concept-verslag Gemeente Rijswijk Forum Stad 5 oktober 2023

Is dat inclusief de bewoners die er nu al zitten of is dat alleen voor de nieuwe bewoners? De voorzitter: Wethouder. Wethouder de heer Van de Laar: Het is voor alle, de bewoners die er nu zitten buiten een projectgebied, daar geldt dat niet voor, die hebben gewoon de eigen parkeergarage of parkeerplekken en normen, et cetera, die daarbij horen dus dat blijft zo. Het is voor alle nieuwe bewoners inderdaad. Even kijken, dan De Broodfabriek. De hoeveelheid sociaal willen wij ook in ieder geval bij dit project gelijk houden en daarom hebben we die harde afspraak gemaakt dat dat gecompenseerd wordt in De Broodfabriek zodat wij daar in Te Werve Oost een gemengde wijk van kunnen maken en De Broodfabriek wordt dat dan ook. Dat is dan het minimumaantal zou ik zeggen want we willen, we hebben een agenda waarbij we 30 procent percentage willen behouden dus dan zal er meer gebouwd sociaal moeten worden in De Broodfabriek. De doelen, GroenLinks met betrekking tot sociaal heb ik net iets over gezegd, maar ook van gemengde wijken. Dat herkent u hopelijk ook in mijn verhaal. De voorzitter: Ik ga u toch nog een keer onderbreken. Excuus. De heer Braam heeft een vraag. De heer Braam (BVR): Voorzitter, dank u wel. Eigenlijk twee vragen.

De eerste is, het aantal parkeerplaatsen neemt dat toe of blijft dat hetzelfde? De tweede vraag die openblijft, dat gaat over De Broodfabriek, heb ik nadrukkelijk gevraagd, wanneer ligt een ontwikkeling in de planning? De voorzitter: Wethouder. Wethouder de heer Van de Laar: In absolute aantallen nemen de parkeerplaatsen toe en in De Broodfabriek, daar zijn we nog over in gesprek met Synchroon. Synchroon wil natuurlijk ontzettend graag dat we daar heel snel mee aan de slag gaan. Maar dan kijk ik ook naar wat eerder de heer Van Enk zei, we moeten prioriteren op basis van capaciteit. Maar we hebben het al een stuk naar voren gehaald dan wat oorspronkelijk ons idee was, dat we nu in 2024 beginnen met de gesprekken over die ontwikkeling. We hebben zelfs een subsidie gekregen van ministerie van BZK om daar nu meteen mee aan de slag te gaan maar dan moeten wij organisatorisch op het stadhuis nog even bekijken hoe we dat doen. Maar de urgentie is er, zowel vanuit Rijswijk Wonen, die absoluut natuurlijk willen dat wij onze afspraken nakomen, als Synchroon die daar wil

ontwikkelen. Strakke planning, dat was, heb ik denk ik al een antwoord op gegeven. In het voorstel staat ook één en ander over de groene en de klimaatadaptieve wijk, wat het natuurlijk moet zijn, niet alleen qua bomen die daar staan maar ook qua energieneutraliteit. De ondergrondse parkeergarage, die is er dus nu niet. VVD, we geven prioriteit aan voetgangers en fietsers. Nou, dat is dat leefbaarheidsverhaal, maar dus ook heel veel ruimte voor meer auto’s zelfs. En geen vergunning, hoe zit dat? Nou, we hebben bij meerdere nieuwbouwprojecten spreken wij af van, ja, er komt geen vergunning omdat dat anders een druk op zou leveren voor de rest van de wijk. Je moet gebruikmaken van de faciliteiten die daar worden gegaan. Vraag is wel nog, hoe gaan we om met de bezoekersvergunningen? Hebben we daar, dat willen we eigenlijk voor een deel ondergronds oplossen en een deel op straat. Maar dat is dus nog even puzzelen, daar ziet u in het bestemmingsplan denk ik uiteindelijk het definitieve hoe het zit. Financiën. Dit is het ontwikkelkader. Dat is dus nog niet helemaal uitgekristalliseerd hoe het zit met de financiën. Richting een bestemmingsplan moet dat wel het geval zijn. We zijn nu in gesprek over wie welke kosten moet dragen. Meestal gaan we ervan uit dat ontwikkelaars eigenlijk alle bovenplanse kosten dragen van zo'n ontwikkeling.

Het is hier echter ook een maatschappelijk doel, namelijk sociale woningbouw, vernieuwing van sociale woningbouw. Dus dan is de vraag, moeten we daar keihard spelen dat we daar zelf geen kosten aan hebben? We hebben ook, het zat al in onze planning dat de Karel Doormanlaan in zijn geheel heringericht zou worden vanwege de wortelopdruk van de bomen, et cetera, en de stoepen die zijn, die voldoen echt niet meer aan de norm. Daarom hebben we fase 1 gehad maar fase 1 bleek zo duur dat dat budget wat oorspronkelijk geraamd was vrijwel helemaal is opgesoupeerd en dat er nu voor fase 2 Karel Doormanlaan minder overblijft. Mocht het hele project niet doorgaan, maar even theoretisch hoop ik, dan moet de Karel Doormanlaan toch worden opgeknapt. Moeten we toch ook een budget vrijmaken. Dus, nou ja, binnen die kaders zijn wij op zoek naar een oplossing en dat gaat dus tussen het vinden van een balans tussen de maatschappelijke doelen, de verouderde stad en goed zijn voor onze eigen portemonnee die onder druk staat. Dus dat ten aanzien van het kostenverhaal, dat waren de vragen, de beantwoording van een aantal. Daar laat ik het voor nu even bij, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel voor de uitgebreide beantwoording. Zijn er nog vragen of opmerkingen in de tweede termijn? Ik kijk even. De heer Van Enk.

De heer Van Enk (CDA): Ja, voorzitter, om met het laatste punt te beginnen wat de wethouder net noemde, de financiën. Ik had een vraag gesteld over de waardebepaling. Er worden gronden uitgeruild en onderling doorverkocht. Als je dat doet op basis van een nieuwe bestemming dan zou Synchroon waarschijnlijk een heleboel hebben af te rekenen met bijvoorbeeld Rijswijk Wonen. Nou, dan zou ik zeggen, dan komt daar de financiële dekking van tafel die bovenwijkse voorzieningen. Dan is het duidelijk dat de gemeente nu geen krediet heeft maar straks ook geen krediet. Ik denk dat we straks bij de begrotingsbehandelingen geen mooie financiële verrassingen ons te wachten staan. Eerder dat we een aantal bezuinigingen moeten gaan plegen. Dus als de planning daarvan af zou hangen, en zeker op de korte termijn dat we nu een bestemmingsplan over twee maanden al in de raad moeten hebben, dan denk ik dat de wethouder het antwoord eigenlijk al wel weet. Dat dan, dan gaat dit of wel of niet door maar zonder gemeentelijke financiën, zonder gemeentelijke kredieten. Dat is ook denk ik een zorg van de corporatie zelf om dat met de projectontwikkelaar voldoende af te spreken. Want het gaat over de leefbaarheid van een wijk waar de corporatie tot in lengte van jaren nog huurders heeft wonen die daar met genoegen moeten kunnen blijven wonen en hun huur moeten gaan betalen. Dus daar is een groot belang.

En ik zou graag de toezegging willen hebben van de wethouder dat er dan ook geen gemeentelijk krediet nodig is. Dat lijkt mij een heel gezond uitgangspunt. Op een ander punt als het gaat om die eengezinswoningen vind ik de reactie van het college wel erg terughoudend. Ja, er werd net een oproep gedaan aan de wethouder om zelf met de bewoners in gesprek te gaan. Ja, dat zou ook een wethouder volkshuisvesting kunnen doen die ik over dit raadsvoorstel helemaal niet heb gehoord. Maar als

bewoners een terugkeergarantie wordt gedaan, dan kan ik me heel goed voorstellen dat mensen die nu in een eengezinswoning wonen en dan een appartement aangeboden krijgen, dat die daar niet zomaar mee kunnen instemmen en dat die zorgen hebben dat ze hun woning kwijtraken. Ik vind het iets te afstandelijk om te zeggen, nou, ach, dat is niet ons pakkie-an, wij stellen alleen maar het bestemmingsplan vast en op basis daarvan mogen die woningen gesloopt worden. Ik denk toch dat iets meer betrokkenheid van het college hier wel op zijn plaats zou zijn. Ik wil graag voordat wij dat bestemmingsplan ook nog dit jaar moeten gaan vaststellen, weten wat de verhoudingen zijn en hoeveel van de bewoners tevreden zijn met het bod wat hun is gedaan? Voorzitter, wat betreft die procedure dat we dit jaar ook nog het bestemmingsplan moeten vaststellen, dat hangt samen met de nieuwe Omgevingswet. Daar heb ik ook nog één vraag over, waarom hebben we niet van meet af aan gewerkt volgens de regels van de Omgevingswet zodat we niet in zo'n gekke tijdklem zijn gekomen? Tot slot, de wethouder wijst op het stedenbouwkundig bureau die dit heeft begeleid, Mecanoo.

Ik zou willen vragen, is het mogelijk om voordat we dat bestemmingsplan gaan vaststellen een presentatie te krijgen van dat bureau, van mevrouw Houben? Want dat zou misschien ook voor de raad heel illustratief kunnen zijn wat nu de huidige stand van zaken is waar we straks ja tegen gaan zeggen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Niesen. Mevrouw De Haan-Niesen (RB): Dank u wel, wethouder. Ik heb begrepen van mevrouw Ten Brummelaar naast mij dat de wijkwethouder mijnheer Van Damme is. Misschien kunt u hem eens richting Te Werve Oost sturen. Verder heb ik geen antwoord gekregen op mijn vraag over de risico's onder punt 8 op pagina 5 van het raadsvoorstel, kan de wethouder deze nog beantwoorden? Ik wil ze ook nog wel even oplezen als het nodig is, of u weet ze. De voorzitter: Misschien kunt u ze even herhalen? Mevrouw De Haan-Niesen (RB): Ja. Het onder druk staan van de financiële haalbaarheid door stijgende bouwkosten en dalende leencapaciteit bij kopers en het niet kunnen realiseren van gemeentelijk beleid waarin de investeringen hiervoor niet bij Rijswijk Wonen in rekening gebracht kunnen worden op basis van het kostenverhaal. Wat als deze risico's zich aandoen, wat is dan plan B? De voorzitter: Dank u wel. Ja, ik was het rondje aan het maken en u heeft uw hand niet opgestoken want anders gaat het … Ja, nee, ja, sorry.

De heer Loof (VVD): Excuus, voorzitter, ik was nog even aan het nadenken wat ik wilde vragen. En ik heb zo’n gevoel als ik de geluiden links van mij hoorde dat dat daar ook zo was. Dus met uw goedvinden, als we nog heel even zo terug kunnen? De voorzitter: Ja. Nou, bij deze. De heer Loof (VVD): Dank. Twee hele korte vragen. Dank aan de wethouder voor de beantwoording. Dank nog op de interruptie, de verduidelijking met het parkeren. Nog wel graag antwoord op de vraag of daar dan ook, of welke kosten er dan gemoeid zijn voor die inwoners, de nieuwe inwoners om daar te parkeren of zit dat er gewoon inbegrepen? En nog heel even op die financiën ook wat mijnheer Van Enk zegt, of de wethouder nu echt kan toezeggen dat er geen ander, ja, buiten de normale budgetten, dat er geen gemeentelijk geld wordt gevraagd of daarnaartoe gaat? Buiten dus de reguliere budgetten die ervoor beschikbaar zijn. Ik zou daar graag gewoon een duidelijk ja of nee op willen krijgen en als het een nee is een duidelijk waarom niet.

Gewoon heel kort in twee zinnen graag, dan is dat voor ons gewoon ook heel helder. Dank. Dank ook, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Nog anderen die het gemist hebben. Mevrouw Oude Alink. Mevrouw Oude Alink (GL): Ja, sorry, voorzitter. Waar ik eerder vooroorlogse wijk zei had ik naoorlogse wijk moeten zeggen. Mijn excuses. Ja, ik heb inderdaad het antwoord gehoord van de wethouder over hoe dit project zich verhoudt tot de visie volkshuisvesting. Ik snap inderdaad hoe het zit met de compensatie. Dat stel ik ook op prijs dat het percentage, dat dat wordt aangehouden natuurlijk. In de tussentijd hebben we natuurlijk wel een absoluut afname van sociale woningbouw want we zitten nu op 355 en we gaan naar zo'n 275. Ik wou nog even het college en de raad meegeven dat een gemengde wijk realiseren, dat is natuurlijk een goed plan op zich. Alleen middenhuur is als categorie wat ons betreft vaak een beetje vaag omlijnd en daardoor houdt het te vaak in dat woningen simpelweg te duur worden en ook dat wij als gemeente de grip erop kwijtraken. Dat als opmerking. Als ik terugkom op het groen in de wijk, dan begrijpen we inderdaad, in het plan staat ook duidelijk dat hittestress wordt tegengegaan door planten van voldoende grote bomen. Maar ja, een boom heeft pas een goede schaduwrijke kroon na tientallen jaren.

En dit voldoende, dat hoeft over een paar jaar niet per se hetzelfde te zijn als toen dit plan werd geschreven. Dus ik vroeg me af of het plan dan ook nog flexibel is om dat aan te passen? Tot zover, dank u wel. De heer Van Enk: Voorzitter? De voorzitter: Mijnheer Van Enk. De heer Van Enk (CDA): Mag ik aan mevrouw Oude Alink vragen, zij is bang dat we als gemeente grip kwijtraken maar wij hebben als gemeente ook geen grip op de sociale woningbouw, dat doen de woningcorporaties. En de enige honderd woningen waar we wel grip op hebben, die hebben we zelf gebouwd. Dat is nu niet meer mogelijk denk ik kostentechnisch maar corporaties kunnen volgens mij wel binnen bepaalde grenzen ook voor die middenhuur bouwen. Dus ja, dat zou een heel goed alternatief zijn. Daar hebben we ook steeds op aangedrongen, ik hoop dat GroenLinks dat ook wil steunen. De voorzitter: Mevrouw Oude Alink. Mevrouw Oude Alink (GL): Ja, ik begrijp het punt van de heer Van Enk maar het was ook meer iets dat ik wilde meegeven en niet per se een eis. Ik snap inderdaad, middenhuur is ook nodig maar in de verhouding die we nu hebben, ja, betekent het gewoon een afname van sociaal. Dus dat is het enige wat ik wilde noemen. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Van der Weij. Mevrouw Van der Weij (D66): Dank u wel, voorzitter. En ook mijn excuses, ik had het rondje ook niet helemaal door.

Gemengde wijk, leefbaar en groen is voor D66 natuurlijk belangrijk. We kunnen ons goed voorstellen dat het voor bewoners, huidige en toekomstige, een hele verandering gaat worden terwijl het proces, het ontwikkelkader waar we net al over spraken, en het bestemmingsplan en het daadwerkelijk wel of niet verhuizen, misschien zelfs wel twee keer. Dat dit zomaar vanzelf makkelijk is en goed gaat verlopen is niet evident, dat blijkt ook uit de insprekers, de gestelde vragen en de gegeven antwoorden. Zo weet ik eigenlijk na de beantwoording bijvoorbeeld ook nog niet of die 23 huizen nu blijven bestaan of niet, of er nog een keus wordt gemaakt en wanneer? Voor mij is het nog niet helemaal duidelijk. Het weghalen van groen, de bomen en struiken, dat zien we graag circulair met bomen die ook waarde hebben en niet enkel jonge bomen. En

wellicht zijn er ook nog wat creatieve oplossingen als speelelement of natuurlijk bankjes voor te maken in het nieuwe groen. Dit om jong en oud prettig met elkaar te ontmoeten, meer dan alleen bij de geveltuintjes. We lezen dat het nieuwe groen meer is dan gazon en van hoogwaardige kwaliteit, dat is natuurlijk top. Richting de raad kijken we graag met andere partijen welke aanscherpingen op groene mobiliteit we graag nog willen doen. Dank u wel. De heer Van Dam (WIJ.): Ik kan het heel kort houden. Mijn vraag, een van mijn vragen is net al gesteld door mijn buurvrouw. Maar ik zou nog wel willen opmerken aan het college dat het mij toch wel bevreemd dat je een plan maakt in een bestaande wijk en dat je het plan niet laat aanpassen aan die bestaande wijk maar dat je gewoon een heel nieuw plan neerzet en dan tot de conclusie komt dat de bestaande woningbouw niet binnen dat plan past. Dat hoort volgens mij andersom. Dat wil ik in ieder geval hier even gezegd hebben en dan laat ik de politieke discussie voor in de raadsvergadering. Eén aanvullende vraag nog wat mij niet helemaal duidelijk was, is de parkeernorm nu, wat is nou precies de parkeernorm? Heeft die garage die er komt, dekt die alle woningen die daar komen of niet? Daar zou ik graag nog wat duidelijkheid over willen. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. De heer El Majjaoui.

De heer El Majjaoui (PG&R): Ja, dank, voorzitter, voor het woord van dank voor de beantwoording. Want u geeft net aan dat die 23 woningen, eengezinswoningen, ja, goed, het scenario ligt voor de hand dat ze gesloopt, dus niet te laten staan. Dus dat ze mogelijk gesloopt kunnen worden vanwege het feit dat ze niet voor een gewenste situatie kunnen zorgen. En ik sluit me, om niet in herhaling te vallen, sluit ik me geheel aan aan de heer Van Enk van het CDA. Dus die antwoorden zou ik graag van u willen krijgen. En tegelijkertijd is dat ons verzoek en niet de vraag zekerheid te bieden aan de 23 inwoners daar want het zijn immers 23 dus niet duizenden. En dat u daarmee in het kader van participatie daar in gesprek gaat tot een, ja, goed, vredige oplossing te komen. Dank, tot zover. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van der Veer. De heer Van der Veer (PvdA): Dank u wel, voorzitter. Ik dacht ook gewoon dat u het rijtje weer af zou gaan zoals in de eerste termijn. Voorzitter, wethouder, bedankt voor de beantwoording.

In de eerste termijn was ik nog vergeten van de ontsluiting van het gebied, is deze voldoende gewaarborgd met alle ontwikkelingen rondom dit gebied, te weten Havenkwartier, Plaspoelpolder, flexwoningen? Kan de Burgemeester Elsenlaan en Churchilllaan dat aan? Want we merken nu, en dit is het punt van overige collega's wat regelmatig wordt aangehaald bij ontwikkelingen, hoe zit het met de doorstroming van ons verkeer in Rijswijk? Ja, het ontwikkelkader valt toch een beetje tegen als we kijken naar de nota van uitgangspunten die we voor ogen hebben gehad en gezien. Wat gebeurt er op het moment dat dit ontwikkelkader het niet haalt? Hoe ziet de wethouder dat, welke problemen krijgen we dan? Dan is er straks nog genoeg ruimte voor gezinnen met kinderen in deze nieuwe wijk, in de middenhuur of wordt de middenhuur straks alleen maar voor tweepersoonshuishoudens? Dat was het even, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Heb ik nu iedereen gehad? Zeker weten? Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de wethouder. Wethouder de heer Van de Laar: Ja, voorzitter, dank u wel. Ja, gezinnen met kinderen daar, dat vind ik de moeilijkste vraag eigenlijk want ik kan niet inschatten hoeveel, met welk budget, in welke ruimte mensen kinderen willen krijgen of opvoeden, laat ik het zo zeggen. Dus dat, maar u ziet het hele rijtje aan verschillende

typen woningen die daar voorzien zijn en daar kan iedereen zelf doen wat die maar wil doen en wat voor leven die wil leiden. Wat gebeurt er als het ontwikkelkader en daarmee dan ook het bestemmingsplan, et cetera, niet … Wat gebeurt er dan? Ik denk dat u dan de inwoners feitelijk in de steek laat. Want het begint bij de kwaliteit van de woningen die daar zijn en nou, dat erkent iedereen, dat dat gewoon hele slechte kwaliteit woningen zijn. Afgezien van de woningen die 25 jaar, bijna 25 jaar oud zijn, die van de 23 eengezinswoningen. Maar die andere honderden woningen, dat begrijpen de inwoners, die geven dat zelf ook aan, ja, daar moet echt iets aan veranderen. Dus ik denk dat dat de grootste gemiste kans is. En kijk, uiteindelijk moet daar sowieso iets gebeuren, niet waar. Is de ontsluiting voldoende gewaarborgd? Ontsluiting binnen de wijk heb ik één en ander over gezegd, maar ook zijn de hoofdverkeersroutes onderzocht richting de wijk en dat kan het systeem aan om het zo te zeggen. Er zijn ook allerlei maatregelen om het plezierig te maken en de voetgangersconnecties en de fietsconnecties beter te maken. Dus het STOMP-principe is hier ook belangrijk maar de ontsluiting voor de auto is dus zeker ook heel erg over nagedacht en is er ruimte voor. Ook omdat een van de insprekers zei, de capaciteit van de Winston Churchilllaan, die kan dat ook aan.

De parkeernorm, wat zijn die precies? Nou, op bladzijde 12 staan die parkeernormen uitgesplitst per woning. Dat zijn allemaal verschillende normen per woning maar die parkeerbalans kunt u daarin terugvinden. De heer Van Enk: Ja, voorzitter? De voorzitter: Mijnheer Van Enk. De heer Van Enk (CDA): Dat vind ik wel een hele mooie, per woning kun je ook een parkeernorm vaststellen maar waar wij natuurlijk met zijn allen benieuwd naar zijn dat is gewoon de totale parkeernorm gemiddeld per woning in dit gebied. Wat wordt die? De voorzitter: De wethouder. Wethouder de heer Van de Laar: Daar zou ik u schriftelijk op terug moeten komen wat het gemiddelde is. Maar op pagina 12 staat het hele rijtje. Ten aanzien van de zekerheid aan bewoners, daar was een vraag van G&R. Ja, daar ben ik het helemaal met u eens en dat verdienen de bewoners ook. Dat verdienen de bewoners in de slechte woningen, die verdienen zekerheid over waar ze aan toe zijn. En voor die wonen of ze ook niet voor niets verhuisd zijn die mensen die al weg zijn. Maar ook in de 23 eengezinswoningen, en ik zal daarbij Rijswijk Wonen zeker op aandringen en ik zal er ook een persoonlijke rol in spelen. De heer Van Malsen die zei net hier ook al tegen mij, daar gaan wij zeker op letten dat die zekerheid verschaft wordt, mocht daar nog onzekerheid zijn. Over de waardebepaling van de grond, dat gaat residueel.

Dus inderdaad de heer Van Enk heeft helemaal gelijk, als daar middenhuurwoningen komen specifiek op dat stuk grond, dat dat waarde oplevert. Dat is zeker ook het onderwerp van het gesprek, hoe zit die verdeling tussen de stijging van de waarde, waar komt die vandaan? Komt die van de middenhuur of komt die van de sociaal, komt die van groen omzet naar wonen? Dus dat zijn de gesprekken die nu gevoerd worden. Ik heb een aantal van u heel goed gehoord over, ja, onze gemeentebegroting trekt het echt niet om nog meer gemeentelijke financiën hierin te steken, afgezien van de ambtelijke capaciteit. Maar ik kan u geen toezegging doen dat er geen gemeentelijke kredietaanvraag voor komt. Want als je kijkt naar de openbare inrichting, het terrein van de heer Wit, de lichtmasten, de riolering, de bestrating, de bomen die ook voor een deel vervangen moesten worden, de stoepen, daar ligt gewoon een casus. En als we dat nu vervangen, dan besparen wij ook geld in de toekomst dus dat is de overweging die we moeten maken. Maar nogmaals, het is in niemands belang dat wij daar geld over de balk smijten. De voorzitter: De heer Van Enk.

De heer Van Enk (CDA): Voorzitter, komt dat budget niet gewoon uit het onderhoud wat gepland is op de lange termijn? Daar hebben we toch voor gereserveerd als het goed is op de kapitaalrekening? Wethouder de heer Van de Laar: Nou, dat zei ik u net, het liefst wel, maken we daar zo'n berekening van. Maar dat moeten we zien of dat inderdaad zo uit en of die afschrijvingen zodanig zijn dat dat een bron is waar we uit kunnen putten. Maar daar zullen we u over rapporteren hoe dat gaat uitpakken. Presentatie, extra presentatie, dat zou kunnen, ware het niet, maar dan wordt er misschien iemand overspannen achter mij want er is helemaal geen datum meer. Maar daar valt misschien altijd wel iets over te bedenken. Dat zal een collega zijn, medewerker dan van Mecanoo als dat degene is die dat zou moeten doen. Maar een presentatie, dat is wellicht iets om af te stemmen met de griffie. Maar als u daar behoefte aan heeft kunnen wij natuurlijk altijd alles regelen en voor het bestemmingsplan zei u zelf. Risico’s, over de financiële risico's. Kijk, we moeten sowieso, Rijswijks Belang, we moeten gewoon naar een oplossing en die oplossing zit hem in hetgeen wat ik nu net geschetst heb. En uiteindelijk als we beginnen aan dat plan zijn die risico's in die zin, zijn daar allemaal afspraken over gemaakt.

Misschien moeten we de kwaliteit wel verlagen als we er niet uitkomen, dat is een andere stap die we moeten gaan maar dat zou ik de bewoners niet toewensen. Ik denk dat er genoeg aanknopingspunten zijn om eruit te komen. Voor de parkeerplaats zal, parkeerbak zal wel betaald moeten worden, zeg ik naar de VVD, maar ik weet niet hoe hoog dat zal zijn. En er zal absoluut een differentiatie zijn tussen de middenhuur en sociaal maar ik weet niet wat daar de richtlijnen voor zijn. De voorzitter: De heer Van der Veer. De heer Van der Veer (PvdA): Voorzitter, nog even een kleine reactie op net de opmerking. Ik reageerde eigenlijk te laat. Inleveren op kwaliteit. We hebben een mooie nota van uitgangspunten. Wij hebben nog geen maand geleden 1,8 miljoen euro beschikbaar gesteld om kwaliteit en woningen te kunnen bouwen en Te Werve Oost mag dan niks kosten? De voorzitter: Wethouder. Wethouder de heer Van de Laar: Ja, nou, u moet dan niet, of voorzitter, via u, ik zei, dat is een knop om aan te draaien maar dat is niet iets wat het college voorstelt. Maar mocht u dat nou zelf doen, maar dat geef ik u niet, het is geen suggestie. Nou, u kunt het als een suggestie interpreteren maar liever niet. We willen daar een hele hoge kwaliteit en ik sloot ook mijn zin af dat ik dat de bewoners juist van Te Werve absoluut niet gun.

We hebben indringende discussies gehad over de kwaliteit van Pasgeld West en ik denk dat we die kwaliteit ook zeker moeten behalen in Te Werve en mogelijk ook zo meteen in het Havenkwartier, volgend onderwerp. Dat was mijn beantwoording, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan heb ik twee toezeggingen, nou ja, één toezegging gehoord namelijk dat de gemiddelde parkeernorm, dat daar schriftelijk nog even op wordt teruggekomen. Klopt dat? Wethouder de heer Van de Laar: Kunt u dat herhalen? De voorzitter: Dat over … U heeft aan de heer Van Enk toegezegd dat u over de gemiddelde parkeernorm nog schriftelijk zou terugkomen. Wethouder de heer Van de Laar: Dat zei ik niet maar dat kan. Ja. Ja, dat zei ik wel. Ja, ja.

De voorzitter: Ja, is toch goed dat we het even herhalen. En de andere, maar dat ligt eigenlijk niet zozeer bij het college als wel bij het presidium, is eventueel een presentatie door Synchroon, wetende dat we een hele drukke kalender hebben dit najaar, gewoon een keer overdag. Oké. Ik vermoed zomaar dat dit stuk als bespreekstuk naar de raad toegaat. Dan zeg ik wel tegen allen hier aanwezig van, daag uzelf dan ook uit dat als u iets anders wil, dat u met een amendement of een motie komt. Want anders gaan we het stuk fijn volgende week bespreken en dan, ja, werkdagen, ja, ik begrijp het probleem. Maar goed, ik doe toch de oproep als voorzitter hierbij. Dan sluiten we hierbij het agendapunt ontwikkelkader Te Werve Oost af en ik dank nogmaals de insprekers voor het inspreken en het bijzitten bij dit debat. Stel ik voor dat wij even twee, drie minuten een pauze houden en dan verder gaan met het volgende agendapunt. 10. Raadvoorstel Vaststelling bestemmingsplan standplaats Molenhof Rijswijk De voorzitter: Dan gaan wij weer verder met het raadsvoorstel vaststelling bestemmingsplan Molenhof Rijswijk. Dan ga ik gewoon even kijken of er mensen zijn die daarover het woord willen voeren? Dan gaan wij toch het rijtje af. Mag ik bij mevrouw Niesen beginnen? Mevrouw De Haan-Niesen (RB) : Dank u wel, voorzitter. We hebben het raadsvoorstel gelezen over de standplaats Molenhof Rijswijk.

We hebben gesproken met de eigenaar, we hebben begrepen dat dit wel heel lang heeft geduurd maar we zijn blij dat er nu een raadsvoorstel ligt. Eigenlijk hebben we verder geen vragen hierover. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Cupedo. De heer Cupedo (BVR): Dank u, voorzitter. Ook wij hebben het raadsvoorstel gelezen, we zijn bekend met de situatie en we zijn blij dat er gehoor wordt gegeven van de bewoners dat het woonwagencentrum uitgebreid wordt met één standplaats. Voor de rest hebben we ook geen aanvullende vragen. De voorzitter: Dank u wel. De heer Loof. De heer Loof (VVD): Ja, dank, voorzitter. Dank voor het voorstel. Een prima voorstel, succes met de uitvoering. Dank. De voorzitter: Nou, dat gaat lekker zo. Mevrouw Van Maarseveen. Mevrouw Van Maarseveen (GL): Dank u wel, voorzitter. Nou, ik sluit mij aan bij mijnheer Loof van de VVD. Prima voorstel. Toevoegen van één standplaats heeft heel wat voeten in de aarde gehad maar we hebben gezien dat alle benodigde onderzoeken zorgvuldig zijn afgehandeld dus, nou ja, veel succes. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra: Ook heel kort aansluitend op de rest. Dank voor het voorstel. Het heeft erg lang geduurd dus ik hoop echt op een goede en voorspoedige uitvoering ook. En blij dat we echt invulling geven aan het recht op een woning ook bij woonwagenstandplaatsen. De voorzitter: Dank u wel.

Nee. De heer Van der Veer. De heer Van der Veer (PvdA): Voorzitter, bedankt voor het voorstel. We hebben kennisgenomen van alle onderliggende stukken behorende bij dit voorstel. Het is goed om te zien en te lezen dat alle maatregelen

welke genomen dienen te worden zoals ten behoeve van de hogere geluidsnorm, het verleggen van de kabels en waar nodig de aanpassingen inzake de ingediende zienswijze, allemaal in dit voorstel zijn opgenomen. Gemeente Rijswijk faciliteert hiermee een bijzondere woonvorm binnen haar gemeentegrenzen waar een tekort voor is in Nederland. Rijswijk zou daar best in die behoefte wellicht in de toekomst nog wat kunnen betekenen. Mooi initiatief, medewerking, fantastisch, wij gaan voor stemmen met dit raadsvoorstel. De voorzitter: Dank u wel. Heb ik nog iemand gemist? Dat is niet het geval. Dan stel ik voor om dit voorstel als akkoordstuk naar de raad toe te brengen. Is iedereen het daarmee eens? Ja, mijnheer Van der Veer, kunt u uw microfoon uitdoen? Ja, dank u wel. 11. Raadsvoorstel Vaststelling bestemmingsplan Harbour Park De voorzitter: Dan gaan wij over naar agendapunt, dat wordt dan agendapunt 11 als ik het goed heb, dat is het raadsvoorstel vaststelling bestemmingsplan Harbour Park. Ja, dan ga ik even het rondje aan de andere kant beginnen. Partij van de Arbeid. Ja. De heer Stuijfzand (PvdA) : Dank u, voorzitter. Onze fractie heeft met interesse kennisgenomen van dit bestemmingsplan. Daarover hebben wij wel vooralsnog vier vragen.

Worden de potentiële huurders, kopers vooraf in het Havenkwartier actief op de hoogte gebracht van de beperkte parkeergelegenheden? Dit omdat er signalen komen uit andere nieuwbouwgebieden dat de geboden oplossing vanuit STOMP praktisch achteraf niet aansluit aan de mobiliteitswensen van de nieuwe bewoners. Want je kiest hierdoor voor een nieuwe woonruimte maar ook indirect voor een andere wijze van mobiliteit. Hoe denkt hier de wethouder zelf over? Vraag twee, is de wethouder hiervan overtuigd dat de Burgemeester Elsenlaan nauwelijks drukker zal worden na de aanleg van deze nieuwe wijk? En kan de wethouder toezeggen dit te laten bevestigen door evaluatie van de verkeersbewegingen tijdens en na oplevering van deze nieuwe wijk? Vraag drie, klopt het dat voor het projectgebied betaald parkeren zal ingevoerd worden en dat de wethouder verwacht dat hierdoor meer gebruik zal worden gemaakt van eigen parkeerplekken en de mogelijkheden van STOMP? Bestaat er een reële mogelijkheid, volgens de wethouder, dat dit mogelijk een waterbedeffect qua parkeren zou kunnen veroorzaken? Vraag vier, de laatste dus, kunnen de toekomstige bewoners zelf de regionale of nationale aanbieders van deelauto's selecteren? Dit in relatie tot de praktische en logische invulling voor het gebruik van deelauto's als je bijvoorbeeld werkt buiten de Randstad en niet de hele dag voor het gebruik wilt betalen.

Dat was het voorzitter voor de eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk even verder naar de rechterkant. De heer Van der Baan. De heer Van der Baan (CU): Dank u wel, voorzitter. We hebben ook met interesse het stuk gelezen, het bestemmingsplan Harbour Park. We zijn natuurlijk voor verdikking en verdichting in de stad maar we vroegen ons af in hoeverre er ook voldoende OV-aansluitingen aanwezig zijn in deze omgeving, ofwel hoe we daarvoor gaan zorgen? We vroegen ons eigenlijk ook af of de halte op dit moment dicht of open is, de bushalte? En daar was ook discussie over, loopt die nog of wat is de status daarvan? En tot slot als laatste vraag, zijn dit soort ontwikkelingen ook zaken die meegenomen worden richting de MRDH omdat het consequenties heeft? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer El Majjaoui. De heer El Majjaoui (PG&R): Ja, dank, voorzitter, voor het woord. Nou, in het algemeen kunnen wij hier, ja, goed, instemmen met het … Want ja, goed, je gaat wederom proberen een stukje te bouwen. Alleen waar we

mee zitten is gewoon, dat is toch in een industrieterrein waardoor ook een deel milieuzone naar beneden bijgesteld wordt. Maar hoe zit dat met milieu, tenminste met geluidsnormen straks in plaats van activiteitenbesluit, kun je dan waarborgen dat de bedrijvigheid wordt gecontinueerd optimaal met behoud van een goed woongenot straks? Tot zover, wethouder. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Niesen. Mevrouw De Haan-Niesen (RB): Dank u wel, voorzitter. Ik heb het raadsvoorstel gelezen en met name ook even de nota van zienswijzen. Uitgebreide beantwoording, daar was ik heel blij mee, daar wordt heel veel helder in. Ik kwam alleen tegen dat in het derde kwartaal 2023 worden er nieuwe VRI’s geplaatst. Mijn vraag aan de wethouder is of die er al zijn en zo niet, wanneer deze worden geplaatst? En in de toekomst hebben we, krijgen we ook intelligente VRI's. De vraag is dan ook wanneer deze worden geplaatst? Voor zover mijn eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel. De heer Braam. De heer Braam (BVR): Dank u wel, voorzitter. Een aantal vragen zijn al gesteld dus die ga ik hier uiteraard niet herhalen. Belangrijk is wel te stellen van dat een heleboel zaken die we al eerder hebben besproken herkenbaar zijn teruggekomen. Dat daar ook serieus naar gekeken is en via beantwoording op de zienswijze dat ook naar tevredenheid is beantwoord.

Wat voor ons wel een puntje van aandacht is, het staat niet in de stukken maar direct om de hoek zit nog steeds die vuurwerkhandel en die heeft volgens mij een vrij ruime plofcirkel. Het is voor ons, ja, ja, ja, ja, dus we zijn toch erg nieuwsgierig als het gaat om de ontwikkelingen of dat allemaal wel kan met dus die nogal brede cirkel rondom die vuurwerkhandel? Dus daar zouden we graag nog antwoord op willen hebben. Verder zijn we blij met het participatieproces. Hebben we ook begrepen dat de drie straten tegenover het Havenkwartier, de Havenstraat en dergelijke, dat die ook zijdelings worden meegenomen. Nou, laten we dat ook vooral zo houden. En liever fysiek in plaats van digitaal, laat ik daar ook duidelijk in zijn. En ja, we wachten de verdere ontwikkeling af. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Enk. De heer Van Enk (CDA): Ja, een paar vragen. Ik had eerder begrepen met de voorgenomen planvorming dat een deel van het huidige Indola gebouw behouden zou blijven vanwege architectonische waarde. Dat zie ik in dit ontwerp niet meer terug. Is daarop teruggekomen. Zo ja, waarom? Tweede vraag, het aantal woningen neemt dus met het vaststellen van dit plan weer wat toe.

Hoe hebben we nu nog grip op het totaal aantal te plannen woningen in het Havenkwartier? Want er was ooit afgesproken 2000 tot maximaal 2.500 maar ik herinner me ook nog de tekeningen voor zeg maar het Sijthofflocatie waar die prachtige mooie ranke torens werden neergezet. Maar waar we later ook nog zagen tot mijn afschuw dat er ook nog flats omheen stonden die in totaal als dat zou worden gebouwd tot een enorme dichtheid gaan leiden en dan komen we echt boven de 2.500 woningen uit. Dus die vraag is destijds gesteld, weet ik, door andere fracties. En nu steeds stapje voor stapje verder gaan, hoe houden we dat totaal van het aantal woningen in de gaten? En tot slot, ik had het ook bij het andere raadsvoorstel kunnen vragen maar ik doe het hier vast, is er nog ontwikkeling in het nadenken over de verbinding met Ravesteijnplein vanuit deze locatie voor de voetganger en de fietser? En zouden we daar dan niet ook een subsidie voor moeten aanvragen? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Loof.

De heer Loof (VVD): Ja, dank u, voorzitter en dank aan de wethouder voor het raadsvoorstel. Een aantal vragen. De bestemming die wordt gemengd, zowel wonen als werken. Wij vroegen ons af of daar niet ook de bestemming recreatie aan toegevoegd moet worden? Het is nu zo namelijk dat er formeel niet in de haven gerecreëerd kan worden, zoals bijvoorbeeld zwemmen, omdat het gevaarlijk was vanwege de betoncentrale. Zou dat nu aangepast kunnen worden? Water is geen onderdeel van het plan maar is dat niet een omissie omdat het ontegenzeggelijk een onderdeel is van de omgeving? Dat als eerste vraag. Eerste twee vragen eigenlijk. De bedrijven die er in het gebied zitten die kunnen volgens plannen, nou ja, die kunnen hun bedrijfsvoering continueren. Dat is goed om te zien maar hoe zit het met de verkoopbaarheid van hun panden als ze dat zouden willen? Wordt dat minder als gevolg van de bestemmingsplanwijziging? We lezen daarbij dat als ze hun bedrijfsvoering willen voortzetten ze zelf maatregelen moeten treffen bijvoorbeeld ten aanzien van de geluidsbeperking. Gaat de gemeente of de ontwikkelaar deze maatwerkmaatregelen compenseren? Dat blijkt namelijk niet uit het raadsvoorstel. Tenslotte of immers, de bedrijven die zaten er al, de woningen komen later. Welke kosten zijn hier eventueel mee gemoeid? Met betrekking tot mobiliteit hebben we de al genoemde VRI’s.

Toch zien we nu al dat er qua doorstroming de doorstroming nog wat te wensen overlaat. Wij vroegen ons af of die VRI’s al zijn aangepast en als dat niet het geval is, waarom niet? En tot slot, het al bekende parkeren. Het invoeren van betaald parkeren bevordert parkeren op eigen terrein. Krijgen omwonenden en bedrijven straks nog wel een parkeervergunning? Bij deze. Dank, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Van Maarseveen. Mevrouw Van Maarseveen (GL): Ja, dank u wel, voorzitter. Even kijken hoor, tijdens onze laatste raadsvergadering is het amendement, hou regie op Pasgeld-West aangenomen. De wethouder gaf toen aan dat deze werkwijze ook bijvoorbeeld bij het bestemmingsplan voor het Havenkwartier zal worden gevoegd. Dus we vroegen ons af hoe dat is voor het bestemmingsplan voor het Harbour Park? In het voorstel wordt aangegeven dat het doorlopen van een volledige milieueffectrapportage niet noodzakelijk is omdat de beoogde ontwikkeling onder de drempelwaarde blijft.

Maar als je alle Synchroon lopende ontwikkelingen in het gebied in ogenschouw neemt, en ik noem dan het Havenkwartier, Harbour Park, UrbanParks, De Havenmeester, de Landtong, Sijthoff, Kessler Park, Bogaard Stadscentrum, RijswijkBuiten, Sion Parck en Pasgeld, Pasgeld-Oost en Pasgeld-West, en vlakbij in Den Haag wordt er ook van alles gebouwd rondom Den Haag Centraal, Hollands Spoor, de Laakhavens, Binckhorst en Den Haag Zuidwest, is het dan niet nodig om dan zeg maar toch te kijken naar een milieueffectrapportage die kijkt naar alle projecten samen? Dus we vroegen ons af wat de visie van de wethouder hierop is? We hebben gelezen dat het advies van de GGD is meer groen in het gebied. In de beantwoording wordt aangegeven dat er al veel groen in de buurt is dus dat dat niet nodig is. Nou, Harbour Park wordt een erg stenen gebied en dat er bomen in de buurt zijn doet niet af van het feit dat het gebied met al die stenen erg heet gaat worden. In het rapport van TAUW worden mooie suggesties gedaan met betrekking tot de biodiversiteit en klimaatadaptief bouwen. Worden deze adviezen ook daadwerkelijk opgevolgd en worden de groene daken en de groene binnentuinen ook daadwerkelijk gerealiseerd? Dan over de vleermuizen.

Nou ja, wordt er tijdens het slopen van het gebouw waar de vleermuizen zich bevinden rekening gehouden met het broedseizoen? Als je de vleermuizen wegjaagt terwijl ze jongen hebben die nog niet kunnen vliegen, kunnen sommige sterven tijdens het verjagen. Ook het verstoren van het broedseizoen schaadt de populatie waardoor hun aantal afneemt, tot ze weer in staat zijn tot broeden. Is de wethouder het met GroenLinks eens dat we ons maximaal moeten inspannen voor het behoud van de leefruimte van de vleermuis? In het voorstel lees ik ook dat alle ondernemers hun bedrijfsvoering kunnen voortzetten. Voor vijf bedrijven is een maatwerkvoorschrift nodig om af te wijken van de maximale geluidswaarden uit het activiteitenbesluit. Eén bedrijf gaat niet akkoord, dat zou kunnen betekenen dat de ondernemer zijn bedrijf niet kan voortzetten. Is de informatievoorziening naar deze

ondernemer voldoende geweest en is de ondernemer hier inderdaad expliciet op gewezen? Want ik kan me haast niet voorstellen dat een ondernemer zo'n groot risico zou willen lopen. Een aantal ondernemers moeten voor het maatwerkvoorstel behoorlijke investeringen doen, bijvoorbeeld elektrische vrachtwagens. Dus we vroegen ons af, zijn deze kosten voor hun eigen risico, nou ja, hoe gaat dat precies? Voor het ontwerpen van de openbare ruimte worden nog inspraakmomenten georganiseerd door de gemeente Rijswijk. Op deze momenten kunnen ideeën en ervaringen worden uitgewisseld en worden de bewoners betrokken bij het ontwerpen van de openbare ruimte. Wij vroegen ons af hoe de bewoners hier actief bij betrokken worden? Tot zover, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra (D66): Ja, dank. De dag na Dierendag krijgen dieren gelukkig genoeg aandacht. Ik zal mijn dierenvragen overslaan want ze zijn al gesteld. Dat geldt ook, we hebben eerder een lange voorgeschiedenis gehad van het Havenkwartier en de ontwikkelingen hier en hebben verschillende moties ingediend over groen en verkeersafwikkeling. We zullen op verkeersafwikkeling ook terugkomen bij de algemene plannen voor heel Rijswijk en de verkeersafwikkeling. We zijn benieuwd naar de antwoorden op de vragen die gesteld zijn en sluiten ons daar graag bij aan. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Dam.

De heer Van Dam (WIJ.): Ja, dank. Ja, ik zou willen beginnen met een compliment voor dit plan want ik vind het toch wel belangrijk om te noemen dat er heel veel diversiteit in het aantal woningen is dat hier wordt neergezet. Met name dat er ook kleine woningen worden toegevoegd van 50 vierkante meter tot 100 vierkante meter en dat er toch echt wel een aantal woningen zijn die geschikt zijn voor starters. Dus dat is denk ik een heel positief iets, zeker met alle plannen die we voorbij hebben zien komen de afgelopen maanden voor hele wat grotere projecten. Dat gezegd hebbende, hoewel we het aantal woningen goed in beeld hebben vraag ik me af of die woningen ook nog wel betaalbaar blijven? Ik kon niet zo goed vinden hoe duur ongeveer die woningen worden. Wel wordt er gesproken over de woningbouwimpuls, dat de woningen daaronder worden gebouwd. Maar daar staat een maximale grens dus ik zou graag wat meer inzicht willen in de huurprijzen en koopprijzen van deze woningen. Dus daar graag een toelichting op. Verder wordt genoemd dat we een minimale zelfwoonplicht van drie jaar gaan krijgen.

De vraag is, wat gaan we daarna doen, na die drie jaar? Hebben we dan nog in onze eigen woonverordening zeg maar genoeg middelen om die zelfwoonplicht te handhaven? Dan, nou ja, volgens mij raakte de VVD er al aan maar het bestemmingsplan van de betoncentrale die hier stond, die wordt nu verwijderd. Nou, dat betekent voor de ondernemers die aan de Nijverheidskade zitten en die, nou ja, al een lange tijd een recreatiehaven wilden, volgens mij dat ze dat nu kunnen doen. Mijn vraag is, is dat ook zo? Want in de originele plannen stond die haven al lang een keer ingetekend en toen we daar in het verleden een keer vragen over stelde kon die niet worden aangelegd omdat het bestemmingsplan van die betoncentrale dat tegenhield. Dus is het nu mogelijk om die recreatiehaven wel aan te leggen? Dan zou ik als laatste nog even aan willen sluiten bij iets wat het CDA zei. Die zei van, ja, we behandelen nu in de raad heel veel verschillende gebieden zeg maar van Plaspoelpolder als losse vraagstukken. Maar ik vind het toch, ik merk toch wel dat ik het vrij lastig vind als raad om een overzicht te houden op de totale woningvoorraad die we hier gaan toevoegen in het hele gebied. En ja, is er niet een mogelijkheid om daar als raad wat meer middelen te krijgen om daar toch wat meer inzicht in te krijgen? En daarbij laat ik het voor de eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel.

We geven nog even de tijd aan de wethouder om de laatste vraag te noteren. Dan heeft u hierbij het woord.

Wethouder de heer Van de Laar: Dank. Dan ga ik het rijtje af. De middelen ben ik wel benieuwd naar want ik kan me heel goed voorstellen waar de heer Van Dam het over heeft, omdat we nu toch in een redelijk hoog tempo best wel veel bestemmingsplannen voorbij krijgen en om het totaalplaatje te zien. Dus misschien dat we daarbuiten de vergadering met de griffie over kunnen sparren van, ja, wat is nou, wat zullen we doen? Bijvoorbeeld ook een avond of een dagdeel over alle ontwikkelingen van het Havenkwartier of misschien alle ruimtelijke ontwikkeling. Dat hebben we wel eens gedaan dus daar sta ik zeer voor open om dat te doen want ik kan me uw gevoel heel goed voorstellen. Ik kom daar zo nog op terug. Komt de haven er? Ja, niets wat ons eigenlijk daarin tegenhoudt. Er zijn, er is een visie gemaakt over samen met bewoners ook, wat daar zou kunnen. Maar we proberen de levendigheid van het gebied nu ook al te stimuleren. Bijvoorbeeld binnenkort wordt er een foodtruck geopend maar de haven, dat zal nog even op zich laten wachten omdat het waarschijnlijk ook gebruikt wordt als een bouwlocatie omdat de ruimte daar heel erg beperkt is. Dus dat er dan een boot komt te liggen waar verschillende faciliteiten voor ten dienste van de bouw komt te staan. De betoncentrale is overigens al weg maar het gaat inderdaad over de bestemming.

De drie jaar zelfbewoningsplicht, ja, dat hebben we gezien, dat is een termijn dat om de speculatie tegen te gaan en daarna is het, kan men, mag men zelf bepalen in Rijswijk wat men doet. Dat is ook misschien wel aardig. Huurprijzen en koopprijzen, daar kan ik u nu niks over zeggen. Behalve dan dat dit onderdeel is van de WBI inderdaad, de woningbouwimpuls, en dat als een strikt criterium heeft dat de helft ervan betaalbaar moet zijn. Dat zijn definities van het ministerie wat betaalbaar is. En ik ken, zowel voor koop als voor huur, ik ken ze nou niet precies uit mijn hoofd maar het ligt iets rondom de 1100 euro huur en de 355.000 euro koop maar misschien dat die met de inflatie alweer veranderd zijn. Dus daar komen die prijzen vandaan in ieder geval voor betaalbare gedeelte. En de exacte programmering hoe groot die woningen zullen zijn, daar wordt nu nog aan gewerkt. GroenLinks, is de informatievoorziening voldoende geweest naar het bedrijf wat nog niet blij is? Laat ik het zo zeggen. Ten aanzien van dit plan denk ik zeker wel maar het kan zijn dat bij ten tijde van de Steenvlinder dat toen niet … En ik weet niet aan welke kant de informatievoorziening misschien gebrekkig is geweest, ik weet ook niet of dat zo is geweest of dat het gewoon niet is opgepikt.

Maar eigenlijk ten aanzien vanuit de Steenvlinder volgen al een aantal geluidscontouren maar ten aanzien van Harbour Park is zeker de informatie goed geweest omdat we van ieder bedrijf hebben gekeken, wat zijn de activiteiten en wat voor geluid produceren die en vormt dat een probleem voor het bedrijf zelf zal ik maar zeggen, voor de continuering? Want het uitgangspunt is inderdaad dat bedrijven gewoon moeten kunnen blijven bestaan. Ook deze ondernemer die in eerste instantie bezwaar, die heeft inmiddels toch gezegd van, ja, ik wil toch nog verder in gesprek over, wat zijn dan de maatwerkvoorschriften? We schakelen daar heel nauw met de ODH die uiteindelijk degene is die daar ook een bevoegd gezag geloof ik in is. De kosten voor maatregelen aan het pand ten gevolge van de bouw of in ieder geval die maatwerk zouden doen, dat wordt gedragen door de ontwikkelaars. De mer is, bij het ontwikkelkader hebben we een aanmeldnotitie mer gehad om 2.500 woningen, of dat nodig was om een milieueffectrapportage in zijn geheel op te stellen. Dat was toen niet het geval dus dat is nu ook niet het geval bij dit deelplan. Dus daarvan zeg ik dat het niet nodig is. Een mer onderzoekt ook wat de alternatieven zijn.

En voor het oplossen van die woningnood, ja, als u alle woonbouwprojecten in de regio die erbij neemt, ja, dan moet je op een heel ander niveau misschien wel gaan kijken van, bouwen, nou, in het oosten van het land of zoiets dergelijk. Maar voor dit project is dat dus niet van toepassing. Groen in de buurt of u las ergens, zeg ik via u, voorzitter, dat er genoeg groen in de buurt is. Nou, dat is meer het Elsenburgerbos, dat wordt meer gezien als een mooi kenmerk van de locatie. Maar ik ben het volledig met u eens dat dat in de nabijheid is maar ik ben het volledig met u eens dat het op dit moment het meest versteende gebied is van Rijswijk en dat daar dus echt, echt grote stappen gemaakt moeten worden. We hebben het over Pasgeld kwaliteit gehad, Te Werve Oost kwaliteit, maar als je hier in het Havenkwartier rondloopt, ja, daar moet echt iets gebeuren dus dat ben ik echt met u eens. Maar de ruimte is tegelijkertijd zeer beperkt dus we hebben die systematiek bedacht van pockets, dat je ruimte vrijgeeft en dat

je dan de hoogte in mag zodat we dan bomen kunnen planten. Twee vleermuiskolonies klaarblijkelijk in de spouwmuren of iets dergelijks van de Indola. De dwergvleermuis, die zit toch overigens zo’n beetje in ieder gebouw. Maar broedseizoen, ja, dat zeg ik u toe. Parkeervergunning voor bestaande bewoners en ondernemers, is een vraag van de VVD. Ja, die kunnen, hebben daar gewoon, blijven daar recht op houden. Maar de nieuwe bewoners die zullen in dezelfde systematiek, zoals net besproken met Te Werve Oost, gebruik moeten maken van de parkeergelegenheden die er zijn op hun kavel en verderop op de Handelskade. De maatregelen en de financiën van bedrijven heb ik iets over gezegd. Recreatie, ja, er was wel sprake van horeca. Nou blijkt dat niet de ideale locatie te zijn voor horeca, wel qua pand maar niet qua bezonning en voor een terras wat was bedacht. Dus dat is voor nu, zien we dat niet direct als een optie in het pand zelf. Maar helemaal met de heer Loof eens dat recreatie een onderdeel moet worden van het hele havengebied. CDA, verbinding met het Ravesteijnplein. Daar hebben we bij de behandeling van het ontwikkelkader over gehad, om daar naast de brandweer een doorgang te maken, moeten we daar geen subsidie voor aanvragen.

Daar zijn we niet meer verder mee aan de slag gegaan omdat we dat, omdat je dan door een huis heen moet en dat zagen we voor nu niet als de hoogste prioriteit. Aantal woningen neemt inderdaad met ieder bestemmingsplan toe en 2500 woningen heeft u als raad de limiet op gezet. Het laadvermogen van het gebied om het in jargon te zeggen was 3500 als we keken naar de verkeersmodellen, et cetera, wat kan het gebied aan? We hebben dat op 2500 gezet, onder anderen. Hoe houden we dat nou in de gaten? Nou, wij ambtelijk, u mag erop vertrouwen dat dat misschien wel het belangrijkste kader is dat u ons heeft meegegeven want de druk om veel meer woningen te bouwen die is er absoluut. Want we hebben nu een fase 1, de Harbour Park, dat hele rijtje langs de Koopmansstraat, maar er komt ook nog een fase 2 en die zijn dus, ja, die zouden qua volumes en hoogtes veel meer willen bouwen. Maar daar gaan onze gesprekken dus over, ja, dat gaat dus niet. Dus op die manier houden wij dat in de gaten vanuit het college dat die 2500 de cap vormt. Architectuur, het Indolagedeelte, dan gaat het vooral over, wat blijft behouden, wat is mooi aan de kop van die haventong? Dat is de structuur die daar behouden wordt en daar wordt een appartement zwevend bovenop gezet. Het ziet er best wel mooi uit, al zeg ik het zelf maar ik heb het niet ontworpen.

BVR, vuurwerkhandel, die heeft geen invloed op Harbour Park bestemmingsplan en milieucontouren. Als die ontploft zullen ze het denk ik wel merken maar het heeft wel een effect en een barrière voor de plannen direct om de vuurwerkhandel. Daar lopen nou gesprekken over en met maatregelen valt dat wel te doen maar ook volgens de milieucontouren of de normen die daarvoor staan. Maar het is toch een onplezierig gevoel dus we hebben gesprekken met de vuurwerkhandel en gesprekken met de projecten direct naast de vuurwerkhandel over hoe dat verder gaat. Maar dat hebben we ook al vanaf het begin gezegd, daar moeten we iets aan doen. De meeste intelligente verkeersregelinstallaties die werken inmiddels en een deel wordt nog getest. Dus als je vanaf de Veraartlaan, dan merk je dat gelijk, dan kan je zo doorrijden maar in de spits in Rijswijk op dat plek en in Prinses Beatrix, dan is er natuurlijk niet sprake van doorrijden. Daar helpt een intelligent verkeersregelinstallatie ook niet bij. Industrieterrein ... De voorzitter: De heer Van Enk. De heer Van Enk (CDA): Even bij interruptie. Ja, maar dat was toch juist de bedoeling? Dat is door het vorige college al toegezegd, dat door intelligente verkeersinstallaties die files in de spits voorkomen konden worden, ook bij de nieuwbouw.

En dat wezen alle verkeersonderzoeken uit, nee, dat zou voldoende zijn dus maak u geen zorgen, dat wordt allemaal opgevangen. Nou, op ons aandringen is … De voorzitter: Wat is uw vraag, de heer Van Enk? De heer Van Enk (CDA): … de installatie nu al aangelegd.

De voorzitter: Wat is uw vraag? De heer Van Enk (CDA): Dus neemt nou de wethouder die toezegging terug? Wordt die nu ingetrokken? Wethouder de heer Van de Laar: De insteek was bij het ontwikkelkader niet om de files op te lossen, dat is nooit geweest, maar om het niet toe te laten nemen en om te zorgen dat het acceptabel zou blijven. Als met de bouw van al deze woningen in het Havenkwartier, blijkt uit het verkeersmodel waar we binnenkort een webinar over organiseren, dat het verkeer wat daarover gaat, wat ook een deel Haags verkeer is, dat dat vervangen zal worden door lokaal verkeer. Dus Rijswijkse wegen voor Rijswijkse inwoners zou je kunnen zeggen. Die IVRI’s hebben wel 12 procent extra capaciteit leveren die op dus dat is zeker wel een vergroting van de capaciteit. Maar als bewoner moet je, is het niet zo dat het streven is dat je door kunt rijden in de spitstijd, dan is het daar gewoon druk maar het zou niet veel drukker moeten worden. Dan over de maatwerkvoorschriften heb ik genoeg gezegd. Over G&R, de waarborg van de bedrijvigheid. Alle bedrijven die kunnen dus blijven bestaan en bij sommigen moeten maatwerkvoorschriften. We hebben ook geconcludeerd overigens bij die exercitie dat er bedrijven zijn die binnen de huidige normen en buiten de maatwerkvoorschriften al te veel geluid maken. Dus dat is een heel ander gesprek, daar zouden we eigenlijk nu op moeten handhaven.

Maar goed, in alle redelijkheid hebben wij het met elkaar over, hoe gaan we op een prettige manier dit gebied ontwikkelen en hoe op een prettige manier met elkaar samenleven in het Havenkwartier? Zijn er voldoende OV-aansluitingen? ChristenUnie. Ja, ik zou, ik vroeg me af, vindt de ChristenUnie het zelf voldoende? Maar het is natuurlijk fantastisch gelegen bij de tramhalte en de bushalte die daar zit. En of de bushalte niet werkt, die discussie kende ik niet. Bij mijn weten rijdt het maar want dan, bij mijn weten is het niet opgeheven. Maar het zou kunnen zijn dat soms een bus uitvalt vanwege personeelstekort want daar hebben we op andere gebieden wel last van. Maar dus het openbaar vervoer is denk ik zeker voor de bewoners van het Harbour Park goed. PvdA, andere vorm van mobiliteit en worden de huurders daarvan op de hoogte gebracht. Zeker. Iedereen heeft dan zijn eigen keuze om daar iets mee te doen. Dus er is parkeergelegenheid maar er worden ook veel ruimte voor fietsen gedaan. Betaald parkeren, heeft dat een waterbedeffect? Dat zal op dit moment vrij beperkt zijn omdat er natuurlijk op dit moment nog niet zoveel bewoners zijn. De bestaande bewoners en ondernemers, die hebben dus een vergunning maar in zijn algemeenheid, als je ergens betaald parkeren invoert heeft dat zeker een waterbedeffect. En dat monitoren we dan ook als dat in geval van het Havenkwartier zo is.

Dat zien we ook omgekeerd vanuit de gemeente Den Haag waar nu in Moerwijk en Laak betaald parkeren wordt ingevoerd. En onze vraag is, moeten wij daar proactief op gaan handelen? Dat is een actuele vraag die nu voorligt. Maar dat buiten de orde van dit raadsvoorstel, voorzitter, excuus. Kunnen ze zelf nationale deelauto's aanbieders selecteren? Dat denk ik niet maar daar moet ik schriftelijk bij u op terugkomen, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Ik ga even het rijtje langs. De heer Stuijfzand. De heer Stuijfzand (PvdA): Even kijken hoor, volgens mij was het vraag twee over een verkeersevaluatie eventueel voor de verkeersbewegingen, in ieder geval dat de wethouder kan toezeggen. Omdat het verkeer dat het … Ja, de wethouder geeft zelf aan dat het niet drukker wordt. Ja, kan die dat ook laten bevestigen door verkeersevaluatie ten tijde van, tijdens en na de oplevering van deze wijk? En als eigenlijk aanvullende vraag is, is er al iets bekend over ontwikkelingen van mogelijke sociale huurwoningen in het Harbour Park en welke kansen ziet de wethouder hierin? Dit was het voor de tweede termijn, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk even verder. Mijnheer El Majjaoui.

De heer El Majjaoui (PG&R): Ja, dank u, voorzitter, voor de beantwoording. Want u gaf aan net dat, ja goed, dat de bedrijvigheid met de inwoners in harmonie samen moeten uitkomen. Maar de ervaring leert dat het toch in de toekomst heel veel wrijving en spanning geeft. Want u zegt het ook terecht, dat een aantal bedrijven niet aan de normen voldoen wat betreft het geluid. Maar goed, het is een bedrijventerrein, dat was het tot voor kort ook altijd een bedrijventerrein geweest die wat ruimere geluidsnormen heeft. Dus dan kan ik tussen haakjes even zeggen dat dat een soort van verworven recht is geweest in de afgelopen 20 jaar van die bedrijven. En nu gaat hun bedrijvigheid of de activiteiten die daar ontplooien vanwege de woningen die daar komen, dus de beoogde woningen, anders uitzien. Hoe gaat u dat vormgeven? Hoe gaat u deze … Want dat is toch, ja, de motor van onze economie dat die bedrijven hun activiteiten kunnen continueren en hoe gaan we daar mee om? En tegelijkertijd wat collega Braam heeft aangegeven over de opslag, er zijn ook bedrijven die ook opslag gevaarlijke stoffen daar hebben.

Hoe zit dat met externe veiligheid rondom die woningen? En dan de contouren en de cirkels, als de vuurwerkopslag daar net buiten valt, hoe zit dat met de overige bedrijven die daar activiteiten voor ontplooien? Kunt u daar een toelichting op geven? Dus dit is gewoon proactief en voorkomen beter dan genezen want straks zitten we met heel veel inwoners die dan wellicht overlast kunnen ervaren, wellicht ook in een gevaarlijke situatie zich bevinden. Dank, tot zover. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Niesen. Mevrouw De Haan-Niesen (RB): Dank u wel, voorzitter. Dank u wel, wethouder, voor de beantwoording. Dus als ik het goed begrijp zijn nu al de intelligente verkeersregelinstallaties geïnstalleerd, waardoor het met 12 procent meer verkeer kan worden verwerkt. En wordt dit dan ook gemonitord en krijgen we daar dan ook een terugkoppeling van? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Enk. De heer Van Enk (CDA): Ja, voorzitter, wat betreft de doorgang naar het Ravesteijnplein, het stelt me erg teleur dat het college dat heeft opgegeven want ik heb het gevoel dat we daarmee het Ravesteijnplein gewoon opgeven. Er wordt wel gesproken over verbinding naar het station c.q. De Bogaard of naar Oud Rijswijk terwijl het Ravesteijnplein daar geografisch enorm dichtbij ligt. En daar komen 2500 nieuwe woningen, het zou een enorme impuls zijn. Ja, een woning kun je ervoor afbreken.

Nou, dat hebben we vanavond eerder gehoord want er worden wel meer afgebroken. Maar je kunt ook aan de andere kant je parkeerplaatsen en iets van de brandweerparkeerplaatsen opheffen en daar een subsidie voor aanvragen om de brandweer daarin te compenseren. Dat kan misschien ook anders opgelost. Ik denk dat het met andere woorden een kwestie van creativiteit is. En ik zou de wethouder willen vragen om daar met zijn collega van economische zaken toch nog voor de raadsbehandeling nog eens opnieuw over te beraadslagen. Verder bewaar ik mijn opmerking graag voor de raad als het gaat om het verkeer waar ik me zeer ongerust over maak. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Loof. De heer Loof (VVD): Ja, dank, voorzitter. Dank ook aan de wethouder voor de beantwoording. De wethouder geeft aan dat die het eens is dat recreatie onderdeel moet uitmaken van, nou ja, het gebied. Maar betekent dat, is het dan ook noodzakelijk om het nu ook op te nemen in dit plan of kan dat ook zonder dat we het nu opnemen in dit plan? Graag daar wat toelichting op. Hetzelfde gaat eigenlijk over het punt water. Moet het punt water niet duidelijker in het plan naar voren komen of zegt de wethouder, nou, ook zonder dat het hier duidelijk staat kunnen we genoeg recreatie, genoeg met dat water, genoeg leefbaarheid creëren rondom dat gebied om er wat moois van te maken.