Concept verslag Kaderdebat 5 juli 2022

Pagina 28 van 59

Concept verslag Kaderdebat 5 juli 2022 Mevrouw Woudstra: Ik had een vraag gesteld over de schaalsprong van de gemeentelijke organisatie en ik heb begrepen dat die bij de portefeuille van de burgemeester zit. De voorzitter: Ja, ik was bezig om een aanvang te nemen om het woord te nemen. In de eerste plaats wil ik de fractievoorzitters bedanken voor hun stevig commitment aan Rijswijk. Dat vind ik heel positief om dit zo te ervaren. Ik denk jullie allemaal. Daarnaast wil ik de lijsttrekkers … Nee, de fractievoorzitters bedanken voor hun constructieve wijze om in een politieke setting te dingen te bespreken en aan te kaarten. Dat doet mij goed en dat doet de reputatie van het gemeentebestuur van Rijswijk ook goed. Dit is heel sterk wat u hier op tafel legt. Dat wou ik toch wel even zeggen. Vanuit de portefeuille-organisatie, mevrouw Woudstra, kan ik u melden dat mij is medegedeeld dat de grote projecten in ontwikkeling in oktober nog een keer en zet krijgt, maar ik ga dat zo langzamerhand natuurlijk wel verwerken in de bredere aanpak van de organisatie en het personeelswerk. Verschillende fractievoorzitters hebben daar ook wel even aan gerefereerd. De heer Sleddering zegt het zou toch jammer zijn als we investeren in alle projecten en het niet lukt of het niet goed lukt om personeelstekort. Ja, precies. Dat doet mij ook pijn. Dus daar gaan we aan werken.

Ik kom daarop terug bij de begroting, waarin we met geld steviger gaan inzetten op het versterken van de organisatie. Ik heb dat al eerder aan u duidelijk gemaakt, maar dat komt echt bij de begroting op ons af. We hebben een rapport Berenschot wat u kent. We hebben een rapport van BMC wat u kent en we hebben deze, Gezonde groei. Daar staan ook uitgangspunten in voor versterking van de organisatie en ik ga echt op mij nemen om dat in een begrotingsvoorstel ook te verwerken. Heeft alles te maken met het karakter van onze stad. We praten over transitie en een groeisprong. Nou ja, daar moet je ook je organisatie op aanpassen en ik proef bij deze raad commitment om dat ook te doen. Het zal hier en daar echt wel wat geld kosten of pijn lijden, maar we gaan wel dit pad op. Wij gaan onze plek innemen in de regio en daar hoort ook gewoon een sterk politiek bestuur bij, maar ook een hele goede organisatie. Dus daar kom ik dan op terug, als het gaat om organisatiepunten. Verder portefeuille Veiligheid, is diverse malen gezegd dat we harder moeten werken aan ondermijning. Dat kan nu dus als we deze kadernota aanvaarden, kunnen we daar echt meer mensen opzetten en met meer geld de zaken aanpakken. Ook op verschillende types van ondermijning. Dat is wel een bewustwording die wij hier met de gemeente Rijswijk ook doen. O ja, veiligheid in de stad is ook heel belangrijk.

De heer El Majjaoui heeft daar wijze woorden over gezegd. Ik ga dat toch wel even willen vasthouden wat hij daarover zegt en wat mensen meemaken. Dat hoort ook bij veiligheid. Tenslotte heeft mijnheer Van Enk nog een beroep gedaan, op mij in ieder geval, om te kijken of de buurtpreventie-eenheden met vrijwilligers en ik heb er zelf dit voorjaar met een stuk of zes in mee gelopen. Dan zie je dus hoe ze er organisatorisch voorstaan met hun uitrusting en met hun inbedding in de wijk. Daar moet beslist wat aan gedaan worden. Ik vind dat wij als gemeentebestuur beter moeten zorgen voor deze mensen die in hun tijd gewoon de straat overgaan, dingen oppikken, dingen melden, gesprekken aangaan en een wakend oog en oor zijn voor hun medeburgers. Daar mag best wat meer aan gebeuren. Die neem ik wel mee in het vervolg. Nou, volgens mij hebben we hiermee ook de veiligheidsaspecten die naar voren zijn gekomen behandeld. Dat is het geval. Dan kunnen we overgaan tot de schorsing voor de dinerpauze. Dat is altijd het hoogtepunt bij dit soort avonden, dat weet u ook wel. Griffie heeft gevraagd of de buren al ietsje eerder met koken kunnen beginnen en dat is het geval. Dus we kunnen vanaf half zes aan tafel. Dan gaan we om half zeven weer beginnen en wat ik aan huiswerk heb is tot nu toe één motie.

Griffier, dat klopt toch? Dat is één motie van Wij., Beter voor Rijswijk, ChristenUnie en het CDA over de sociale kaart. Dan weet u wel waar ik het over heb. Dus in de tweede termijn concentreren wij ons op de motie, denk ik. We zijn voor het donker thuis. We zijn geschorst. Dames en heren, leden van de raad, wilt u uw plaats innemen. Dan gaan we zo weer beginnen. Ik zie dat iedereen er weer zo'n beetje is. Dames en heren, ik heropen de vergadering. Ik hoop dat iedereen een goed avonddiner heeft gehad, waarin u zaken heeft kunnen doorspreken. Ik zie dat mijnheer Braam ook is. Dat betekent dat wij met 29 leden nu in de raad zitten. Mijnheer Braam. Pagina 29 van 59

Concept verslag Kaderdebat 5 juli 2022 De heer Braam: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik zal even netjes melden dat ik aanwezig ben. De voorzitter: Nou, mijnheer Braam, wij hebben u niet gemist. Dat zal u niet leuk vinden. Volgens mij gaan we snel van start met de tweede termijn. Ik zeg nogmaals, wat wij politiek nog in de orde hebben is één motie, ik heb haar al aangekondigd, misschien horen we er zo wat meer van, maar we gaan in ieder geval beginnen met de tweede termijn van de raad en als eerste fractie is Beter voor Rijswijk. Mijnheer Kruger. De heer Kruger: Dank u wel, voorzitter. Ja, wij hebben daar heftig over gediscussieerd net in de pauze, maar er zijn eigenlijk geen nieuwe dingen uitgekomen. We zijn tevreden met de beantwoording van vragen die we hebben gesteld. Vooral … Ja, het zijn vaak kleine dingen. Het project van buurtgezinnen en dat was mij niet bekend of ons niet bekend dat daar toch een goede start aangegeven is. Het systeem blijkt te werken en ik hoop dat dat ook in de toekomst wellicht verder kan worden uitgebreid, want hulp zal er altijd nodig zijn en ja, verder hebben we in feite geen vragen. Dank u wel. Dus we zijn kort, ik hoef niet naar voren te komen. De voorzitter: Goed. Dan gaan we naar GroenLinks, mijnheer Van ’t Eind. De heer Van ’t Eind: Ja, dank u wel , voorzitter. Dank u wel, dank aan het college, voor de beantwoording.

Ik heb nog een aantal kleine punten die ik graag zou willen aanstippen. Allereerst ten aanzien van het antwoord van het college op de energie-armoede. Heel blij te horen dat daar echt goede inzet wordt gepleegd om de mensen te bereiken die ook recht hebben op die energietoeslag en dat daar goede schot in zit. Wat wij nog een beetje misten in het verhaal is hoe spelen we nou in op de middeninkomens? Daar zit een hele groep bewoners die niet per se nu recht hebben op de energietoeslag of iets dergelijks, maar waarvan we wel het risico lopen dat die in een armoedeval terechtkomen en GroenLinks zou toch willen vragen om in de verdere uitwerking van het armoedebeleid ook daar rekening mee te houden. Ook zeker gezien, daarvoor nog een keer dank ook aan de Partij van de Arbeid en de scherpte op de jaarrekening, die acht ton die daar nog staat, maar ook met name graag aandacht voor die groep. Wij zijn ook blij om te horen dat er inderdaad een analyse komt op waar het, op wat we nodig hebben om als stad te groeien. Daar kijken we heel erg naar uit. Ik had daar nog wel een klein, misschien een beetje een checkvraag, of daar ook echt in meegenomen wordt de mate waarin onze stad klimaatadaptief is. Dus de mate waarin we berekend zijn op grotere periodes van hitte. Dus is onze openbare ruimte daar nou bestendig voor? Dat is meer een checkvraag.

En dan heb ik ten aanzien van die groei van de stad nog één extra vraag en die betreft eigenlijk de landgoederenzone. De eerste investering in de landgoederenzone die begint, dat loopt tot 2028 als ik het goed heb. Daar wordt een deel van de landgoederenzone mee aangepakt of verbeterd of doorontwikkeld. Ik weet niet hoe je het precies moet noemen, maar een deel ook nog niet en GroenLinks vroeg zich af, zeker gezien het feit dat we gaan groeien, zeker gezien het feit dat ook onze buurgemeente Den Haag gaat groeien, het belang van een goede, stevige landgoederenzone die daarbij hoort, of wij in de komende periode ook nog te spreken komen over de stukken in de landgoederenzone waar we nu nog niet in investeren en een voorstel daartoe. En tot slot de motie en als het goed is de enige motie die voorligt over de sociale kaart en het is me niet helemaal duidelijk of die nu wel of niet in stemming wordt gebracht, maar als die in stemming wordt gebracht dan zullen we hem steunen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Goed. Gaan we verder met Rijswijks Belang, mijnheer Weterings. De heer Weterings: Ja, we zijn in één keer wat sneller aan de beurt dan voorheen, voorzitter. Dus normaal gesproken had ik flink de tijd om voor te bereiden voor de tweede termijn, maar goed, nu zijn we als derde aan de beurt.

Dus dat is alleen maar positief, alleen het is wel even wennen als derde grootste partij. Ik ga nog Pagina 30 van 59

Concept verslag Kaderdebat 5 juli 2022 maar een keer lekker benadrukken. Zo. Voorzitter, de tweede termijn van Rijswijks Belang, de derde grootste partij van Rijswijk. Ik zou even graag willen terugkomen op het groenbeleid, waar inderdaad stappen in worden gemaakt. Wethouder Wit geeft ook aan dat daar keihard aan gewerkt wordt, ook met de werf. Inderdaad, dat gaat de goede kant op, alleen wilde ik vragen, bent u nog bereid om het document, De juiste boom op de juiste plek uit 2017, nog eens een keer goed te herzien? Eventueel deze een keer met de raad te bespreken, want zoals ik al zei, we begrijpen dat er bomen nodig zijn, maar ook overlast kent zijn grenzen. En dan, voorzitter, ook gaven wij aan dat er in de jaarrekening, in de halfjaarrapportages tweehonderd bladzijdes zijn inderdaad veel mooie woorden, ook heel veel complimenten. Op papier loopt alles op rolletjes, maar als we met inwoners praten blijkt hun beleving toch anders is dan de werkelijkheid bij u en op het gebied van de huisartsen geeft u aan ja, we hebben wel eens wat ruimte aangeboden, maar dan werd er niet aangenomen. Dat is één van de obstakels binnen het huisartsenprobleem. Ik zou u willen vragen, bent u bereid om met mij, wanneer u tijd heeft, of desnoods een keer ook alleen, de keus laat ik aan u, een rondje huisartsen Rijswijk te doen? Om te vragen waar ze dan precies tegenaan lopen.

Dus uiteindelijk is het wel een landelijk probleem geworden, maar Rijswijk heeft ook hier een daar zijn knelpunten, ook op het gebied van het sociaal domein, dat huisartsen ook vaak worden gebruikt als een soort psychiater of een luisterend oor en misschien valt met Welzijn Rijswijk daar een goede combinatie in te maken dat huisartsen minder worden belast in Rijswijk met zaken waarvoor ze eigenlijk niet cliënten of patiënten horen aan te nemen of in ieder geval op spreekuur te moeten komen. Dus ook een tijdskwestie. Dus bent u bereid om een rondje huisartsen te doen? Het liefst met mij, zou ik wel prijs stellen. Voorzitter, wat me eigenlijk helemaal was ontschoten in de eerste termijn, de speeltuinen. Ook daar vraag ik u aan, aan de heer Wit, aan wethouder Wit, of hij een rondje zou willen doen bij Buvelio, bij Inter Amicos. Daar zijn ook een aantal zaken die nog heel onduidelijk zijn. Wethouder Bentvelzen zou nog terugkomen op het vastgoed voor deze vergadering. Dat is waarschijnlijk niet gelukt.

Het betreft Inter Amicos, het vastgoed qua onderhoud, maar ook daar is er twintig jaar geleden in samenwerking met Dura Vermeer een speeltoestel neergezet en er zijn geen afspraken gemaakt over het onderhoud en nou is dat speeltoestel afgekeurd en Inter Amicos vraagt zich van ja, goed, moet ik dat gaan betalen of doet de gemeente dat? En dan gaan we kijken in de oude stukken, er is niks over terug te lezen wie dat toestel überhaupt in onderhoud hoort te hebben. Ik heb daar laatst ambtelijke bijstandsvragen over gesteld. Ik werd doorverwezen naar een landelijke website. Ja, dat vind ik allemaal prima, maar goed, ik hoop dat daar nog informatie is te vinden van twintig jaar geleden, met Dura Vermeer en gemeente Rijswijk, wie dat daar heeft neergezet. Het is trouwens wel aan vervanging toe. Dus ook daar graag, ga dus even graag in gesprek met die vrijwilligers die de speeltuinen beheren. Daar zou u ons een heel groot plezier mee doen. Voorzitter, het onderdeel wonen, daar vroegen wij of de achterstand inmiddels is weggewerkt. Dus achterstand van het schimmel, achterstallig onderhoud en of dat de corporaties erbij waren en toen gaf de wethouder aan ja, ze zijn goed op weg.

Ja, dat was de vraag niet de vraag is, zijn alle achterstalligheden verholpen? En in hoeverre, waar staan de woningbouwverenigingen nu en is het wel verstandig om toch te blijven doorbouwen zolang er grote achterstanden zijn, met schimmel, met achterstallig onderhoud? Dus ik zou toch graag een update, het hoeft niet vanavond, ik begrijp best dat u nu misschien niet die gegevens paraat heeft, toch een upgrade te willen krijgen bij Rijswijk Wonen en andere woningbouwcorporaties. Hoe ver ze zijn met de achterstand weg te werken van de huurwoningen in Rijswijk. Voorzitter, dan ga ik ook even, de burgemeester wilde ik even aanspreken, want de burgemeester gaf eigenlijk aan in zijn betoog dat er eigenlijk op het ambtelijk vlak, dat daar mensen bij moeten. Dat valt eigenlijk niet meer weg te werken, ook richting de raad toe. U gaat daarvoor een verzoek indienen bij de begrotingsraad. Voorzitter, ik ga u wat voor liggen. Rijswijks Belang heeft op 9-11-2021 u via een motie gevraagd, samen ingediend met GroenLinks, om inzichtelijk te maken op welk dossier en functies externen worden ingehuurd, want u gaf toen aan dat de gemeente Rijswijk inhuurpercentages had tussen de 20,8 en 15,7 procent. Dus je praat hier echt over behoorlijke bedragen. De kosten voor de inhuur, alleen de percentages van de Pagina 31 van 59

Concept verslag Kaderdebat 5 juli 2022 loonsommen waren terug te vinden in de jaarrekening. Wij vroegen u toen, bent u bereid of wilt u of verzoekt het college beter in kaart te brengen en te gaan bijhouden de wie, wat, waar en waarom er externen moeten worden ingehuurd? Want in samenwerking met personeelszaken, UWV, CWI, recruitment gerichter te gaan … Gerichter vast of contractueel personeel aan te nemen tot het percentage inhuur omlaag kan. U gaf dat aan in beantwoording, tenminste in beantwoording van schriftelijke vragen, dat het nu niet inzichtelijk is wat u inhuurt voor hoe lang, de waar, de wie. Ik denk dat we samen best wel stappen kunnen maken om elkaar te helpen van nou, probeer dit meer inzichtelijk te maken met externe inhuur. Misschien, misschien blijft er dan geld over als je efficiënter gaat werken en door overzicht te krijgen, ook van die externe inhuur, kan u ook kijken wat u dus nu op dit moment tekort komt in het orgaan zelf. Nou, zolang er geen goed inzicht is wat u inhuurt van de inhuurders die dus doorlopen of de termijn daarvan, botst het ons een beetje tegen de borst om nu meer geld te geven bij de begroting, terwijl eigenlijk, ik ga het gewoon zeggen, uw boekhouding op het gebied van externe inhuur niet op orde is. Dat vind ik wel jammer, maar misschien kunnen we elkaar daarin vinden, dat u daarin zichzelf gaat ontwikkelen.

Laat ik het maar zo noemen dan. En, voorzitter, als laatste wilde ik toch nog even terugkomen op de ingetrokken motie van Beter voor Rijswijk over het geen voorrang geven van statushouders in de sociale sector. U weet dat u daar ons op zich altijd wel in kan vinden, want wij vinden ook de voorrangsregeling die vanaf 2017 er af is, vonden wij ook niet juist, niet correct. Alleen hebben wij nu een minister die zich beroept op de artikel 22 van de grondwet en dat is statushouders dezelfde rechten hebben als gewone Nederlanders. Nogmaals, hij verschuilt zich achter artikel 22, dus ik wilde eigenlijk aan Beter voor Rijswijk vragen, heeft u wel onderzocht, zowel landelijk ook lokaal, want ook lokaal hebben wij de LPA, de Lokale Prestatieafspraken met de woningbouwverenigingen.

Zou deze motie, al deze regels kunnen overrulen? Ik hoor het graag, want we zijn op zich wel voorstander en bijstander van deze regeling en, voorzitter, iedereen staart zich blind op het flexibel wonen, waar nou het oude AZC zit, maar mag ik u erop herinneren dat wij bij Rijkswaterstaat ook een overeenkomst schijnbaar hebben afgesloten daar vanaf 2026 wordt dat door Rijkswaterstaat in gebruik genomen voor de verbreding van de A4 en als we nu mensen rijk gaan rekenen om daar statushouders te gaan plaatsen, spoedzoekers, mensen met problemen, hou er rekening mee dat het maximaal twee tot drie jaar maar gaat duren dan. Dus houd die mensen geen groter bord voor van ja, u kan in Rijswijk flexibel wonen, want als dat terrein in 2026 naar Rijkswaterstaat gaat, waar gaan we die mensen laten? Al die statushouders, spoedzoekers. Zijn er dan genoeg woningen, moet je je afvragen? Of gaan we een nieuw AZC bouwen ergens? Het zou zomaar kunnen. Niet onze voorkeur. Voorzitter, dat was de tweede termijn van de derde grootste partij van Rijswijk. Dank u wel. De voorzitter: Goed. Dan gaan we verder met de fractie van Wij. Rijswijk, mijnheer Van Dam. De heer Van Dam: Ja, hartelijk dank. Ja, vanuit deze kant wel de complimenten aan het college. VVD zei van niet, wij van wel.

Ik wil graag toch een kleine korte reactie geven op de punten die in de eerste termijn ook door het college … De heer Sleddering: Voorzitter. De voorzitter: Mijnheer Sleddering, wat wilt u? De heer Sleddering: Ik wil constateren met u dat de heer Van Dam wederom geen goed gevoel voor humor heeft, geen goede kennis heeft van de schrijvers van dit land en dus een zeer onterechte opmerking maak dat ik het college geen compliment wil geven. U moet wel echt beter uw huiswerk doen.

Pagina 32 van 59

Concept verslag Kaderdebat 5 juli 2022 De heer Van Dam: Over lange tenen gesproken. Nee hoor, ik snapte precies wat u bedoelde in de eerste termijn en ik hoopte dat u de humor hiervan ook zou inzien, kunnen waarderen. Maar jammer. Over op de inhoud. Kleine reflectie op wat het college en andere raadsleden hier hebben gezegd in de eerste termijn. Beginnend met onze motie over de sociale kaart. Fijn dat de wethouder hier positief op reageert en na kort overleg met de wethouder in de schorsing hebben we een kleine aanpassing aan de motie gedaan. Het heeft te maken met de uitvoeringstermijn van de motie, die stond nu op het einde van het jaar, is veranderd naar begin Q1 2023. We hebben de motie dan ook opnieuw ingediend en die is te vinden op iBabs. Dus voor degenen die het nog willen nakijken, het staat er nu op de correcte manier. Dan hebben we alleen nog de vraag aan de wethouder, wilt u nog steeds dat we hem indienen om te laten stemmen of neemt u hem over? Ik hoor dat graag in de tweede termijn. Even goede vrienden voor beide opties. Dan het zero base begroten.

Ik hoorde de wethouder zeggen van nee, we gaan niet naar een nieuwe manier van begroten toe, want we moeten kritisch kijken naar wat we nu uitgeven en daarop onze begroting baseren en ik kan het eigenlijk niet anders zeggen dan dat ik het eens ben met de wethouder, alleen dat is ook precies wat we beogen met het zero base begroten. Om een klein voorbeeld te geven, in 2021 hebben we de taakstelling gehad op subsidies. Daar hebben we drie ton bespaard en dat was alleen al door gewoon goed te kijken naar wat we daar hebben gedaan bij subsidies, wat we eigenlijk aan het doen zijn. We hebben drie maatregelen uitgevoerd en dat is onderuitputting van budgetten hebben we weggestreept, het effectueren van gemaakte afspraken en het instellen van subsidieplafonds. Drie maatregelen die weinig effect hadden op de uitvoering van de subsidieontvangende organisaties, maar wel veel effect hadden op de efficiëntie van onze financiële huishouding en dat is ook wat we vragen met het zero base begroten. Laten we nou kijken wat we uitgeven per taakstelling die we hebben en laten we daar de komende vier jaar gewoon even goed door onze begroting heen om onnodige budgetten wegstrepen en kijk, ik verwacht dan ook dat een VVD-wethouder toch daar wel positief tegenover moet staan als we budgetten toch wat efficiënter kunnen indelen. Dus ik hoor daar graag straks toch nog een reactie van de wethouder of.

Dan over de stelpost, want dat was mij nog even onduidelijk in de beantwoording. Ik hoorde dat we nu tot 2024 de stelpost laten staan van acht ton. Dat lijkt mij toch wat lastig als we … Want die stelpost was niet de bedoeling dat die volgens mij voor zolang, voor zo'n lange periode zou blijven staan in de begroting, maar dat we die eigenlijk vrij snel zouden oplossen. Ik wil toch nog even wat verdere uitleg over hoe we daarmee omgaan. Dan de wijkbudgetten. Ik denk dat we eigenlijk ons kunnen aansluiten bij het betoog van de wethouder, Van de Laar, want we gaan nieuwe stappen maken in ons participatiebeleid, zoals de wethouder zei, we moeten straks toe naar een nieuwe nota voor participatie en ik ben met de wethouder eens dat we daarin rekening moeten houden met de Omgevingswet. Niet alleen met de Omgevingswet, maar ook dat we het moeten laten aansluiten op initiatieven zoals het stadsloket en Samen Rijswijk. Dat beogen wij ook met de wijkbudgetten. We vragen eigenlijk alleen om onderzoek te doen naar hoe we dus een stap extra kunnen maken in die participatie. Onderzoek dat moet bijdragen juist aan die tweede stap in de participatie en we vragen niet per se direct om de uitvoering daarvan. Liever natuurlijk wel, maar gewoon hoe dat kan aansluiten bij het huidige beleid en hoe het een toevoeging kan zijn.

Daarom denk ik ook dat het een best redelijke vraag is om dat voor de volgende begroting te laten onderzoeken en daarom dienen wij dus ook een motie in, die inmiddels naar de griffie is verstuurd, waarin we vragen voor dat onderzoek en waarin we ook juiste vragen om aan te sluiten bij het bestaande participatiebeleid. Ik hoorde dat D66 al redelijk positief was over de wijkbudgetten, dus ik hoop ook dat we dat echt kunnen meenemen in vervolgens de discussies die we het komend jaar gaan hebben over de vervolgstappen van participatie. Dan de jeugdontmoetingsplekken. Kijk, we hoorden wethouder Wit praten over die jeugdontmoetingsplekken en dat heeft ons toch enigszins … Nou, waren we een beetje in de war van, want mede door ons ingediende motie november vorig jaar vroeg om een mogelijke ontmoetingsplek op het FCCR-terrein en wat we begrepen is dat er nog geen uitvoering is gegeven aan die motie omdat de bestemmingsplannen van het terrein nog niet duidelijk waren of die zijn nog niet vastgesteld. Dat snappen we, maar we vinden het dan ook vreemd dat u Pagina 33 van 59

Concept verslag Kaderdebat 5 juli 2022 zegt dat met het terugkeren van de skatebaan aan de andere kant van de stad, dat daar wel uitvoering is gegeven aan deze zelfde motie, want wij zien dat toch echt anders en graag zouden willen zien dat de verdere uitvoering van deze motie wordt gedaan zodra er een bestemmingsplan van het FCCR-terrein duidelijk is. Dus ik hoop ook dat die motie gewoon op die manier zoals die bedoeld is wordt uitgevoerd straks en niet dat die wordt afgedaan met de skatebaan die nu komt, ook al staan we wel positief tegenover de skatebaan, daar niet van. Wat dat betreft mijn inhoudelijke discussie over wat er in de eerste termijn is gezegd. Ik zou graag willen afsluiten met een eigenlijk wat … Een ordevoorstel voor de volgende kadernota, want ik zie in andere gemeentes dat er toch op een andere manier omgaan met de kadernota. Als je kijkt naar bijvoorbeeld gemeentes zoals Dordrecht, Ridderkerk en Leiden, die hebben een kaderbrief die voorafgaand aan een kaderdebat wordt gegeven en die ontbreekt in Rijswijk.

Kijk, wij moeten nu in de begroting van 2022 gaan kijken, in de jaarrekening en in de halfjaarrapportage en dat is prima, dat kan, maar met een kaderbrief kunnen wij een mooi voorschot krijgen over bijvoorbeeld de budgetvrijheid die we hebben voor de plannen die we hier indienen en ik denk dat het een toevoeging is aan dit debat en aan dit medium om richting te geven aan voorstellen die we hier kunnen doen. Dus mijn vraag aan het college dan ook is van kunnen wij niet, net als andere gemeentes, een kaderbrief opstellen voor het volgende kaderdebat, waarin de vrijheid van budgetten wordt gegeven en we eigenlijk een inkijkje hebben in de financiële status van onze gemeente, zodat we ook hier beter over kunnen beslissen met z'n allen als raad en daarmee wil ik mijn tweede termijn graag beëindigen. Bedankt. De voorzitter: Goed. Gaan we verder met D66, mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra: Dank en allereerst dank ook aan het college voor alle beantwoordingen en toezeggingen. Het waren er een heel aantal. Ik hou daar graag contact over en ook over het vervolg ervan en zal zo op twee nog even terugkomen. We zien hier in de raad dat iedereen zich hard inzet en het welkom en thuisgevoel ook al begint te ontstaan, ook bij degenen die er nog niet zo lang zitten. Dat is ook mooi om te zien en als ik de collega's zo hoor, dan staat vertrouwen, verbouwen en verbinden centraal.

Dus ik hoop dat we met vertrouwen met de stad en elkaar gaan werken aan het verbinden, terwijl we aan het verbouwen zijn, wat zo hard nodig is in onze stad. Onze zorgen blijven dan wel overeind, de voorstellen kunnen we volgens mij mooi aan werken en er zijn al mooie citaten langsgekomen en dan willen wij nog even zeggen: cultuur verbindt ook, dus dank voor dit mooie citaat en laten we dat door blijven zetten. Dan een paar concretere punten. U had het over digitaal. Ja, ik heb inderdaad veel genoemd, dus om dat nog iets te verduidelijken, het ging over veiligheid van mensen, betere digitale dienstverlening en het beleid ten aanzien van digitalisering bij de gemeente zelf, zoals werken met systemen en algoritmes. Goed dat er actie op is. We zien graag dat nog terug en we spreken graag een keer apart als raad met u verder, zodat we als raad ook goed inzicht hebben in de controle die we daarop kunnen doen. We horen vaak dat er dingen gebeuren of dat dingen niet zo zijn, maar we kunnen ook heel moeilijk controleren hoe het nou echt digitaal gaat met de gemeente op eigenlijk al deze terreinen en we spreken graag met u verder richting begroting over hoe we daar invulling aan kunnen geven, zodat wij onze rol ook goed kunnen oppakken.

Ten aanzien van mobiliteit, inderdaad, dat gaat over bijvoorbeeld belijning, maar ook over het invullen in Rijswijk van het eenrichtingsverkeer, waar een motie over is aangenomen. U noemde zelf als wethouder al de Geestbrugweg en de fietspaden. We zien graag in de begroting deze acties ook terug in overleg met de MRDH en de provincie. De ChristenUnie had het ook al over het asfalteren, waar wij al jaren een groot voorstander van zijn en wij weten ook dat dat geld kost, dus we zien ook graag de gevolgen terug in de begroting, zodat we als raad daar een afweging in kunnen maken en we hebben ook richting de regio en nationaal, gelden die daarvoor vrij gaan komen gaan benutten en dan zal het wat te snel zijn om dat allemaal in één keer te regelen om in deze begroting mee te nemen, maar een doorkijkje van acties op waar we op aan kunnen haken zou fijn zijn, zodat we daar mee verder kunnen. De Pagina 34 van 59

Concept verslag Kaderdebat 5 juli 2022 Right to Challenge, hebben we het heel even over gehad. We zijn heel blij om te horen dat we vooral ook vooraf gaan kijken hoe de participatie beter kan. Vooraf inwoners beter betrekken. We zien dat inderdaad zeker ook graag straks terug in het participatiebeleid dat uitgewerkt gaat worden, inclusief het voorstel dat Wij.Rijswijk deed en benieuwd om te horen hoe u daarin staat, maar bij dat Right to Challenge wilden we nog wel zeggen, die zien we ook graag terug, want we hebben dat vorige keer als raad zelf ingebracht, dat Pasgeld dat kon en ik denk dat het goed is om mensen vooraf al kaders mee te geven wanneer zoiets nou wel en niet kan en ook dus al aangeven wanneer we niet vinden dat dan het geschikte moment is. De voorzitter: Mijnheer Van Enk. De heer Van Enk: Ja, voorzitter, ik zal mevrouw Woudstra willen vragen, is zij het niet meer eens met de wethouder waar hij zegt in plaats van een Right to Challenge kunnen we beter praten van een cocreatieproces, zoals het nu kennelijk bij de Geestbrugweg is gestart.

Want als we nu terugkijken naar het hele proces rondom Pasgeld, wat u noemt, merk ik zelf dat na dat hele lange proces, waar vooraf wel degelijk duidelijk randvoorwaarden zijn gesteld, ik toch merendeels heel ontevreden gezichten zie van bewoners uit Pasgeld en dat ligt niet alleen aan de keuzes die politieke partijen na de verkiezingen hebben gemaakt. Dus bent u het niet met mij eens dat de wethouder met het cocreatieproces misschien een veel betere richting uitgaat? Mevrouw Woudstra: Voorzitter, ik zei allebei en dat sluit elkaar volgens ons niet uit. Het vult elkaar aan. Het is heel goed om beter vooraf na te denken en vooraf onze kaders duidelijk te hebben, wanneer doen we wat en dat zijn wij zeker voorstander van dat dat zo vroeg mogelijk begint. Dus ja, cocreatie, het nu al betrekken, maar streep de andere mogelijkheden ook niet door en zorg in elk geval dat je duidelijk bent over de hele participatieladder in je participatieverordening. Om dan verder te gaan, even … Ja. Als laatste, een na laatste, excuus, wil ik graag aansluiten bij PGenR. Heel herkenbaar verhaal helaas op wat er gebeurt als je je mening verkondigt of nou ja, richting verkiezingen of op andere momenten en wat er dan over of tegen mensen gezegd worden. Ik denk dat het belangrijk is dat we dat tegen elkaar zeggen, elkaar erop aan kunnen spreken van wat je erover vindt en hoe dat gaat.

Ik ben blij met de reactie van de burgemeester daarop, die dat probleem ook ziet en dat het niet zo kan zijn dat we elkaar niet meer op een gewone manier kunnen benaderen en toespreken. Ja, er is iemand met een interruptie. De voorzitter: O, sorry. Mijnheer Weterings. De heer Weterings: Voorzitter, ik deel op zich de mening van mevrouw Woudstra van D66, maar laten we vooropstellen we hebben allemaal problemen gehad met de verkiezingen. Ik had snorretjes, mevrouw Bentvelzen had een piemel. Er zijn borden vernield, weet je. Is zelfs aangifte gedaan, dus we hebben allemaal die problemen gehad, dus meneer van Partij en Gelijkheid is niet de enige die tegen die problemen aanliep. Dus laten we niet nu groter maken dan het is. We hebben allemaal die problemen gehad. Dank u wel. Mevrouw Woudstra: Voorzitter, ik denk dat mijn woorden dan verkeerd zijn. Ik zei ik sluit aan bij het verhaal dat hij heeft verteld, omdat wij dat ook tegenkomen en niet dat dat … Het zou niet uit moeten maken bij welke partij of waar dat is. Het is vervelend hoe dat gaat en laten we daarover met elkaar goed in gesprek blijven. Daarbij wil ik aanhaken dat voor ons de veiligheid in de stad inderdaad een belangrijk thema is. Ik ben blij dat de burgemeester richting begroting, als ik hem goed begreep, op terug gaat komen.

We willen hem vragen om daar ook extra stil te staan bij de veiligheid van vrouwen op straat. In Den Haag is daar een mooi programma voor ontwikkeld en wij zien dat er ook behoefte aan is in Rijswijk. We horen graag of hij toe kan Pagina 35 van 59

Concept verslag Kaderdebat 5 juli 2022 zeggen daarop terug kan komen. Ten aanzien van de moties, wij hebben het BMCrapport met aandacht gelezen over onze rol als raad en over onze rol in het kaderstellen en moties die heel specifiek zijn zullen we om die reden niet steunen. Dat heeft dus niet met de precieze inhoud van de moties te maken. We kijken zeker ook naar, maar we vinden ook dat bij een kaderstellende debat en de rol van de raad, de kaderstellende en controlerende moties horen. Dus hoe sympathiek of mooi of goed bedacht ze ook zijn, alsjeblieft, bel even met de wethouder, vraag het ergens. Doe dat in het forum waar we het voor hebben en laten we het echt over de grote thema's hebben tijdens het kaderdebat. Dank. De voorzitter: Goed. Gaan we verder met de VVD, mijnheer Sleddering. De heer Sleddering: Dank, voorzitter en wat dat laatste betreft sluit ik me van harte aan bij de opmerking van collega van D66. Daarom zullen wij ook die moties niet steunen. Dit is nu net niet wat we moesten hebben in de toekomst. Dank aan het college voor de antwoorden. Ik had nog een aantal punten uit de eerste termijn die nog niet naar voren zijn gekomen. Het gaat over de sportaccommodaties. Wij hebben tijdens deze vergadering informatie gekregen van de wethouder over de ontwikkeling op het Prinses Irene Sportpark. Ik heb zelf de opening van de wielerbaan bezocht.

We hoeven daar nu niet uitgebreid over te spreken, maar ik zou het college vragen om met een visie te komen over de rol van de gemeente en de sportaccommodaties en of daar een eigenaarschap, eigendomsverhouding met clubhuizen, of dat dat daar een rol in speelt. Dat hoeven we niet te bespreken, maar ik hoop dat het college kan toezeggen om eens met een denkstuk daarover te komen. Wat ook niet aan de orde is geweest, is het afval. Ik heb nog een vraag aan het college. Wij hebben in het coalitieakkoord duidelijk afgesproken dat we kiezen in Rijswijk voor nascheiding en klopt mijn waarneming dat het project Het nieuwe inzamelen nog gewoon doorloopt? Als ik dat verkeerd begrepen heb, dan hoor ik dat ook graag. Dan wethouder Van de Laar. Het gaat mij even over de Geestbrugweg. Zeer enthousiast verhaal over de participatie en de bijeenkomst. Ik zag de foto's op Facebook staan van mensen die druk aan het plakken en knippen waren. Ik heb wel even toch de vraag van gaan die mensen nou uit van twee scenario's? Een scenario met een tramlijn 1 erover en één zonder tramlijn. Want dat lijkt mij nogal van belang voor de invulling van de Geestbrug. Tenzij u al weet dat die tramlijn er sowieso komt, dan hoor ik dat ook graag. Dan heb ik aan de wethouder volkshuisvesting de vraag, hij noemde de huisvestingsverordening.

In onze beleving ligt die huisvestingsverordening er al een jaar, minstens, bij het vorige college. Als u nu zegt van ja, we gaan hem oppakken en we gaan hem invoeren en voor het einde van het jaar gaan we hem behandelen, dan zijn wij volgens mijn informatie weer te laat, want zoiets moet ingevoerd worden per 1 januari. Mocht ik dat verkeerd hebben dan hoor ik het graag, maar wat zou er tegen zijn om al het voorwerk wat gedaan is in het vorige college over die huisvestingsverordening even door te pakken en na de zomer daar meteen mee naar de raad te komen, zodat we dat 1 januari kunnen invoeren. Als er technische redenen zijn waarom dat niet kan dan hoor ik dat graag. Dan nog even over het openbaar vervoer. Iedereen natuurlijk duidelijk bezorgd over de toekomst van het openbaar vervoer. De VVD heeft daar toch een iets genuanceerder standpunt over. Toen in de tijd van corona de overheid vroeg aan de OV-bedrijven om de dienstregeling overeind te houden, ondanks dat er geen reizigers waren, was het niet meer dan terecht dat daar een overheidsbijdrage bijkwam.

Nu wij zo langzamerhand, ik hoop dat het zo blijft, in de situatie zitten dat het gewone leven weer zijn gang gaat, vind ik dat op een gegeven moment die steun moet ophouden en OV-bedrijven moeten er rekening mee houden dat zij zelf verantwoordelijk zijn voor het binnenhalen van reizigers, zelf het binnenhalen van nieuwe reizigers en zelf verantwoordelijk zijn voor het terughalen van de oude reizigers. Maar wij moeten met z'n allen rekening houden dat het onderzoek van het KiM, een deskundig onderzoeksbureau op het gebied van mobiliteit, gezegd heeft dat het woon-werkverkeer zal nooit meer dat volume behalen van voor de coronacrisis en dat betekent dat je dus ook naar de voorzieningen moet kijken. Zo zit de wereld in elkaar, want het kan toch niet zo zijn dat wij het vervoeren van lege stoelen gaan subsidiëren. Ik hoor graag de mening van de wethouder Pagina 36 van 59

Concept verslag Kaderdebat 5 juli 2022 daarop. Dan kom ik even over het personeel. De burgemeester heeft geantwoord en die komt met een nota en dan kunnen we extra geld geven. Dat lijkt me iets te kort door de bocht. Ik hoop dat hij met een stuk komt naar de raad, met een analyse van waar gaat het goed, waar gaat het fout, wat is nou de oorzaak van dat hoge ziekteverzuim? Wat kunnen we eraan doen? En dat je dus zo een hele analyse maakt waaruit duidelijk voor de raad blijkt jongens, we hebben zoveel geld nodig om dat te verbeteren. Het klonk een beetje, uw verhaal, maar dat heb ik natuurlijk verkeerd begrepen, geef mij nou maar geld, dan komt het goed. Nou, zo zit de VVD niet in elkaar. U moet echt een goed stuk aanleveren met een heldere analyse en dan zijn wij bereid om er ook geld voor beschikbaar te stellen. Ik sluit ook aan bij de woorden van collega Weterings die dat ook al zegt van met name over de inhuur. Het is te makkelijk om te zeggen geef me geld, dan komt het goed. Nou, verder wil ik nog even wat over de collega’s zeggen. Ik begreep D66 wilde een open huis in het Huis van de Stad organiseren. Hoe hij dat vertelde, leek het mij heel erg veel op het Strandwalfestival en de wethouder zei van ook moet je eens kijken of die twee dingen elkaar niet in de weg zitten. Nou, ik hoor het graag, maar het lijkt mij niet goed om dingen dubbel te doen.

De voorzitter: Mijnheer Sleddering, u doet aan uitlokking. Dus mevrouw Woudstra heeft het woord. Mevrouw Woudstra: Nee, het is niet bedoeld als tweede Strandwalfestival. Het is bedoeld om ook het Huis van de Stad te bezoeken. Op welk moment dat is, lijkt me goed om met verenigingen, stichtingen en helemaal aan het college te laten. We hebben gedacht of we het Strandwalfestival zouden noemen, maar dachten laten we dat nou juist aan het college laten ter verdere invulling. Het Strandwalfestival is buiten en gezellig en ik denk dat dit mooi is voor een misschien ander moment in het jaar, om dat maar even als mijn eigen mening naar voren te brengen. De heer Sleddering: Oké, dan is dat helder, voorzitter, waarbij ik wil aantekenen dat voor vrijwilligersverenigingen het best een hele opgave zal zijn om het twee keer per jaar bij wijze van spreken te doen. Maar goed, ik begrijp de bedoelingen goed en naar de collega van Rijswijks Belang wilde ik graag zeggen dat zij een uitstekende, afgewogen, rustige bijdrage hebben geleverd. Ik was enigszins bezorgd dat de Haagse g van de heer Weterings zou omgeruild worden door een Brabantse g, vanwege zijn carnavalsoutfit, maar hij heeft mij uitgelegd dat het een actie is voor het boerenbelang. Dus gefeliciteerd, mijnheer Weterings, met uw nieuwe naam: RBB, Rijswijks Boerenbelang. De voorzitter: Mijnheer Weterings, zeg er eens wat op.

De heer Weterings: Die staan landelijk in de peilingen net achter de VVD, dus we moeten nog even wachten tot we jullie voorbijgaan. Dank u wel. De voorzitter: Ja, beste meekijkers, dit kan dus allemaal in de Rijswijkse raad. Is het niet mooi? Nee, ik vind het leuk. Dank voor uw bijdrage. Ik ga verder met het CDA, mijnheer Van Enk. De heer Van Enk: Voorzitter, mijn dank voor de antwoorden vanuit het college. De heer Van Damme heeft heel kort een financiële analyse ten beste gegeven. Nu gaat prima en op termijn onzeker door de onzekerheden over het rijksbeleid. Des te verbazender is het dat ik eigenlijk uit de woorden van hem en de andere collegeleden begrijp dat er achter de schermen niet op dit moment keihard wordt gewerkt aan het collegewerkprogramma, met die financiële onderbouwing van al die mooie plannen die in dat coalitieakkoord staan. Daar heb ik toen het akkoord werd gepresenteerd al op gewezen dat in andere gemeenten dat boter bij de vis is, maar er wordt gezegd uw financiële wensen worden meegenomen als we met het collegewerkprogramma aan de slag gaan. Ja, betekent dat nou dat alles wat er in het coalitieakkoord staat, Pagina 37 van 59

Concept verslag Kaderdebat 5 juli 2022 met de toevoeging bijvoorbeeld van de VVD dat dat als het geld kost het ook gedekt moet worden, dat het allemaal nog onzeker is? Kortom, dat alles wat partijen met elkaar zijn overeengekomen om dit college te vormen, dat dat nog allemaal gaat afhangen van de onzekerheid over de inkomsten vanuit het Rijk? Graag een toelichting daarop, want de kaderbrief zoals de heer Van Dam dat in de toekomst voorstelt om hier te behandelen, heel mooi en heel moedig, daar beschikken wij dus niet alleen over. Daar beschikt het college eigenlijk ook helemaal niet over op dit moment. Voorzitter, dan ga ik door naar wethouder Bentvelzen. Dank voor haar update over de jeugdzorg en over de steungezinnen. Dat klinkt allemaal heel goed. Daar blijven we graag van op de hoogte. Ook de raadsdiscussie over de prioriteiten in de jeugdzorg lijkt ons een prima plan. Wel zou ik graag van haar horen of het collegeuitgangspunt nog steeds blijft om de kosten daarvan te gaan ombuigen. Want het moet natuurlijk geen vrijblijvende discussie worden over wat we leuk vinden wat straks nog uitmondt in nog meer kosten. Dan wethouder Van de Laar. Ook hij zeer bedankt, vooral voor de toezegging die hij heeft gedaan over de Huis te Landelaan. Wij hoeven de motie die we in voorbereiding hadden daarvoor niet meer in te dienen. Wij wachten zijn plannen en bevindingen graag af.

Het mobiliteitsplan, daar gaf hij van aan ja, dat wordt nog omgezet in een mobiliteitsplan, terwijl ik nou uit het coalitieakkoord had begrepen dat die stap zou worden overgeslagen. Daar staat in, we passen het meteen toe in de stedenbouwkundige plannen die er nu zijn en dat lijkt mij prima, want minder plannen, hoe beter, hoe meer daden, ook beter. Nog een suggestie. Veel partijen hebben het gehad over het verbreden van de fietspaden en de kosten die dat allemaal met zich mee gaat brengen als je het allemaal in één keer zou doen. Ik zou eens even wachten tot 1 januari en eerst eens het effect gaan bekijken wat er gaat gebeuren als we die scooters van het fietspad garanderen en gewoon op de weg laten rijden. Dan sla je namelijk drie vliegen in één klap, hoeven niet meer te praten over 30 kilometerzones, want die scooters gaan niet harder, dus daar moet de auto maar rekening mee houden. De fietsers krijgen veel meer ruimte. Veel meer ruimte. Het wordt veel veiliger op de fietspaden en ja, we kunnen wel geld voor verbreding vragen aan de provincie, maar we moeten de ruimte voor verbreding ook nog hebben. Dus misschien een suggestie, ik hoop dat u er wat mee kunt doen. Dan kom ik op de gelden voor armoedebeleid die er zijn gepasseerd. Er zou nog acht ton zijn. GroenLinks stelt voor om dat vooral ook aan middeninkomens ten goede te laten komen in verband met de energiekosten.

Dat lijkt ons een prima idee, maar wij willen er wel op wijzen dat het compenseren van inkomens maar een hele tijdelijke, incidentele maatregel kan zijn. Wat echt helpt is investeren in de woningen. Mensen die in RijswijkBuiten komen wonen, die hebben daar een energieneutrale woningen. Die worden niet geconfronteerd met dit probleem van energiekosten. Dus dat moeten we eigenlijk nastreven voor heel Rijswijk en dat ligt voor een deel bij de particuliere eigenaren, maar voor zover het ligt bij de corporaties denk ik dat dat prioriteit nummer één heeft. Hoe sneller we daarin investeren, hoe minder we met dit soort inkomensaanvullende maatregelen hoeven komen en dat scheelt enorm veel geld. Daarom wil ik wethouder Van Malsen, net als eerder al is gevraagd, nog eens op het hart binden om dat gesprek met de corporaties nog wel even wat diepgaander te voeren, want een mededeling dat het met het achterstallig onderhoud wel goed gaat, dat is ten eerste veel te vaag, maar het kan ten tweede ook niet kloppen als we het over duurzaamheid hebben. De corporaties hebben eerder aangegeven, heel eerlijk, dat volgens mij tot 2030 ze zeker nodig hebben om de sociale woningbouw in Rijswijk die we hebben, om die te verduurzamen, laat staan energieneutraal te maken. Voorzitter, dat zou ons gemeenschappelijk doel met die corporaties moeten zijn.

Voordat we weer beginnen aan nieuwbouwen, waarvan corporaties zeggen we kunnen en-en. Ik geloof daar helemaal niks van. De voorzitter: Mijnheer Weterings wil daar op ingaan. De heer Weterings: Voorzitter, ik had een vraag aan mijnheer Van Enk. Door zijn aangenomen motie vorig jaar is er beleid gemaakt door het vorige college, door het vorige bestuur, om eerst konden naast te renoveren, Pagina 38 van 59

Concept verslag Kaderdebat 5 juli 2022 achterstanden weg te werken, te gaan op die energietransitie en dan pas eventueel te gaan denken om te gaan bijbouwen in de sociale sector. Hoe vindt mijnheer Van Enk van CDA dat het nieuwe bestuur, het nieuwe college, dus het vorige beleid overboord heeft gegooid? De heer Van Enk: Voorzitter, ik moet dat nog zien of dat beleid overboord wordt gegooid. Ik denk dat we straks gewoon over de reële gegevens moeten praten en dan zal naar mijn overtuiging blijken dat we niet, naast alle afspraken over achterstallig onderhoud zoals nu in het akkoord staat, daarnaast nog een akkoord kunnen sluiten ook over nieuwbouw. Corporaties hebben maar één keer geld uit te geven. Hebben ook een vaste personeelsbestand. Dus het antwoord lijkt me helder, maar ik ga niet oude discussies hier weer uit mezelf opnieuw voeren. Ik vraag alleen heel concreet aan de heer Van Malsen: laat je alsjeblieft niet afschepen met algemene afspraken. De voorzitter: Mijnheer Van Enk, u moet afronden. Ik tel de interrupties niet mee, maar … De heer Van Enk: Nee, precies. De voorzitter: U zit wel bijna aan de tijd. De heer Van Enk: Ja, wat mij wat teleurgesteld is dat de heer Van Malsen eigenlijk helemaal niet in is gegaan het CDA-verhaal over welzijn als preventiemogelijkheden voor bijvoorbeeld sociaal domein.

U zei dat u er blij mij was, geloof ik, maar ik zal het u niet aanrekenen want het is voor u ook allemaal nieuw, maar ik zou het leuk vinden als u uw verhaal nog een keer naar leest en daar een andere keer met een wat inhoudelijker reactie op zou kunnen komen. Voorzitter, preventie van drugsgebruik. Ik heb gevraagd wat daarmee bedoeld wordt in het coalitieakkoord. Ik geloof dat de portefeuille wat dat betreft nog niet helemaal helder is tussen de wethouders, want ik heb daar geen reactie op gehoord. Misschien dat daar nog eens onderling over gesproken kan worden. Of ik er misschien nog een antwoord op krijg en burgemeester, u als laatste, mijn erkentelijkheid voor uw toezegging om bij de interventieteams wat te gaan doen aan het beter faciliteren van deze teams. U heeft er pas nog in meegelopen. Ik zou het leuk vinden om te horen of u voorbeelden hebt, wat concrete gedachten om deze toezegging te gaan invullen. Dank u wel. De voorzitter: Goed. Dan gaan we verder met de Partij van de Arbeid, mevrouw Van Nunen. Mevrouw Van Nunen: Ja, dank ook voor de antwoorden van het college. Ik heb ook nog een aantal punten waar ik op terug wil komen. Ik hoor bij de wethouder bereidheid om bij continuering van de impulsgelden met de cultuursector in gesprek te gaan over meer aandacht voor gelden in de culturele zin.

Dat doet me deugd en ik hoop dat ik u goed begrepen heb, want de brief van de instellingen gaat erover dat zijn nu meer derdegeldstroomgelden moeten aanboren om toch die cultuuraspecten in het onderwijs aandacht te geven. Dus wij hopen in ieder geval dat bij continuering van de impulsgelden dat ook meegenomen wordt in gesprek met de cultuursector en dan maar meteen op een paar opmerkingen van het CDA en van Rijswijks Belang. Wij zijn blij om te horen van de wethouder en ook gezien dat het in het coalitieakkoord staat, dat er naarstig gezocht wordt naar uitbreiding sociale huur, omdat er gewoon heel erg veel vraag naar is. Onderhoud, wil ik tegen beide partijen zeggen, kan samengaan met nieuwbouw en het energieneutraal maken van alle huurwoningen kost nu eenmaal tijd en dat geldt niet alleen voor de sociale woningbouw. Dat geldt voor uw huis en voor mijn huis, maar ik zie een interruptie van één van de partijen. Of van twee. De voorzitter: Ja. Mijnheer Van Enk.

Pagina 39 van 59

Concept verslag Kaderdebat 5 juli 2022 De heer Van Enk: Ja, dat het bij mijn huis geld kost, dat klopt, maar daar ben ik ook zelf verantwoordelijk voor en als ik dat niet tijdig doe, draag ik zelf die lasten, maar dat geldt voor huurders van sociale woningen niet en met die huurders in Rijswijk, daar hebben wij als CDA mee van doen. Daarom hebben we deze beleidslijn ingezet, om voor onze Rijswijkse inwoners daarvoor op te komen en u blijft opkomen voor nieuwe woningzoekenden vanuit Den Haag en dat is het grote verschil. De voorzitter: Mijnheer Weterings. De heer Weterings: Voorzitter, kan mevrouw Van Nunen begrijpen dat er mensen in Rijswijk zijn die al jarenlang in schimmelwoningen wonen met kinderen, die zeggen goed, wanneer worden wij geholpen en ik zie dan wel of die horen dan wel dat er nieuwbouw komt. Dat er nieuwbouw wordt neergezet door de woningbouwverenigingen. Kan u hun ergernis, hun woede, hun verdriet begrijpen? Dank u. Mevrouw Van Nunen: Ja, voorzitter, als ik mag. Jazeker begrijp ik dat, mijnheer Weterings en ik vind beide problemen heel erg. Mensen die heel lang op een wachtlijst staan en niet geholpen worden de nieuwbouwwoning en mensen die met achterstallig onderhoud te maken hebben in bestaande huurwoning.

Dus laten we elkaar vinden en zowel aan het ene probleem werken, namelijk dat achterstallig onderhoud en ik zie goede voorbeelden van beide woningcorporaties die daar hard mee bezig zijn en dat kan ongetwijfeld de wethouder ook nu, maar ook in de nabije toekomst beter nog voor het voetlicht brengen naar de raad, maar ik denk dat we niet of-of moeten doen, maar en-en. Voorzitter, als ik verder mag? De heer Weterings: Heel kort. De voorzitter: Even kort, mijnheer Weterings. De heer Weterings: Laatste korte vraag aan mevrouw Van Nunen. Hoe vaak kunnen wij ons geld uitgeven? Dank u. De voorzitter: Mijnheer Van Enk ook, kort. De heer Van Enk: Ja, begrijpt mevrouw Van Nunen dat onderhoud door corporaties moet gebeuren en dat nieuwbouw een financiële injectie van de gemeente betekent via de grondexploitatie? En begrijpt ze ook dat wanneer het coalitieakkoord nog niet voorzien is van de financiële onderbouwing, we nog maar moeten zien of er geld is voor uw mooie plannen? De voorzitter: Mevrouw Van Nunen. Mevrouw Van Nunen: Voorzitter, er hebben vijf partijen aan tafel hier heel serieus een beslissing over genomen en daar ga ik vanuit en daar heb ik alle hoop op dat die in uitvoering worden gebracht.

Dit waren geen details in de bespreking, kan ik u zeggen, dus wij gaan uit van een gedegen, solide financiële onderbouwing en daar wil ik het even bij laten en wij wachten nog steeds met vertrouwen die plannen af. Voorzitter, het was ook niet voor niks, laat ik het zo zeggen, dat de PvdA aan tafel zat tijdens de onderhandelingen en dat is het resultaat. Voorzitter, ik wil even naar een ander. Dat is de armoedebestrijding. Er hebben al een paar partijen voor mij daar ook in tweede termijn iets over gezegd. Ik wil dat ook nog even doen. Dank voor het mooie compliment van wethouder Van Malsen over onze opmerking, maar dat is nog geen boter bij de vis. Dus wij willen u toch vragen als college en een dringend beroep doen op het college om die acht ton echt te reserveren. Want mensen kiezen nu voor dure boodschappen in plaats van een Pagina 40 van 59

Concept verslag Kaderdebat 5 juli 2022 realistische maandtarief en dat zeg ik niet, dat zeggen schuldhulpverleners landelijk. Wij zien graag een steviger toezegging van het college van de wethouder, met betrekking tot een voortvarende aanpak rondom armoede die er echt aankomt in het najaar en dan vooral ook om meer op maat financiële problemen aan te pakken, in plaats van alleen generieke maatregelen uit te voeren. Bent u daartoe bereid? En dat vergt echt veel meer inzet van het financieel servicepunt, waar ik veel vertrouwen in overigens in heb. Vandaar dus ook een integrale aanpak van armoede, want ik ben het met de heer Van Enk eens, inkomenscompensatie is een incidentele oplossing. Vandaar dat wij dus ook in ons coalitieakkoord hebben gezet met vijf partijen, het vraagt om een echte integrale aanpak van armoede, wil je dat incidentele karakter eruit halen. Dus, wethouder, college, aan de slag zou ik zeggen in de collegewerkplannen. Wat betreft opmerkingen van de VVD over de extra gelden in de bedrijfsorganisatie, daar zijn wij het volledig mee eens. Je moet eerst weten hoe het probleem eruit ziet, wil je met een goede oplossing kunnen komen. Dus ook hierbij aansluiting bij de woorden van de heer Sleddering die zegt geen geld zonder eerst ook een analyse van de problematiek. Want dan weten we ook hoe we het moeten aanvliegen, welke aanpak waarschijnlijk gaat werken.

Kunt u dat toezeggen, burgemeester? Dat is mijn een na laatste opmerking en ten laatste de motie van Wij. Wij begrijpen dat de wethouder nog overleg heeft gehad met de initiatiefnemer van de motie en wachten even graag de reactie van de wethouder af op de motie die er nu nog voorligt. Voorzitter, tot zover. Dank u. De voorzitter: Dan gaan we verder met de ChristenUnie, mevrouw Harmsen. Mevrouw Harmsen: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik heb maar enkele punten, ga mijn zes minuten niet volmaken. Over de fietspaden, dat er geld is vanuit de provincie en de MRDH voor fietspaden, dat zie ik heel goed in Delft, in Voorburg en in Den Haag, want daar liggen dus die geasfalteerde sterfietspaden al. Alleen, dan kom je door Rijswijk heenhobbelen over de Huis te Landelaan of de Elsenlaan en dan denk je waar is dat geld van de provincie dan? Dus ja, samen met wat D66 al roept, we willen heel graag dat duidelijker in de begroting getagd is en wanneer welke kilometer fietspad wordt geasfalteerd en ik wil toch even richting de heer Van Enk, ik hou het liever over … De experts die zeggen waar het verbreed moet worden, waar het geasfalteerd moet worden, aan echte fietspadexperts, dan waar de brommer op de weg moet of niet of de pedelec op de weg moet of niet. De heer Van Enk: Voorzitter. De voorzitter: Mijnheer Van Enk. De heer Van Enk: Voorzitter.

Je hebt de experts en je hebt mensen die er gewoon dagelijks op rijden en ik ga voor die laatste. Mevrouw Harmsen: Nou, ik rij er ook op, op verschillende fietsen, maar ik ben daar toch geen expert in. Ik ben dan ook gewoon burger en ik zeg dan als raadslid, ik rij als een burgemeester en ik zal me zeer goed gedragen met m’n pedelec, met een bromfietsplaatje trouwens en … Maar goed, de expert moet er over gaan en niet ik persoonlijk met mijn persoonlijke mening als raadslid. De voorzitter: Mijnheer Van Enk. De heer Van Enk: Voorzitter, nu begrijp ik mevrouw Harmsen wil niet op de weg rijden, maar op het fietspad met haar brommer.

Pagina 41 van 59

Concept verslag Kaderdebat 5 juli 2022 Mevrouw Harmsen: Ja, daar heb ik natuurlijk even geen commentaar op. Ik ben raadslid en als raadslid spreek ik dat experts over fietspaden moeten gaan. Het tweede punt gaat over armoedebestrijding. Ik zie dat toch, ik zie daar een mooi bedrag staan, maar ik heb nog niet helemaal het vertrouwen dat de drempels die tegenwoordig men voelt om toeslagen aan te vragen, de zorg die vermeden wordt, de vouchers als het gaat om duurzaamheid, de helft van de vouchers voor de sociale huurwoningen zijn niet aangevraagd. Die waren dus 80 euro, kon je gewoon besteden bij de bouwmarkt. De helft is gewoon niet opgekomen, terwijl de particulieren, de groene gekkies als ik, er bovenop zitten en dat delen in de wijkapp, zijn er heel veel mensen die … De mensen die echt zitten te stressen om die gasprijs, hun voucher gewoon niet kunnen vinden. Ik maak me daar zorgen om. Hoe gaan we die mijders van toeslagen en vouchers, hoe gaan we die vinden en zorgen dat zij wel krijgen waar ze recht op hebben? Dan lopen we wel het gevaar en dan wil ik ook even een Amerikaanse ingenieur citeren, die zegt ontwerp is makkelijk, het is pilot, zijn makkelijk, proefballonnetjes makkelijk, ontwerp is makkelijk en productie is moeilijk. Opschalen is moeilijk en dat is wel een beetje het gevaar ook met armoedebestrijding dat er hele leuke pilots worden gestart.

Design is easy, production is hard. Maar dat het opschalen van goede ideeën, dat die moeizaam zijn en niet terugkomen in de begroting. Ik ben heel benieuwd hoe dat vorm gaat krijgen. Dat is het. De voorzitter: Dan gaan we verder met de Partij voor Gelijkheid en Rechtvaardigheid, mijnheer El Majjaoui. De heer El Majjaoui: Ja, dank je wel, voorzitter. Dank het college voor de beantwoording en ook de toezeggingen die zijn gedaan hiervoor. Voorzitter, zoals de VVD-wethouder ook terecht zegt, onze jaarrekening laat een bescheiden positief saldo zien. Dit mede door de inzet van het vorige college, de raad, maar zeker ook het ambtelijk apparaat. We zijn van een risico – tussen haakjes – gemeente naar een stabiel gezonde gemeente gegaan. Complimenten nogmaals. Echter, voorzitter, we zijn er nog niet. Juist nu liggen voor ons grote uitdagingen voor de boeg. De coronacrisis heeft tegelijkertijd sporen achtergelaten. Achterstanden in het onderwijs, jongeren met psychische problemen, de kloof tussen de politiek en de burgers en in de ruimste zin van het woord de tegenstellingen die alleen maar groter zijn geworden. Crisissituaties die voor de corona er al waren, zijn alleen maar versterkt door deze pandemie. Zo is de woningbouw gestagneerd, deels door stikstofcrisis, deels door corona, maar ook deels door politieke keuzen die zijn gemaakt de afgelopen periode.

De woningmarkt staat nagenoeg op slot. Het openbaar vervoer dat van alle kanten wankelt. Voorzitter, de lange wachtlijsten in de jeugdzorg en de GGZ-instellingen die te kampen hebben met de werkdruk en de onderbezetting. Kortom, we hebben hier een verantwoordelijkheid, maar zeker een rol te vervullen, voor met name onze Rijswijkse inwoners. Gaat de wethouder hiermee aan de slag? Vooral het sociaal domein. Voorzitter, in heel Nederland staat al decennia lang 3,3 miljoen vierkante meter kantoorruimte ongemerkt leeg. Ook in Rijswijk hebben we soortgelijke onbenutte oppervlakte. Deze verborgen leegstand komt niet terug in de officiële leegstandcijfers, terwijl deze ruimte gebruikt zou kunnen worden voor onder andere functies zoals wonen. Ik roep dan het college, het huidige college op om hier werk van te maken en bij voorbaat al, voorzitter, onze medewerking zal hier worden verleend en dat is de vraag, kan het college toezeggen hiermee aan de slag, voortvarend aan de slag te gaan? Tot slot, voorzitter, er ligt een immense verantwoordelijkheid bij ons. Zowel bij de Raad bij het college dit voor wat betreft het optimaliseren van onze stad. Wij willen die besluiten nemen of ermee instemmen om het leven van onze inwoners aangenamer te kunnen maken en zeker aandacht te kunnen besteden aan het welbevinden van alle Rijswijkers.

Ja, voorzitter, het is geen gemakkelijke klus, maar we moeten en we hebben hiervoor gekozen hiermee aan de slag te gaan. Dank je wel.

Pagina 42 van 59

Concept verslag Kaderdebat 5 juli 2022 De voorzitter: Goed. Hiermee zijn we aan het eind gekomen van de tweede termijn van de raad. Ik stel voor om gelijk het college te laten reageren, dan zijn we nog voor het donker thuis. Het college kan dit aan, ik heb het wel gezien. Wethouder Van Damme. De heer Van Damme: Ja, dank, voorzitter en dank voor de input van de raad en een aantal verklarende vragen die ze hebben gegeven. In ieder geval is duidelijk waar uw punten zit en dat gaan we natuurlijk, zal ik zeggen, meenemen. Ik vind dat zo'n woord van we nemen het mee, maar dan gebruik je nou eenmaal heel vaak in deze context, maar dat gaan we dus zeker doen en ja, de heer Van Enk en de heer Van Dam zou ik toch ook willen bedanken voor hun verheldering van de vraag en in ieder geval aan de heer Van Dam van Wij. Ja, mijnheer Van Enk, als u, misschien heeft u ons verkeerd begrepen, maar wij zijn echt dag en nacht bezig met het collegewerkprogramma. Dus wij werken daar echt vol aan. We zijn echt enthousiast begonnen. Er ligt echt een ontzettend goed akkoord en in collegialiteit werken we daaraan, zeker gelet op de onzekere financiële toekomst, natuurlijk naar 2026.