik het zie dat er islamfobie is, zeer zeker zie ik dat.

De voorzitter: Mijnheer Weterings, wilt u doorgaan met uw tweede termijn? De heer Weterings: Zeker, voorzitter. Ja, we kunnen het heel lang en kort houden. Ik zeg nogmaals dat ik het jammer vind dat er dat er geen raadsbreed voorstel ligt. Dadelijk zullen een aantal partijen tegenstemmen, dan moet je je eigenlijk wel afvragen, als gemeenteraad zijnde, zijn we inclusief bezig met zijn allen? Er is ruimte voor verandering, de wethouder kan hem terugtrekken. Bel elkaar even op, maak wat samen, straal dat uit. Onze steun, iedereen zijn steun. Maar nu is het maar van enkele, een aantal partijen, die toch, in mijn ogen, het erdoor heen willen drukken. Dat betreur ik ten zeerste en er valt volgend jaar bij de verkiezingen heel wat in te halen om dit soort doorgeslagen voorstellen weer te moeten rechtbreien. Dank u wel. De voorzitter: Dan geef ik nu het woord aan mevrouw Van der Weij van D66.

Pagina 25 van 50

Concept verslag Raadsvergadering 15 oktober 2024

Mevrouw Van der Weij: Dank u wel, voorzitter. Allereerst wat goed te zien dat dit voorstel aandacht krijgt, iets wat het verdient en getuigen van betrokkenheid van de raad vanuit dit onderwerp, wat ook de wethouder al aanhaalde. Dank voor de beantwoording van onze vragen. Naar aanleiding van alle reacties van ook vooral de wethouder zullen we natuurlijk toch een aantal dingen even moeten verduidelijken dan wel met wat suggesties moeten komen. Ik denk dat het belangrijk is om in ieder geval te stellen dat met betrekking tot het platform Rijswijk inclusief het de bedoeling natuurlijk niet is dat dat het vervangt van de huidige stichting, maar dat het een aanvulling is. Dus we zullen met een voorstel willen komen voor de zin zodat het wel aansluit bij wat we wilden. Eerste suggestie voor de zin wil ik hier wel alvast doen, maar ik denk dat we zo een kleine schorsing nodig hebben om het even rond te breien. En de eerste suggestie zou zijn: in Rijswijk wordt dit uitgevoerd door het platvorm Rijswijk inclusief. Dat vervangen we dan door: we brengen dit onder de extra aandacht, we brengen dit onder extra aandacht via het platform Rijswijk inclusief. Dit is een suggestie en we kunnen zo even naar de concepttekst even kijken. Dan over die verkiezing voor Rijswijk, dat wij een van de mooiste, inclusiefste steden zijn.

Ik denk dat goed is om te weten dat je alleen maar mee gaan doen aan de verkiezing als je een agenda hebt en die hebben natuurlijk zo meteen ook, dus dat is top en in de tekst hebben wij genoemd met de verkiezing, de specifieke verkiezing als voorbeeld. Dat staat ook daadwerkelijk zo in de tekst en zo was het ook bedoeld. Het is vooral bedoeld om te kunnen meten en om ambitie te kunnen uitspreken. De voorzitter: Mevrouw Van der Weij, ik zie dat mevrouw Jansen-Dirkx u wil interrumperen. Mevrouw Jansen-Dirkx.

Mevrouw Jansen-Dirkx: Dank u wel, voorzitter. Het geeft je inderdaad even de tijd om erover na te denken wat je precies wil zeggen als je ernaartoe loopt. Dus wat dat betreft een goed idee dit. De voorzitter: Ik wil wel alle aandacht voor mevrouw Jansen-Dirkx. Ik hoor teveel geroezemoes in de zaal. Ik ga heel stil zijn. Als we met zijn allen stil zijn, weten we wie geroezemoes veroorzaakt. Mevrouw Jansen-Dirkx, uw interruptie. Mevrouw Jansen-Dirkx: Dank u wel. Ik wil aan mevrouw Van der Weij vragen: ze is nu haar eigen amendementen opnieuw aan het aanpassen om dan binnen het kadertje te passen wat nu de wethouder aangeeft. Bent u het met mij eens dat het eigenlijk krankzinnig is dat we nu ter plekke de zestien voorstellen die u doet, opnieuw te gaan aanpassen terwijl we eigenlijk met elkaar vooraf dit allemaal al hadden moeten bespreken. Niet zozeer de amendementen, maar überhaupt het hele stuk. In het forum hadden we daar dus al iets over kunnen zeggen, we hadden toen al kunnen zeggen: dit stuk is niet inclusief genoeg. Is mevrouw Van der Weij het met mij eens dat dit veel eerder had moeten gebeuren dan nu? De voorzitter: Mevrouw Van der Weij. Mevrouw Van der Weij: Volgens mij kan ik daar heel kort en duidelijk in zijn: nee. De raad is hier voor en ik ben blij dat we dit stuk de aandacht geven die het verdient. Dank u wel. Ik ga graag verder met mijn betoog.

Het ging dus even over de verkiezingen, de verkiezingen voor de gemeente, voor de stad. En ik denk het goed dat we die ambitie uitspreken, dat we tot een van de beste willen horen. Dus we gaan mee in de lijn van de wethouder zoals hij het heeft geïnterpreteerd. Dan over het werkgever servicepunt. Als dit straks in de evaluatie expliciet wordt meegenomen, dus gekeken wordt naar de inclusiviteit daarvan en ook hoe we daar versterking aan kunnen geven, dan is dat prima, waarbij we aandacht vragen voor kennis en vaardigheid, processen en protocollen en ik denk dat het belangrijk is om die te borgen dan wel te blijven borgen. Maar of het borgen is of blijven Pagina 26 van 50

Concept verslag Raadsvergadering 15 oktober 2024

borgen, dat zien we dan zo meteen in de evaluatie. Dan was er nog een vraag over dat nieuw beleid wordt getoetst op het voorkomen van alle vormen van discriminatie. Nou, daar staan we natuurlijk helemaal achter, maar we snappen ook wel dat niets zonder geld kan soms, dus we zullen moeten kijken hoe we dat zoveel mogelijk binnen de bestaande budgetten kunnen regelen, want we hebben ook niet zomaar vijf mensen hier op zitten die dat allemaal voor ons kunnen fiksen. We moeten het met elkaar doen en met de huidige bezetting, vermoed ik zomaar. Dus ik wil even kijken naar een tekstuele aanpassing hiervan om dit ook op die manier te kunnen realiseren. Dus zoals ik aan het begin van de tweede termijn als zei: ik denk dat het goed is om de twee voorstelde aanpassingen van de wethouder over te nemen, maar even na te denken over de tekst en dat ook even bij de indieners af te stemmen. Dus ik stel voor om zo meteen na deze termijn even tien minuten te schorsen, zodat we dat ook even in het proces kunnen gieten. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van der Weij. Geef ik nu het woord aan mevrouw De Bruijn van GroenLinks. Mevrouw De Bruijn: Dank u wel, voorzitter. In mijn eerste termijn heb ik inderdaad nog even de reactie op de moties en amendementen verder achterwege gelaten, omdat ik ook wilde wachten op de wethouder wat de reactie was.

Dank u wel, wethouder, voor het beantwoorden van de vragen en reactie daarop. De motie van Beter voor Rijswijk, die steunen wij helaas niet. De constatering die Beter voor Rijswijk doet, namelijk dat er in het raadsvoorstel mensen worden uitgesloten, delen wij niet. Het raadsvoorstel staat juist voor inclusie. Daarnaast vinden wij het natuurlijk een mooi idee om stil te staan bij de mens en de rechten van de mens en dat doen wij ook op 10 december. Daarnaast de amendementen van D66. Ja, deze zitten dus met name op vorm en structuur. We wachten even af wat wijzigingen precies zijn straks. Voor ons is dit geen breekpunt, dus wij kunnen daar wel in mee. En het amendement van Rijswijks Belang kunnen wij helaas niet steunen. We sluiten ons aan bij de woorden van de wethouder. We vinden dat het de inclusie agenda afzwakt. Voor GroenLinks is het vooral belangrijk dat het gesprek gevoerd blijft worden en of dat per kwartaal is, dat is niet zo relevant. Dat staat overigens tussen haakjes, de professionals kunnen beoordelen wat er nodig is en het gesprek werkt met name preventief en daardoor is de bewustwording, kan er aan bewustwording worden gewerkt.

Als er ook andere signalen zijn in de samenleving, dan vinden wij het belangrijk dat het goed in de gaten wordt gehouden en dat ons beleid en onze initiatieven, die nu uit de inclusie agenda voortkomen, dat die goed gemonitord worden wat de effecten zijn, dat dat ook bijgestuurd kan worden. Dan nog de reactie van Wij. Rijswijk op onze motie over artikel 1 in het huis van de stad. Ik beproef bij Wij. Rijswijk dat ze dit echt als een symbolische motie ervaren en graag op de naleving van artikel 1 willen zitten. Maar wij vinden dat dit onderwerp juist gebaat heeft bij het goede voorbeeld geven en wij kunnen als gemeente Rijswijk nu ook uitdragen waar wij voor staan. Dus ik zou het jammer vinden als Wij. Rijswijk dat hier niet in kan terugvinden. En vooral ook omdat ze aangeven dat ze dit wel sympathiek vinden. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw De Bruijn. Dan geef ik graag nu het woord aan de heer Nunnikhoven van de fractie Beter voor Rijswijk. De heer Nunnikhoven: Dank u wel, voorzitter. Bedankt ook voor de beantwoording en van de vele wensen. Aan de ene kant is het wel mooi dat we allemaal anders zijn, want anders was het echt heel saai geweest in de wereld en ook allemaal eigen al eigen meningen, dat respecteer ik ook. Om op mevrouw De Bruijn terug te komen, inderdaad, dat 10 december, dat had ik ook voorgesteld in het forum.

Alleen dat dat kon inderdaad helaas niet en die toezegging had ik graag gewild in het forum en vandaar mijn motie dat ik voor een andere dag heb gekeken. Dat was de reden. Ik hoorde de wethouder zeggen, en misschien heb ik het fout, maar dat hoor ik straks in zijn beantwoording, voor de motie van GroenLinks dat het eventueel uit het potje van welzijn en armoedebeleid kan komen. Ik Pagina 27 van 50

Concept verslag Raadsvergadering 15 oktober 2024

zie iemand nee schudden, dan heb ik dat fout gehoord, dat spijt me, maar dat dacht ik. Ik dacht bij mezelf: nou, dat lijkt me een foute reden. Alle amendementen, ik heb het eigenlijk al gezegd, ik had een raadsbreed stuk graag gewild en inderdaad, ik hoorde mijn collega al zeggen: collegeafspraken. Dat is inderdaad het raadsvoorstel zoals het er lag zonder alle amendementen. Dus ik ben al blij dat er tien minuten schorsing is gevraagd, want die wou ik namelijk met mijn fractie ook even vragen. Dan hoorde ik de discussie met El Majjaoui over de gebedsruimtes en ik denk ja, jet klopte niet helemaal wat u zei, want het is in openbare gebieden, maar aan de andere kant, het is gewoon natuurlijk gewoon geloof en iedereen is anders en ik geloof in het feit dat er gediscrimineerd wordt. Ik werk zelf op een middelbare school met alle soorten mensen, want ik praat over mensen en soms is het gewoon ook met opvoeding. Dat is bij kinderen ook en sommige dingen kunnen ook niet en dat moeten we nooit accepteren, maar het klopt niet dat er in de gebedsruimtes dat geaccepteerd wordt. Dat wil ik er wel even bij zeggen. Nog een amendement, die van discriminatie, als je hem helemaal uit gaat werken, dan mag positieve discriminatie dus ook niet.

Want ik hoor mevrouw Harmsen zeggen, ik geef haar wel een punt, want er staat maar een keer mevrouw in, in sommige gevallen staat er een sollicitatie, ook bij de gemeente, omdat je met allemaal mannen werkt, dat er een vrouw moet komen. Maar dan mag je dus ook geen sollicitatiebrief neer zetten: we zijn op zoek naar een vrouw, wat een positieve discriminatie is. Maar als we dit stuk aannemen, dit amendement, mag dat dus ook niet meer en verder wil ik eindigen met een wijze woorden van mijnheer Keizer: diversiteit is een feit, inclusie is een daad. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Nunnikhoven. Dan geef ik graag het woord aan de heer Ezinga van de Rijswijkse VVD. De heer Ezinga: Voorzitter, dank. De kennis die ik heb, je bent nooit totaal inclusief, over je hele leven niet, je bent altijd aan het werk, inclusief, die tijd leer je continu en je maakt elke dag weer fouten. Elke dag weer. En we zullen daar altijd naar moeten streven het is een leerproces en daar ben ik het helemaal eens met de heer Nunnikhoven. Het inpassen van alle amendementen, daarentegen, is niet gelijk aan inclusie zoals we hier in de discussie het over hebben.

Nee, ik snap natuurlijk wel de behoefte dat we als raad een raadsbreed stuk gaan realiseren, waarbij we alles bij elkaar kunnen plussen, maar gegeven de verschillende meningen over wat inclusie is, is dat natuurlijk iets wat we nooit gaan bereiken en dat zouden we ook niet moeten willen. Totale inclusiviteit bestaat niet. Ieder individu, collectief of entiteit zal zich continu moeten aanpassen om inclusie te bereiken. Deze agenda zullen we gewoon moeten gebruiken als een verdere doorzetting van het beleid wat we nu proberen uit te voeren. Het gaat niet om ons, het gaat om de ontvanger van inclusief gedrag. Dat heb ik net ook aangegeven. De wethouder geeft antwoord op de vraag die ik heb gesteld of staand beleid al inclusief is en dat bevestigt hij. Daarentegen schetst hij ook net dat het nieuw beleid geen toetsingskader kent op anti-discriminatie, als ik dat goed heb begrepen. Daarop schetst hij ook een best prijzig plaatje, waar ik enigszins verbaasd naar keek en dan vraag ik me af: zijn er niet alternatieve mogelijkheden te vinden, bijvoorbeeld al in de reeds bestaande beleidsproducten die worden gecreëerd door diverse instanties, zowel in de wetenschap of als in semi wetenschap. Ik denk bijvoorbeeld aan de Kennisplatform Inclusief Samenleven. De heer Weterings geeft in zijn interrupties blijk van een zeer nauwe blik van inclusie.

Hij negeert die groepen die schreeuwen in de stilte om gelijkheid, om gelijke kansen en omwille van angst of hulpeloosheid, die zich niet durven uitspreken. Hij verwijst naar artikel 1 dat iedereen mag zijn wie hij is, maar middels deze repliek toont hij geen inzicht in bruikbare oplossingen, de urgentie die dit thema heeft. Dan zouden we alle gesuggereerde wijzigingen samen in de raad moeten oppakken om daarmee inclusie te tonen. Nee. Ook wij zullen het amendement van D66 in definitieve vorm afwachten. Op de overige instrumenten hebben we al in eerste termijn gereageerd. Dank u wel. Pagina 28 van 50

Concept verslag Raadsvergadering 15 oktober 2024

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Ezinga. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Van Schie van het CDA. Mevrouw Van Schie: Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Ja. Heel veel over gezegd, wij hebben al gezegd dat wij dit onderwerp heel belangrijk vinden. Als er al sprake is van een onderwerp en niet meer van een instelling of levenswijze. We vinden het jammer dat de wethouder niet op dat punt van onze bijdrage is ingegaan, dat het stuk wat voorligt een stuk duidelijker moet zijn. Wat wil de wethouder, een agenda of een beleidsnota of iets ertussenin? De mede door ons gesteunde amendementen zijn exemplarisch voor het ontbreken van een heldere agenda in onze visie. Verder hebben wij nog vragen gesteld waarop de wethouder niet heeft geantwoord. Het amendement van Rijswijks Belang en de motie van Beter voor Rijswijk steunen wij niet. Wat daarover is gezegd, daar sluiten wij ons bij aan. Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Van Schie, wilt u misschien … Misschien is het goed als u even verduidelijkt welke vraag van uw fractie niet is beantwoord, dan kan de wethouder daarop reageren. Mevrouw Van Schie: De vragen die staan in de agenda. Er staan vragen van ons in de agenda. Voor vanavond, ja. De voorzitter: Dank u wel. Dan hoop ik dat het duidelijk is voor de wethouder. U was klaar met uw tweede termijn? Ja.

Dan geef ik graag het woord aan de heer Van der Veer van de Partij van de Arbeid. De heer Van der Veer: Dank u wel, voorzitter. Wethouder, bedankt voor de beantwoording. De grote verschillen van visie inhoud, uitvoering tijdens dit debat geeft juist aan dat dit stuk, dat het geen oplossing was geweest om het opnieuw als raadsvoorstel met de woordvoerders te gaan bespreken. Er moeten keuzes gemaakt worden en het liefst met een zo groot mogelijke steun. We hopen dan ook dat we straks met zijn allen aan deze mooie inclusie en anti-discriminatie agenda voor de toekomst van Rijswijk kunnen gaan werken. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van der Veer. Dan geef ik het woord aan mevrouw Jansen-Dirkx van Wij. Rijswijk. Mevrouw Jansen-Dirkx: Ja, dank u wel, voorzitter. Om te beginnen de vraag van GroenLinks over onze mening over de motie. Ja, we vinden het inderdaad een sympathieke motie, maar nogmaals, een wet is om uitgevoerd te worden. En de voorlichting over de wet gebeurt in eerste instantie door het onderwijs en daar blijven we bij. Dan ga ik verder met het volgende. De wethouder geeft aan dat de grote hoeveelheid amendementen aangeeft dat er een grote betrokkenheid wordt uitgesproken door de raad, maar deze betrokkenheid had vooraf in het samenstellen van de agenda moeten plaatsvinden.

En dan vragen we nog steeds aan de wethouder: kan de wethouder nog steeds stellen dat het voorstel wat we nu voor ons hebben, inclusief alle wijzigingen die we daarop gaan toevoegen, echt inclusief is? Want we kunnen nu stellen dat er hier partijen zitten die zich niet gehoord voelen en dan ben je dus niet inclusief en ja, inclusiviteit is iets wat we moeten ervaren en het kan nooit allemaal helemaal goed zijn. We kunnen ons in de raad ook niet altijd helemaal goed vinden, dat ben ik ook allemaal met u met u eens, mijnheer Ezinga, dat klopt, maar ergens voel ik echt wel dat we eerder een consensus hadden kunnen vinden en die hadden we moeten vinden. We hebben in het forum namelijk met zijn allen ook besloten een voorstel terug te sturen naar de tekentafel, omdat we het niet compleet genoeg vonden of omdat we ons niet gehoord voelden. De voorzitter: Mevrouw Jansen-Dirkx, ik zie dat mevrouw Van der Weij u wil interrumperen. Mevrouw Van der Weij. Pagina 29 van 50

Concept verslag Raadsvergadering 15 oktober 2024

Mevrouw Van der Weij: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik wil mevrouw toch iets vragen. Het is natuurlijk altijd vervelend als je niet gehoord wordt, maar de vraag is, is het niet nog vervelender als je niet je zin krijgt? We zitten hier in een democratie, we hebben hier te maken met stemmen, we hebben hier te maken met ons eigen individu die hier in een positie mag pakken. Dat is, denk ik, iets anders als niet gehoord worden en ik denk vanuit inclusie is het al eerder toegelicht, het gaat om gehoord worden, gehoord voelen, dat ligt natuurlijk deels bij jezelf en deels bij hoe we het brengen. Maar dat is waar het om gaat en dan gaat niet om of we wel of niet daadwerkelijk de stukken zo krijgen zodat het helemaal is zoals je wil. Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Jansen-Dirkx. Wilt u daarop reageren? Mevrouw Jansen-Dirkx: Ik hoorde geen vraag. Ik kan wel reageren, maar volgens mij ben ik duidelijk geweest. Volgens mij is het zo dat op het moment dat wij een stuk naar de raad laten gaan, we van tevoren het eigenlijk eens zijn, zeker als we het een hamerstuk maken. Dat was voor een groot gedeelte van de raad tijdens het forum namelijk wel het geval. Maar achteraf bleek dat ze dus nog zoveel wijzigingen wilden doorvoeren. En ja, mevrouw Van der Weij, ik zal deels wel proberen een vraag te beantwoorden die u, denk ik, gesteld heeft.

Nee, je gehoord voelen en je zin krijgen zijn inderdaad twee totaal verschillende dingen. Maar wat ik nu wel hoor, is dat er een voorstel ligt met 27 wijzigingen en van die 27 wijzigingen zullen we er weet ik veel hoeveel wel of niet door laten gaan en het feit is dat we willen afstemmen op elkaar dat het een geheel wordt waar we allemaal in zekere mate gehoord zijn. En ik heb het gevoel dat dat nu niet het geval is. De voorzitter: Mevrouw Jansen-Dirkx, ik zie dat mevrouw De Bruijn u ook wil interrumperen. Mevrouw De Bruijn. Mevrouw De Bruijn: Dank u wel, voorzitter. Ja, zoals ik ook al in mijn eerste termijn heb aangegeven, er is ook een informatieve raadssessie geweest waarin we allemaal onze mening hebben mogen laten horen. Het ging ook over usual suspects en over hoe we toegankelijkheid kunnen bevorderen. En nu vraag ik mij af, oké, we proberen dit te doen. We proberen iedereen te horen. Wat heeft Wij. Rijswijk dan nu nodig om het wel te laten werken ook voor jullie? De voorzitter: Mevrouw Jansen-Dirkx, wilt u daarop reageren? Mevrouw Jansen-Dirkx: Het stuk zoals het voor lag, dus zonder alle wijzigingen, waren wij akkoord mee. De voorzitter: Mevrouw De Bruijn, wilt u nog een tweede interruptie? Mevrouw De Bruijn: Ja, ik vraag me af welke wijzigingen u dan bedoelt? Bedoelt u alle amendementen, alle amendementen of zijn specifiek. De voorzitter: Mevrouw Jansen-Dirkx.

Mevrouw Jansen-Dirkx: Ik heb het over alle amendementen die nu voorliggen, maken dat er straks een raadsvoorstel ligt waarin ik, met mij ook mijn fractieleden zeggen, weten we niet, kunnen we niet … Het zijn zoveel wijzigingen, dat we niet meer zeker kunnen zijn dat we ons daarin kunnen vinden, omdat het gewoon echt te veel wijzigingen zijn. Dus dat maakt dat we ook gewoon gezegd hebben geen enkel amendement krijgt onze steun, omdat het stuk zoals het er lag voor ons prima was. De voorzitter: Prima. Wilt u verder gaan met uw tweede termijn, mevrouw Jansen-Dirkx?

Pagina 30 van 50

Concept verslag Raadsvergadering 15 oktober 2024

Mevrouw Jansen-Dirkx: Ja. Even kijken hoor. Ik ben even de lijn van mijn verhaal kwijtgeraakt, dus ik moet heel even kijken. Ja. Als we het als raad niet met elkaar eens zijn, dan … De voorzitter: Mevrouw Jansen-Dirkx, ik zie dat mevrouw Van Schie u wil interrumperen. Mevrouw Van Schie. Mevrouw Van Schie: Het wordt nu wel een stuk officiëler, vind ik ineens. Mevrouw Jansen-Dirkx, ik heb eigenlijk twee vragen aan u. Heeft u in de periode tussen het publiceren van de agenda en nu voldoende gelegenheid gehad om naar de amendementen te kijken, is dat uw … Ik ben nog niet klaar, even wachten en twee, mijn tweede vraag is: welk onderdeel van de amendementen of welk punt van de amendementen hebt u bezwaren mee of problemen mee dat u het niet kunt overzien? Dat zijn eigenlijk mijn twee vragen aan u. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Schie. Slim om in één interruptie twee vragen te stellen. Mevrouw Jansen-Dirkx. Mevrouw Jansen-Dirkx: Dank u wel, voorzitter. Of wij als fractie voldoende tijd hebben gehad? Nee, want de meeste amendementen kwamen bij ons op zaterdagochtend pas binnen, dus dat is redelijk laat, dus dan heb je bij elkaar misschien 48 uur om met elkaar dingen te bespreken dus dat zegt ook wel iets en kijk als het er nou één of twee kleine amendementjes waren geweest met een paar, tweetal wijzigingen, dan had dat geen enkel probleem geweest.

Maar zoals we hebben kunnen uitrekent zijn het 27 wijzigingen en om uw tweede vraag te beantwoorden, als ik nu alle 27 moet gaan nalopen om aan te geven wat ik er wel of niet van vind, dan zijn we nog heel veel langer bezig. Dus dat wil ik eigenlijk voorkomen. Laat ik het zo stellen dat er meerdere zijn waarop we, als dat wordt gewijzigd, we niet kunnen ook zien wat daar de financiële consequenties van zijn, dat het gaat om tekstuele wijzigingen waar wij vinden dat inclusie voorbijgestreefd wordt en dat we voor de rest ook wel dingen zien waar we wel ons in kunnen vinden. Misschien is dat een redelijke beantwoording van uw vraag. De voorzitter: Ik zie intussen dat mevrouw De Bruijn u opnieuw wil interrumperen. Mevrouw Jansen-Dirkx: Ik hoop dat ik mij termijn een keer af mag maken. De voorzitter: Dit is toch leuk? Dit is juist het experiment met de interruptiemicrofoon. Dus u heeft, denk ik, een betoog wat ook tot interrupties leidt. Mevrouw De Bruijn. Mevrouw De Bruijn: Dat komt natuurlijk omdat we heel erg betrokken zijn bij het betoog van mevrouw Jansen-Dirkx. Maar ik vroeg me ook af of u hiermee suggereert dat we straks voor alle raadsvoorstellen en ook voor deze een beperking moeten stellen aan het aantal wijzigingen wat wij in een amendement moeten voorleggen. De voorzitter: Ja. Mevrouw Jansen-Dirkx. Mevrouw De Bruijn, het was uw laatste interruptie.