Concept verslag Kaderdebat 5 juli 2022

De voorzitter: We gaan verder met de PvdA, mevrouw Van Nunen. Mevrouw Van Nunen: Dank je wel. Collega's en college, alweer drie maanden is een nieuwe gemeenteraad aan het werk en sinds twee weken hebben we ook een nieuw college met een ambitieus akkoord waar de Partij van de Arbeid van harte achter staat. Mijn fractie gaat samen met de raad, het college en onze Pagina 14 van 59

Concept verslag Kaderdebat 5 juli 2022 inwoners, ondernemers graag aan de slag voor een sociale, financieel solide en een duurzame toekomst. De jaarrekening 2021 krijgt van de accountant een positief oordeel en dat is op zich geen slechte financiële start voor dit college. In het coalitieakkoord is een helder financieel kader opgenomen voor politieke ambities en beschikbare financiële middelen, maar er zijn ook aanbevelingen van de accountant die de Audit-commissie van harte onderschrijft. Doet u dit als college ook? Is de vraag aan de wethouder van financiën. Voorzitter, naast de financiële situatie liggen er natuurlijk vooral veel inhoudelijke uitdagingen voor ons tot 2026. Een aantal collega's hebben er al aan gerefereerd. Landelijk, maar ook hier in Rijswijk dreigt de kloof te groeien. Tussen mensen die alles voor elkaar hebben, een comfortabel huis, een baan en alle toekomstkansen voor hun kinderen en mensen voor wie dit allemaal niet vanzelfsprekend is. Daarom is de Partij van de Arbeid dan ook heel tevreden dat armoede in Rijswijk integraal over alle beleidsterreinen heen wordt aangepakt. Kijk naar omgevingsfactoren waarin inwoners leven. Kijk naar hoe het met de volksgezondheid en deelname aan sport en bewegen is gesteld onder diverse groepen.

Signalen van huisartsen kunnen hierbij zeer behulpzaam zijn en let u hierbij alstublieft ook op de noodkreet van deze beroepsgroep, zoals vorige week verwoordt. Wij kijken reikhalzend uit naar uw werkprogramma hoe deze integrale aanpak van armoede eruitziet. De stijgende energierekening en duurdere boodschappen, wie heeft het er niet over gehad in zijn woordvoering, is maar een voorbeeld van die groeiende kloof tussen inwoners. We hebben vorig jaar, ik vroeg het al in het forum ook, 800.000 euro niet uitgegeven uit het armoedebudget. Het college vraagt zelf in de jaarrekening in besluitvorming om dit bedrag te mogen reserveren voor de aanpak van schulden en energiearmoede. Daarom wil de Partij van de Arbeid u graag steunen, want u kent ongetwijfeld ook het rapport van de ombudsman over financieel kwetsbare ouderen, waaruit blijkt dat een groep niet aanvraagt waar ze recht op heeft. Enkele fracties hebben hier terecht schriftelijke vragen over gesteld. Er dreigt een nieuwe golf van armoede in het najaar bij een groep die de stijgende financiële lasten niet kan opvangen. Ook omdat een deel nu een te laag maandtarief voor energie betaalt dan het werkelijke verbruik en de kostprijs. Realiseert u zich wat dit kan betekenen voor het armoedebeleid in Rijswijk? En hoe anticipeert u hierop als gemeentebestuur? Graag uw reactie.

Bent u bereid om als gemeente in toenemende mate passende hulp op maat te bieden en ook en ik sluit daarbij aan bij de heer Van Dam, voor de groep die tot op heden daar geen gebruik van heeft gemaakt, zoals werkende armen. Het blijkt namelijk dat generieke maatregelen niet altijd de individuele problemen oplossen. We zullen u hierin nauwlettend volgen. Voorzitter, wij zijn blij dat er meer woningen worden gebouwd en/of herschikt tot een huurprijs van 750 euro. Wanneer verwacht het college hiervoor plannen voor te leggen aan de raad? En we zijn in dit kader ook zeer benieuwd naar de voortgang in de plannen voor Te Werve Oost. We hebben er alle vertrouwen in dat de wethouders met wonen en stadsontwikkeling, ruimtelijke ordening in hun portefeuille de gemeenteraad mooie plannen zal presenteren. Of mooie plannen gaan aanbieden. Vorig jaar heeft voormalig wethouder Keus bij de begroting een motie van de Partij van de Arbeid overgenomen om één 2022 met een voorstel te komen waarbij omschakeling naar duurzame energie in woningen voor alle inkomensgroepen betaalbaar is. Mogen wij u hieraan houden? Onze fractie wil graag horen wanneer u hier invulling aan gaat geven. De belofte was in de loop van 2022. Hopelijk neemt u die belofte van het vorig college over.

Voor mijn fractie zijn onze drie speerpunten zichtbaar minder armoede over vier jaar, meer sociale woningbouw en een betaalbare groene en duurzame samenleving in het coalitie verwerkt. Zijn daarmee al onze wensen aan de onderhandelingstafel vervuld? Nee, natuurlijk niet, maar ik denk dat dit voor alle vier de partijen geldt. Ik wil er toch heel even op ingaan en niet in tweede termijn, maar gewoon in mijn eerste termijn. De PvdA heeft zich in de vorige raadsperiode hard gemaakt voor een groen Pasgeld Oost. Natuurlijk is dit punt aan de onderhandelingstafel besproken, maar de PvdA kan met twee raadszetels een aangenomen raadsbesluit natuurlijk niet openbreken en wij hebben er nadrukkelijk voor gekozen om ons samen met andere partijen in te zetten op behoud van groen en blauw in dit gebied, op basis van het genomen raadsbesluit, want zonder Partij van de Arbeid in dit college wordt Pasgeld ook bebouwd. Wij denken dat we met onze kritische blik kunnen bijdragen aan een Pagina 15 van 59

Concept verslag Kaderdebat 5 juli 2022 kwalitatief goede invulling van natuurinclusief bouwen in dit gebied en natuurlijk houdt mijn fractie nauw contact met inwoners van Pasgeld. Daar ligt al een afspraak voor. We wachten het plan zoals toegezegd door het college in september af om het AZC-terrein opnieuw in te richten. Voor ons is het nieuwe voorstel zoals ingediend en door ons ondersteund op 10 mei second best. Voorzitter, we kijken ook uit naar de tweede fase van het brede welzijnsbeleid en wethouder, vergeet u daarmee ook niet de maatschappelijke kosten-batenanalyse, die ook is toegezegd? Wat betreft het onderwijs zijn wij heel blij dat onderwijsachterstandenbeleid meer intensief wordt ingezet op scholen en kindcentra die extra investering nodig hebben om gelijke kansen te realiseren. De voorzitter: Mevrouw Van Nunen, wilt u afronden? Mevrouw Van Nunen: Ja. Ik heb nog één vraag aan de wethouder cultuur. U kent ongetwijfeld de oproep die de grote culturele instellingen hebben gedaan om de combinatiefunctionaris in Rijswijk meer in het culturele veld in te zetten, bijvoorbeeld ook op scholen. PvdA ondersteunt deze oproep. Is de wethouder het hier ook mee eens en wat kunnen we in dit kader van u verwachten en verder wenst mijn fractie het nieuwe college veel succes bij de invulling van het werkprogramma. Dan worden de contouren van het akkoord pas echt ingekleurd.

Kansen voor iedere Rijswijker is voor de kern van de Rijswijkse koers in de komende jaren en nu hard aan de arbeid voor Rijswijk, met z'n allen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we verder met de fractie van de ChristenUnie, mevrouw Harmsen. Mevrouw Harmsen: Dank u wel. Ja. Geachte voorzitter, dank u wel. De ChristenUnie Rijswijk heeft met veel interesse de stukken voor het kaderdebat gelezen en we zoeken met de andere partijen in de raad naar manieren om Rijswijk sociaal, groen en leefbaar te houden. Voor mensen, de natuur, bedrijf en organisaties. Voor de doorreizende forens en de inwoner, maar we staan in dit kaderdebat wel op een keerpunt. Niet zozeer wat betreft de zekerheid over wat dit college gaat doen, dat hebben we schetsmatig al wat gezien, maar in hoeverre we zekerheid hebben over onze economische verwachtingen, de verkeersstromen en de arbeidsmarkt. In die sterk onzekere wereld proberen we als ChristenUnie en hopelijk als hele raad onze controlerende en kaderstellende functie uit te voeren. Ten dienste van alle inwoners van Rijswijk, ook de nietstemmers, de nog niet-stemmers en de afgehaakten en als ik even persoonlijk mag worden, ik werk als toezichthouder en commissaris mee aan toezicht en goedkeuring bij bedrijven in dezelfde economische situatie en dezelfde arbeidsmarkt.

De volgende principes pas ik ook nu weer toe in deze rol als raadslid, want ik zie de economie iets wat je weinig kunt aandoen, maar wel ons eigen huishoudboekje en zo kijkt de ChristenUnie ook naar deze begroting hier in Rijswijk. We hebben een aantal vragen aan het college over de aankomende begroting en we willen een aantal punten meegeven als ChristenUnie over waar wij de komende jaren op gaan letten in de begrotingsbehandelingen. In de eerste plaats en dat is een algemene vraag, over onze financiële veerkracht. Als college, als stad. Onze samenwerkingskracht en flexibiliteit. Weten we aan welke financiële knoppen we kunnen gaan draaien als het economisch zo onzeker wordt? In zowel de uitgaven als de inkomsten. Hebben we daar een overzicht van? Juist in onzekere tijd is het van belang om ook een betrouwbare partner te blijven in de uitvoering. Voor burgers en in de regio. Onze lokale begroting en de uitvoering is er verder afhankelijk van heel veel regionale afspraken over uitgaven en zijn we samen met regionale partners voorbereid op die onzekere tijden? Door bijvoorbeeld verschillende scenario's uitwerken. Denk aan die energietransitie, maar ook de energiekosten die komende jaren gruwelijk kunnen stijgen. Rijswijk kan samen met regionale partner gemeenten werk maken van flexibiliteit en veerkracht, door bijvoorbeeld scenario's in te zetten.

Dat is een vraag aan het college. Dat was algemeen, maar nu specifiek over onze eerste kaderstelling en begroting. Hoe kunnen we serieus meedoen aan de bestrijding van Pagina 16 van 59

Concept verslag Kaderdebat 5 juli 2022 klimaatverandering en de verkeersdruk als wij niet ook onze fietspaden, waarvan regionaal is afgesproken dat de sterfietspaden geasfalteerd worden, ook daadwerkelijk de komende vier jaren de sterfietspaden zullen worden? We hebben het al veel gehad over het belang van de buslijnen voor Rijswijkers, maar onze fietspaden zijn voor Rijswijkers en de regionale forens van cruciaal belang voor het verminderen van verkeersdruk, voor het verminderen van luchtvervuiling, et cetera. Er ligt nu juist een kans, het aantal elektrische fietsen neemt enorm toe, de snelheid neemt toe. Het is een kans voor de forens die door corona de auto is ingestapt om hem te verleiden op de fiets te gaan. De fietspaden zijn er al, er hoeft alleen nog maar geasfalteerd te worden. Dat kost wel heel wat, daar zijn we ons van bewust. Op de informatieavond over verkeer werd er gesproken over tientallen miljoenen voor alle fietspaden voor Rijswijk, maar laten we nou gewoon het eens afmaken om de fietspaden die de komende vier jaar de verkeersdruk op de forens het meest kunnen verminderen. De paden, dus de sterfietspaden, dwars door Rijswijk heen, zoals de Haagweg, de Kleiweg, Huis te Landelaan, Elsenlaan werd ook net nog genoemd, de fietspaden van en naar het station, die glad te maken.

Kunt u toezeggen de sterfietspaden in de begroting te laten terugkomen in het werkprogramma? Tweede specifieke punt waar we nu op in willen gaan en dat is de armoedebestrijding en vermindering. Tenminste, zo staat in het coalitieakkoord, bestrijden en verminderen. Daar is ook op begroot. De inflatie is echter ook voor middeninkomens nu drukkend en er zal steeds meer beperkingen worden gevoeld door gezinnen. In hoeverre houdt het college er rekening mee dat ze niet zozeer armoede kan bestrijden, maar moet gaan verlichten? En hoe geven we dat vorm door bijvoorbeeld dat vertrouwen weer terug te geven in de burger? Zullen kinderen in arme gezinnen niet de dupe worden van hoge drempels, lange wachttijden voor aanvragen bijvoorbeeld van de energietoeslag? Ik heb al gehoord, dat duurt soms acht weken, maar denk ook aan die motie over de papierenkaart. Allemaal dingen om drempels te verlagen en zorg die er ligt ook daarvan gebruik te maken. Een derde specifiek punt voor de begroting is het grijs en groen beleid in de begroting. Of groen en blauw werd het ook wel genoemd. We willen even terugverwijzen naar de discussie die we hadden over hofsteden.

Hoe gaan we om met de afwegingen van het schaarse groen en de woningnood? Een grijs bestemmingsplan kan op de begroting op papier en in theorie fijn onze begroting kloppend maken, maar de werkelijkheid van Rijswijk is: het is zwaar verstedelijkt, het is versteend en verflat. Het is vol met appartementen en het is mooi dat Rijswijk een landgoederenzone heeft, maar het groen van die zones die moet doorgetrokken worden de wijken in. De wijken hebben ook natuurlijke airco’s van bomen en groene stroken nodig en de bewoners zijn daar blij mee. Dat scheelt ook weer in de energiekosten. Samenvattend zijn we dankbaar voor deze verslagen en er is veel in de afgelopen jaren financieel mooi op orde gekomen in deze gemeente. Dat heeft de accountant ook geconcludeerd. De richtlijnen worden nu gevolgd. Het wijst op een goede richting, op een betrouwbare en consistente overheid. Daar zijn we blij mee, maar het zou mooi zijn als Rijswijk ook door haar burgers en haar buurgemeenten gezien wordt als een betrouwbare partner. Die er voor je is en dat de burger vertrouwen terugkrijgt waar dat toepasselijk is en dat de overheid er voor je is als je het moeilijk hebt als Rijswijker of als je hier geland bent. Dat … De voorzitter: Mevrouw Harmsen, u moet afronden. Mevrouw Harmsen: Ja, dank u wel.

Het zou mooi zijn als Rijswijk weer een plaats is waar je weet dat je voor elkaar zorgt in je wijk en dat we schouder aan schouder staan, een groene plek om te genieten met strakke fietspaden en een frisse begroting. Dank u wel. De voorzitter: Heel goed. Dan gaan we verder met de heer El Majjaoui. De Partij voor Gerechtigheid en Rechtvaardigheid.

Pagina 17 van 59

Concept verslag Kaderdebat 5 juli 2022 De heer El Majjaoui: Ja, dank je wel, voorzitter. Nou, hier sta ik dan als fractievoorzitter van de Partij voor Gelijkheid en Rechtvaardigheid. Wie had dat gedacht een paar maanden terug? Ik had toen kunnen kiezen om de politiek helemaal te verlaten of toch op eigen kracht door te gaan en ja hoor, ik besloot door te gaan en dat met behulp van een bataljon aan kanjers die achter mij stonden nog steeds achter deze mooie beweging staan. Dan vraagt men af, een eigen partij alweer? Er zijn toch meerdere partijen? Ook wel meerdere kandidaat-raadsleden die over een behoorlijke bestuurservaring beschikken. Ook raadsleden die financieel boekhoudig de nodige ervaring in huis hebben. Ja, voorzitter, die zijn er en dat ontken ik ook niet en het zijn inderdaad twee belangrijke deskundigheden die als het aan mij ligt als een eis te stellen om zich kandidaat te kunnen stellen voor het raadswerk, maar dit is nu eenmaal zo geregeld in de wet. Maar, het ontbreekt toch aan die ene belangrijke schakel, de verbinder en de boel bij elkaar houden. Voorzitter, naast de genoemde deskundigheden moet er iemand zijn die durft iets te doen tegen tweedeling en polarisatie in de samenleving, maar dit ontbreekt voor een groot deel, voorzitter. Het bewijs is er al.

Kijk bijvoorbeeld naar de toeslagaffaire, etnisch profileren bij verschillende organisaties en zeker ook de overheden en semi-overheden doen hier bewust of onbewust aan mee, voorzitter. Dit zijn niet mijn woorden, maar woorden van onze Rijswijkse inwoners die ik de afgelopen periode heb gesproken. Tijdens mijn campagne heb ik dit ook aan den lijve ondervonden. We hadden een paar posters opgehangen in een aantal winkels. Na een dag of twee bezochten wij de winkels en zagen wij geen enkele poster meer hangen aan de muur. We vroegen de eigenaar van de betreffende winkels hier naar. Zij gaven aan dat door die posters enkele boze klanten op ons afkwamen en we werden, zeiden ze, bedreigd. Ook gaf een aantal klanten aan dat er zolang de posters van die partij in de winkel blijven hangen, zij geen inkopen meer zullen doen in de winkel. De eigenaar koos hiervoor de poster maar te verwijderen, wat ik overigens honderd procent begrijp. Immers gaat het om zijn broodwinning. In twee andere gevallen waren de posters zelfs door de buitenstaanders moedwillig verwijderd. Beide eigenaren van deze winkels gaven ook aan dat er persoon zomaar binnenkwam en deze hardhandig van het raam rukte en de poster scheurde. Ze waren geschrokken van dit voorval en boden mij uiteraard excuses aan. Ook omdat zij niets tegen de man konden doen.

Hier had ik wel aangifte van gedaan wegens vernieling van andermans eigendom. De politie had mij verzocht een verzoeningsgesprek aan te gaan met de veroorzaker alvorens de aangifte wordt opgenomen. Ook tijdens onze campagne werden we regelmatig negatief bejegend. Zo kwam een vrouw op ons af en vroeg om een flyer. Blij overhandigde ik de flyer en wilde nog het verhaal vertellen. Gauw draait ze om, scheurt de flyer in tweeën en gooide het op de grond. Ja, jammer was ik toen geen opsporingsambtenaar, anders had ik haar ook een prent uitgedeeld. Mijn vrouw was hier ook getuige van, wederom. Wederom een vervelend en negatief voorval, voorzitter. Ook werd ik persoonlijk geïntimideerd door een persoon tijdens het bezorgen van de flyers. Met woorden dit is Nederland, een dik kruis door jouw partij. Of woorden van gelijke strekking. Ik was niet erg onder de indruk, voorzitter, want ben veel meer gewend ten tijde van mijn werk als opsporingsambtenaar en ik weiger slachtoffer te spelen, maar hiermee wil ik enkel aangeven hoe het gesteld is met onze mooie samenleving. Ook zelfs via social media was de wens uitgesproken dat onze partij nul zetels binnen zou halen. Ik ben niet tegen concurrentie en onderlinge concurrentie. Het is juist goed en gezond om de dialoog aan te gaan, maar ik ben faliekant tegen misgunning, haat en onverdraagzaamheid.

Enerzijds zou je medelijden kunnen hebben met dit soort mensen. Anderzijds word je boos en verdrietig tegelijk. Niet omdat het mij niets aan doet, want ik red me wel, voorzitter. Intussen heb ik een olifantshuid gebouwd in de loop der jaren en ik laat me echt niet uit het veld slaan, maar de opkomende generatie Nederlanders met een kleur, anders uitziend of andere roots kunnen met een behoorlijke achterstand beginnen in een levensfase. Dus op school wellicht, later op het werk, gepaard gaat met veel vooroordelen. Anno 21e eeuw hebben we nog steeds te maken met ongelijkheid op alle terreinen. Ook de godsdienstvrijheid staat onder druk. Men doet alle moeite om zijn geloof in vrijheid te kunnen belijden, maar er is veel weerstand helaas. Onbegrip en onverdraagzaamheid en dat kan niet en dat snap ik ook niet. En daar wil mijn fractie samen met u iets aan doen. Hetzij via de politiek de kaders wederom Pagina 18 van 59

Concept verslag Kaderdebat 5 juli 2022 te stellen en onze grondwet nogmaals te benadrukken, hetzij in de samenleving het nodige te doen om meer begrip te kweken, respect naar elkaar, verdraagzaamheid en tot verbinding te komen. Immers gaat het om die sociale cohesie. Voorzitter, mijn fractie ontken niet dat er wel degelijk problemen zijn in de samenleving op het gebied van ondermijning, criminaliteit, misbruik van onze verzorgingsstaat, enzovoort, waardoor de leefbaarheid en veiligheid druk komen te staan, maar deze kunnen we alleen bestrijden als we gezamenlijk optrekken en schouder aan schouder staan. Collectief strijdend voor de rechten van een ieder. Iedereen heeft recht op een veilige plek te wonen en te werken en iedereen heeft het recht om godsdienst, zijn godsdienst of levensovertuiging individueel of in gemeenschap met anderen vrij te belijden en daar sta ik onvoorwaardelijk achter. Voorzitter, via deze speech hoop ik mijn ongenoegen te hebben geuit en wil met een schone lei beginnen meehelpen opbouwen aan Rijswijk, waar iedere inwoner thuis voelt en erbij hoort, als ook gelijkwaardig wordt gezien en behandeld. Ja, dit gezien heeft hierin een verbindend leiderschap teneinde de samenleving nog mooier en verdraagzamer te maken, maar dat andere deel bespaar ik voor de tweede termijn, die gaat meer op de inhoud. Dank je wel, voorzitter.

De voorzitter: Dank voor uw bijdrage. Dames en heren, we hebben de eerste termijn van de raad gehad. Ik stel voor om even de benen te strekken voor tien minuten pauze en dan komt het college. Ik heb al gezien dat de woordvoeringschappen netjes zijn verdeeld. Dus het college is volgens mij helemaal klaar voor om uw bijdragen van een reactie te voorzien. Ik schors voor tien minuten. Ik heropen de vergadering en ik heb als dienstmededeling van de orde de mededeling dat de heer Kaffa alsnog niet zal komen vanavond. Dus dat klopt en mijnheer Braam is nog steeds in afwachting. Dus we zitten op dit moment met 29 stemmen, er vanuit gaande dat de heer Braam nog komt. Verder kan ik u mededelen dat door een versnelling in ons vergadertempo de buren is gevraagd om een half uurtje eerder open te gaan. Dus om half zes kunt u bij de buren aan tafel. Dus dat kan nog helpen. Dan gaan we nu naar de eerste termijn van het college. Ik geef graag het woord aan de wethouder financiën, mijnheer Van Damme. De heer Van Damme: Ja, dank, voorzitter en dank voor de inbreng vanuit de raad. In de jaarrekening 2021 is positief afgesloten en ik dank nogmaals de accountant voor de verleende goedkeuring, de Audit-commissie voor de adviezen en daarop heb ik vorige week al aangegeven dat we die adviezen overnemen en de ESGdoelstellingen even temporiseren.

Dus dat wat later in de tijd wegzetten omdat we de boel graag op orde houden en brengen. Dat heeft natuurlijk ook te maken met de macro-economische ontwikkelingen die al door meerdere partijen is gemeld, want het zijn de onzekere omstandigheden, die onderstrepen nogmaals het belang van de financieel gezonde positie van de gemeente, waarbij we dus wendbaar en weerbaar zijn qua financiële huishouding, maar die financiële kengetallen dus, die ontwikkelen zich conform verwachting eigenlijk. Rijswijk ligt dus goed op koers om naar een financieel neutraal profiel te gaan en een aantal jaar geleden, een aantal van u zult het ongetwijfeld nog herinneren, was dat wat risicovoller. Dus nogmaals, de complimenten voor degenen die daar een bijdrage aan hebben geleverd en ik kijk ernaar uit om binnen de gestelde kaders, zoals we dat hebben afgesproken in het coalitieakkoord, daar hard en verstandig aan te werken. Zoals ik al gezegd had, vorige week ook, zeg ik hier nogmaals dat normaal gesproken er een RIB komt over de consequenties, de doorrekening van de meicirculaire. Die is nog niet gereed vanwege die herverdelingsoperatie van het gemeentefonds en die maakt het dermate complex dat heel veel gemeenten nog moeite hebben met die doorrekening en dus ook wat de consequenties zijn voor de begroting 2023.

De reden van die financiële onzekerheden en die verhoudingen tussen Rijk en gemeente, via dat gemeentefonds is ook de reden geweest waarom jaarlijks een stelpost is opgenomen, dus ook tot en met 2024. We bouwen dus voort aan een controleerbare begroting, met inzicht in vrij besteedbare middelen en gebonden middelen en we houden de begroting dus structureel in evenwicht met voldoende risicoreserve. De structurele uitgaven dekken we dus met structurele inkomsten en we hanteren dus een structureel begrotingsoverschot van een Pagina 19 van 59

Concept verslag Kaderdebat 5 juli 2022 half procent en nieuwe uitgaven en bezuinigingen wegen we integraal af bij een begrotingsbehandeling en op hoofdlijnen bij de voorjaarsnota en ook de kadernota. Tekorten compenseren we dus in eerste instantie binnen het beleidsprogramma en meevallers laten we in eerste instantie terugvloeien naar de algemene middelen, zodat de raad dus die integrale afweging mogelijk kan maken. Dan toch de vooruitkijkend even nog naar 2025, die is dus redelijk positief, zoals de stukken laten zien, maar 2026, als het kabinet, Rutte IV is het geloof ik, z’n periode heeft afgerond, dan is het even wat onzeker en is er sprake dus van een ravijn en daar is dus vorige week op het VNG-congres over gesproken en een motie aanvaard dat we met VNG en het Rijk in gesprek gaan om zekerheid te krijgen over structurele financiën. We hopen dat zo rond Prinsjesdag ook te krijgen. Althans, dat is de inzet vanuit de VNG en we rekenen op medewerking vanuit het Rijk op dat punt. Anders begroten, dat vind ik wat ingewikkeld. We zijn op de goede weg, dus laten we die weg gewoon vasthouden en doorzetten en ja, we moeten ons ten alle tijden natuurlijk houden aan de regels van het besluit begroting en verantwoording van het wettelijk kader. Dus ja, in feite is het natuurlijk zo dat we geld reserveren voor wat er nodig is.

Dus dat is ook zo en uw wensen daarin zullen ook worden meegenomen als we met het collegewerkprogramma aan de slag gaan. Dat zijn even wat algemene beschouwingen en beschietingen over de financiële huishouding van de gemeente. Er waren nog een aantal specifieke vragen die ik ook even langsloop en daarom wil ik de fractie van Beter voor Rijswijk bedanken voor de alertheid op de economische zaken of de dienstverlening vanuit, voor ondernemers is natuurlijk een heel belangrijk punt en we zetten met accountmanagement ook in, actief in, op een vroegtijdig contact te hebben, zodat die procedures ook niet onnodig lang duren. Tegelijkertijd moet je niet onverkort vergunningprocedures gaan inkorten, want je moet wel de rechtmatigheid daarvan waarborgen. Dus die procedures zijn er nu eenmaal en die zijn er niet voor niks, maar ik zal daar zeker aandacht voor hebben en als die signalen er zijn dan hoor ik ze graag en dan geef ik ze door aan de accountmanagers die daarvoor ingezet kunnen worden. Ja, en dan nog even over D66, daar ging het over het Huis van de Stad, dat wordt een bruisende ontmoetingsplek waar je terecht kunt voor hulp en advies en waar je talenten kunt ontdekken en kennis kunt opdoen. Ja, ik was heel erg blij met de suggesties die de fractie van D66 deed. Een opendeurendag. Nou, goed, gaan we zeker meenemen.

Moet natuurlijk wel even bespreken met de andere bewoners van het Huis van de Stad en ook even goed kijken hoe de verhouding bijvoorbeeld is met andere evenementen die worden georganiseerd op het terrein, waar verenigingen zich kunnen presenteren. Nou ja en ook de welkom-in-Rijswijkpakketten. Ja, ik heb toen ik zelf in 2006 kwam wonen in Rijswijk, toen kreeg ik een brief, welkom in Rijswijk, maar toen wist ik eigenlijk helemaal niks. Voor het eerst maakte ik kennis met de stad via het Strandwalfestival, maar ik dacht van o, dus er is een scouting en er is een voetbalvereniging. Nou, hartstikke leuk. Dus daar gaan we zeker mee aan de slag. Dus dank daarvoor, in ieder geval en hetzelfde geldt overigens voor de afspraak in Alphen en met de VNG. Ik zal daar in ieder geval Alphen bellen om een werkbezoek in te plannen en dan samen met de betrokken ambtenaren daar te gaan kijken hoe we die dienstverlening in een veilige omgeving en laagdrempelig kunnen organiseren in het Huis van de Stad. Tot slot nog even over de digitale veiligheid. Ja, u noemde daarbij echt van links naar rechts en alles. Ja, alles is belangrijk. Het komt ook terug in het veiligheidsbeleid van de gemeente dat binnenkort uw kant opkomt en tegelijkertijd is er natuurlijk ook aandacht voor ja, het misbruik of de neveneffecten van algoritmegebruik, zoals we dat natuurlijk hebben gezien op landelijk niveau.

Dat willen we natuurlijk ten alle tijden willen voorkomen, dus we zullen zeker in de dienstverlening zorgen dat dat niet tot ongewenste effecten leidt. Dat wat betreft mijn eerste termijn, voorzitter. De voorzitter: Goed. Graag geef ik het woord aan wethouder Bentvelzen. Mevrouw Bentvelzen: Ja, voorzitter, dank en dank aan andere gemeenteraadsleden voor de positieve woorden. In het kader van samenwerken zijn veel fracties die dat hebben gemarkeerd vanavond en ik ben het Pagina 20 van 59

Concept verslag Kaderdebat 5 juli 2022 eens met de heer Weterings die aangaf van joh, laten we dat niet bij woorden houden, maar bij daden. Dus ik pak die handschoen graag op. Dat gezegd hebbende, voorzitter, wil ik graag starten met beantwoording over de vragen die gaan over de buur gezinnen. Dat is een pilot die gestart is in Rijswijk en het gaat goed. De inzet van de dame die hier voor Rijswijk achter zit, dat is Sanne van Dooremaal en die heeft heel erg ingezet op zichzelf kenbaar maken in onze stad, dus die is bij alle samenwerkende organisaties langs geweest, maatschappelijke partners lang geweest, het CNG. Nou, noem ze allemaal maar op. We hebben als pilotafspraken gezegd dat er tien matches gemaakt moeten worden dit jaar. Dan hebben we het over 2022. Er zijn nu twee succesvolle matches gemaakt en onlangs zeven nieuwe vragen zijn erbij gekregen. Het heeft even geduurd voordat de buurtgezinnen gevonden werden in Rijswijk, maar het loopt dus nu aardig op stoom en nu er weer nieuwe vraaggezinnen zijn gaat de coördinator ook weer gericht op zoek naar steungezinnen, want zo werkt dat bij het buurtgezinnenmodel en dat lukt goed via social media. Ze worden momenteel ook aangemeld via de scholen. Buurtgezinnen worden gevonden via Google, Instagram en folders en de aangemelde kinderen die zijn doorverwezen via school, het jeugdteam of de CNG als partners.

Dus het gaat steeds meer leven in Rijswijk en daar zijn wij erg blij mee. Voorzitter, ik blijf graag even bij de jeugdzorg, want ook de fractie van het CDA die gaf aan preventie voor de jeugd is belangrijk, zet daarop in en wat ons betreft mag je daar in de begroting ook wel wat mee doen. Het oud-raadslid Ronald van der Meij, die heeft mij vorig jaar in 2021, volgens mij bij of het kader of het begrotingsdebat, gevraagd joh, zodra de nieuwe gemeenteraad geïnstalleerd is en er een nieuw college zit, ga dan eens breed de discussie aan met de gemeenteraad van waar zijn we nu eigenlijk van en waar willen we van zijn als het gaat om preventie in de jeugdzorg richting onze ouders en kinderen in Rijswijk? Nou, daar wordt hard aan gewerkt momenteel om die discussie voor te bereiden, om dat debat met de gehele gemeenteraad te mogen voeren en dat ook kunnen gaan kijken van joh, waar zijn we van en waar zijn we niet van? Dus waar kan er misschien geld bij en waar moet er misschien wel geld af volgens de gemeenteraad. Voorzitter, dan is mij gevraagd hoe gaan we nou om met die ExpEx. Ik vind het een ontzettend rotwoord, maar het zijn hele belangrijke mensen. Ik vind het ook heel leuk om met hen in gesprek te zijn. Mevrouw Jansen van Wij. Rijswijk die is er ook volgens mij heel erg nauw bij betrokken altijd.

Zodra zij iets organiseerde is zij daar volgens mij altijd bij en wat doen zij nu eigenlijk? Nou, ze doen regionaal mee vanuit Rijswijk gezien,, worden zij ook regionaal mee aan JONG doet mee!. We hebben daarnaast een regionale ouderraad. Die hebben meegedacht, zowel de jongeren als de ouders met de regiovisie, die onlangs uw kant is opgekomen. Daar worden door de experts of door de ervaringsdeskundigen ook bijeenkomsten georganiseerd waar ze zelf thema's aan ophangen, waar ze dan gevraagd dan wel ongevraagd advies ook wel eens uitbrengen en ook in het bovenregionaal expertisenetwerk, dat is ook weer zo'n fantastisch woord, maar dat is tot aan Rotterdam aan toe. Daar ben ik ambassadeur van vanuit de H10, maar tegelijkertijd hebben we daar ook ervaringsdeskundigen, jongeren en ouders die daar ook voorzien van advies en lokaal werken onze ervaringsdeskundigen ook mee aan een jongerenwebsite. Die heet Jong in Rijswijk en dat is in samenwerking met het CNG. Voorzitter, dan had ik nog een vraag van mevrouw Van Nunen als het gaat om de combinatiefunctionaris, want daar is inderdaad wat gevraagd vanuit die brede regeling en de gemeente bepaalt zelf hoe we die uren inzetten en welke werkgevers er voor wordt gekozen. De brede regeling combinatiefunctionarissen is door het Rijk bevroren tot 31 december dit jaar, 2022.

Er is door mijn voorganger, collega-wethouder Johanna Besteman, samen met Trias en het museum nog gesproken over die regeling. Er is ook een gesprek geweest met Haaglanden beweegt!, Trias Museum en de gemeente en er is aangegeven dat die regeling dus loopt tot het einde van het jaar. Dat we hopen dat er snel meer bekend wordt gemaakt over de regeling na 2022 en of die in dezelfde vorm doorgaat, want voorheen was het een cofinanciering, 60 procent tegen 40 procent. We hebben geen idee of dat zo is. Trias en het museum hebben aangegeven zelf wat meer uren te willen voor kunst en cultuur en we hebben vanuit hier toegezegd dat we de ontwikkelingen nauw in de gaten houden en zodra we wat meer weten en meer bekendheid hebben over de nieuwe regeling TBI’s, dat we daar een gesprek met hen over zouden voeren. We weten niet of die regeling Pagina 21 van 59

Concept verslag Kaderdebat 5 juli 2022 dus breder wordt of dat er budget af moet voor bepaalde andere zaken. Voorzitter, dan heb ik nog een vraag gehad van D66, niet onbelangrijk, want die hebben gerefereerd aan de overgang van de kinderopvang peuterspeelzalen naar het onderwijs en er is al een hele hoop gebeurd. Ik ga niet alles daarvan opnoemen, maar er is mij ook gevraagd wat gaan we nu doen en dat is natuurlijk hartstikke belangrijk, wat ga je doen. Wat er in ieder geval op de rol staat, want dat is de vorige collegeperiode al ingezet aan het einde van die periode, dat is het hernieuwen van de resultaatafspraken met de uitvoering van vooren naschoolse educatie voor vroegschoolse educatie en de leeftijd van de peuteropvang gaan we verlagen. Dat is op een gegeven moment naar tweeënhalf jaar getrokken in die Rijswijk. Dat gaan we weer verlagen naar twee jaar. We zijn nog in onderhandeling met de uitvoerende partij en het is de vraag of we dat kunnen organiseren vanaf 1 januari 2023 of dat zij dat niet redden qua uitvoering, want daar moeten ze ook mensen voor hebben en ook daarin is weer een tekort.

Dus het wordt of 1 januari en dat hoop ik heel erg en anders wordt het 1 augustus 2023 en ik moet zeggen, bij het laatste bestuurlijk overleg, dat ik vorige week donderdag had, in aanloop van het forum over de kadercyclus, heb ik een gesprek gehad met het primair onderwijs, voortgezet onderwijs, maar daar was ook de kinderopvang netjes aanwezig, zoals altijd en daar worden ook plannen gemaakt in de samenwerking van hoe kunnen we nou die signalen of de dossiers die eigenlijk op zijn gebouwd van nul tot vier jaar, hoe kunnen we daar beter gebruik van maken? Dus ze zijn er ook zelf hard mee aan de slag om nog meer efficiënt te werken in het belang van het kind en de ouders. Voorzitter, dan rest mij nog een vraag, ik wilde bijna afronden, maar het is de Marimbahal. Daar is mij gezegd wanneer kan de raad hier nu een besluit over nemen. Nou, er liggen een aantal zaken voor. Er wordt een sporthal gebouwd bij de Steenvoordeschool. Er wordt een sportzaal of hal gebouwd hier bij Pasgeld, bij een nieuwe school die daar komt. Dat wordt meegenomen samen met het onderzoek wat al eerder gedaan is. Ik hoop alles bij elkaar een voorstel af te kunnen ronden voor de begrotingsraad van november, waarin we ook de financiële consequenties zouden moeten opnemen in de begroting. Ik ga daar geen toezegging op doen, maar ik ga daar wel heel hard mijn best voor doen.

Voorzitter, dat was mijn eerste termijn. De heer Kruger: Voorzitter. De voorzitter: Ja, wie vraagt daar wat? De heer Kruger: Dat ben ik. De voorzitter: De heer Weterings. De heer Kruger: Nee. De voorzitter: Nee? De heer Kruger: Die zit een stuk terug en die ziet er anders uit. Een beetje boers, maar goed, dat even terzijde. Ik had aan de wethouder gevraagd en anders moet ik eerst eens op terugkomen, vorig jaar hebben we gevraagd om dus ook jongeren van zestien jaar, om daar een experiment mee te beginnen, om die in te schrijven voor een woning. Daar heb ik geen reactie op vernomen. Mevrouw Bentvelzen: Voorzitter, dat klopt, want ik ben geen wethouder die gaat over wonen en dat valt onder de portefeuille Volkshuisvesting bij mijn collega Van Malsen, dus die pakt die vraag zo mee. De heer Kruger: Oké. Het heeft ook iets met zorg te maken, maar dan ben ik zeer benieuwd. Dank u.

Pagina 22 van 59

Concept verslag Kaderdebat 5 juli 2022 De voorzitter: Dat is het antwoord. We gaan verder met wethouder Van de Laar. De heer Van de Laar: Voorzitter, dank u wel. De eerste vraag van BVR, wanneer komt de laadpalenbeleid. Dat is moet ik eigenlijk direct na de zomer naar u toesturen of in ieder geval dus in het najaar, dat we ook de eerste beeldvormende sessie zouden kunnen organiseren. GroenLinks vraagt om een analyse van de knelpunten die ontstaan en vooral eigenlijk de maatregelen neem ik aan dan van de groei van Rijswijk. Daar zijn we mee bezig, ik noem dat programma stadsontwikkeling en ook dat wil ik na de zomer, dus wel voor december nog, met u delen, zodat we kunnen kijken van ja, op alle mogelijke manieren, van verkeer, van groen, van voorzieningen, waar staan we en waar hebben we nog meer behoefte aan en wat moeten we oplossen, welke knelpunten en mogelijk dat we daar dan een langetermijn investeringsagenda ook op kunnen baseren, maar dat is dus iets wat we in het najaar met elkaar gaan bespreken. Wij. heeft het over participatie. Participatie, heel belangrijk. We hebben afgesproken in het coalitieakkoord dat er een nieuwe participatieverordening komt. Ik vind het primair belangrijk om de kwaliteit van het beleid en het product dat we als overheid leveren, om dat omhoog te krijgen.

Als je vraagt aan de gebruiker voor wie het beleid maakt, hoe moeten we dat maken, wat voor een doel moet het hebben. Daar kan de kwaliteit alleen maar mee omhoog gaan. Daarnaast doet het ook iets met het eigenaarschap van inwoners over hun eigen leefomgeving. Dat vind ik primair heel belangrijk. Gewoon belangrijkste spin off daarvan is ook wel draagvlak en vertrouwen in de overheid. Daar kan je ook op met participatie een heel sterke slag mee slaan, is mijn overtuiging, maar ook daar gaan we dan met elkaar over hebben moment dat we die participatie verordening in de loop van het jaar gaan maken. Dat zal niet in het najaar op de agenda staan, omdat dat wat breder aangevlogen worden ook en dat moeten we afstemmen hoe we dat doen in combinatie met de invoering van de Omgevingswet. Waar ik nu wel aan het kijken ben of het bestaande loket stadskracht, waar ook financiële middelen achter zitten waar je een aanvraag kunnen doen om iets te organiseren in de wijk, of we dat kunnen integreren met het nieuwe platform Samen Rijswijk, het participatieplatform, waarmee je dus initiatieven uit de samenleving wel op die manier ook financieel kunt ondersteunen. Ten aanzien van mobiliteit is de vraag moeten we niet eerst bepalen hoe we met zijn allen van a naar b komen, voordat we met bijvoorbeeld woningbouwontwikkeling verder gaan. Tenminste, zo heb ik de opmerking geïnterpreteerd.

Ja, ik zeg dat is iets wat echt tegelijkertijd moeten optrekken. We kunnen niet wachten op de mobiliteitstransitie voordat we onze stad gaan herstructureren, want die vraag doet zich nu voor. Het is natuurlijk een mobiliteitstransitie op een vrij dynamisch geheel. De Wij.-wethouder vorig jaar heeft een heel ambitieus programma neergelegd, Stomp geïntroduceerd, primair alle aandacht voor stappen en voor fietsen. Nou, uw raad heeft dat omhelst en we zullen dat moeten gaan uitwerken in een concreet uitvoeringsprogramma, waarin we hebben die legacy, zal ik maar zeggen, ook vorm dan gaan geven, zodat we en dat staat bovenaan, wat ook in het coalitieakkoord staat, bereikbaarheid en verkeersveiligheid gewaarborgd wordt. En Right to Challenge, D66 en de participatie, wat ook genoemd werd door Wij., is iets wat al mogelijk is. Bijvoorbeeld het landschapspark van Pasgeld Oost zou je ook kunnen zien als een soort van Right to Challenge, hebben ze ook ruimte voor gekregen en daar is heel serieus naar gekeken. Nou, op het moment dat er zoiets is, het wordt door u gepresenteerd en u maakt dan een keuze. Als je heel principieel ernaar kijkt weet ik niet of … Het stelt ook de overheid zo tegenover de burgers of inwoners versus de overheid, Right to Challenge.

Dan heb ik liever zo'n situatie zoals bijvoorbeeld gisteravond aan de Geestbrugweg, waar we daar met dertig man aan drie tafeltjes zitten, samen met een verkeerskundige, samen met de projectleider, samen met de omgevingsmanager. Kijken hoe we een hele goede inrichting maken van die Geestbrugweg. Want het is ongelooflijk moeilijk, ook voor inwoners juist om met alle CLW-normen en et cetera, om daar soep van te maken, om het maar zo te zeggen. Dus ik sta veel meer voor dat cocreatieproces, zou je kunnen zeggen. Waarbij de overheid omdat het zo technisch is daar wel in de lead is en faciliterend aan het oplossen van de vraagstukken en de problemen die de inwoners ervaren. Ten aanzien van mobiliteit, een toezegging, dat was een hele brede vraag over belijning in de Plaspoelpolder, Pagina 23 van 59

Concept verslag Kaderdebat 5 juli 2022 veiligheid kruispunt, asfalteren. Nou ja, als ik het mag interpreteren dat we staan voor die bereikbaarheid en verkeersveiligheid, kan ik natuurlijk toezeggen dat we daar hard aan gaan werken de komende vier jaar. Als het specifiek gaat over de metropolitane routes en de sterfietsroutes, die ChristenUnie ook aanstipt, zeg ik ja, daar gaan we absoluut werk van maken, ook binnen de MRDH die daar financiën ter beschikking voor stelt. Dan zijn we al begonnen natuurlijk met de Steenlaan, waar een belangrijke aanleiding was om daar een metropolitane fietsroute geasfalteerd en wel te verbeteren en dat geldt voor alle hoofdroutes. Dan kijk ik naar de ChristenUnie. In principe zijn al die hoofdroutes geasfalteerd en als die opnieuw worden aangelegd worden die op die manier ook aangelegd, maar je hebt ook wel eens een fietsweg en dat blijkt dan een ventweg te zijn of bijvoorbeeld de fietsstraat. Die zijn niet altijd geasfalteerd, daar moet ik u gelijk in geven. De VVD had het ook over de Geestbrugweg, waar vanavond overigens voor de volledigheid de CID een avond heeft georganiseerd, een projectorganisatie over de tram die in de voorstellen staan van de projectorganisatie. Er is een enorme verkeersdruk op dat punt, er komen heel veel dingen samen. Over de Haagweg, vanaf de A4 naar Den Haag.

De herinrichting van de Geestbrugweg, de herinrichting van de Lindelaan. De eenrichtingsverkeer van de Herenstraat en dat culmineert allemaal samen op dat kruispunt en daar is dus ongelooflijk veel aan de hand en ook gisteravond bleek dat er inwoners, die toch ook technisch gespecialiseerd blijken te zijn, niet alleen zomaar mooie ideeën hebben, maar ook heel erg onderbouwd nagedacht en ik denk dat we ook gebruik moeten maken van die kennis die er is. Quick wins is niet altijd even quick of gepercipieerd wat mogelijk snel zou kunnen zijn, maar dat we daar serieus naar kijken om de druk op die wegen te verminderen door allerlei … Door de herinrichting daarvan. Dat zijn allerlei verschillende projecten, maar ze worden wel vanuit één visie vormgegeven en die visie die komt hier vanuit het stadhuis. Het CDA, over het Huis te Landelaan. Ik heb in de pauze nog even gevraagd wat bedoelde u nu precies? Nou, de kruising met de Huis te Landelaan en de Van Vredenburchweg, waarop de ChristenUnie van zegt ja, dat moet echt aangepakt worden, want dat is een hele onveilige situatie. Daar gebeuren ongelukken en daar staan juist geen stoplichten en de vraag van het CDA is kun je daar niet juist stoplichten zetten en dan misschien intelligente stoplichten, dat je niet altijd hoeft stil te staan.

De eerste gedachte is om niet direct naar het instrument stoplichten te grijpen, maar waar mogelijk een versmalling van de weg of verkeersdrempels, maar ik zeg in ieder geval toe dat we naar de verkeersveiligheid gaan kijken en dat kunnen we mogelijk in gezamenlijkheid doen. Dan over de intelligente verkeersregelinstallaties op de Burgemeester Elsenlaan bij het Havenkwartier. Die zijn toegezegd in Q3 en dat gaat dus nu beginnen om die te gaan in te voeren. Dan heb ik geloof ik alle vragen beantwoord, ook van de ChristenUnie en anderen. Dan houdt het even … De heer Van Enk: Voorzitter. Even nog ter interruptie. De heer Van de Laar: Dank u wel. De voorzitter: Mijnheer Van Enk. De heer Van Enk: Ik weet toch bijna zeker dat het Q3 vorig jaar was dat u dat had toegezegd, want we hebben dat Havenkwartier besproken in het begin van vorig jaar en toen zou het in datzelfde kalenderjaar worden mee ingevoerd, om te zien hoe dat zou uitpakken, voordat we daar gaan bouwen. De heer Van de Laar: Ik geloof het niet, want volgens mij was toen ook al de discussie dat dat echt nog wel even zou duren, dat het in de loop van dit jaar zou gebeuren en kijk, men is wel begonnen met de sloop, maar nog niet zozeer met de bouw, omdat de planning daar nog redelijk ver van vooruit ligt, maar ik ga er in de pauze nog even na. De strekking is helder, die moeten daar komen.

Pagina 24 van 59

Concept verslag Kaderdebat 5 juli 2022 De heer Van Enk: Ja, voorzitter, bij interruptie nogmaals. Het is natuurlijk zo dat het afgelopen jaar, kijk nu wordt het vakantie, maar dat er gewoon dagelijks lange file staan vanaf de Plaspoelpolder, vanaf de snelweg tot in Den Haag, door heel Rijswijk. Het zou wat dat betreft echt geen luxe zijn om ze meteen in te voeren. Als het dan gaat helpen, want dat is het verhaal wat hebben gehoord en ik moet het nog zien. De voorzitter: De wethouder heeft het goed begrepen. Zullen we even verder met … De heer Van Dam: voorzitter? De voorzitter: Ja? De heer Van Dam: Ter interruptie, hierzo. De voorzitter: Ja, mijnheer Van Dam. De heer Van Dam: Ja, ik had nog twee vragen openstaan, eentje ik zou graag een reflectie willen over de wijkbudgetten en of u in gesprek gaat met de MRDH om enigszins nog invloed te krijgen over de verdwijnende trams of openbaar vervoer. Bedankt. De heer Van de Laar: Voorzitter, ik neem het woord en inderdaad, mijn excuus voor de heer Van Dam. Dat klopt en u had ook nog een vraag gesteld over de stationsuitgang, die stond op een andere pagina. Op dit moment, wat ik vorige week ook in het forum heb toegelicht, is dat niet aan de orde of één van die stations of ingangen gaan sluiten, maar het is wel een gedachte en daar zijn we over aan het in gesprek met ProRail.

Samen met de MRDH handelingsperspectieven opstellen die we voorleggen aan de raad van wat kunnen we nou gaan doen met dat station, maar dat is absoluut ook een grote vraag met financiële consequenties. Daar hebben we het ook over gehad in relatie tot het Kesslerpark en die financiële consequenties moeten te zijner tijd in de begroting worden verwerkt, maar daar weten we nu nog helemaal niet van, ook niet wat ProRail voor een rol gaat spelen in wat daar financieel opgelost moet worden. Dus dat kunnen we nu ook nog niet verwerken. Ten aanzien van de MRDH. Ja, daar gaan we ons zeker ons best voor doen om zo min mogelijk haltes te laten sluiten in Rijswijk en idealiter de haltes die gesloten zijn gewoon terug te laten komen. Daarvoor kijken we dus ook naar het kabinet voor een vangnet, wat nodig zou moeten zijn in de tussentijd totdat de vervoersaantallen weer bereikt worden en daar bedoel ik dus de aantallen mensen die met het openbaar vervoer gaan en dat is een oproep eigenlijk ook aan iedereen, ging je met het openbaar vervoer, ga weer terug met het openbaar vervoer, want dat is het beste middel eigenlijk om daar een oplossing voor te vinden.

En de wijkbudgetten heb ik, deels zat dat in mijn antwoord ten aanzien van de particuliere initiatieven in de wijk, waar vanuit een loket stadskracht al wat financiële ruimte achter zit en die willen we blijven faciliteren, mogelijk financieel uitbreiden. Dat zal dan bij de begroting terugkomen en dan mogelijk in het integreren of het samenvoegen van een loket stadskracht en het participatieplatform Samen Rijswijk. Ik weet niet of dat voor de komende begroting nog gaat lukken, maar dat zou wel mooi zijn, voorzitter. De voorzitter: Oké, we gaan verder met wethouder Wit. De heer Wit: Ja, dank u wel, voorzitter. Dank aan de raad voor de mooie woorden en de kritische woorden. Even beginnend bij Beter voor Rijswijk, de heer Kruger gaf aan dat goed te zien was dat de openbare ruimte er al een stuk beter uitzag en ik moet zeggen dat het mij heel goed doet om dat we horen ook. Ik ben afgelopen week of twee weken geleden, op de werf geweest en buiten het feit dat hier binnen deze muren heel hard Pagina 25 van 59

Concept verslag Kaderdebat 5 juli 2022 gewerkt wordt, wordt er op de werf zo mogelijk nog harder gewerkt. Was goed om te zien dat mensen die daar werken in groen beheer, stadsreiniging, echt met heel veel passie en gedrevenheid aan het werk gaan en dat zien we gelukkig nu terug in de openbare ruimte. Specifiek vragen van Beter voor Rijswijk ging over de fontein. Ja, die fontein, dat is een lang verhaal geweest. Dus als het goed is wordt deze week door Stedin een meter geplaatst en dan kan de fontein worden aangesloten. Dus er wordt dan eerst proefgedraaid en als dat allemaal goed loopt, laten we hopen dat het goed gaat, dan kan die ook geopend worden. Dus dat op dat punt. Dan gaan we verder naar, even kijken, Rijswijks Belang had een vraag aan mij, of een aantal vragen aan mij. Nee, eigenlijk één vraag. De huisartsen, hoe gaan we daarmee om, het tekort aan huisartsen? Ja, we voldoen momenteel net aan de hoeveelheid huisartsen die er momenteel in Rijswijk zijn. De capaciteit van de huisartsenzorg is net toereikend, maar we hebben er ook altijd wel gezegd dat de gemeente de huisartsen wil bijstaan in de zoektocht naar passende praktijkruimte in het werkgebied. Dus daarin willen wij wel faciliterend zijn, dus we zijn absoluut geen opdrachtgever, maar we helpen ze daarbij wel. We bieden ook locaties aan.

Ja, die worden niet altijd even enthousiast ontvangen, maar we zoeken zeker naar oplossingen daarvoor. Even kijken hoor, gaan we naar Wij. Rijswijk, had een aantal vragen gesteld, waaronder over de landgoederenzone. Ja, de landgoederenzone fase twee, momenteel is nog niet gebudgetteerd. Fase één zijn we nu mee bezig. We gaan pas in 2024 met fase twee verder, dus voorlopig is dat ook niet direct aan de orde, maar daar moeten we dus nog goed naar kijken hoe we dat gaan aanpakken. De jongerenontmoetingsplaats. Ja, we hadden in het verleden de nota speelbeleid. Hebben we in het verleden geld gereserveerd voor een jongerenontmoetingsplaats. Naar aanleiding van de motie in deze zelfde raad is dit dus ook geschrapt en is dit toegevoegd aan het budget voor de skatebaan. Dus ja, daarmee kan ik alleen maar constateren dat er geen budget momenteel is voor een jongerenontmoetingsplaats. Ik snap wel de noodzaak en de vraag die er ligt. Dus we zullen hier wel in het collegewerkprogramma naar kijken wat de mogelijkheden zijn om hier iets mee te doen, maar daar kan ik u nu even geen toezegging voordoen. Dat is wel jammer. De inclusieve speeltuin, dat is een ambitie die uit de nota speelbeleid komt en die uitwerking is zeker niet alleen maar een inclusieve wipkip. Dat gaat al iets verder.

We hebben met … Wethouder Besteman heeft volgens mij twee weken geleden in haar laatste week nog de Sutu-muur geopend, wat ook een onderdeel is van deze ambitie. Ja en als wij een extra impuls zouden hebben, dan zouden we de ambitie inderdaad, inclusief spelen, wat op meerdere plekken en sneller kunnen realiseren. Ja, dat begrijp ik ook en die vraag begrijp ik dus ook. We zullen daar naar kijken, we hebben het onderdeel opgenomen in het coalitieakkoord en dat zullen we uit moeten werken. Wederom in het collegewerkprogramma. Ja, ik kan het ook niet mooier maken dan het is. Even kijken hoor, of ik verder nog vragen gemist heb. Nee, ik geloof het niet, voorzitter, dus geef ik het woord aan u terug. De voorzitter: Mevrouw Van Nunen. Mevrouw Van Nunen heeft nog een vraag. De heer Wit: Mevrouw Van Nunen. Mevrouw Van Nunen: Ik had nog een vraag gesteld die eigenlijk al vorig jaar bij de begroting is toegezegd. Rondom, ik weet niet of dat nu in een andere portefeuille valt, maar ik dacht dat dat bij de heer Wit, bij wethouder Wit terechtkwam, over duurzame energie voor woningen, voor alle inkomensgroepen. Een toezegging van het vorige college. De heer Wit: Ja, voorzitter, daar heeft mevrouw Van Nunen helemaal gelijk in. Er werken momenteel, dat is inderdaad de motie die ook door GroenLinks mede is ondertekend.

We werken aan een collegevoorstel en een raadsinformatiebrief over de besteding van die middelen. Dat voorstel zal na het reces, ik denk in september zo'n beetje, aan het college worden voorgelegd en met die raadsinformatiebrief kunnen we dan Pagina 26 van 59

Concept verslag Kaderdebat 5 juli 2022 tegemoetkomen aan het verzoek in de motie om de raad in het najaar van 22 te informeren over de aanpak van die gerichte ondersteuning van huishoudens die moeite hebben met verduurzaming. Dus ik hoop dat dat voldoende antwoord is op uw vraag. De voorzitter: Ja, waarvan akte. Gaan we verder met het volgende collegelid. Dat is wethouder Van Malsen. Gaat uw gang. De heer Van Malsen: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik heb voor het gemak de vragen die ik heb ontvangen even in drie categorieën opgedeeld, namelijk volkshuisvesting, armoedebestrijding en welzijn. Nou, om maar te beginnen met volkshuisvesting. In willekeurige volgorde de vraag van GroenLinks over de huisvestingsverordening, opkoopbescherming en zelfbewoningsplicht. Daar wordt op dit moment hard aan gewerkt en het streven is om die eind dit jaar, begin volgend jaar met uw raad te bespreken. Dan voor wat betreft het flexwonen. Er zijn een aantal locaties die we ook oog hebben voor wat betreft flexwonen. De voormalige AZC locatie, de locatie aan de Polakweg. Ook daar worden op dit moment hele goede stappen gezet om dat verder te ontwikkelen en dat zal ook na het reces en volgend jaar verder besproken worden. Voor wat betreft de motie over het verlagen van de inschrijfleeftijd voor woningnet Haaglanden.

Dit is besproken aan de bestuurlijke tafel wonen in Haaglanden, met alle andere gemeenten en daar werd het afgeraden om dit in te voeren, omdat dit in principe de lijst woningzoekenden alleen maar langer maakt en het per saldo dus voor jongeren eigenlijk helemaal niks oplevert in de verkorting voor de wachttijd voor een huurwoning. Het blijkt ook dat deze leeftijdsgroep, dus jongeren van rond de achttien, zich helemaal niet zo massaal inschrijven voor deze woningen. Dus wellicht dat daar een ander instrument zoals een campagne en wat bewustwording effectiever is. Dan voor wat betreft niet zozeer vragen, maar opmerkingen van Rijswijks Belang over onderhoud van sociale huurwoningen versus het bouwen van een nieuwe sociale huurwoningen. Nou, wat ik begrepen heb van de corporaties is dat het onderhoud en de renovaties van de sociale huurwoningen zeer goed verloopt en ook in het kader van de vorige vragen is het natuurlijk nog steeds ontzettend nodig dat we meer woningen realiseren in de segmenten waar dat hard nodig is, zo ook tot de 750 euro per maand. Dat als bruggetje naar de vragen van ook GroenLinks en de Partij van de Arbeid, waar komen die woningen dan vandaan? Er zijn een aantal projecten die al, waar we al onderweg zijn natuurlijk en ik pak even wat andere zaken erbij, de informatie komt voor mij van allerlei kanalen. Ik voel me echt een soort octopus op dit moment.

Dus aan de Godfried Bomansstraat. In RijswijkBuiten wordt op dit moment van alles gerealiseerd in de sociale huursector. Te Werve Oost is natuurlijk een locatie waar de komende tijd denk ik heel veel aandacht voor zal zijn voor hoe we daar verder mee gaan, want dat is in ontwikkeling en we zijn in algemene zin bezig met een scan waaruit zal blijken waar verder nog meer sociale huurwoningen te realiseren zijn en dat is iets wat nog gaande is, dus dat is absoluut een punt waarmee we hard bezig zijn. Dan voor wat betreft armoedebestrijding. Er werd gevraagd naar de aanpak energiearmoede. Nou, er zijn een aantal zaken die al geïmplementeerd zijn de afgelopen maanden. Het merendeel van de minimagezinnen heeft inmiddels die eenmalige energietoeslag van achthonderd euro ontvangen en dan gaat het om 1657 toekenningen. Er is een energiebespaarspreekuur in het leven geroepen. Er is de mogelijkheid voor Rijswijkers om een cadeaubon van 80 euro te krijgen voor energiebesparende middelen. Dat geeft … Nou, dat neemt niet weg dat voor sommige huishoudens die middelen en die maatregelen ontoereikend zullen zijn. Voor deze huishoudens is er de bijzondere bijstand en kan men zich melden bij het financieel servicepunt.

Uiteraard moeten we wel kijken, blijven kijken of we de doelgroepen blijven bereiken en in hoeverre iedereen hierin meegenomen wordt en ook in het kader daarvan dank ik mevrouw Van Nunen voor haar scherpte op de jaarstukken en de reservering van acht ton die we beogen voor armoedebeleid. Ik denk dat dat een goed startpunt is ook voor het collegewerkprogramma om onze visie op armoedebestrijding daarin verder uit te werken. Ik zit even te kijken. Dan op het gebied van welzijn, we zagen de motie van Wij. Rijswijk over de sociale kaart voorbij komen. Pagina 27 van 59

Concept verslag Kaderdebat 5 juli 2022 Hartstikke mooi ding, ook breed gesteund door meerdere partijen in de raad. Nou ja, word ik blij van. Het … Even kijken, zijn er nog dingen … O ja, de MKBH-brede welzijnsnota, hoe zit het daarmee? Dat is … Dan moet ik weer even terug naar een ander overzichtje. Nou ja, men was van mening dat het een te zwaar instrument is om dat alleen maar op de brede welzijnsnota toe te passen en dat dat iets is wat we op het gehele sociale domein zullen moeten doen. Daarbij wil ik nog wel even nogmaals zeggen, net als dat ik tijdens het forum ook al deed, dat de uitvoeringsagenda welzijn dit jaar afloopt en opnieuw vastgesteld moet worden voor de komende periode, dus daar gaan we ook mede in het collegewerkprogramma en hopelijk ook met uw raad hard voor aan de slag. Ben ik er dan doorheen? Ik heb nog iets staan over financieel kwetsbare ouderen en artikel 44-vragen die daarover gesteld zijn. Die zijn nog onderweg, de antwoorden daarop en dan heb ik volgens mij alles wat op mijn lijstje staat gehad, los van het feit dat ik nog eventjes een kleine reflectie wilde doen op de woorden in algemene zin iedereen gezegd zijn. Ik hoorde mevrouw Harmsen van de ChristenUnie het hebben over onder andere een betrouwbare partner zijn als bestuur. Het CDA, de heer Van Enk had het over elkaar weer leren kennen. Mijnheer El Majjaoui van de PGenR had het over verbinden.

De heer Weterings over het vertrouwen terugwinnen. Ik kijk ernaar uit om en ik denk dat ik, ik hoop dat ik voor de rest van het college spreek, ik kijk er naar uit komende tijd samen met u de handen ineen te slaan deze zaken de komende vier jaar te bereiken en dat we het samenspel tussen u en ons en de ambtelijke organisatie in Rijswijk zo goed mogelijk tot stand kunnen brengen en tot slot, net als de heer Sleddering, heb ik ook een aantal persoonlijke helden, dus ik wil mijn betoog afsluiten, dat is het voordeel van als laatste in het rijtje zitten, het ook afsluiten met een citaat van één van mijn persoonlijke helden. Inmiddels ook een oud-collega-bestuurder, een voormalig gouverneur van de Amerikaanse staat Californië, die zei en het vertaalt een beetje slecht, maar je kunt de ladder van succes niet beklimmen met je handen in je zakken en daar wil ik het voor mijn eerste termijn bij laten, voorzitter. De heer Van Dam: Voorzitter? De voorzitter: Er is een vraag. Was dat nou Arnold Schwarzenegger? De heer Van Malsen: Ja, dat was Arnold Schwarzenegger. De voorzitter: Had ik het toch goed. Mijnheer Van Dam. De heer Van Dam: Ja, sorry om dan roet in het eten te gooien van die mooie afsluiting, maar ik word ook blij van dat u blij van wordt, dat onze motie is ingediend, maar ik vroeg me af of u hem dan overneemt of wat dat betekent. De voorzitter: Wethouder.

De heer Van Malsen: Ik zou hem graag in stemming willen laten brengen. O, nou, ik zou u graag willen verzoeken om hem dan in stemming te laten brengen. De voorzitter: Mijnheer Van Dam. De heer Van Dam: Oké, dan gaan we dat doen. Bedankt. De voorzitter: Oké. Alle portefeuillehouders zijn geweest. Dan komt de burgemeester nog even kort of gaan we nu wat doen? Ja, dat dacht ik ook, ik dacht tweede termijn. Mevrouw Woudstra.