Concept verslag Raadsvergadering 15 oktober 2024

Concept verslag Raadsvergadering 15 oktober 2024

Aanwezig Voorzitter: Mevrouw H. Sahin Raadsleden: De heer E.G.T. Braam Mevrouw L.S. de Bruijn De heer D.R. Cupedo De heer D.F.A. van Dam De heer C.P.I.M. Dolmans De heer M. van ’t Eind De heer M.J. van Enk De heer M.A.J. Ezinga Mevrouw B.M.B.T. de Haan-Niesen Mevrouw M.E. Harmsen Mevrouw I.M. Jansen-Dirkx De heer M.T.F. Kaffa Mevrouw P.G. Kames Mevrouw A. Koegler-Böhm De heer G.A. Kruger De heer J. Loof

Vervolg aanwezige raadsleden: Mevrouw S. van Maarseveen De heer M. el Majjaoui Mevrouw W.A.A.M. van Nunen De heer U.H. Oelen Mevrouw L.B. Oude Alink Mevrouw A. Prenger Mevrouw H. van Schie De heer W. Smith De heer E. van der Veer De heer G.L.A. Veerman Mevrouw W. van der Weij De heer M.V. Weterings Mevrouw E. Woudstra De heer A.M. Zoghbi

Aanwezige portefeuillehouders: Wethouder, de heer W. van Damme Wethouder, de heer G. van Malsen Wethouder, de heer M. Wit Wethouder, mevrouw S. van der Waart

Griffie: Griffier: de heer J.A. Massaar bpa Mevrouw M.M.A. Tittse De heer J. Hoefnagel Mevrouw F.S. Habiboellah (verslag)

Afwezig:

1. Opening en mededelingen De voorzitter: Goedenavond, dames en heren, beste leden van de raad. Ik vraag u vriendelijk om plaats te gaan nemen. Ik open de raadsvergadering van de gemeente Rijswijk van dinsdag 15 oktober 2024. Graag heet ik welkom de leden van de raad, de fractieassistenten, onze wethouders, medewerkers, vertegenwoordigers van de media, aanwezigen op de publieke tribune en kijkers online. Daarnaast hebben we ook bij deze raadsvergadering gasten van de raad en ik heet onze gasten van de raad, mevrouw Wesseling en de heer Sandifort, van harte welkom. Ik hoop dat het gesprek met de raadsleden voorafgaand aan de raadsvergadering u nog meer inzicht heeft gegeven in hoe de lokale politiek in Rijswijk werkt. We zijn blij dat u er bent. Er staan vandaag veel interessante punten op de agenda en het kan lang duren, deze raadsvergadering. Uiteraard kunt u de raadsvergadering ook eerder verlaten, maar u mag ook tot aan het einde blijven. U bent van harte welkom. Dan, beste raadsleden, heeft de griffier u vandaag geïnformeerd over het experiment wat u vanavond gaat doen, hè? Vorige vergadering heeft u geëxperimenteerd met spreektijden en uit de wandelgangen weet ik dat dat best goed is bevallen, maar uiteraard gaan we dat nog heel goed met elkaar zorgvuldig evalueren of dat ook de gewenste manier van vergaderen gaat worden.

Vandaag gaat werken met twee interruptiemicrofoons. Dat heeft u met elkaar afgesproken en als u straks Pagina 1 van 50

Concept verslag Raadsvergadering 15 oktober 2024

gebruik wilt maken van de interruptiemicrofoon, dan raad ik u aan om voorzichtig ook naar die microfoon te gaan lopen en vanaf dat punt zal ik u het woord geven, want anders duurt het misschien iets langer. Uw kaartje, inderdaad, moet u meenemen, zodat zichtbaar wordt voor de kijkers thuis, online, wie aan het woord is. Mocht het niet goed gaan met die kaartjes kan ik altijd natuurlijk als voorzitter ook uw naam noemen en de partijnaam ook. Er zijn mensen die u vandaag gaan ondersteunen. Er was één vraag, de interrupties per woordvoerder. Drie interrupties per woordvoerder, per voorstel, even ter verduidelijking, dus niet voor de hele raad dat u maar drie keer mag interrumperen, ter verduidelijking. Ik hoop dat het allemaal duidelijk is. Geef elkaar ook ruimte, het is ook een experiment. Ik vind het al heel goed dat u het experiment aangaat om te kijken welke werkwijze goed bij u past, dus geef elkaar de ruimte om ook een fout te maken. Dan ook voor deze vergadering, beste raadsleden, vraag ik u respectvol met elkaar om te gaan. De woorden die wij uitspreken hebben betekenis en invloed. Goed om daarvan bewust te zijn.

Gezien het aantal bespreekpunten, want daar wil ik ook even kort bij stil staan, omdat we nu ook geen spreektijden hebben, wil ik u om vragen om bij de agendapunten te focussen op het besluit dat voor u ligt en bij het onderwerp te blijven en als u een motie of amendement hebt voorbereid, dat is deze vergadering ook het geval, deze te onderbouwen en zoveel mogelijk herhaling te voorkomen. Het is vandaag ook een feestelijke dag. Ons raadslid Ger Kruger is vandaag jarig, gefeliciteerd. En Ger, namens ons allen van harte gefeliciteerd met je verjaardag. Nog vele gezonde en mooie jaren samen met je dierbaren. Volgens Toon Hermans bestaat het leven uit genieten van de kleine dingen en niet alles zomaar voor lief te nemen. Daarom ga ik ook voor jou het gedicht van Toon Hermans voordragen dat ik ook voor Erik van der Veer had gedaan. Vandaag is de dag. Hij komt maar één keer. Morgen, dan is het vandaag al niet meer. Niet zeuren. Geniet van het leven. Het mag, maar doe het vandaag, want vandaag is de dag. Van harte gefeliciteerd. Heel mooi dat je ook vanavond hier bent in plaats van de verjaardag te vieren. Dat zegt ook iets over uw verantwoordelijkheidsgevoel. Dan ga ik over naar de berichten van verhindering.

Bericht van verhindering hebben wij vanuit uw raad ontvangen van mevrouw Niesend-de Haan en van mevrouw Koegler, begreep ik ook, dat is ook doorgegeven, en ik heb de heer El Majjaoui nog niet gezien, maar we hebben geen bericht van verhindering ontvangen. Misschien komt hij later. Mevrouw Woudstra is er inderdaad. Er zijn dus vanavond dan 29 raadsleden aanwezig, maar dan moeten we even wachten of mijnheerEl Majjaoui nog binnenkomt. Dan trekking stemmingsnummer. Kijk ik naar onze griffier. Nummer 29. De naam gaan we straks bekendmaken. MijnheerEl Majjaoui komt ook binnen. Dan leden bureau van stemopneming, als voorzitter van het bureau van stemopneming wil ik aan u voorstellen de heer Weterings en als leden mevrouw De Bruijn en de heer Zoghbi. Dan gaan wij door naar de mededelingen. Er is één mededeling vanuit het college, wethouder Van de Waart wil ik graag het woord geven. Zij heeft een leuke mededeling. Aan u het woord, wethouder Van de Waart. Wethouder Van de Waart: Dank u wel, voorzitter. We hebben een prijs, dus ik wil ook de raad feliciteren. Ik wou hem ook heel even graag laten zien. We hebben namelijk als gemeente Rijswijk de prijs gewonnen voor de deelmobiliteit en dat is … Ik ben hier pas drie weken, dus dat is zeker ook aan de besluitvorming hier in de raad te danken, dus het is ook vooral uw prijs. Dus ik dacht, ik neem hem even mee, om de avond goed te beginnen.

Gefeliciteerd, allemaal. Ja sorry. De categorie heb ik niet bedacht. Er waren de G5, de G40 en de kleine gemeenten, maar daar hebben we dan ook wel heel erg van gewonnen. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van de Waart, dat is zeker iets om trots op te zijn als gemeente en zeker ook felicitaties aan u als raad.

Pagina 2 van 50

Concept verslag Raadsvergadering 15 oktober 2024

2. Spreekrecht burgers De voorzitter: Daarmee zijn wij bij agendapunt 2 beland, agendapunt 2, het spreekrecht van de burgers. Er hebben zich geen inwoners aangemeld die gebruik wilden maken van het spreekrecht.

3. Vaststelling agenda De voorzitter: Dan kunnen we door naar agendapunt 3, vaststelling van de agenda. Ik zie dat de heer Nunnikhoven het woord wil voeren. De heer Nunnikhoven. De heer Nunnikhoven: Ja, mevrouw de voorzitter, dank u wel. Ik heb een ordevoorstel. Twee weken geleden hebben we het forum gehad, agendapunt 10, inclusie en discriminatie, waar veel onbegrip was dat wij dit als bespreekstuk wilden. Onderhand, op dit voorstel zijn 28 wijzigingen in vijf amendementen en twee moties. Mijn voorstel is dat iedereen zijn sausje eroverheen mag doen en te zorgen dat het raadsbreed gesteund wordt, want dat verdient dit raadsstuk, want Beter voor Rijswijk is anders bang dat het behandelen van dit, dat de wethouder niet wethouder kan zijn, maar luchtverkeersleider om een landbouw. Dus wij nemen het alsjeblieft met de partijen terug, zodat we het straks unaniem kunnen aannemen. Dat is ons voorstel. De voorzitter: Dus uw concrete voorstel is om het van de agenda af te voeren, niet te behandelen. Ik kijk naar uw raad wat u van dit ordevoorstel van de heer Nunnikhoven vindt. Mevrouw Jansen-Dirkx. Mevrouw Jansen-Dirkx: Voorzitter, ik steun namens Wij Rijswijk dit voorstel.

Ik denk dat het niet goed is dat wij 27 of 28 wijzigingen gaan bespreken en we straks niet meer weten wat we wel en niet willen en ik kan namens onze fractie zeggen dat wij dan niet zeker weten of we dit voorstel wel of niet kunnen steunen, dus ik steun dit voorstel. De voorzitter: Dan geef ik het woord aan de heer Weterings van Rijswijks Belang. De heer Weterings: Inderdaad in de lijn van de heer Nunnikhoven van Beter voor Rijswijk en mevrouw Irene Jansen-Dirkx van wij zullen als Rijswijks Belang dit voorstel steunen om eigenlijk verdere schaamte te voorkomen dat we hier nog verder lang over moeten praten terwijl er zoveel wijzigingen liggen. Het is ook niet leuk voor het voor het ambtelijk orgaan die dit heeft voorbereid dus vandaar de steun voor het voorstel om het terug te trekken. Alsjeblieft. De voorzitter: De heer Ezinga. De heer Ezinga: Voorzitter, dank u wel. Ik denk dat we niet moet kijken naar de kwantiteit van het aantal amendementen en moties die voorliggen, maar de kwaliteit van de amendementen en de moties. Dat wil niet zeggen dat ze niet goed zijn, maar dat ze niet op de inhoud per definitie het fundament van het voorstel raken, maar meer tekstuele nuanceringen aangeven. Op basis daarvan ... De voorzitter: Dus u zegt van, u wilt het bespreken? De heer Ezinga: Ik zou het willen bespreken.

De voorzitter: Ik wil duidelijkheid hebben van wilt u het bespreken of het voorstel van de heer Nunnikhoven steunen. De heer Van ‘t Eind van GroenLinks. De heer Van ‘t Eind: Voorzitter, ik vind het een rare gang van zaken om voorstellen terug te halen van de agenda, omdat er amendementen ingediend worden. Dat is echt, vind ik bizar. Wij willen het gewoon bespreken. Pagina 3 van 50

Concept verslag Raadsvergadering 15 oktober 2024

De voorzitter: Goed en mevrouw Woudstra van D66. Mevrouw Woudstra: We gaan graag het debat aan, bespreken graag. De voorzitter: Mevrouw Van Schie van het CDA. Mevrouw Van Schie: Dank u wel. Ik heb eigenlijk meer een vraag, in eerste instantie. Wat gebeurt er als we het niet bespreken? Worden dan al die wijzigingen verwerkt of komt er überhaupt een nieuw voorstel nadat het al in het forum is geweest? De voorzitter: Het wordt dan niet besproken, dus het zal dan op een ander moment, als daar een meerderheid voor is, opnieuw geagendeerd moeten worden en ik denk dat het presidium dan daar iets over zal kunnen adviseren. Even kijken, mevrouw Van Nunen, Partij van de Arbeid. Mevrouw Van Nunen: Ja, voorzitter, ik steun het voorstel niet, zoals de heer Nunnikhoven dat deed, want we weten niet eens hoe de amendementen hier ontvangen worden in de raad. Daarvoor zullen we er eerst over moeten spreken. Dus graag behandeling vandaag. De voorzitter: Mevrouw Harmsen. Mevrouw Harmsen: Dank u, voorzitter. Ja, ook voor mij, behandeling vandaag is voldoende. De voorzitter: Anderen uit uw raad? Mevrouw Van Schie. Mevrouw Van Schie: Ja. Nadat ik uw antwoord heb gehoord en de anderen, willen wij het ook vandaag behandelen.

De voorzitter: Nou, volgens mij is er een meerderheid, ik kijk naar de griffier die heeft meegeluisterd, een meerderheid om het wel te bespreken, dus het wordt besproken als agendapunt 10. Ik wil aan u een voorstel doen en dat heeft betrekking op agendapunt 11. Ik was ook aanwezig bij het forum samenleving en het raadsvoorstel participatiebeleid is uitvoerig besproken. Ook in aanloop naar het participatiebeleid bent u heel erg goed meegenomen. Er is geen motie of amendement voorbereid. De vragen zijn beantwoord, dus ik wil u voorstellen om agendapunt 11 eigenlijk als akkoordstuk te behandelen. Zou u daarmee willen instemmen? Ik zie instemmend geknik. De heer Van Enk: Nee, voorzitter. Dat vind ik een beetje te kort door de bocht gaan. Het stond als bespreekstuk en als zodanig hebben we dat ook voorbereid. Het is ook belangrijk om je mening in de raad te geven over een voorstel, of je daar nou voor of tegen stemt. De voorzitter: Nee, maar het is uitvoerig besproken en ik zie, gelet op de lengte van agenda, vind ik dit ook een goed voorstel, omdat een aantal vragen nog open lagen en die zijn beantwoord. Dus het is mijn voorstel aan uw raad. Ik zie dat mijnheer … De heer Van Enk: Ik vind het prima als ik overruled wordt daarin, maar ik wijs er wel op dat het in de raad niet alleen om amendementen gaat, het gaat ook over standpunt duidelijk maken in de raad. De voorzitter: Zeker.

Kijk, u kunt ook een uitgebreide stemverklaring doen. Dus als u duidelijk wil maken wat uw standpunt ten aanzien van dit stuk is, kan ik u ook alle ruimte geven om een stemverklaring te doen in plaats van twee termijnen te behandelen en dus dat ter overweging. De heer Loof, VVD. De heer Loof: Ja, voorzitter, op zich eens met wat mijnheer Van Enk zegt op het einde, maar ik zag dat de partij die hem in principe als bespreekstuk wilde, zag ik ja-knikken toen u het voorstel deed. Dus als zelfs die hem niet meer willen bespreken, dan … Nou, ik geef het maar mee te overweging, ook naar mijnheer Van Enk. Wat ons betreft kan het als akkoordstuk, namelijk. Pagina 4 van 50

Concept verslag Raadsvergadering 15 oktober 2024

De voorzitter: Mijnheer Van Dam van Wij. Rijswijk. De heer Van Dam: Met een uitgebreide stemverklaring kan ik ook tevreden zijn. De voorzitter: Mijnheer Smith van GroenLinks. De heer Smith: Dank, voorzitter. De belangrijkste reden waarom het bespreekpunt zou zijn, was het nog niet beantwoord zijn van alle vragen. Die zijn inmiddels binnen en daar zijn we zeer tevreden mee. Dus wij zien het graag als akkoordstuk. De voorzitter: Ja. Volgens mij doen we er goed aan om het als akkoordstuk te behandelen. En dat ik dan mijnheer Van Enk en andere raadsleden die dat willen de gelegenheid geef om een wat langere stemverklaring te doen. Is dat akkoord? Prima. Dan wordt het 8.

4. Vragen aan de raad De voorzitter: Ja dan gaan we door naar agendapunt 4, de vragen van de raad. Er zijn door drie fracties vragen gesteld, allereerst door Rijswijks Belang, ondernemers Bogaard. Even kijken, kan ik, de heer Weterings, aan u het woord geven? Mijnheer Weterings. De heer Weterings: Ja, zeker weten, voorzitter, dank u wel. Voorzitter, op 19 september jongstleden heeft er een gesprek plaatsgevonden in het huis van de stad tussen een aantal ondernemers, winkeliers, in ieder geval niet de minste uit winkelcentrum in de Bogaard met in ieder geval wethouder de heer Van Damme en Rijswijks Belang had zelf ook die mensen aangedragen om het gesprek aan te gaan, maar tot helaas enkele dagen geleden nog geen terugkoppeling gekregen. Dus ik denk, gaan we het gewoon via de raadsvragen doen, helaas. Het had ook informeel gekund. Maar goed, de fractie van Rijswijks Belang heeft dus daarom de volgende vragen: zijn deze ondernemers serieus genomen? Zo nee, waarom niet, zo ja, wat heeft u met hun uitgesproken zorgen gedaan? Deelt u de zorgen van ondernemers? Zo nee, waarom niet.

En het klimaat wat er nu heerst, niet alleen bij de ondernemers die zich hebben gemeld, maar bij meerdere met betrekking tot de ontwikkeling van de Bogaard, omgang tussen ontwikkelaars, verhuurders, winkeliers en ondernemers, vindt u dit gewenst hoe het klimaat is? En zo ja, dan graag een toelichting en zo nee, wat kan, gaat of wilt u eraan doen? De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Weterings. Dan geef ik graag het woord aan wethouder Van Damme voor het beantwoorden van uw vragen. Wethouder Van Damme. Wethouder Van Damme: Ja, voorzitter, dank u wel en de heer Weterings en de fractie voor Rijswijks Belang ook dank voor de vragen. En ja, natuurlijk nemen we die ondernemers zeer serieus en heb ik ook alle begrip voor de zorgen die ze hebben geuit. Het zijn ook terechte zorgen, wat mij betreft. Ik heb het gesprek ook als zeer indringend ervaren en ook op een moment dat het komt dat we in die transformatie zitten van het Bogaard stadscentrum waarbij we die signalen ook kunnen meenemen in de processen die we al aan het uitvoeren zijn, met een omgevingsmanager daar, met projectleider, het samenspel met de ontwikkelaars en de winkeliers. Dat gaat niet altijd even makkelijk. Ik heb in dat gesprek ook duidelijk kunnen maken wat onze rol is als het gaat om de onderhandelingen tussen een ontwikkelaar en een winkelier.

Daar zijn zeker wel vervolgacties uitgekomen die ik eerst ga terugkoppelen als u het niet erg vindt naar de ondernemers zelf, ga ik hier niet via uw raad doen en onlangs hebben we daar bijvoorbeeld nog een, is daar nog een sessie geweest voor ondernemers op 2 oktober. Dus in die zin zal ik zeker bij ze terugkomen. En nogmaals, die transformatie van de Bogaard gaat ons aan het hart. We transformeren juist de Bogaard een winkel-, stadscentrum tot een goed winkelcentrum voor de toekomst. Daar investeren we ook volop in. Als we kijken naar de start bouw subsidie die is verleend voor De Terp of The Orchard die we met een winkel impuls subsidie Pagina 5 van 50

Concept verslag Raadsvergadering 15 oktober 2024

hebben vanuit economische zaken van de grond hebben gekregen. Je ziet de bouw daar ook echt plaatsvinden. Dat brengt onzekerheid met zich mee, dat nemen we ook zeer serieus en daar hebben we ook alle begrip voor en daar gaan we ook op een goede wijze, wat mij betreft, mee om richting de ondernemers. En nogmaals, ik ga de ondernemers sowieso nog terugkoppelen en dat doe ik liever rechtstreeks aan de ondernemers dan ik dat via u doe. Voorzitter, dat was mijn antwoord. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van Damme, voor het beantwoorden van de vraag van Rijswijks Belang. Dan is er nog een set vragen door de fractie van Rijswijks Belang over naheffingen parkeerboetes. Kan ik ook, mijnheer Weterings, u het woord geven? De heer Weterings: Ja, voorzitter, ook deze zijn van mij. We hebben inderdaad wederom weer vragen over de naheffingen parkeerboetes, want bij de fractie van Rijswijks Belang en ik begreep ook andere partijen, komen er toch weer meerdere klachten binnen van onterechte naheffingen en parkeerboetes. Het is helaas ook niet de eerste keer dat we hier als partij of als fractie of als raad aandacht voor vragen, het speelt al jaren en we beginnen met vraag één: waarom rijdt er een scanwagen op zondag in een gebied, vooral bij de Colijnlaan, waar het op zondag vrij parkeren is? Dan heb ik het over bij de Hoogvliet. Er is een eerdere afspraak over gemaakt.

Als ze weten dat een moeilijk gebied is. Er is ook afgesproken met voormalig wethouder Lugthart dat de scanwagen zou worden uitgezet of in ieder geval niet in dat gebied zou scannen als er langsgereden zou worden. En waarom wordt die afspraak niet nagekomen? En hoe kan het nog steeds zo zijn dat het systeem daar niet op is aangepast? En ook gedupeerden geven aan de afgelopen week als ze bellen naar de incasseerder scanhok worden ze eigenlijk van het kastje naar de muur gestuurd, van je moet bij de gemeente wezen, gemeente zegt weer wat anders. Het is eigenlijk een over en weer spel geworden en dat wordt als zeer onprettig ervaren door onze inwoners. We vragen u eigenlijk ja, herkent u zich daarin, in de problemen die de bewoners aangeven? Dan vraag vier, bent u het eigenlijk met de fractie van Rijswijks Belang eens dat na al die jaren en al die klachten dat er eigenlijk een permanent oplossing moet komen voor dit probleem? Zo nee, waarom niet en zo ja, wat kan u er nog eventueel aan doen? Dank u. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Weterings. Dan geef ik graag het woord aan wethouder Van de Waart voor de beantwoording van uw vragen. Wethouder Van de Waart: Dank u wel, voorzitter. Om uw eerste vraag te beantwoorden.

Waarom rijdt de scanwagen op zondag in dat gebied? Dat is eigenlijk omdat die door de winkelstraat heen rijdt, waar hij dus dan niet scant, om bij de rest van het gebied te komen waar wel degelijk een parkeerregime geldt. We hebben de vraag inmiddels geüpload, maar ik kan me voorstellen dat u die niet meer heeft kunnen zien, maar als u daarnaar kijkt, ziet u een kaartje en dan kunt u ook zien, want ik heb het natuurlijk nagevraagd, want ik wil het ook zeker weten, dat daar dus ook geen boetes zijn uitgedeeld die zondag, maar de auto moet natuurlijk wel door dat gebied heen. Nou is het zo dat u ook twee foto's had toegevoegd. We konden niet de informatie helemaal uit de foto halen. Dus mochten deze specifieke mensen nog vragen hebben, dan mogen ze zich zeker melden. Heel even kijken. Dat systeem is er wel degelijk op aangepast. Even kijken. Uw laatste vraag gaat over, ik kom straks even naar de derde vraag, want ik denk dat die voor wethouder Van Damme is, maar het systeem is wel degelijk verbeterd. Zo kijken wij er in ieder geval naar. Is het compleet foutloos? Dat is natuurlijk geen enkel systeem en daarom is er ook een beleidsregel coulance en bezwaarafhandeling ingesteld bij de gemeente Rijswijk, dus ook de betreffende personen die zich bij u hebben gemeld, kunnen het beste daar zich bij melden en dan kunnen we inderdaad kijken wat er aan de hand is.

Misschien kan wethouder Van Damme nog even naar vraag drie kijken. De voorzitter: Dank u wel. Wethouder Van de Waart. Pagina 6 van 50

Concept verslag Raadsvergadering 15 oktober 2024

De heer Weterings: Voorzitter, zou ik een aanvullende vraag mogen stellen, alstublieft? De voorzitter: Ik wil eerst dat wethouder Van Damme uw vraag drie beantwoordt en daarna kunt u nog een aanvullende vraag stellen. Wethouder Van Damme. Wethouder Van Damme: Nee, terecht. Van het kastje naar de muur sturen, dat is natuurlijk zeer ongewenst en het is ook bekend. Dat hebben we ook al besproken met Cannock Chase dat daar ook een personeelstekort is om al die vragen te antwoorden. Dus in die zin zitten we daar bovenop, blijft het wel een verantwoordelijkheid van Cannock Chase en willen we natuurlijk wel voorkomen dat mensen van het kastje naar de muur gestuurd worden, want dat is absoluut niet de bedoeling en over het proces van inning van naheffingen, dat is toch echt wel een proces wat vele malen is verbeterd ten opzichte van een aantal jaar geleden. Daar vinden af en toe nog fouten wel plaats, zeker, dat gebeurt. De coulanceregeling is vrij uitgebreid. Daar wordt ook heel normaal en ordentelijk mee omgegaan. Dus dat het nog steeds niet onder controle is, dat werp ik echt verder van me. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van Damme, voor beantwoording van vraag drie. Ik wil de heer Weterings vraag of hij nog een aanvullende vraag heeft. De heer Weterings: Nou, meer een opmerking c.q. vragen.

Ik heb inderdaad wel de beantwoording nog even kunnen lezen onder het eten. We kunnen aangeven dat het systeem zodanig ingericht dat op parkeervakken binnen bel code 32225, in het gebied van de Colijnlaan geen naheffing op zondag worden opgelegd. Dat was uw beantwoording. Ik heb dit hier op zondag binnen gekregen van de mensen, dus het antwoord wat u geeft, klopt ook niet. Wat gaat u daaraan doen? U geeft een antwoord daarover wat dus gewoon niet klopt. Ik heb hier het bewijs. De voorzitter: Mijnheer Weterings, ik kijk naar wethouder Van de Waart. Wilt u deze aanvullende vraag beantwoorden? Wethouder Van de Waart: Daarom heb ik de foto's van het systeem toegevoegd, want de Colijnlaan is natuurlijk langer dan alleen het winkelgebied. Dus wij kunnen op dit moment op basis van de foto niet zien waar de auto heeft gestaan. We kunnen wel zien dat er op die zondag de scanauto daar geen boetes heeft uitgedeeld. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van de Waart. Mevrouw Woudstra, u wilt ook een aanvullende vraag stellen op deze set vragen? Mevrouw Woudstra: Ja, graag. Want we hebben eerder ook afgesproken dat we regelmatig evalueren met het parkeerbeleid, ook juist vanwege de problemen die we eerder hebben ondervonden, zodat we niet als raad daar elke keer zelf over hoeven te beginnen, terwijl het natuurlijk wel goed is, als al die signalen binnenkomen, dat ze ergens heen kunnen.

Dus ik ben wel benieuwd wanneer we weer een evaluatie hebben, ook om meerdere dingen hierover nog aan de kaart te kunnen stellen. De voorzitter: Dus uw concrete vraag is wanneer de evaluatie van het parkeerbeleid volgt. Ik kijk naar wethouder Van de Waart of zij dat op dit moment kan beantwoorden of … Het mag ook later schriftelijk, als u dat niet beantwoorden. Wethouder Van de Waart: Ik wil het later schriftelijk beantwoorden. Dank u. De voorzitter: Prima, dank u wel. Dan krijgt u daar op deze vraag nog een aanvullende reactie op. Dan gaan we door naar de set vragen van de fractie van de Partij van de Arbeid, vervolgvragen van Markenlaan. Kan ik de heer Van der Veer het woord geven? Mijnheer Van der Veer. Pagina 7 van 50

Concept verslag Raadsvergadering 15 oktober 2024

De heer Van der Veer: Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, we hadden wederom vragen gesteld over de aanhoudende overlast rond de Van Markenlaan betreffende het parkeren en de herontwikkeling in dat gebied. U heeft onze vragen uitgebreid beantwoord en wij zullen in ieder geval zorgen dat deze beantwoording bij de mensen in de wijk komen die ons hierover hebben aangesproken. Ik zou in ieder geval het college of de wethouder nog willen vragen of het wellicht een idee zou kunnen zijn dat in gebieden waar herontwikkeling plaatsvindt duidelijke communicatie wordt gebracht door middel van een brief wat bewoners zouden kunnen doen tijdens zo’n periode. Want uit de beantwoording blijkt dat u maar twee klachten hebben bereikt via digitale informatie, via de meldingen BuitenBeter app. Waarschijnlijk is er bij de bewoners niet goed bekend dat ze ook op dinsdagmiddag en vrijdagochtend naar het spreekuur kunnen van de omgevingsmanager c.q. de projectmanager. Mijn voorstel of mijn vraag zou zijn: kunnen we zorgen dat deze bewoners in dit soort herontwikkelingsgebieden duidelijker op de hoogte worden gebracht en wij gaan in ieder geval zorgen dat de beantwoording die u aan ons heeft gedaan deze mensen bereikt. Daar wil ik het bij laten, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van der Veer. Dus u stelt nog een aanvullende vraag aan het college.

Ik kijk naar het college en geef graag het woord aan wethouder Van de Waart voor beantwoording van uw aanvullende vraag. Wethouder Van de Waart: Dank u wel, wethouder. Nou, sowieso dank u wel voor de suggestie. Ik begrijp wel dat er al het een en ander gebeurt aan de voorkant, maar het is altijd goed om daar nog even naar te kijken of dat we daar verbeteringen in kunnen doen. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van de Waart. Dan zijn we aan het eind gekomen van de vragen van de raad, agendapunt 4. Nummer 29 is mijnheer Weterings, de trekking van het stemmingsnummer, dat we dat even helder hebben. Ja.

5. Raadsvoorstel Benoeming 2 leden Raad van toezicht Stichting Librijn Openbaar Onderwijs (RV 24-049) De voorzitter: Dan gaan we door naar de akkoordstukken. Dat zijn er nu meer, dus agendapunt 5, agendapunt 6, agendapunt 7 en 8. Oh ja, bij agendapunt 5, daar wil ik even een beetje uitzonderlijk het woord geven aan wethouder Bentvelzen, omdat zij daar een korte mededeling wil doen naar aanleiding van een vraag die gesteld werd in de forumvergadering. Wethouder Bentvelzen, mag ik u het woord geven? Wethouder Bentvelzen: Ja, voorzitter, dank. Ik heb een toezegging gedaan om het een en ander uit te zoeken naar aanleiding van vraag van mevrouw Ten Brummelaar tijdens de forumvergadering, als ik me het goed herinner. Die vroeg mij namelijk joh, hoe zit dat met die statuten en is het nou per se nodig dat het langs de raad moet, omdat het eigenlijk altijd een hamerstuk is? Dat heb ik uitgezocht, dus dat wilde ik u toch meegeven vandaag, ondanks dat het als hamerstuk op de agenda staat.

Gemeenteraden van Rijswijk en Delft hebben eind 2022 de vernieuwde statuten van de Librijn, Stichting Librijn openbaar onderwijs vastgesteld en daarin is vastgelegd dat de genoemde gemeenteraden, van Delft en Rijswijk dus, de leden van de raad van toezicht benoemen dan wel herbenoemen en dat is een tool waarmee uw gemeenteraad vormgeeft aan een wettelijke opdracht om invloed van het openbaar bestuur in de stichting voor openbaar onderwijs te garanderen. Daardoor heeft dit voorstel dus nog akkoord nodig van uw raad en als uw raad op een andere manier zou willen vormgeven aan de genoemde wettelijk opdracht, dan zou ik samen met u, de gemeenteraad van Delft en de Librijn kunnen onderzoeken welke vorm dan beter geschikt is voor de Pagina 8 van 50

Concept verslag Raadsvergadering 15 oktober 2024

toekomst. En uiteraard, als we daarin een wijziging aanbrengen, zal daar een statutenwijziging voor nodig zijn, zowel door onze raad als de gemeenteraad van Delft. Voorzitter, dat was het. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Bentvelzen, voor uw mededeling naar aanleiding van een vraag die werd gesteld tijdens de forumvergadering. Is er vanuit uw raad behoefte aan een stemverklaring bij dit raadsvoorstel, benoeming twee leden raad van toezicht stichtingen Librijn openbaar onderwijs? Dat is niet het geval, dan is die daarmee vastgesteld.

6. Raadsvoorstel Bodemenergieplan Rijswijk Bogaard stadscentrum en Plaspoelpolder (RV 24-053) De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt 6, raadsvoorstel Bodemenergieplan Rijswijk Bogaard stadscentrum en Plaspoelpolder. Wenst iemand een stemverklaring af te leggen? Dat is mijnheer El Majjaoui van de Partij voor de Gelijkheid en Rechtvaardigheid. De heer El Majjaoui: Ja, dank, voorzitter, voor het woord. We hebben inderdaad een aantal vragen gesteld omtrent dit thema. Onzes inziens zijn de vragen dan ook in voldoende mate beantwoord. Onze fractie staat nogmaals achter de regulering van het ondergrondse ruimtegebruik. Daar hoort de aanwijzing van het interventie gebied uiteraard in de vorm van bodemenergieplan eenmaal bij. Een logisch stap omdat er landelijk een grote toename is in de aanleg van bodemsystemen en dat aantal zal, gelet op de energietransitie en verduurzaming, alleen maar groeien. Nu de ondergrondse ruimte steeds schaarser wordt, is het van belang hier controle op te houden. Voorzitter, het is belangrijk dat gebouwen verduurzaamd worden met behulp van bodemenergiesystemen, maar we moeten niet uit het oog verliezen dat de bodembescherming een belangrijk aspect is in deze keten, zowel in de aanlegfase als in de gebruiksfase.

Deze taken zoals het voorkomen van thermische verontreiniging, lekkage van bodemenergie en dan wel verzilting of verzoeting van onze grondwatervoorraad, ligt bij de overheid. Dan hebben we dit niet over zettingen of staar grote veranderingen bij de juiste wijze gebruiken…. De voorzitter: Mijnheer El Majjaoui, een stemverklaring is kort. Een korte toelichting op uw stemgedrag. Dus geen termijn, maar ... Bent u al klaar? De heer El Majjaoui: Nou, de laatste wil ik wat meegeven aan de aan de wethouder. Dan willen we meegeven dat toezicht hierop cruciaal van belang is. Verder verwijzen we u naar de brandbrieven van de inspectie leefomgeving en transport die verzonden zijn naar de Tweede Kamer. Tot slot wensen wij u veel succes met het aanwijzen van deze gebieden. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer El Majjaoui. Anderen uit uw raad die een stemverklaring? Dat is niet het geval. Daarmee is het raadsvoorstel bodemenergieplan Rijswijk, Bogaard stadscentrum en Plaspoelpolder aangenomen.

7. Raadsvoorstel Aanvullende toetsingscriteria aanwijzingsprocedure lokale omroep (RV 24-050) De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 7, het raadsvoorstel aanvullende toetsingscriteria aanwijzingsprocedure lokale omroep. Wenst iemand een stemverklaring? Dat is niet het geval. Dan is daarmee het raadsvoorstel aangenomen.

Pagina 9 van 50

Concept verslag Raadsvergadering 15 oktober 2024

8. Raadsvoorstel Participatiebeleid: Eén gemeenschap, één stad: samen bouwen we Rijswijk (RV 24-044) De voorzitter: Agendapunt 8, dat is dan nu het raadsvoorstel participatiebeleid, één gemeenschap, één stad, samen bouwen we Rijswijk. Mijnheer Van Enk van het CDA, u wilt geen stemverklaring? Nee? Mijnheer Van Dam van Wij. Rijswijk? De heer Van Dam: Een uitgebreide, hoorde ik uit betrouwbare bronnen. Nee, sinds 2017 bestaat onze partij en zijn we een groot voorstander van participatie. We geloven er in dat we samen met de inwoners onze stad maken en dat dat onze stad ook beter maakt als die inwoner meedenkt en we hebben sindsdien best wel veel bereikt, sinds 2017 en veel goede stappen gezet en ik denk dat dit participatiebeleid ook een goede stap in de juiste richting is. Een reden waarom wij het in eerste instantie als bespreekstuk wilde wilden laten agenderen is omdat wij een motie 2,5 jaar geleden hebben ingediend voor wijkbudgetten. De motie werd overgenomen, met daarbij de bewoording dat die tijdens de participatie nota een onderzoek af zou zijn. Dat is helaas niet gelukt.

Nou ga ik de huidige wethouder daar niet voor verantwoordelijk stellen, omdat het haar voorganger was die dat heeft gezegd, maar we hopen wel dat in de beantwoording, dat we dat volgen, dat we dat onderzoek zo snel mogelijk krijgen en wij zullen daarom ook voorstemmen en we zijn blij met het beleid dat dat in gang kan gaan. De voorzitter: Hartelijk dank, mijnheer Van Dam, voor uw stemverklaring. Wenst iemand anders uit uw raad een stemverklaring af te leggen? Dat is niet het geval. Dan is daarmee het raadsvoorstel participatiebeleid vastgesteld.

9. Vaststelling verslag 24 september 2024 De voorzitter: Daarmee komen we al bij de akkoordstukken. Ik wil u vragen, kunt u met inachtneming van, als u eventueel een stemverklaring wilt afleggen dan kunt u dat uiteraard nu melden, akkoordstukken 5 tot en met 9 in één keer vaststellen? Dat is het geval? Niemand een stemverklaring bij één van deze akkoordstukken? Nee? Prima.

10. Raadsvoorstel Aanpassing adviesrecht gemeenteraad buitenplanse omgevingsplanactiviteiten (BOPA's) De voorzitter: Dan gaan wij door naar agendapunt 10, het raadsvoorstel aanpassing adviesrecht gemeenteraad buitenplanse omgevingsplan activiteiten. De heer Loof heeft als eerste … De heer Nunnikhoven: Voorzitter, ik weet niet, maar er staat wel het verkeerde raadsstuk op de schermen. Dus ook voor de mensen thuis. De voorzitter: Dat is inderdaad een goede opmerking, mijnheer Nunnikhoven. Ik kijk even naar rechts. Het wordt opgelost. Kunnen wij door? Dan gaan wij door met de behandeling van het raadsvoorstel aanpassing adviesrecht gemeenteraad buitenplanse omgevingsplan activiteiten en ik heb op mijn lijst dat als eerste de heer Loof een toelichting geeft als voorzitter van de werkgroep. Mijnheer Loof. De heer Loof: Ja, dank, voorzitter. Het verkeerde voorstel staat trouwens nog steeds op het scherm. Ja, mij werd ook verkort gevraagd of ik heel kort kon toelichten, omdat het presidium natuurlijk een werkgroep had ingericht om hierover te adviseren. Dat heeft de werkgroep gedaan met een intensieve en zeer interessante sessie waar een advies uit is gerold dat wat ons betreft heel duidelijk Pagina 10 van 50

Concept verslag Raadsvergadering 15 oktober 2024

de mening van de daar aanwezige raadsleden reflecteerde. Dat is als advies naar het college gegaan en die heeft dat raadsvoorstel uiteindelijk daarmee ingevuld. Daarbij wil ik dus ook meteen gezegd hebbende dat, want ik hoorde van zowel een paar wethouders als raadsleden: kan ik dan ook vragen stellen aan de voorzitter van de werkgroep? Vanaf nu kunnen alle vragen over dit voorstel gericht worden aan het college en mochten er verder nog vragen zijn over de werkgroep over het onderwerp zienswijzen, dan kunnen we dat via het presidium, kan daar nog verder over gesproken worden. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Loof, voor deze toelichting. Ik kijk naar uw raad. Is er iemand vanuit uw raad? Mijnheer Dolmans staat op mijn lijst van D66. Niet? Zijn er geen vragen? Ik zie op het scherm nog steeds het agendapunt 11 staan. Maar kunnen wij tot stemming overgaan over agendapunt 10? Nog even geduld hebben. Nou, ik zie dat het inmiddels is aangepast. Dank aan de techniek. Agendapunt 10, raadsvoorstel aanpassing adviesrecht gemeenteraad buitenplanse omgevingsplan activiteiten. Uw raad heeft geen vragen, dus het is een duidelijk voorstel. Kunnen wij overgaan tot stemming? Ja? Het gaat goed. We missen, denk ik, nog één stem dan. Met 29 stemmen voor is het raadsvoorstel aangenomen. Nou, dat gaat vlot.

11. Raadsvoorstel Inclusie- en antidiscriminatiebeleid (RV 24-052) De voorzitter: We gaan door naar agendapunt 11 en dat betreft het raadsvoorstel, inclusie en antidiscriminatiebeleid. Er zijn inderdaad verschillende amendementen ingediend en moties. Volgens mij één motie, meerdere amendementen. Twee moties. Ik wil graag het woord geven, als eerste, aan de heer Weterings van Rijswijks Belang. De heer Weterings: Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, ik had eigenlijk had eigenlijk gehoopt, de goede hoop, dat de wethouder zelf dit raadsvoorstel zou terugtrekken en dat hij had gezien dat er zoveel wijzigingen door zoveel partijen zijn ingediend. Laat ik vooropstellen dat ik ook wel enigszins behoorlijk verbaasd was, het weekend, dat er na het forum waar eigenlijk was afgesproken, meerdere partijen wilden eigenlijk een akkoordstuk, uiteindelijk zei Rijswijks Belang van nou, goed, bij een aantal passages zouden we graag tekst willen veranderen, we wilden het heel graag een bespreekstuk maken, want wij komen met een motie of met een amendement. We werden heel vurig aangekeken door iedereen, in ieder geval door heel veel partijen en allereerste verzoek tot mee tekenen van een paar aantal amendementen waren nota bene zestien, was van D66 en later ook een paar van GroenLinks, nog even contact mee gehad. En ineens kwamen er overal voorstellen, wijzigingen of moties.

Denk van, jongens, waar waren jullie in het forum toen dit besproken werd? Ik bedoel, mijnheer Veerman was volgens mij was daar woordvoerder. Ja, ik heb hem alleen maar een keer horen kuchen en een slokje koffie zien nemen, maar hij heeft geen woord gezegd in die vergadering daarover en uiteindelijk kreeg ik nog een boze mevrouw Van Nunen van de Partij van de Arbeid, waarom een bespreekstuk? Nou, ik zeg, dan kom ik met een motie of een amendement. Uiteindelijk liggen er nu, geloof ik, 28 wijzigingen voor een raadsvoorstel. Ik vind het eigenlijk beschamend dat we dit nu gaan bespreken met zijn allen, ook voor het ambtelijke orgaan die dit voorstel heeft gemaakt. Het zou eigenlijk gewoon de raad sieren om dit gewoon terug te trekken met alles als mijnheer Nunnikhoven ook al zei, met alle ideeën smelt even samen dat we gewoon als geheel, als een inclusieve gemeente, als een inclusieve gemeenteraad dit voorstel gewoon naar buiten kunnen sturen waar eigenlijk iedereen achter zou moeten staan. Maar ik merk, ik proef toch aan een aantal partijen het moet en zal er vanavond weer doorheen worden gedrukt. Oh, wat zijn we inclusief met zijn allen. Wat zijn we inclusief met zijn allen. Er zijn drie, vier partijen die zeggen: doe het alsjeblieft niet. Maar nee hoor, vooral de linkse meerderheid: laten we het lekker er doorheen drukken. Kicken, inclusief jongens. Goed.

Nou, dan gaan we maar lekker die al die amendementen Pagina 11 van 50

Concept verslag Raadsvergadering 15 oktober 2024

behandelen. Mag ik de orde, alstublieft? Er wordt heel veel gepraat aan de overkant. Voorzitter, dan gaan we nu naar de amendementen toe. Ja, het is heel triest. We hebben inderdaad op het raadsvoorstel, wat we ook in het forum hebben gezegd, zouden we heel graag een aantal wijzigingen zien. Ik ga toch alle wijzigingen dan benoemen. Dat wordt een lange avond. Begin ik bij ons puntje een, pagina 8 van 15. Daar staat in samenwerking met de stichting IDB en met de stichting als trekker gaan we het gesprek aan over uitsluiting en discriminatie aan met inwoners, welzijnsorganisaties en andere partners in de stad door middel van stadsgesprekken en netwerkbijeenkomsten. Wij zouden dat graag gewijzigd willen zien in samenwerking met stichting IDB en met de stichting als trekker gaan we het gesprek aan over uitsluiting, discriminatie met inwoners, welzijnsorganisaties en andere partners in de stad door middel van stadsgesprekken die vrijblijvend zijn om te voeren en netwerkbijeenkomsten die vrijblijvend zijn om te bezoeken zonder verplichting, drang of dwang vanuit de gemeente. Dan puntje twee, daar staat: dit beleid zetten we door, maar breiden wij ook uit. Wij zouden het graag gewijzigd willen zien in: dit beleid zetten we gewoon door, we doen allemaal ons werk, we zijn allemaal gewoon inclusief bezig.

Maar om het nou allemaal volledig uit te breiden, ziet onze partij niet helemaal echt zitten. Pagina 12 van 15: het belang van de inclusie en anti-discriminatie dragen we actief uit, ongeacht de gronden we op het plaatsvindt. Wij zouden dat graag gewijzigd willen zien is het belang van inclusief en anti-discriminatie dragen we uit, ongeacht de gronden waarop het plaatsvindt. Waarom zou je iets wat je gewoon normaal doet op je werk, dat actiever moeten gaan doen? Als ik bij een werkgever gewoon mijn werk uitvoer, dan doe ik dat gewoon naar behoren en als hier de gemeenteraad of het orgaan gewoon zijn werk uitvoert, dan is het gewoon prima. Dus waarom dat actief erin? Dus we zouden graag dat actieve eruit willen halen, dat we gewoon het normaal uitdragen zoals we het gewoon horen te doen. Puntje vier, voorzitter, in kwartaalgesprekken, dus we willen dus vier keer per jaar met schoolbesturen, sportverenigingen en maatschappelijke organisaties door gesprekken aan te gaan en op de thema's, inclusief en discriminatie, zou daardoor doorlopend aandacht krijgen. En nou kijken we aan de mogelijkheden voor of het voorzetten van lespakketten en trainingen betrekking tot bewustwording.

Wij zouden het geheel graag gewijzigd willen zien, dat in gesprekken met schoolbesturen, sportverenigingen, maatschappelijke organisaties, dat die thema's aandacht krijgen, maar alleen als daar dus ook echt reden voor is. Dus de aandacht, als daar klachten of signalen zijn of meldingen over zijn bij die organisaties, want ik gaat toch even nog een zijspoor maken, ik heb afgelopen weken ben ik geregeld bij verschillende verenigingen geweest op Superzaterdag. Ik heb de Red Lions kampioen zien worden, ,Taekwondo-Beuk, laatst nog de hockeydames hebben een sprongetje gemaakt. Ben ik ook geweest, heb ik ook met coaches en bestuursleden gepraat en ik heb aan hun gevraagd van nou, hoe zouden jullie vinden als het vier keer per jaar iemand van de gemeente komt en die gaat dan een gesprek aan met jullie over de inclusiviteit, over de inclusieagenda. Ze keken me aan alsof ze water zagen branden en zeiden nou, volgens mij op onze vereniging gaat ontzettend beregoed, maar mocht er wel wat zijn, mocht er wel een klacht zijn of een signaal zijn of discriminatie, dan horen wij het graag, want we hebben reglementen. Elk lid die bij ons zich aanmeldt of bij Vredenburg, die tekenen dat ze voor die inclusie zijn en ook niet mogen discrimineren. Dus als er signalen zijn, zeg het ons, maar we werking hier met vrijwilligers.

Wij kunnen niet vier keer per jaar mensen gaan ontvangen om hierover te praten. Kom als er signalen zijn, maar anders vinden wij het in ieder geval een heel slecht idee. Er zijn, begreep ik ook, meerdere organisaties, meerdere verenigingen, die dat ook heel graag willen uiten. Dus we zouden heel graag dat gewijzigd willen zien, dus dat kwartaal eruit halen en dan enkel als er signalen zijn en dan het gesprek aan te gaan. Even kijken, voorzitter, die hebben we gehad goed. Goed, dan hebben we ook nog een puntje dat verschillende door de gemeente gesubsidieerde organisaties in Rijswijk hebben een belangrijke rol en aandacht voor inclusie en het voorkomen van discriminatie. Samen met hen kijken wat hierin beter kan en wat daarvoor nodig is. Ja, we zouden het graag gewijzigd willen zien in verschillende door de gemeenten gesubsidieerde Pagina 12 van 50

Concept verslag Raadsvergadering 15 oktober 2024

organisaties in Rijswijk hebben een belangrijke rol bij aandacht voor inclusie en het voorkomen van discriminatie. Helemaal top. Maar nou komt die: samen met hun kijken waar het echt nodig is om het hierin te verbeteren en wat er eten voor nodig is. Dus er maar niet van uitgaan dat het er is, overal, want het is niet overal. Goed, pagina 13 van 15. Er wordt actief gecontroleerd op zowel veiligheid van discriminatie en toegankelijkheid. Er wordt ingegrepen indien nodig zowel Rijswijkers die slachtoffers zijn van discriminatie, zijn getuigen en kunnen dit laagdrempelig melden en weten hoe en waar dit kan. Wij zouden het graag gewijzigd willen hebben in: er wordt gecontroleerd op zowel de veiligheid en discriminatie als toegankelijkheid, er wordt ingegrepen indien nodig. Zowel Rijswijkers die slachtoffer van discriminatie zijn als getuige kunnen dat laagdrempelig melden en weten ook hoe en waar dit kan. Iedereen moet zichzelf kunnen zijn, ook wanneer je over straat loopt. Indien nodig komt er een campagne om dit te benadrukken. Hierbij kan de focus worden gelegd op meer zichtbaarheid van de stichting en discriminatie.nl zodat mensen weten waar ze terecht kunnen met melding en discriminatie. Nou, we zouden graag dat willen laten vervallen, want u geeft aan in het voorstel dat iedereen zichzelf moet kunnen zijn, ook wanneer je over straat loopt.

Maar volgens mij is dit gewoon grondwet, artikel 1 van de grondwet die gewoon moet worden nageleefd. Dus u gaat vragen of de mensen de grondwet willen naleven. Ja, ik vind dit een heel bijzondere vraag. Dus die kan wat ons betreft gewoon vervallen worden. En ook het feit dat er in dit voorstel voldoende is opgenomen en de vraag hoe dit en waar het kunnen melden. We hebben hier discriminatie.nl, we hebben hier een meldloket, hebben hier genoeg loketten waar dat al kan. Dus dat nog eens een keer extra te melden, is wat ons betreft overbodig. Dan puntje pagina 14 van 15 geeft aan: we vinden het belangrijk om bij elke vorm van communicatie stil te staan bij wie we hiermee wel of niet bereiken en of het wel voor iedereen toegankelijk is en hoe we over en met mensen communiceren. Dat geldt zowel voor externe als interne communicatie. Hier zijn we in Rijswijk al druk mee bezig. Wij zouden heel graag dat vervangen zien in: we vinden het daarom belangrijk stil te staan bij de communicatie wie we hiermee wel of niet bereiken, of het wel voor iedereen toegankelijk is en hoe we hierover met mensen communiceren. Dit geldt dan inderdaad voor externe of interne communicatie.

Waarom bij elke vorm van communicatie als je de tekst letterlijk leest? Dat betekent van als een persoon binnenkomt en die vraag die moet daar permanent bij gaan stilstaan, bij elk telefoontje wat je opneemt, bij elke mail die je verstuurd, bij elke manier van communicatie, zo staat er bij elke vorm van de communicatie, excuus, moet je daarover gaan nadenken. Dat gaat bij ons een brug te ver. Ik bedoel, denk erover na en het zal gewoon zo moeten kunnen, maar ik denk zelf, als je het op zo'n manier zou gaan doen, dus bij elke vorm van communicatie daarbij moeten stilstaan, dan wordt het ziekteverzuim heel erg hoog, want dan draai je door, dan ben je helemaal aan de inclusiviteit bezig. Dan draai je door. Dan puntje 15 van 15, puntje negen overigens van pagina 15 van 15. Wilt u zetten de komende jaren expliciet in op interne bewustwording en bevorderen van inclusie en voorkomen van discriminatie. Nou, u geeft aan, een apart punt, u gaat u de komende jaren expliciet inzetten op bewustwording, maar dat maar dat doen we al. We hebben al campagnes, we hebben al de week van, we hebben al vlaggen, we hebben wij eigenlijk al alles wat we al doen. Dus waarom de komende jaren dat extra nog eens een keer gaan doen, want dat doen we al.

Dus ook dat kunnen we laten vervallen en als het staat omschreven in het raadsvoorstel en u vraagt ook aan, er komt een jaarlijkse communicatie kalender, excuus, met de dagen in het jaar waarop we extra aandacht vragen voor anti-discriminatie en inclusie. We streven daar om jaarlijks een fototentoonstelling in de openbare ruimte te organiseren. Wat ons betreft zou dat ook, even kijken, de eerste zin, ook die bewustwording en bevordering, die kan worden vervallen, want die extra aandacht hoeft niet te worden gevraagd, want als u de agenda uitvoert, staat al benoemd in het voorstel en over het streven van de jaarlijkse tentoonstelling in de openbare ruimte zouden we graag willen zien, als u een tentoonstelling wil houden, prima, we streven ernaar om jaarlijks een fototentoonstelling te houden te organiseren die dan vrijblijvend is te bezoeken. Het gaat bij ons om de vrijblijvendheid Pagina 13 van 50

Concept verslag Raadsvergadering 15 oktober 2024

voor de liefhebbers en de geïnteresseerden in bijvoorbeeld het huis van de stad of bij de gesubsidieerde partners. Maar die openbare ruimte dat mensen gedwongen worden of verplicht worden om daar dus naar te moeten kijken, gaat ons wat ver. Houd het lekker bij de liefhebbers, bij de geïnteresseerden en de desnoods ook het huis van de stad daarvoor gebruiken, geen enkel probleem, maar, zoals ik al zei, het hoeft niet voor iedereen te gelden die daar dus geen boodschap aan heeft, waarvoor het wel gewoon normaal is, wat er eventueel op zou komen te staan. Voorzitter, als toelichting op het amendement wil ik wel heel duidelijk zijn en vooropstellen dat Rijswijks Belang niet tegen deze inclusie agenda is of tegen de antidiscriminatiebeleid agenda is. Sterker nog, we staan daarachter en elke gemeente moet er eentje hebben. Het is ook landelijk beleid. Maar waar wij ons wel zorgen om maken, is de drang, de dwang, het gedram op die manier hoe het nu gaat en staat omgeven. Door inclusie collectief op te dringen, verliest u draagvlak onder de meerderheid waarvoor inclusie geen issue is. Het is voor de meerderheid van de Rijswijkers geen issue, maar door dat dwang en gedram en dat pushen, gaan ook de meeste mensen die er totaal geen issue van maken, die gaan zich keren tegen u, laat ik daar gewoon helder in zijn, die gaan zich echt keren tegen u en dat willen wij heel graag voorkomen.

Nogmaals, het dringende verzoek, ook aan de wethouder: trek het voorstel terug, maak een rondje langs de fractievoorzitters, laat iedereen zijn sausje eroverheen doen en daarmee hebben een inclusieve agenda voor de gemeente Rijswijk. Alsjeblieft. Dank u. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Weterings. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Van der Weij van D66. Mevrouw Van der Weij: Dank u wel, voorzitter. Vandaag hebben we het over inclusie. Inclusie betekent dat iedereen gelijke kansen en rechten heeft, iedereen, maar je weet ook dat vooroordelen en stereotypen een grote rol spelen onze samenleving, ook in Rijswijk en dat zij ervoor zorgen dat niet iedereen gelijke kansen krijgt. Ik neem u even mee. Denk je eens in, en ik spreek jullie allemaal even aan als individu. Je solliciteert voor een baan en je wordt afgewezen en je wordt afgewezen omdat degene die jou selecteert een selectie maakt en die kijkt naar de leeftijd, die kijkt of je dik of dun bent, of je sportief bent, of dat je man bent, of vrouw en je past niet in het plaatje omdat diegene negatieve beelden heeft, bewust of veelal onbewust bij een persoon die sprekend op jou lijkt. Denk het eens in, je ware dubbelganger. Wat oneerlijk dat je niet wordt uitgenodigd, want jij bent die persoon helemaal niet, je bent jezelf. Daarom is het belangrijk dat we onze eigen vooroordelen kennen, door actief beleid.

Zoals in de gen is voorgenomen, kan Rijswijk inclusiever zijn, een stad waar iedereen welkom is en we allemaal fijn kunnen leven. We hebben drie amendementen ingediend, kort nog even toegelicht omdat inclusie voor ons allemaal is, nu en in de toekomst, en de uitgebreide toelichting en de wijzigingen staan in de stukken zelf en die heeft u kunnen lezen. Het eerste amendement gaat in op de duidelijke taal, bij inclusie een vereiste, duidelijke taal, de structuur en de taal en vandaar de voorgestelde wijzigingen. Het tweede amendement gaat in op de visie en dat het niet een korte termijn stuk is. Het is niet alleen om coalitieakkoord te borgen en te doen, dat hebben we afgesproken met elkaar, maar ook omdat we lange termijn, in ieder langere termijn willen dat dit geborgd is. Een visie voor inclusie en antidiscriminatie is daar een middel, een doel, een middel om dat doel te bereiken. Het derde gaat over enkele inhoudelijke extra borgen voor inclusie, met duidelijkere toetsing, inspanning en vooruit gericht met ambitie. Ik neem aan dat het voorbeeld over u, u als sollicitant, voor zich spreekt. Inclusie is een belangrijk onderwerp. Er ligt een goed stuk. Laten we daar duidelijk in zijn. En de wijzigingen zijn verbeteringen in lijn met de strekking van het stuk.

Laten we inclusie omarmen en het de aandacht geven die het verdient en het samen nog een stukje beter maken in de stukken, voor alle Rijswijkers. Als laatste wil ik nog even ingaan op de motie, de motie over het zichtbaar maken van artikel 1 van de grondwet in het huis van de stad. Als het past binnen bestaande budgetten daarbij, in het kader van inclusie en toegankelijkheid voor et huis van de stad nog een aandachtspunt. De Pagina 14 van 50

Concept verslag Raadsvergadering 15 oktober 2024

verbeteringen zijn gaande, zoals u net bijvoorbeeld wellicht heeft gezien. Ik weet niet of u de trap bent opgelopen, maar links werd ook een trapliftje gemaakt. Graag noemen we ook nog een maquette om de toegang verder te verbeteren die eerder is genoemd als suggestie voor verbetering van de toegankelijkheid. Dus twee vragen voor de wethouder, een, past de motie binnen het budget? En twee, denkt u nog aan een maquette Staat die op de planning of is daar geen geld voor? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van der Weij. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw De Bruijn van GroenLinks. Mevrouw De Bruijn: Dank u wel, voorzitter, en ook dank aan het college voor het voorleggen van de inclusie en anti-discriminatieagenda. Namens GroenLinks wil ik graag benadrukken dat wij vertrouwen hebben in de agenda en met name de inhoud daarvan en wij geloven dat deze de juiste visie heeft en ook concrete plannen meegeeft om te werken aan een inclusief Rijswijk, een Rijswijk voor en van iedereen, een visie waar wij volgens mij met zijn allen ook achter staan. Ook vinden wij dat er goede stappen zijn gezet om deze agenda zo inclusief mogelijk op te stellen. Er zijn intern gesprekken gevoerd, er zijn met externe partners gesprekken gevoerd en er is een interactieve sessie geweest met de raad. Ook heeft de raad nu nog de mogelijkheid om te amenderen.

De agenda biedt een heldere visie en schept dus de juiste kaders om effectief te kunnen werken aan een Rijswijk waarin iedereen zich thuis voelt. Maar tegelijkertijd erkent GroenLinks dat er ook in onze stad mensen zijn die discriminatie ervaren of te maken hebben met kansenongelijkheid. Daarom is het van belang dat we ons blijven inzetten voor diversiteit en inclusie en dat we het gesprek met elkaar blijven voeren. Wat betreft het amendement welke wij hebben mede ingediend, hierin hebben wij nauw samengewerkt met andere partijen, dank daarvoor. Onze punten zijn hierin opgenomen, namelijk dat er gewerkt wordt aan bewustwording binnen de organisatie en dat nieuw te maken beleid wordt getoetst op het voorkomen van discriminatie. Dan de motie. Samen met de PvdA, de PGNR, het CDA, D66 roepen wij op om in het huis van de stad op een permanente en gepaste plek artikel 1 van de grondwet zichtbaar te maken. Dit is volgens ons een krachtig signaal en dat onderstreept dat Rijswijk voor een inclusieve stad. Door de partners uit het huis van de stad en de kinderrechter ambassadeurs hierbij te betrekken en door dit initiatief te koppelen aan voorlichtingsactiviteiten, creëren we niet alleen meer bewustwording, maar bouwen we ook aan een samenleving waarin iedereen gelijke kansen heeft.

Laten we daarom samen blijven werken aan een Rijswijk waarin diversiteit gevierd wordt en waar iedereen de kans krijgt om te bloeien. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw De Bruijn. Dan geef ik graag nu het woord aan de Nunnikhoven van Beter voor Rijswijk. De heer Nunnikhoven: Dank u wel, voorzitter. Ik had het nog niet verwacht, omdat er medeindieners van de amendementen waren. Beter voor Rijswijk had het inderdaad als bespreekstuk en we wilden eigenlijk alleen met een motie komen omdat we eigenlijk het gevraagd hadden aan de wethouder als toezegging en de wethouder dat niet kon, dus daarom motie, maar nu wordt het een lang bespreekstuk. We hebben inderdaad een motie ingediend met ik leef mijn eigen leven, omdat er ook inderdaad genoeg mensen zijn, waar je ook van bent, want je bent gewoon mensen en die zich niet geroepen voelen bij wat voor kleur vlag of symbool en vandaar onze motie en ik denk de rest van het stuk was bij ons al gewoon goed. Alleen nu met het aantal amendementen en moties kan het een beetje veranderen. Dus ik denk dat, als er wordt aangenomen, dat we even vijf minuten willen schorsen, zodat ik kan overleggen met mijn fractie, want er kan wat gaan veranderen, mevrouw de voorzitter. Pagina 15 van 50

Concept verslag Raadsvergadering 15 oktober 2024

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Nunnikhoven. Dan geef ik graag het woord aan de heer Ezinga van de Rijswijkse VVD. De heer Ezinga: Voorzitter, dank u wel. Voorzitter, voor ons ligt een uitvoeringsagenda met een aantal activiteiten en maatregelen die een bijdrage kunnen leveren aan een inclusieve samenleving en discriminatie tegengaat. De Rijswijkse VVD dankt de wethouder voor dit stuk. Tijdens het forum, voorafgaand aan deze raad, hebben wij uitgebreid gesproken over deze agenda. Voor ons een teken dat dit onderwerp aan het hart gaat van deze raad. Echter, de discussie tijdens het forum liet ook nog eens duidelijk blijken dat er geen uniform beeld bestaat over inclusie en op welke wijze we dit moeten uitdragen. Zo zijn er partijen die inclusief volstrekt normaal vinden en logisch en in dat kader het ook niet nodig vinden om extra aandacht eraan te besteden. Immers, het is al normaal. Tevens zijn er partijen die vinden dat we niet iedereen in een hokje moeten stoppen en dat het daarmee goed zou zijn om een dag voor iedereen te hebben, een mensendag, omdat er een groep mensen die zich niet herkent in hokjesgedrag. Als er een groep mensen is die zich niet herkent, plaats je wat de Rijswijkse VVD betreft jezelf in een hokje. Dat noemen we contradictio in terminis. Raad, dit is een moeilijk thema.

Het versimplificeren ervan leidt tot uitsluiting en het oplossen ervan moet dus niet worden onderschat. Beide stellingnames die ik net noemde, worden uitgedragen met de achterliggende gedachte: ik gedraag me inclusief, dus het versterken van beleid op dit thema is niet nodig. Hier schieten de gedachten tekort. Inclusief ben je niet, inclusief ervaar je. Alleen dan is het beleid succesvol en signalen van mensen die zich niet geïncludeerd voelen, zijn verontrustend en het complexe is dat je in de wetenschap van exclusie en discriminatie je niet achter gerapporteerde cijfers kan verschuilen. Het taboe om te onthullen dat je anders bent en daarmee niet wordt geaccepteerd, is nog lang niet doorbroken. Denk bijvoorbeeld aan die moeizame trajecten van voetballers die uit de kast durven komen. Dit dark number geldt voor elk onderdeel van de maatschappij om geïncludeerd te zijn. Dit brengt mij bij de ingebrachte moties en amendementen. GroenLinks heeft een sympathieke motie rondom artikel 1 van de grondwet voorgelegd. Wij steunen deze. Inzake de amendementen van D66 is de Rijswijkse VVD verbaasd over de hoeveelheid en met name waarom dit niet in het forum aan de orde is gekomen. Daar hebben we het al over gehad. De tekstuele nuances in het amendement inclusie begin met duidelijke taal, zullen wij steunen.

Met betrekking tot het tweede amendement visie voor Rijswijk voor de langere termijn, zullen wij het antwoord van de wethouder afwachten. Ook het derde amendement: iedereen is onderdeel van de inclusie en anti discriminatie agenda overtuigt de Rijswijkse VVD op dit moment niet meteen van de noodzaak. Kan de wethouder ons uitleggen op welke wijze nu beleid bestaat binnen het ambtenarenapparaat om in de organisatie zelf en inzake de lokale beleidsontwikkeling al rekening wordt gehouden met inclusie en het voorkomen van discriminatie? De Rijswijkse VVD zal niet meestemmen met het amendement van Rijswijks Belang. De strekking en de achterliggende argumentatie is wat ons betreft totaal niet in lijn met het gedrag dat op dit moment plaatsvindt in de samenleving. Het geeft een eenzijdig en daarmee gebrekkig beeld van het belang voor Rijswijk. Men vindt het gedram wat plaatsvindt, maar we drukken wel de traditionele Piet er door, terwijl het gemiddelde kind van vier jaar oud het geen barst uitmaakt wie die pepernoot in haar handje schuift. Een eenzijdige visie op inclusie. Tenslotte zal de Rijswijkse VVD ook niet meestemmen met de motie van Beter voor Rijswijk. Zoals aangegeven strookt deze motie niet met de definitie van inclusie en is elke dag die niet in het teken staat van een groep die gediscrimineerd wordt een dag van de mens.