Concept verslag Forum Stad en Samenleving 19 april 2022

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 19 april 2022 instrument. Als zou het ROC daar doelbewust beleid op voeren dat die auto’s daar geparkeerd worden, maar leerlingen of studenten zouden ervoor kiezen om alsnog gewoon in het openbaar gebied in de wijk te parkeren dan hebben wij geen juridische stok om daar het ROC of de student daar iets mee te kunnen slaan. De heer Weterings: Voorzitter, ter interruptie. De voorzitter: Mijnheer Weterings. De heer Weterings: Waarom ze dan in ’s hemelsnaam een vergunning verleend of verstrekt? Er worden mensen aan het werk gezet om een aanvraag in behandeling te nemen, er komt een uitspraak, die wordt getoetst, er wordt een vergunning verstrekt en die wordt niet nageleefd. Waar zijn we hier dan mee bezig met z’n allen? De voorzitter: De wethouder. De heer Keus: Ja voorzitter. Die vraag dat kan echt nog een keer aan de orde komen, maar laten we even … Het lijkt me goed om hier even te concluderen wat u nu wilt met de motie die in februari is aangenomen. Daar gaat het volgens mij nu om, en daar moet nu al een uitspraak over worden gedaan anders weten we als college nu niet waar we nu mee aan de slag moeten. De voorzitter: Mijnheer Braam. De heer Braam: Ik krijg helemaal geen antwoord op een vraag die ik gesteld hebt voor het voorstel van de heer Pols. Daar zou ik graag willen weten wat het college met dat voorstel gaat doen.

Dat is één, en twee als u gelijk al antwoord wil hebben op de vraag die u feitelijk stelt heb ik dat denk ik dat antwoord ook daarnet gegeven. Een raadsvoorstel is nadrukkelijk gevraagd in de motie, dus als dat voorstel van de heer Pols onhaalbaar blijkt dan verwacht ik dat er een raadsvoorstel komt met een goede communicatieparagraaf. De voorzitter: De wethouder. De heer Keus: Ja, voorzitter. Ik hoor inderdaad geen uitspraak ook vanuit de partijen op dit moment die wel voor hebben gestemd, dus ik concludeer hierbij dat we het aanhouden. Dat wij inderdaad de uitvoering wat sowieso aan een nieuw college gereed zal zijn, maar dat we die tot nader order even aanhouden, en dat ik ook schriftelijk terugkomen op de onderzoeken die zijn gedaan en ook de alternatieven die hier vanavond zijn aangedragen, dat we die nog eens goed nagaan en daar ook schriftelijk bij u op terugkomen. En ik concludeer ook dat er een raadsvoorstel gewenst is, en daar komen dan ook met u, althans het volgende college zal het zijn, bij uw raad op terug. De voorzitter: Oké, zullen we het hier op houden? De wethouder blijft dus alert op het volgen van het proces, en zal daarover rapporteren. Zo begrijp ik dat. Volgens mij zijn wij, nou niet helemaal gelukkig, maar we zijn het wel eens dat we het zo gaan doen. Ik stel voor dat we dit agendapunt afsluiten hiermee.

Bent u het daarmee eens? Dan is dit punt voldoende besproken. 10. Raadsvoorstel Definitief verklaring van geen bedenkingen uitbreiding restaurant Hotel Spa Savarin De voorzitter: Dan gaan we terug naar de agenda, en dan kom ik bij het raadsvoorstel definitieve verklaring van geen bedenkingen uitbreiding restaurant Spa Savarin. Zijn daar nog woordvoeringen over? Mijnheer Van Enk zie ik. Gaat uw gang. Pagina 17 van 36

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 19 april 2022 De heer Van Enk: Ja voorzitter, heel kort. Het is natuurlijk al eerder in de raad geweest, het voorstel, en toen heeft het CDA tegengestemd. Er zijn nu wat zienswijzen ingediend en die hebben ons eerder in onze mening gestaafd dan onze mening doen herzien, dus wij zullen in de raad ook tegen stemmen, en ik neem aan dat GroenLinks dat ook weer zal gaan doen. Dank u wel. De voorzitter: Goed, ik heb staan mijnheer Braam, mijnheer Oelen. Klopt dat? Mijnheer Braam. De heer Braam: Ja voorzitter, dank u wel. We zijn vanuit BvR met een aantal mensen destijds geweest voor een schitterende presentatie van die plannen. Het geeft in ieder geval een waanzinnige upgrade van dat stukje gebied daarzo in ... Goh, Hoornwijck is het daarzo? Ja, ik moet altijd even nadenken welk wijkje dat is. Maar we waren echt verrast door de plannen zoals die daar worden gerealiseerd, dus dat is een verrijking voor dat gebiedje, dat zonder meer. En we zijn ook in ieder geval blij te mogen constateren dat er geen bedenking verder door de omgeving zijn ingediend, wat we eigenlijk ook niet hadden verwacht. Dus in die zin akkoord vanuit Beter voor Rijswijk. De voorzitter: Mijnheer Oelen en daarna mevrouw Woudstra. De heer Oelen: Dank voorzitter. Ja, de VVD was in eerste instantie al voor dit voorstel en dit formele pad moest gelopen worden.

Het wijzigt niet dusdanig dat de stemming door de VVD anders zal zijn. We hadden eigenlijk gehoopt dat dit als hamerstuk door had kunnen gaan naar de raad, maar dat is kennelijk niet het geval. De voorzitter: Mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra: Dank. Ook D66 Rijswijk blijft voor dit voorstel. We willen de wethouder nog wel bedanken en de mensen die een zienswijze hebben ingediend bedanken. We vonden het interessant om te lezen wat er in de buurt speelt. Daar blijkt duidelijk uit dat er voor groen in de buurt veel draagvlak is, en dat we daar ook nog wel wat te doen hebben als het over voetgangers en groen gaat. En we wilden in elk geval de mensen die de zienswijzen hebben ingediend laten weten dat we dat meenemen voor het vervolg, maar inderdaad buiten dit plan dan. En met dank aan de wethouder voor het plan en het verder… De voorzitter: Mevrouw Kames. Mevrouw Kames: Dank u wel, voorzitter. Ja, wij zijn heel erg blij met dit plan en ik had eigenlijk gedacht dat het als akkoordstuk verder kon. De voorzitter: Verder geen inbreng? Ik concludeer alleen dat het CDA hiertegen is, en dat met een stemverklaring zou kunnen doen, dus daarmee wordt het een hamerslag. U krijgt een stemverklaring. Veel dank voor deze vlotte afhandeling. 11.

Raadsvoorstel Opheffen geheimhouding diverse stukken over de periode juli 2021 tot en met februari (RV 22-004) De voorzitter: Dan gaan we door met het volgende agendapunt, nummertje 11 geheimhouding van diverse stukken. Bent u akkoord? Ja, het forum is akkoord. Dan kan het ook als hamerslag op de raad.

Pagina 18 van 36

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 19 april 2022 12. Raadsvoorstel Taalbeleidsplan Het start met taal (RV 22-005) De voorzitter: Dan gaan we naar 12, raadsvoorstel Taalbeleidsplan. Zijn daar woordvoeringen voor? Ik heb hier staan El Majjaoui, Veerman, mevrouw Oude Alink en de heer Van der Veer. O, er komen nog meer? Nou, de griffier schrijft dat even op. Dan begin ik even bij El Majjaoui. De heer El Majjaoui: Dank u wel, voorzitter. Ik heb net het stuk gelezen. Wat mij opvalt, het onderwerp heet Taalbeleidsplan. Dan ga ik vanuit, mijn eerste indruk, het gaat om de taal beheersen, de Nederlandse taal, maar als ik verder lees dan gaat het over verschillende doelgroepen. Dus eigenlijk kan ik hier geen knoop aan vastbinden, want ik ben een beetje het spoor bijster voor wat betreft waar dient dat voor, dit budget? Gaat het om de vrijwilligers die ondersteuning bieden aan mensen die taal niet machtig zijn? Ik lees dat het over laaggeletterd zijn. Straks heeft de gemeente het mandaat vanuit de overheid dat wij een integratiecursus gaan verzorgen, degelijke opleidingen. Maar hier kan ik niet echt een idee over krijgen, waar gaat het nu precies over? Ja, er zijn een aantal doelgroepen genoemd en mensen met een uitkering, en jongeren tussen de 17 en de 28. Ik neem aan dat ze ook in de uitkering zitten.

En er worden allerlei thema’s aan gekoppeld, eenzaamheidbestrijding, financiële problemen oplossen. Voorzitter, ik weet het niet. Ik weet niet of ik hiermee in kan stemmen, want het is niet een deugdelijk plan waarmee iedereen baat bij heeft of rendement kan leveren. Gaat het nu om taal of gaat het om mensen die niet kunnen schrijven en lezen, gaat het om de Rijswijkers met een bi-culturele achtergrond, de migranten in dit geval, gaat het om de asielzoekers? Ik weet het niet. Kunt u dat toelichten, wethouder? De voorzitter: Goed. We gaan verder met de heer Veerman. De heer Veerman: Dank u wel, voorzitter. Taalbeleidsplan inderdaad. Nou, er staan natuurlijk hele mooie stukken, hele mooie dingen in dit beleidsplan waar ik volkomen achtersta, maar er staan ook een aantal mankementen. Ik hoorde al doelgroepen, doelstellingen kan ik niet heel goed vinden. We hebben het niet over de monitoring gehad. Als we kijken naar een beleidsplan daar hoort ook een financiële paragraaf bij te zitten. Nou, die mis ik hier totaal. Waar gaan we het aan uitgeven, hoe gaan we dat controleren, hoe koppelen we die aan de doelstellingen die er zijn? Er worden diverse partijen benaderd die hieraan mee moeten doen. Het Taalplan heeft nu al een aantal zaken die ze uitvoeren binnen het geheel wat natuurlijk hartstikke goed is.

Wat gaan ze daar dan van uitbreiden, wat is het effect van wat ze nu doen dan, waar komen dan echt tekorten op dat we dit moeten gaan uitvoeren? Aan de andere kant is de bibliotheek wel heel erg betrokken bij dit soort taalplannen geweest. Zij krijgen er ook geld voor. Waarvoor moeten wij dan nu extra budget vrijmaken om dit ook nog te doen? Voldoet het budget van de bibliotheek niet? Dan heb je ook zo’n vraag. Ze hebben ook die doelstelling, werken met taalmaatjes. Waarom gaan we nu een tweesporenbeleid dat gebied dan nu hanteren? Nou, dat zijn een aantal vragen die ik heb, dus ik … Voor de eerste termijn. Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Oude Alink. Mevrouw Oude Alink: Ja, dank u wel, voorzitter. Nou, zoals mijn collega zo opmerkte wat ik vooral mis in dit Taalbeleidsplan dat zijn concrete cijfers en doelstellingen met name. Inhoudelijk is het denk ik prima dat de inwoner zelf kan aangeven wat hij wil en nodig heeft, en dat het laagdrempelig is, want een goede taalbeheersing is natuurlijk heel belangrijk voor elke inwoner om zichzelf beter te ontwikkelen, maar hoeveel laaggeletterde inwoners wil de gemeente bereiken? Want ik zie staan dat het Taalspreekuur 550 gasten heeft per jaar.

Dat is dan ongeveer tien procent van alle laaggeletterden in de gemeente, volgens uw cijfers, en waar gaan zij vervolgens naartoe, hoe wordt dit bijgehouden en wat is de ambitie? Gaan die inwoners ook concreet hun taalniveau verhogen en wat is de ambitie als het gaat om het bereiken van de rest, de inwoners die u niet Pagina 19 van 36

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 19 april 2022 bereikt? Met als extra aandachtspunt mensen met Nederlands als eerste taal, want dat is de grootste groep laaggeletterden in het land en niet NT2’ers. Ook zijn er relatief meer ouderen met een taalachterstand dan jongeren, en hoe gaan we hen bereiken en de drempels opheffen zodat zij ook toegang krijgen tot het Taalbeleid? Maar ook vroeg ik me af waarom de gemeente niet eerder dan 2023, geloof ik, gaat aansluiten bij de Direct Duidelijk deal, want communicatie komt van twee kanten. Kijk, inwoners die kunnen natuurlijk hun best doen om hun taalbeheersing te verhogen, maar de gemeente kan ook haar best doen om de communicatie eenvoudig en begrijpelijker te maken. Een hele grote kostenpost in dit plan is het camouflageaanbod. Nu geloof ik best dat dat een slimme oplossing kan zijn, maar de omschrijving is heel kort, en ik begreep niet zo goed wat is, en kunnen wij daar meer informatie over krijgen? En dat waren mijn vragen. De voorzitter: Oké, en dan gaan we naar de heer Van der Veer. Is hij er niet? O, mijnheer Van der Veer, ja. Dat is voor mij even nieuw. Ja, gaat uw gang. De heer Van der Veer: Dank u wel, voorzitter. Het Taalbeleidsplan 2022 Het start met taal. De inleidende doelen en de te zetten activiteiten om laaggeletterdheid te bestrijden zijn ambitieus. Daar is de PvdA het van harte mee eens.

Ook de PvdA is ervan overtuigd dat extra impulsen nodig zijn om de 10 procent laaggeletterdheid in onze gemeente terug te dringen. Er wordt een extra budget gevraagd van 76.000 euro voor 2022, en dit bedrag op te nemen vanaf november in de meerjarenbegroting. Hoe wordt die 76.000 euro gedekt in 2022? En we zijn eigenlijk wel erg benieuwd of andere fracties ook bereid zijn om dat in de meerjaren investering mee te gaan nemen. De PvdA is er in principe wel op voorbereid. De eenmalige pilot gericht op jongeren kost 9000 euro. Maar waarvan uit wordt dit betaald, en hoe gaan we de resultaten de uitkomsten van deze pilot met dat eenmalige geldbedrag van 9000 euro borgen? Hoe gaan we die uitkomsten, de resultaten borgen? De nota gaat uit van een groter bereik van doelgroepen dan tot nu toe. Dus zal het percentage laaggeletterdheid dus ook moeten afnemen in Rijswijk. Het is echt al jaren rond de 10 procent. Hoe denkt u de doelgroepen die lastig te bereiken zijn, zoals onze jongvolwassenen tot 27 jaar en werkenden, nu wel te vinden en te motiveren om taallessen te gaan volgen? Dan hebben we de volwasseneducatie met de Taal Plus school? Jaarlijks doen er vanuit Rijswijk ongeveer 140 mensen aan dit Taal Plus school mee. Men is er erg tevreden over, over het cursusaanbod en het resultaat. Vanuit Rijswijk is daar een regionaal budget beschikbaar van 220.000 euro.

Dat zou dan uitkomen op zo’n 1600 euro per cursist, als ik snel reken. Is dat niet wat weinig voor zoveel geld, het aantal cursisten wat wij hiermee bereiken? Hoe kunnen wij zorgen dat voor het geld meer cursisten hier gebruik van kunnen maken? Het Taalspreekuur. Afgelopen jaren kwamen er gemiddeld 55 mensen, zoals we hebben kunnen lezen, dat is tien procent. Dan zou je uitkomen op gemiddeld tien per week. Hoe kunnen wij zorgen dat dat wordt vergroot zodat we meer mensen kunnen bereiken en meer mensen kunnen gaan helpen? Het taalmaatjesproject van Welzijn Rijswijk. Een mooi initiatief, maar er zijn momenteel wachtlijsten en er worden voorwaarden gesteld om aan het project mee te mogen doen zowel aan de cursisten als aan het maatje. Hoe gaan we dit oplossen zodat mensen gemotiveerd blijven om taalmaatje te bezoeken, dan wel taalmaatje te worden? Er wordt gesproken over een aanbod dichter bij huis aanbieden. Is het mogelijk om dit in samenwerking te doen met de basisscholen in Rijswijk? Samen naar school, zoals de kids als de ouders gaan gelijktijdig naar school om aan de taallessen te gaan werken. Hiervoor kunnen wellicht lege schoollokalen gebruikt worden die eventueel aanwezig zijn. Neem bijvoorbeeld de oude Snijdersschool. In de buurt zijn drie, vier basisscholen.

Wat zou mooier zijn dat moeders hun kinderen naar school brengen en zelf ook taallessen gaan volgen in het gebouw ernaast? Het camouflage-aanbod dat op pagina 13 aan de orde komt wordt hier samengewerkt met de samenwerkende gemeentes in de regio waardoor we niet allemaal opnieuw het wiel moet gaan uitvinden. Want ik kan me voorstellen dat andere gemeentes in deze samenwerkingsverbanden al met zoiets bezig zijn. Voor de Stichting Lezen en Schrijven heeft Rijswijk ongeveer 320 uur krijgt mijn daar beschikbaar voor. Is dat voldoende, en hoe komen deze uren Pagina 20 van 36

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 19 april 2022 tot stand? In september vindt trouwens de jaarlijkse week van het lezen en schrijven plaats. Hoe maken we de week veel robuuster, interessanter waardoor mensen veel breder een bereik krijgen van de doelgroepen? Dus hoe krijgen we meer mensen in die week bereid voor dat programma? Dan het raadsvoorstel zelf. Er wordt gesproken in de bijlage over een regionaal programma laaggeletterdheid, maar die zit niet daarbij. Zou u die nog bij de stukken van 10 mei in ieder geval kunnen toevoegen? En dat is vooralsnog de eerste termijn, voorzitter. De voorzitter: Oké. Dank voor uw betoog met alle aandacht. Ik ga verder met mijnheer Loof, mevrouw Prenger. Daarna mevrouw Koegler. En mijnheer Geleijnse. De heer Loof: Voorzitter, dank u wel. De VVD Rijswijk heeft het plan met interesse gelezen. Het is en blijft een zorgelijke situatie dat zoveel ongeletterdheid in ons land bestaat. Dat hebben we recent nogmaals kunnen zien dat ook in het onderwijs er wat achterstanden zijn, dus het is goed dat de gemeente hier iets aan doet. Het eerdere plan stamt uit 2016 en betrof een actieplan. Hieraan zat geen financiële paragraaf verbonden wat een aantal vragen oproept. Het huidige plan bevat zo’n degelijk paragraaf wel, al zijn hier ook wat vragen bij te stellen.

Voorzitter, wat heeft het actieplan uit 2016 concreet opgeleverd? Wat was de stand van ongeletterdheid toen en hoever zijn wij met het actieplan uit 2016 opgeschoten? Er wordt gesproken ook over 5500 ongeletterde inwoners op dit moment in Rijswijk. Hebben de gemeente en helpende organisaties voldoende toegang tot deze groep mensen? De gemeente wil verder extra structureel geld gaan uit trekken voor bestrijden en verhelpen van ongeletterdheid. Dat betekent gros 113 euro en nog wat per persoon per jaar op structurele basis. Acht de wethouder deze extra investering als voldoende? En als laatste. Er wordt in het plan niet gesproken over digitale ongeletterdheid. Vanuit de Europese Commissie is er reeds in 2011 hierop gewezen om ongeletterdheid te verbinden aan digitale vaardigheden. Het is vanzelfsprekend dat taal en digitale know how met elkaar verbonden zijn, en hoe kijkt de wethouder hiertegen aan? Dat was het voorzitter. Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Prenger. Mevrouw Prenger: Dank u wel, voorzitter. Allereerst mijn complimenten voor het stuk aan de wethouder. Namens Beter voor Rijswijk heb ik nog wel een aantal vragen.

Zijn er wijken in Rijswijk waar de laaggeletterdheid hoger is dan normaal? Wordt er gemonitord hoeveel uitstroom er is, en na hoeveel weken of maanden is iemand klaar? Verder willen we graag weten: monitoren we de duur van de trajecten? En er wordt 9000 euro extra gevraagd voor de jongeren in de leeftijd van 18 tot 27 jaar. Is daar een link te leggen met vroegtijdige schoolverlaters, want ik ga ervanuit dat deze jongeren ook gewoon basisonderwijs hebben gevolgd, voortgezet onderwijs en wellicht een mbo-onderwijs. Dit waren mijn vragen in de eerste termijn. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Koegler. Mevrouw Koegler-Böhm: Dank u wel, voorzitter. Nou goed natuurlijk dat we vanuit de gemeente aandacht hebben voor het voorkomen en bestrijden van laaggeletterdheid, en ook zeker het ondersteunen van mensen die laaggeletterdheid, ook heel belangrijk. Het is belangrijk dat iedereen gelijkwaardig en actief kan meedoen in de samenleving. We lezen in het stuk dat er 5500 laaggeletterden zijn. Dat is een grove schatting vermoedelijk op basis van landelijke gegevens, en Rijswijks Belang vraagt zich af de wethouder daar iets meer duiding kan geven in aantallen, categorieën en leeftijden en doelgroepen? Als we dan ook kijken naar de doelgroepen die beschreven zijn dan worden er vier categorieën genoemd. Daar missen wij de ouderen, omdat dat volgens ons een unieke doelgroep is.

Het staat in elk geval, deze vier doelgroepen, maar Rijswijks Pagina 21 van 36

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 19 april 2022 Belang zou daar graag de ouderen aan toegevoegd zien. Enerzijds omdat het lastiger is voor deze doelgroep om de taal nog te leren, als je dat al vijftig, zestig, zeventig jaar niet gedaan hebt dan is het nog lastiger, maar ook in verband met de digitale wereld waar we in leven. Dus aan de wethouder de vraag of ze dat zou willen opnemen in het stuk. Er wordt een investering van 76.000 structureel gevraagd, en Rijswijks Belang vraagt zich af hoeveel extra inwoners we daarmee extra gaan bereiken, en hoe we dat gaan monitoren? Zijn er prestatieafspraken met de partners waar we mee samenwerken? Dank u wel. De voorzitter: We gaan verder met mijnheer Geleijnse en daarna nog mevrouw Jansen-Dirkx. De heer Geleijnse: Dank, voorzitter. En dank aan de wethouder voor dit raadsvoorstel. Als je één van de laatste sprekers bent kun je makkelijker aansluiten bij andere vragen, en ook de vragen van mijn fractie betreffen de groep van 5500 Rijswijkers die laaggeletterden zijn. Rijswijks Belang wilde graag weten wat meer differentiatie in die groep, wie zijn dat, welke leeftijden. Ik hoorde volgens mij bij de VVD ook in welke wijken mensen zitten, of Beter voor Rijswijk denk ik. Ja, excuus. Dus ik hoop dat de wethouder daar wat duidelijkheid over kan geven.

Ook de ouderen behoeven wat ons betreft eigenlijk een aparte doelgroep te zijn met extra aandacht in dit plan, temeer ook omdat we van hen vragen steeds langer zelfstandig te wonen en eigen regie te voeren, en volgens mij is dan juist belangrijk om die laaggeletterdheid echt aan te pakken. Dus eigenlijk de vraag aan de wethouder of zij bereid is om deze doelgroep alsnog op te nemen? De collega van GroenLinks had het over de Direct Duidelijk deal, en ik wil eigenlijk gewoon ook daarbij aansluiten en vragen niet alleen maar onderzoeken of we daarbij kunnen aansluiten, maar gewoon de ambitie uitspreken: we gaan dat gewoon doen. Ik hoop dat u bereid bent, wethouder, dat positief te beantwoorden. En tot slot schrijft u ook dat we als gemeente andere organisaties in Rijswijk uit gaan nodigen om ook de communicatie te vereenvoudigen, en ik zou graag een toelichting willen horen van de wethouder hoe wij dat als gemeente, hoe zij dat ziet om dat te bereiken. Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Jansen-Dirkx. Mevrouw Jansen-Dirkx: Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, er is inderdaad al een hele hoop gezegd en als laatste kan je ook nog eens een keer de focus even proberen te verleggen. Ik wilde inderdaad even de nadruk leggen op de communicatie vanuit de gemeente. Direct Duidelijk lijkt mij een heel goed plan, laten we dat vooral doen.

Maar ik wil het ook hebben over het feit dat wij daar al deels mee bezig zijn, volgens mij, om de communicatie te verbeteren, en ik vraag me daarbij af maken wij hier ook gebruik van ervaringsdeskundigen? Dus laaggeletterden, vinden zij dat wij ons communicatie beter doen? Zo niet, gaan we dat dan alsnog doen? En daarbij wil ik ook aandacht vragen voor het feit dat heel veel mensen ook door middel van illustraties of plaatjes soms dingen veel beter begrijpen, want een plaatje spreekt soms duizend woorden, dus ik zou graag van de wethouder willen horen of we daar ook misschien wat mee kunnen doen. Dank u wel. De voorzitter: Ik zie geen andere woordvoeringen, dan is het woord aan het college. Mevrouw Besteman. Mevrouw Besteman-de Vries: Ja, voorzitter, hartelijk dank. En ook dank aan de raad voor alle vragen. Ik hoop dat ik ze allemaal genoteerd hebt, en anders dan hoor ik dat in de tweede termijn ongetwijfeld wel als ik er nu overheen stap. Misschien, voorzitter, is het goed om even met de context van het probleem te beginnen. Ik voel in deze raad dat daarover eenduidigheid is en dat u allen de urgentie voelt van dit probleem. Er zijn namelijk in Nederland een half miljoen laaggeletterden. Het zijn mensen die zich in het dagelijks leven niet goed zelf kunnen redden.

En de heer Geleijnse zei het al we verwachten van de overheid dat inwoners zich maar zelf kunnen redden in deze samenleving, en dat kan dus iedereen niet. Laaggeletterd zijn heeft effect op gezondheid, heeft negatieve invloed op het vinden van bijvoorbeeld betaald werk, het op orde houden van Pagina 22 van 36

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 19 april 2022 eigen geldzaken en daarmee wordt het natuurlijk niet alleen een individueel probleem, maar ook een maatschappelijk probleem. En we hebben ook in het kader van laaggeletterdheid en de bestrijding daarvan met name natuurlijk veel contact met deskundigen onder andere Stichting Lezen en Schrijven, en zij zeggen ook laaggeletterden vertellen ons dat zelf ook. Mevrouw Jansen vroeg al naar ervaringsdeskundigen. Nou, die doen zeker mee onder andere in de campagne van Doe maar mee. Laaggeletterden zeggen zelf: ik schaam me ervoor, ik wil het probleem verhullen, en ik wil het gewoon niet kenbaar maken aan andere mensen. En dat is tegelijkertijd, en u zult dat begrijpen, het probleem met het vinden van laaggeletterden. Niet iedereen wil ook gevonden worden, en dat is natuurlijk zeker, ook als het gaat om de oudere doelgroep een probleem zou kunnen zeggen, want ook daar … En het CDA, en ook Rijswijks Belang maakten daar al terecht een opmerking over, ouderen bevinden zich natuurlijk ook in deze doelgroep, dus dat is zonder meer waar. Als we zouden weten waar de laaggeletterden zich zouden bevinden, dan zouden we ze natuurlijk zonder meer kunnen vinden.

Ik ben zeker bereid om nog te kijken of we iets meer duiding kunnen geven bij die cijfers, want naar schatting hebben we het over 5500 Rijswijkers die met laaggeletterdheid te maken hebben, maar heel precies kunnen we daar dus niet in zijn. Ik ga nog even bij mijn ambtenaren te rade. Ik kijk maar even naar achteren naar Rijswijks Belang. Mocht ik daar nog iets meer duiding aan kunnen geven dan zal ik dat zeker met u delen voor de raad. Tegelijkertijd is het zo dat de laaggeletterde groep, om ze maar even zo te noemen, is een dynamische groep. Dus mensen komen daarbij, weten zich op een of andere manier wat beter te redden op zeker moment, en we zien nu de laatste jaren dat de groep laaggeletterdheid onder jongeren toeneemt. En dan kijk ik even naar de fractie van Beter voor Rijswijk achterin. Ik kan u nauwelijks zien zonder mijn veraf bril, maar u zit er. Dank ook voor uw inbreng. We zien in die groep jongeren van 16 tot 27 niet zozeer die relatie met vroegtijdig schoolverlaten. We zien alleen wel dat die groep, ook al hebben ze onderwijs genoten, toch laaggeletterden blijkt omdat ze niet de taal voldoende onderhouden. We zien dan het effect optreden dat toch op latere leeftijd die groep moeite heeft om zich toch blijvend te redden met een probleem voor zichzelf.

Bijvoorbeeld die financiële onzekerheid waar ze mogelijk dan in terechtkomen, maar ook bij het vinden van betaald werk. Dus dat is ook waarom we ons als overheid daarmee moeten bemoeien, want dat is natuurlijk ook nog zo. En dat zal ik toelichten ook aan de heer El Majjaoui, want die zag door de bomen het bos niet meer, begreep ik zo’n beetje uit zijn inbreng. En ik hoop dat ik wat licht kan schijnen in uw donker, want de bestrijding van laaggeletterdheid is een wettelijke taak voor de gemeente. Er is een Wet educatie en beroepsonderwijs en dat is waarvan we dit actieplan of dit Taalbeleidsplan hebben geformuleerd. We werken daarvoor samen in de regio, dus kijk ik maar even naar de heer Van der Veer begon over samenwerking in de regio. We werken samen met de arbeidsmarktregio in Den Haag, en Den Haag krijgt als centrumgemeente geld om in de regio laaggeletterdheid aan te pakken. En dat doen we dus ook in samenwerking en in samenhang, zeg ik maar even tegen de Partij van de Arbeid. We hebben ook vorig jaar in deze raad afgesproken dat we een lokale vertaling maken van het regionale plan, en dan kijk ik toch maar even naar mevrouw Van Nunen die nu wel op de tweede rij zit, maar zich dat ongetwijfeld nog kan herinneren. En die lokale vertaling ligt vanavond voor, en dat is dit Taalbeleidsplan Het start met taal. Nou, die titel spreekt denk ik tot de voorbeelding.

Nou, wat doen we dan? We behouden het goede en we versterken wat we verder nodig vinden. En dat zeg ik dan maar even nadrukkelijk tegen de fractie van D66 die op zoek was naar de doelstellingen, en wat er gedaan is de afgelopen tijd. Nou, u vindt dat terug in het beleidsplan op bladzijde 6. Maar in ieder geval wat goed is gegaan, en dat zich de heer Van der Veer denk ik ook heel treffend, is het Taalhuis, en dat willen ook versterken, wat we zien ook best wel dat het bereik groter mag. Zeker als we kijken naar de grootte van de groep. Ja, de doelstellingen en de ambitie zijn door D66 niet helemaal helder gevonden in de nota, begrijp ik. Terwijl de VVD die al wel even kort heeft toegelicht. Maar wat we willen, wat is onze aanpak, is natuurlijk enerzijds dat we willen inzetten op preventie, voorkomen is beter dan genezen. Dus dat is ook, en dat zeg ik dan maar even in aanvulling richting de Partij van de Arbeid, wat we doen met bijvoorbeeld het Onderwijsachterstandenbudget. Daar richten we ons op, kinderen op basisschoolleeftijden, maar ook, en Pagina 23 van 36

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 19 april 2022 dat is makkelijk gevonden, de ouders die daarbij horen. Dus dat is in het Onderwijsachterstandenbeleid bijvoorbeeld geregeld. Deze WEB-gelden, die Wet educatie en beroepsonderwijs, richtte zich op de leeftijd van 16 tot 65 jaar. Dus dat is ook denk ik antwoord op de vraag richting Rijswijks Belang en het CDA waarom we die ouderengroep niet specifiek hebben meegenomen in dit plan. Het neemt niet weg dat we bijvoorbeeld met het camouflage-aanbod waar GroenLinks ook wat toelichting op wil, maar ook via andere welzijns- en zorginstellingen natuurlijk die groep wel vinden, en ze natuurlijk ook gewoon naar de activiteiten en middelen kunnen toe leiden, want daar zijn natuurlijk de professionals en daar werkt de taalketen ook hard aan toe geëquipeerd om de mensen door te geleiden, laagdrempelig toe te leiden naar datgene wat ze nodig hebben. Als het gaat om het camouflage-aanbod, ja, dat is een beetje een nieuwe term, wil ik nog even richting GroenLinks ook toelichten. Dat gaat bijvoorbeeld over mensen die een coronaprik, - vaccin gaan halen ze op die manier proberen te vinden.

Ja, de vaccins blijven op de plank liggen, hoorde ik trouwens vandaag nog, maar u kunt zich voorstellen dat er bijvoorbeeld iemand bij de gemeente aanklopt voor een uitkering, en onze ambtenaren of werkgeversservicepunt iemand helpt met het vinden van een baan, dat zijn allemaal momenten waarop je iemand kunt doorgeleiden naar de activiteiten die helpen om die laaggeletterdheid aan te pakken. Dus dat is de bedoeling van dat camouflage-aanbod. We willen meer mensen zo vinden en naar de goede aanpak begeleiden. Even kijken, voorzitter. Ik ga nog even door mijn aantekeningen heen. Ja, de cijfers naar beneden. De Partij van de Arbeid sprak daarover, maar in feite ook de VVD. Ik heb al gezegd de groep van laaggeletterden is een dynamische groep, dus de verwachting is niet zozeer dat het aantal laaggeletterden echt met grote sprongen zal dalen. De aanpak bestrijden van laaggeletterdheid is een van de lange adem, maar het beleid is er wel opgericht, en dit plan is er wel opgericht om ervoor te zorgen dat meer mensen zichzelf wel kunnen redden in het leven of in de samenleving. Dus ik denk dat we de doelstelling op die manier ook moeten bekijken. Dan ga ik nog even ook naar de monitoring, want daar zijn ook een aantal vragen over gesteld. Ik dacht dat ook onder andere door de heer Veerman, en ik dacht ook mevrouw Koegler. Ik zie achterin mevrouw Prenger ook knikken.

In het regioplan is ingezet op monitoring en de impactmeting, dus dat is daar gecoverd. Als het gaat om dit Taalbeleidsplan wordt er ieder jaar een actieplan opgezet met daarbij ook een evaluatie. Dus zo kunnen we ook op korte termijn inzicht krijgen in wat we bereiken en waar we eventueel zouden moeten bijsturen. Dus de resultaten die worden zo inzichtelijk, die kunnen we borgen als dat goed gaat, maar in ieder geval bijsturen waar dat nodig is. En ik zou voor willen stellen om die resultaten ook gewoon standaard met de raad te delen zodat u daar ook zicht op blijft houden. Dan misschien, voorzitter, nog even ook naar wat kost dat dan. Er zit een financiële paragraaf in het voorstel zoals de heer Loof al zei, en zijn vraag daarbij was ook: is de extra investering voldoende? Ja, dat is maar net welke verwachting de heer Loof daarbij heeft. Als hij het idee heeft dat na een jaar het aantal laaggeletterden naar nul is in Rijswijk dan zeg ik nee. Die investering is natuurlijk niet voldoende, maar u zult begrijpen we vinden dit een redelijke investering met de verwachting dat er meer mensen zichzelf zouden kunnen redden in het leven. En de Stichting Lezen en Schrijven heeft uw raad overigens ook in aanloop naar de verkiezingen een uiteenzetting gestuurd over hoe zij dit probleem duiden en hoe zij dat zien.

En zij hebben onder andere berekend, en ik moet even kijken of ik het in mijn aantekeningen heb opgenomen, maar dat heb ik geloof ik niet. Ik zal zorgen dat u in ieder geval … O, dat heb ik wel. Dat laaggeletterdheid inderdaad wordt geduid ook door een heel groot maatschappelijk probleem, en dat het de samenleving 1,1 miljard euro kost ruim. Dan heb ik het natuurlijk over landsbreed. Dat geldt natuurlijk niet voor Rijswijk, maar de kosten zitten daar natuurlijk dan in uitkeringen, schuldhulpverlening en extra zorg bijvoorbeeld als het gaat om ouderen die in de eenzaamheid vervallen. Dus u kunt zich voorstellen dat een extra investering in het Taalbeleidsplan de moeite loont. Dat is in ieder geval de overtuiging, voorzitter, van het college. Ik kijk nog even met een schuin oog naar mijn aantekeningen. Ja, de ervaringsdeskundige, mevrouw Jansen, heb ik daar voldoende over gezegd. Ik vergeet nog één heel belangrijk punt waar ik trouwens meerdere fracties over heb gehoord, en dan kijk ik ook nog maar even naar rechts achterin. Direct Duidelijk. Die oproep van de raad was Direct Duidelijk, en het lijkt mij Pagina 24 van 36

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 19 april 2022 heel goed om daar meteen een luid en duidelijke toezegging over te doen, want we moeten daar natuurlijk meteen mee aan de slag. Dat ben ik helemaal eens met het CDA maar ook met GroenLinks. Ik merkte ook dat er werd gesproken in het Taalbeleidsplan over het onderzoek of we deel kunnen nemen. Ik heb dat maar zo gelezen en dat zal ik ook op deze manier met u delen dat we gaan kijken wat ervoor nodig is om dat direct te doen, voorzitter. De voorzitter: U was uitgesproken? Volgens mij heeft u alles toegelicht en uitgelegd. Ik kan me niet voorstellen dat u nog een tweede termijn wil, maar goed, mijnheer Veerman. De heer Veerman: Dank u wel, voorzitter. Dank, wethouder, voor de beantwoording van de vragen. Ja, gelijk met dat Direct Duidelijk is wel leuk, want dat hebben we natuurlijk op 6 juli van het vorig jaar al aangenomen en nu komt u er een keer mee, dus dat had wel iets sneller gekund misschien om ook uitvoering te geven aan Direct Duidelijk dat we daar gelijk mee aan de slag moesten. Maar het heeft wat langer geduurd. Ik ben wel blij dat het nu in dit stuk is opgenomen en dat we daarmee aan de slag gaan, want dat is hard nodig, en ook die doelstelling onderschreven wij van harte natuurlijk dat er wat er gedaan wordt.

Wat ik nog steeds wel mis in die financiële paragraaf dat wij nog 220.000 van de WEB-gelden krijgen regionaal. En wat ik daar mis hier in dit verhaal eigenlijk is van die onderbouwing van wat krijgen wij nu van dat geld van dat gedeelte, en wat leggen wij als gemeente zelf bij? Dat mis ik een beetje. Ook kijk ik nog eventjes naar het Taalhuis van de bibliotheek die doen ook een Taalhuis. Is dat hetzelfde Taalhuis? Want ik vroeg ook naar de bibliotheek, daar heeft u geen antwoord op gegeven. Die hebben dan taalvrijwilligers, hebben het over taalmaatjes, waar zit het onderscheid daarin? De bibliotheek krijgt ook nog eens een keer 1,4 miljoen om een aantal onderdelen van dit te verwezenlijken ook in hun doelstelling die ze hebben, dus in hoeverre hebben wij het over tweesporenbeleid? In hoeverre versterkt het dan nu elkaar of zitten we dingen dubbel te doen of hadden zij dingen moeten doen die niet gebeurd zijn? Dan gaat het weer over die monitoring.

Ik bedoel met de bibliotheek zijn we natuurlijk al veel langer op dit traject bezig, en ja, de monitoring daarvan kunnen we ook niet altijd zien in het jaarverslag van de bibliotheek, dus dat zou ook prettig zijn als we die naast elkaar zouden kunnen leggen op een gegeven moment, en dat we die beide dingen, want we hebben het nu weer over monitoring, om het gehele plan, dat dubbelspoor, te bekijken wat dat betekent voor al die laaggeletterden mensen in Rijswijk. Want het is niet alleen dit budget, we hebben ook de bibliotheek waar we een budget aan geven. Legt dat nu eens bij elkaar. Laat nu eens zien wat het complete plaatje is, en wat levert het nu op? En daar ben ik wel heel nieuwsgierig naar. En dan gaat het natuurlijk voor dat we resultaat behalen, dat staat voor ons ook voorop, laat dat voorop staan. De tweede termijn. Dank u wel. De voorzitter: Ja, ik zag al wat vingers, dus ik ga gewoon met het rijtje van de eerste termijn. Mijnheer El Majjaoui. De heer El Majjaoui: Ja, dank u wel, voorzitter voor de beantwoording. Nogmaals, ik sta niet afwijzend tegenover dit voorstel, hoor. Ik juich dat toe en ik ben blij dat hier aandacht aan geschonken wordt, want 5500 laaggeletterden is best wel veel. Alleen waar ik mee zit is dat bedrag van 76.000 euro, en dan voor 5500 laaggeletterden proberen dan op te krikken naar een hoger niveau. Dat bracht mij in twijfels.

Tegelijkertijd wil ik ook zeggen, natuurlijk de gemeente heeft een wettelijke taak, Wet educatie en beroepsonderwijs, maar we hebben nog een x aantal wettelijke landelijke regelingen. Hoe zit dat? Want dan kijk ik ook naar D66 wat u terecht zegt: zitten wij niet dubbel werk te doen? Want we hebben integratie- en inburgeringsbeleid, we hebben Participatiewet, we hebben Leerplicht ook in lijn met startkwalificaties, hoe gaat dat? En ik mis ook dat stukje, want je hebt ook terecht aangegeven dat inderdaad jeugd of jongeren of studenten of leerlingen op een latere leeftijd toch die achterstand oplopen qua taal dan mis ik hoe komt dat. Dan heb ik het over Pagina 25 van 36

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 19 april 2022 gelijke kansen, armoede, dat zij niet hun kansen hebben benut die zij verdienen vanwege hun achtergrond. Allerlei factoren kunnen daar een rol inspelen, en dat mis ik. Dus nogmaals, het is niet dat ik tegen ben, maar alleen vind ik, dat is mijn persoonlijke mening, dat dit meer een symptomenbestrijding is dan dat we daadwerkelijk rendement kunnen opleveren op termijn voor deze doelgroepen. Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Oude Alink, wilt u nog het woord? Mevrouw Oude Alink: Jawel. Ja, in ieder geval ik ben blij dat de Direct Duidelijk deal er inderdaad snel aankomt, dat zou echt heel goed zijn. Ik ben nog wel benieuwd wat nu concreet de aantallen zijn, hoeveel mensen er bereikt willen worden? Kijk, het hoeft niet te lukken, maar wat zou de ambities zijn? Nu tien procent van alle laaggeletterden, misschien dit jaar nog eens tien procent of vijf procent erbij, dat mis ik eigenlijk. En ja, jaarlijks komt er dan een actieplan en een evaluatie, dat is dan regionaal, dat is prima. Dan ben ik wel benieuwd hoe gaat die monitoring dan, weet u dat en wanneer kunnen wij die dan verwachten, dat rapport? En het camouflage-aanbod, ik snap het nu al iets beter, maar ik ben wel benieuwd of dat niet al gedaan werd als standaard onderdeel als iemand bijvoorbeeld aanklopt voor een bijstandsuitkering? En dat was mijn tweede termijn.

De voorzitter: Ja, mijnheer Van der Veer. De heer Van der Veer: Dank u wel, voorzitter. Wethouder, bedankt voor de beantwoording in eerste termijn. Ja, ik zou toch graag van de wethouder nog wat effectiever acties horen hoe we nu die doelgroepen gaan bereiken. Want doelgroepen dat is toch belangrijk dat ze bereikt worden, en hoe kunnen we daar nu voor zorgen? Dat we een lange adem moeten hebben, dat is ons hartstikke duidelijk, maar heeft de wethouder streefcijfers? Wat zijn dus de resultaten die wij willen zien voor onder andere de extra investering? Dus graag zou ik die streefcijfers en die meetbare toegevoegd zien bij het voorstel. En ja, ik kan eigenlijk ook wel aansluiten bij D66: wat krijgen we nu precies voor die extra investeringen, gaan er niet dingen dubbel? Dank u wel. De voorzitter: Mijnheer Loof, wilt u nog een tweede termijn? Ja. De heer Loof: Ja voorzitter, heel kort. Dank voorzitter, dank aan de wethouder voor de beantwoording. Korte vraag: acht de wethouder het waarschijnlijk dat er naar aanleiding van de door haar benoemde eventuele evaluaties en bijsturingen er toch nog wat budget bij moet of kan ze hier voorlopig wel mee aan de slag? Volgens mij heb ik gemist het antwoord op - gemist, of het is niet gegeven, ik hou het even op het tweede – hoe de wethouder aankijkt tegen de digitale ongeletterdheid? Dat was het voorzitter, dank u.

De voorzitter: Mevrouw Prenger. Mevrouw Prenger: Dank u wel, voorzitter. Wethouder bedankt voor de beantwoording in de eerste termijn. Er is me toch nog iets niet helemaal duidelijk. Het gaat over de jongeren over het bedrag van 9000 euro wat gegeven wordt in de leeftijd van 18 tot 27 jaar. Ik vroeg u of dat lag aan het vroegtijdig schoolverlaten, want ik ga ervanuit dat ze gewoon naar het onderwijs zijn geweest, maar ligt het misschien soms aan sommige scholen? Dat was mijn vraag. De voorzitter: We gaan het zo horen. Mevrouw Prenger: In de tweede termijn, dank u wel. Pagina 26 van 36

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 19 april 2022 De voorzitter: Mevrouw Koegler. Mevrouw Koegler-Böhm: Dank u wel, voorzitter. Heel kort. Dank aan de wethouder voor de uitgebreide beantwoording van alle vragen van de raad, dat waren er weer een hoop. Goed om te horen dat de ouderen ook bereikt worden. Geen aparte doelgroep, maar wel degelijk aandacht en focus voor die groep. Dat is voor Rijswijks Belang prima. Verder wachten we heel even de duiding af van de cijfers en de doelgroepen. Waar bestaat die groep van 5500 nu precies uit zodat we het raadsvoorstel ook wat beter op waarde kunnen schatten. De voorzitter: Mijnheer Geleijnse. De heer Geleijnse: Dank u wel, voorzitter, en dank aan de wethouder voor de antwoorden in eerste termijn. Ja, ik sluit aan bij de vorige spreekster als het gaat om de ouderen. Het is ook goed voor ons allen om te weten dat zo’n dertig procent van die laaggeletterden gewoon mensen zijn van 65 jaar en ouder, en dat in combinatie met het feit dat we van ze vragen om steeds langer thuis te zijn en de eigen regie te voeren. Wat u zelf zei u las over die gezondheid. Ja, ik hoef er niet per se een aparte doelgroep voor, maar ik vind het eerlijk gezegd nog iets mager in het beleidsplan naar voren komen, en ik wil vragen aan de wethouder of zij bereid is om tussen nu en de volgende raadsvergadering te kijken of er toch iets mogelijk is.

Het geldt ook voor de Direct Duidelijk deal. Ik ben nogal van de concrete afspraken. Misschien ben ik helemaal mis, dat hoor ik dan graag wethouder, maar wordt die zin aangepast in het beleidsplan? Dus in plaats van onderzoek doen naar, gewoon heel concreet de ambitie uitspreken? En een vraag van mijn kant is nog onbeantwoord gebleven, dat is namelijk u andere organisaties gaat aanjagen om hun communicatie te vereenvoudigen? Met dank. De voorzitter: Mevrouw Jansen-Dirkx. Mevrouw Jansen-Dirkx: Ja dank u wel, voorzitter. Ik had ook nog een vraag die niet beantwoord is. In eerste instantie wil ik dank uitspreken voor de beantwoording en ook het feit dat inderdaad al gebruikgemaakt wordt van ervaringsdeskundigen, dat doet ons goed. Maar ik heb nog niets gehoord over het gebruikmaken van plaatjes en illustraties in onze eigen communicatie om nog meer duidelijkheid te scheppen, want een plaatje spreek soms duizend woorden, om het nog maar eens te herhalen. Dank u. De voorzitter: Verder geen woordvoeringen? Dan is het woord aan wethouder Besteman. Mevrouw Besteman-de Vries: Ja voorzitter, hartelijk dank. Ik zal de laatste vragen zeker ook beantwoorden. Ik begin dan met D66 over de financiën.

In het regionale plan heeft u kunnen lezen, en ik weet niet of het nu bij de stukken staat maar dat zal ik in ieder geval voor de raad eraan toevoegen - ik denk dat dat de heer El Majjaoui ook wat meer duiding geeft – gaat er 4,5 miljoen naar de centrumgemeente, dat is Den Haag. Daarvan gaat er 2,2 naar Rijswijk, en dit Taalbeleidsplan vraag nu dus die extra investering. Dus dat is het complete plaatje. Als het gaat om de bibliotheek, die neemt een centrale rol in in deze aanpak. We gaan dus absoluut geen dingen dubbel doen, zoals de heer Veerman zijn zorgen uitspreekt. De bibliotheek krijgt subsidie van de gemeente, zeker, maar de bibliotheek heeft ook wettelijke taken die ze moeten uitvoeren, en daar is die subsidie voor bedoeld. De aanpak laaggeletterdheid. Nou ja, de bibliotheek is daar gewoon een logische partner in omdat ze natuurlijk veel met taal bezig zijn, en daarom hebben zij ook een centrale rol en zijn zij een spin in het web. Voorzitter. De voorzitter: Ja, ik zie de interactie. Mijnheer Veerman.

Pagina 27 van 36

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 19 april 2022 De heer Veerman: Ja, ik had nog even een stukje verduidelijking, want u heeft het over die WEB-gelden 220.000, die gaan helemaal naar Rijswijk. En dan vraag ik me ook nog eens even hoe ziet die onderbouwing er dan uit? Want we krijgen nu, als ik even een optelsommetje maak, hebben we 85.000 euro zie ik staan daartegenover. Nou, dan houden we nog geld over of hoe zit dat dan precies in elkaar? Want als we 220 krijgen en we krijgen nu extra dan denk ik: nou, er is nog voldoende budget over om die te financieren volgens mij. Dus dan wil ik het totaalplaatje hebben wat doen we dan totaal met die 220.000 euro? Mevrouw Besteman-de Vries: Ja voorzitter, het lijkt me goed als ik dat even op een rijtje zet en naar uw raad stuur, want ik kan hier nu gaan zitten goochelen met cijfers, maar ik denk dat dat het snelste duidelijkheid geeft. Dus ik zie de heer Veerman knikken. De acties worden gemonitord. U vindt dat ook terug in het Taalbeleidsplan vanaf pagina 15, zeg maar even. Daar vindt u het doel, de praktische uitwerking, resultaat en dan kijk ik met een schuin oog nog naar de heer Van der Veer van de Partij van de Arbeid. En ook de wijze van monitoring. Ik weet niet wanneer de eerste rapportages naar uw raad komt, maar ik zal u dat nog even laten weten. De financiën. De heer El Majjaoui heeft daar ook nog een vraag over gesteld.

Ik denk dat ik dit heb afgedaan met mijn antwoord op de heer Veerman zojuist. Ja, als het gaat om jongeren. U heeft daar de vraag over gesteld, maar ook de fractie van Beter voor Rijswijk is daar nog op terug gekomen. Waar het om gaat bij de jongeren is niet dat zij van een slechte school afkomen. Het is namelijk zo met taal, dat moet je onderhouden. Als je van school komt en je onderhoudt je taal niet dan gaat het achteruit, en dan nemen je vaardigheden af. En dat is waar het euvel zich in volle breedte aan de orde doet komen in die groep, dus het gaat er niet om dat het schoolverlaters zijn of kinderen die misschien niet goed mee kunnen komen op school. Ze hebben gewoon onderwijs genoten en moeten daarna ook gewoon de taal onderhouden zoals we in feite allemaal zouden moeten doen, dus daarom kan ik u ook aanraden om extra veel te lezen en niet alleen de raadsstukken. Maar dat terzijde, voorzitter. GroenLinks komt nog even terug op Direct Duidelijk. Nou, ik ben daar volgens mij toch niet duidelijk over geweest, maar wat mij betreft gaan we dat meteen invoeren. En ik kijk ook maar even naar het CDA. En dat doen we als het nodig is, mevrouw Jansen, zeker met plaatjes. Ik zou zeggen, ik ben daar niet de deskundige over, maar we zullen daar zeker adviezen over inwinnen. En bovendien is er vanuit het ministerie ook een programma, dus we worden daar ook in begeleid als gemeente.

Het camouflage-aanbod is op zichzelf nieuw. Ik noemde misschien het werkgeversservicepunt als voorbeeld. Het was misschien niet helemaal een gelukkig voorbeeld, maar u zou kunnen denken aan bijvoorbeeld het registreren van een donorcodicil dat we dan letten op dat soort zaken als laaggeletterdheid. Dus het is een brede aanpak, ook die mensen die zich schamen voor hun laaggeletterdheid wel te kunnen bereiken, en ook naar de goede aanpak te begeleiden. Nou, hoe gaan we dat dan doen, vroeg de Partij van de Arbeid nog. De heer Van der Veer inderdaad. Maar die is van de Partij van de Arbeid, geloof ik, griffier. Ja, dat wordt bevestigd. Nou, dat heb ik dan nog juist. Dan verwijs ik u toch ook even naar de tabel op pagina 15 waarin we dat duidelijk uiteen hebben gezet. Als het gaat hoe we dat doen met de partners samen, of hoe gaan we de partners aanjagen. Daar vroeg het CDA ook naar, maar de heer Van der Veer ook. We hebben een taalketenoverleg waarin we met alle partners samenwerken die zich bezighouden met dit onderwerp. We zitten daar als gemeente uiteraard ook in. We hebben dat. Ja, ik wil niet al te technisch worden, maar taalketenoverleg iets aangepast naar aanleiding van de evaluatie. We hebben nu een kleine kerngroep waardoor we slagvaardiger kunnen bijsturen, dus dat is in de techniek hoe wij het hebben georganiseerd. Maar iedere partner doet dus gewoon mee. De VVD.

Ja, de financiën. Toch nog even richting de heer Loof. Het college doet het voorstel zoals het nu voorligt in de veronderstelling dat we daarmee uit de voeten kunnen, dus dat is waarom het op deze manier voorligt. De digitale ongeletterdheid, is een terechte opmerking van de VVD ook geweest die ik in eerste termijn niet heb beantwoord, maar dat hoort gewoon bij de digitale laaggeletterdheidaanpak. Want digitale vaardigheden is niet alleen heel erg belangrijk. Lezen, schrijven en rekenen zijn dat, maar digitale vaardigheden natuurlijk in deze samenleving ook, dus dat is integraal onderdeel Pagina 28 van 36

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 19 april 2022 van de aanpak. Nou, het onderhouden van de taal door de jongeren heb ik aangegeven richting BvR. Het CDA heeft gesproken over Direct Duidelijk. Rijswijks Belang had geen vragen meer. Die vond dat ik alles heel goed beantwoord heb. Nou, dat is heel goed om te horen. De partners gaan we aanjagen. Ja, we werken dus samen, zeg ik nog maar even ten overvloede richting de heer Geleijnse die begint te knikken. En de plaatjes en de communicatie, mevrouw Jansen, ik denk dat ik u daarop beantwoord heb. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Ja, u wilt nog één keer interrumperen. Mijnheer De Vries? De heer Van der Veer: Van der Veer, voorzitter. Dank u wel. Ik was een beetje in verwarring gebracht door de opmerking: mijnheer Van der Veer is van de PvdA. Maar ik had wat willen vragen over de camouflage-aanpak waar de wethouder als voorbeeld gaf het donorcodicil … De voorzitter: Maar wilt u het heel kort houden, want anders wordt het een derde termijn. De heer Van der Veer: Ja, het donorcodicil. Is dat juist niet een voorbeeld waar digitalisering en plaatjes heel belangrijk bij zijn? De voorzitter: De wethouder. Mevrouw Besteman-de Vries: Ja voorzitter, daar lijkt me zeker digitale vaardigheden enorm van belang, dus daar kan ik het eens zijn met de heer Van der Veer. Is dat voldoende antwoord? De heer Van der Veer: Zeker, voorzitter.

Maar ik ging er vanuit camouflage-aanpak, dat gebeurt eigenlijk bij de huisartsen, op school en dergelijke, en juist een donorregistratie … Tegenwoordig moeten we al onze formulieren veel digitaler aanpakken, en dat gebeurt dus op een ander niveau. De voorzitter: Ja, dat is dan helder. Dames en heren, we moeten tot een slotconclusie over dit debat komen. Ik heb het gevoel dat we heel dicht bij een hamerslag stuk zitten met een stemverklaring, maar als u het wilt agenderen dan kan dat. De wethouder heeft wel een paar dingen toegezegd om het te veranderen in het stuk, en nog wat dingen uit te zoeken. Wilt u het toch behandelen? Mevrouw …: Volgens mij willen we het agenderen toch? De voorzitter: Nou, dan gaan we om een vinger vragen. De heer Van der Veer: Graag een bespreekstuk, voorzitter. De voorzitter: Wie wil het behandelen, vraag ik vingers. Dat zijn twee fracties. Drie. De heer Massaar: Ja, maar niet met de herhaling van alle vragen weer. De voorzitter: Dan gaan wij behandelen, maar dat kan dan denk ik kort. En de wethouder gaat nog wat dingen doen. Ja? Dan zetten we het op de bespreeklijst, maar we weten gewoon dat het vrij goed rond zit. Ik dank ieders inbreng, voor ieders aandacht. Het komt dus terug op de raad. 13.

Raadsvoorstel Benoeming leden Raad van Toezicht Stichting Openbaar onderwijs (RV 22-006) De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 13, benoeming leden Raad van Toezicht. Librijn, hé? Pagina 29 van 36

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 19 april 2022 De heer Massaar: Mevrouw Van der Weij. De voorzitter: Zijn daar opmerkingen over te maken? U heeft het allemaal kunnen lezen en opzoeken, de cv’s. Is dat goed? Dan kunnen we dit bij hamerslag in de raad brengen. Of Ja, hamerslag, raad. Dan heb ik nog twee inhoudelijke agendapunten staan. Die zouden wij vanavond kunnen afdoen, omdat ik begrepen heb dat er niet veel woordvoering is, dus dan krijgen we dat vanavond nog af. En ik zou willen voorstellen om de vragen schriftelijk te beantwoorden. Dan hoeven we mekaar ook niet meer in de vergadering te zien, en het is ook al een beetje tijd voor de ambtelijke staf om dat te doen, want heel veel antwoorden zijn al redelijk in de maak. Maar dan maken we de vergadering vandaag even af. 14. IB 21 136 Effectonderzoek milieuzones De voorzitter: Dan stel ik nu andere orde het effectonderzoek milieuzones. Ik heb daar staan Schwenke en Kaffa. De heer Massaar: En Oelen. De voorzitter: En mijnheer Oelen. Drie stuks. Mevrouw Schwenke. Mevrouw Schwenke: Ja voorzitter, dank u wel. Ten eerste stellen we dat we het fijn vinden dat er nu wel onderzoek ligt op basis waarvan we verdere stappen kunnen nemen.

Het is alleen wel jammer dat we onze beide milieuzones alleen beperken tot de Haagweg en de Prinses Beatrixlaan, want waarom nemen we niet ook de Generaal Spoorlaan en achterliggende wijk richting Laak mee? Dan maak je ook tussendoor routes naar Den Haag via de Huis te Landelaan en Burgemeester Elzenlaan onderdeel van deze milieuzone. Halen we ook weer luchtkwaliteit winst op. In de meegezonden rapportages wordt ook onderzoek gedaan naar het effect van zero emissiezones dus vanaf 2025 bij winkelcentra De Boogaard en Oud Rijswijk. Dit zien wij niet terug in de RIB. Waarom wordt hier niet serieus naar gekeken, is onze vraag? En dan in de informatiebrief staat dat in het eerste kwartaal bewoners, kentekenhouders en andere stakeholders worden consulteert, en dat we aan het einde een invoeringsvoorstel zouden ontvangen. De vraag is wanneer we dit zullen ontvangen, want we zitten alweer bijna in mei. En kunnen we concluderen dat gezien het cumulatieve effect het voorstel zal zijn om minimaal milieuzone variant een en vier in te voeren, dan bereiken wij, zien wij, het meeste. Tot zover onze vragen, en we verwachten hier dan, als ik het nu goed heb begrepen dan de antwoorden later schriftelijk? Nee, gewoon nu? Goed. Bij deze, eerste termijn. Dank u wel. De voorzitter: Goed. Mijnheer Kaffa. De heer Van Dam: Ja, ik doe de woordvoering deze termijn. De voorzitter: Mijnheer Van Dam.

De heer Van Dam: Volgens mij hebben we in Rijswijk is het evident dat we een groot probleem hebben met onze luchtkwaliteit, dus ik ben daarin ook blij dat dit stuk in ieder geval vanavond geagendeerd staat. We hebben twee vragen over het stuk die ik vandaag hoop beantwoord te krijgen. In het rapport is te lezen dat bij de invoering van de milieuzone bij één van de opties de effecten het groots zijn als we ons richten op het vrachtverkeer. Ik zie niet dat er onderzocht is wat de economische gevolgen daarvan zijn, voornamelijk vrachtverkeer van kleine ondernemers die gaan daaronder lijden omdat die niet in één keer nieuwe vrachtwagens kunnen inkopen. Nou goed, ik vroeg me af wat de gevolgen daarvan zijn. Tweede vraag is, in het Pagina 30 van 36

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 19 april 2022 rapport staat ook vermeld dat er niet onderzocht is wat de effecten zijn van het verkeer dat de milieuzone gaat ontwijken. Er is namelijk met de twee milieuzones die nu zijn voorgesteld om een mooie lijn recht door Rijswijk heen die nog niet valt onder de milieuzone en dat is de Huis ter Landelaan. Ik vroeg me af wat voor verkeersopstoppingen daar dan komen op het moment dat we de milieuzone nu wel in gaan voeren. Gaan we dan niet ontzettend veel verkeer juist over de Huis te Landelaan gooien waardoor bijvoorbeeld de Plaspoelpolder nog erger verstopt raakt dan dat het al is. Dus ik vroeg me af: hoe gaan we daarmee om? En daarbij wil ik het graag laten. De voorzitter: De heer Oelen. De heer Oelen: Dank u wel, voorzitter. VVD Rijswijk is ook blij met deze aanzet. Eigenlijk een paar korte vragen. Een, daar waar milieuzones ingevoerd gaan worden kan er dan ook aansluiting worden gezocht met de systematiek die bijvoorbeeld in Den Haag wordt gehanteerd? Want ik zie nu dat er bepaalde emissieklassen worden gebruikt waarvan ik denk te zien op de borden in Den Haag dat die net wat anders zijn dan wat hier nu wordt voorgesteld in Rijswijk.

Twee, kan er inderdaad net zoals het college zal zeggen, goed gekeken worden wat voor mogelijke gevolgen het kan hebben op het moment dat je maar twee inprikkers voor Den Haag een milieuzone van gaat maken en andere inprikkers niet. En drie, anderhalf jaar vind ik best lang. Kan het niet wat sneller? Dus ik zou daar graag ook nog een reactie van de wethouder op hebben. Er staat hier: ervaring elders laten zien dat er ongeveer anderhalf jaar zit tussen het besluit, wat we nog niet hebben en het in werking treden, maar zou dat misschien versneld kunnen gaan worden? Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Goed. Ik zie verder geen woordvoeringen. Mijnheer El Majjaoui. De heer El Majjaoui: Nou, ik heb geen vragen, maar ik ben blij dat dit thema aandacht krijgt, en ook naar aanleiding van mijn eerdere vragen. Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Van der Weij. Ja, ik zie u. Mevrouw Van der Weij: Dank u wel, voorzitter. Allereerst dank voor het stuk. We hebben eigenlijk alleen een vraag ter verduidelijking, dat is over de toelichting op de zones, milieuzones. Zowel bij categorie 1 als categorie 5 begint het met de zin: deze variant levert het beste gecumuleerde effect van de milieuzones op.

En het een staat het woord samen tussen de andere niet, dus we vragen ons vooral af of de zones wat meer verduidelijkt kunnen worden in misschien wel directe communicatie, iets daarvan, dat we het allemaal helemaal begrijpen wat daar staat? Dat zou mij in ieder geval enorm helpen. Dank u wel alvast. De voorzitter: Verder nog? De heer Massaar: Weterings? Nee? Oké. De voorzitter: Nee, mijnheer Weterings had een schijnbeweging. Hij weet wat dat kost. Dan gaan we naar de dienstdoende wethouder. De heer Van de Laar. De heer Van de Laar: Voorzitter, dank u wel, en de raad bedankt voor de vragen. Waarom niet overal? Dat zou kunnen, maar als we hebben gekeken naar de grootste bronnen van de luchtverontreiniging, en als je dat van boven bekijkt, wat tegenwoordig kan met de moderne techniek, dan zie je dat de uitstoot vooral komt van de grote verkeersaders namelijk ook de A4, maar daar hebben we zelf geen invloed op. Waar we wel invloed op dat zijn de Prinses Beatrixlaan en de Haagweg. En dit is een onderzoek naar de effecten daarvan die de vraag Pagina 31 van 36

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 19 april 2022 beantwoord: heeft het eigenlijk zin. En dan zie je dat het in een vrij staatje … Wat mij betreft toch tot de verbazing spreekt of doet leiden is dat er echt sprake is van levensjaren winst op het moment dat milieuzones worden ingevoerd. En dat heeft ook een effect voor heel Rijswijk, en dat is de conclusie die daaruit kunt trekken. Een milieuzone op de Haagweg en op de Prinses Beatrixlaan leidt ook tot betere luchtkwaliteit op de Huis te Landelaan. En dat doet dan ook gelijk de vraag stellen leidt deze milieuzone dan niet tot omrijdingen? De verwachting is dat het effect van die omrijdingen of opstoppingen … Er werd net over gesproken dat dat er niet is. Deels gaat het rapport daarover over de positieve uitstralingseffecten, zoals het heet, van het invoeren van een milieuzone op een van die twee wegen, of dat wordt dan ten dele tenietgedaan doordat inderdaad er mogelijk vrachtwagens dan op die wegen gaan rijden. Maar zoals het nu wordt beoordeeld valt dat effect bijvoorbeeld op een – ik kan niet technisch toezeggen dat dat het geval is – maar bijvoorbeeld op een weg als Huis te Landelaan zou dat effect gemiddeld zich moeten uitmiddelen, dus het positieve uitstralingseffect versus het negatieve effect van mogelijk vrachtwagens die daar overheen gaan.