Concept verslag Forum Stad 9 april 2024

Ik denk dat de heer Braam het zeker met ons eens is als wij dan zeggen dat het toevoegen van sociale woningen dan niet de juiste optie is om die grondexploitatie te dekken. Daarnaast is ook een duidelijke afspraak gemaakt om aan tien procent sociale woningen in RijswijkBuiten te voldoen. Hij houdt men heel graag aan afspraken en dat siert hem heel erg, maar deze keer doe ik het eventjes, dus bij deze dat nog gezegd hebbende. Ook richting de wethouder. Dus goed om dat nog eventjes mee te nemen. Ook de veertig procent norm van de provincie. Die heb Pagina 16 van 43

Concept verslag Forum Stad 9 april 2024

ik nu al meerdere keer in deze raad te horen gekregen. Bijna alsof ik in de Provinciale Staten zit. Volgens mij heeft de minister van Binnenlandse Zaken duidelijke taal geuit over die veertig procent en hem nagenoeg nog net niet de nek omgedraaid. Ik heb ook her en der wel wat dingen gehoord dat een redelijk vermoeden is dat het provinciaal ook niet gaat gebeuren. Dus, dat nog even gezegd hebbende en tot slot graag nog … Nee, eigenlijk alleen nog de bevestiging over de schriftelijke beantwoording van vragen. Dat is het. Dank voorzitter. De voorzitter: Dank. De heer Van Dam. De heer Van Dam: Ja dank. Ja, om te beginnen waar mijn buurman mee eindigde. Kijk, waarom ons het ook een beetje bevreemde dat die maatregel voor sociale huur erin staat is omdat dit inderdaad een voorstel is om kosten te besparen en op het moment dat je nog een raadsvoorstel de raad ingooit wat kosten moet besparen en daarin iets gaat noemen wat eigenlijk ons meer gaat kosten ja, dan roept dat enigszins toch wat vragen op. Maar goed, dat heeft misschien hier geen niks in het Forum geen ruimte daarvoor. Vragen die ik nog wel open heb staan en dat was eigenlijk uit de eerste termijn kwamen die op. Met name door de bijdrage van het CDA en D66.

Volgens mij was het waar, en dat bevestigde de wethouder ook, dat we die ophoging van het aantal woningen in Pasgeld-West van rond de negenhonderd naar duizend woningen al hadden besloten in het bestemmingsplan, maar nu wordt er in het raadsvoorstel ook iets genoemd over de Rijswijksche Vlechterij in Sion. Ik neem aan dat dat ook geen nieuwe ophoging is van het aantal woningen, maar ik wil het hier toch even checken zodat ik straks niet met mijn partij ineens voor stem voor een verhoging van het aantal woningen in dat gebied. Dus, graag daar nog even de checkvraag voor. Dan de maatregelen waar nu van wordt afgezien, wat ook al door meerdere partijen is benoemd. Ja, is daar, daar wordt nu vanaf gezien, maar als we straks voor dit raadsvoorstel stemmen kan het college dan zonder met een raadsvoorstel te komen, alsnog deze maatregelen nemen? Ja of nee. En, ik volgde de wethouder toch net niet goed genoeg denk ik daarnet. Mijn vragen over hoeveel woningen er daadwerkelijk terechtkomen in dit gebied. Ik heb nu opgeschreven sociale huur daar komen honderd woningen en het aantal midden huurwoningen staat nu op zesenveertig. Ik wil dat toch nog even checken of dat nou klopt ja of nee. De laatste vraag die ging toch nog over de financiën.

Die heb ik niet beantwoord gekregen en ik dacht dat hij werd toegezegd, maar in het laatste tien seconden van de bijdrage van de wethouder zag hij toch af van een aantal toezeggingen. Dus, ik ga hem toch nog een keer proberen. We hebben 1,89 miljoen euro weten te besparen. Tegelijkertijd zegt dit stuk: onze risico's die stijgen met vierhonderdnegenduizend euro. Waarom stellen we de verliesvoorziening dan niet bij met een komma vier, acht, acht miljoen. Dus, die risicoreserve, waarom halen we die niet eigenlijk van deze besparing af? Dat is de vraag die ik nog open heb staan en daarbij houd ik het voor mijn tweede termijn. De voorzitter: Dank u wel. De heer Braam, Beter voor Rijswijk. De heer Braam: Voorzitter dank u wel. Nou, allereerst voorzitter via u, de wethouder bedankt voor de antwoorden in eerste termijn. En inderdaad hoor, de stroom van subsidies die tot nu toe toch elke keer worden binnen geharkt, al dan niet via signalen vanuit Beter voor Rijswijk prima. Dus, daar hopen dat dat ook veilig voort zal worden gezet. Nog even terugkomend op wat er net door de buurman werd gezegd. Er zijn natuurlijk een aantal zaken in de regio die een rol spelen waar we als Rijswijk wel mee te maken krijgen.

Binnen het coalitieakkoord hebben we duidelijk afspraken gemaakt en die zijn voor Beter voor Rijswijk heilig zoals u weet, dus daar zullen we ons altijd keurig aan houden en ook aan afspraken die niet helemaal in de lijn van onze partij liggen, maar afspraak is afspraak. Dat betekent ook dat op het moment als we praten over sociale woningbouw in algemene zin, is er gewoon aangegeven dat we in Rijswijk de ondergrens dertig procent handhaven en als dat linksom of rechtsom gerealiseerd kan worden dan is dat vooralsnog even om het even. Dan de Pagina 17 van 43

Concept verslag Forum Stad 9 april 2024

veertig procent sociale woningbouw die ook wel even genoemd werd. Dat staat in het akkoord van de provincie. Er zijn een paar boeren, er is een boerenpartij die blijkbaar zich nogal sterk heeft gemaakt met een combinatie van GroenLinks en Partij van de Arbeid om dat in ieder geval op papier te krijgen. Maar, ik ben het volledig met u eens dat dat een mission impossible is. Deel vijf, dus kunnen nog aardig wat films worden gemaakt in die sfeer. Maar goed, ieder geval, in Rijswijk hebben we afspraken gemaakt voor die dertig procent. Daar houden we ons aan en ja, verder in ieder geval heb ik geen toevoeging op de antwoorden die ik in eerste termijn heb gekregen. Dus, dank u daarvoor. Voorzitter, aan u weet het woord. De voorzitter: Ja, dank u wel. Ga ik snel door naar mevrouw Maarseveen, GroenLinks. Mevrouw Van Maarseveen: Dank u wel voorzitter. Is Van Maarseveen, maar het maakt niet uit. Dank u wel wethouder voor de beantwoording in de eerste termijn. Nog heel even een vraag voor de zekerheid, want u gaf aan dat die extra appartementen dat wordt dan gerealiseerd door een extra laag op de gebouwen. Is dat inderdaad een extra laag op gebouwen of is dat een mogelijkheid? En, het verhaal over de sociale huurwoningen en de getallen die heen en weer vlogen.

Ik moet eerlijk zeggen, ik snap het nog steeds niet, dus misschien moet ik het even terug gaan luisteren, maar als u het nu ook nog even in Jip-en-Janneketaal kan vertellen zodat iemand die niet zo heel goed is met cijfers het ook snapt. Dat zou heel fijn zijn. En, het was me inderdaad duidelijk dat de maatregelen die nu in het voorstel staan nu nog niet aan de orde zijn, maar we maken ons er wel al druk over. Ook zoals collega Van Weij al aangegeven heeft van als het hierin staat, wat gaat er dan mee gebeuren? U geeft aan dat bebouwing van het groen een optie blijft en ja, wij willen graag dat het Wilhelminapark groen blijft en dan zeg maar even afgezien van het pannenkoekenhuis. Even los daarvan zien we wel graag dat er in het Wilhelminapark niet gebouwd wordt. Dus ja, zouden we op zich graag van u een toezegging krijgen dat er in het Wilhelminapark niet gebouwd gaat worden. Even kijken. Nou, het verhaal over ‘t Haantje is duidelijk en nog heel even een vraag over het terugschroeven van de duurzaamheidsmaatregelen die zijn met mate geeft u aan maar wat is dat dan precies met mate? Dus, daar ben ik ook nog wel even nieuwsgierig naar en dat is het. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Gaan we door naar de heer Dolmans van D66. De heer Dolmans: Ja, dank u wel voorzitter.

Allereerst dan maar de vraag aan de griffie om volgende keer aan de heer Wit te vragen als wethouder om bij de discussie over grondexploitatie aanwezig te zijn, want nogmaals, het gaat niet alleen over financiën. Het gaat ook over de inrichting van het gebied en kennelijk heb ik een aantal vragen gesteld die bij een andere wethouder thuishoren. Dus, een direct verzoek aan de griffie om dit aan het college over te brengen. Dan wat betreft de bos- en parkloper. Het gaat niet alleen om het behouden van de huidige, ja, hoe moet ik het zeggen, migratie mogelijkheden voor soorten. Het gaat ook om de knelpunten die er nu zijn en met name het spoor en de Lange Kleiweg. Hoe sneller die, nee laat ik, ja positief formuleren, hoe sneller die knelpunten worden opgelost, hoe beter het is. Als de heer Van de Laar die vraag niet kan beantwoorden, dan het verzoek om de vraag door te geleiden aan de heer Wit en daar schriftelijk op terug te komen. Wat betreft sociaal. Ja, even duidelijk, ook wij zullen ons gewoon aan het coalitieakkoord in die zin houden, dus dertig procent als basis. Wat betreft Wilhelminapark niet bouwen. Ja sorry, maar dat kunnen we tien keer zeggen in de raad en volgens mij hebben we het al meerdere malen uitgesproken, dus dat gaan we voorlopig gewoon niet doen. Daan we ook voorlopig niet, het woordje voorlopig maar weghalen, gaan we niet doen.

Dan als laatste punt ook aan de heer Van de Laar om de vraag dan maar door te gelijken aan het college en ik zou het fijn vinden als het college daar schriftelijk op terug zou komen. We hebben verschillende malen gevraagd om monitoring van soorten in het gebied vanwege de ontwikkeling binnen het gebied. Ik hoor daar echt gewoon helemaal niks op terug en ik begin daar een beetje ongeduldig over te worden. Dus, met dringende Pagina 18 van 43

Concept verslag Forum Stad 9 april 2024

vraag via de heer Van de Laar van wanneer kunnen we iets horen over de monitoring van de van de icoonsoorten? Het verzoek op die vraag dan maar door te geleiden. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van der Veer, uw tweede termijn, PvdA. De heer Van der Veer: Dank u wel voorzitter. Wethouder, bedankt voor de beantwoording. Ik kom toch nog even terug op pagina twee van zeven over de wijzigingen opgenomen in de grondexploitaties. Ik neem aan dat het raadsvoorstel in ieder geval aangepast gaat worden vanwege de eerste alinea die twee keer is opgenomen. Ook wij houden ons natuurlijk aan de dertig procent zoals afgesproken. Wij zouden graag ook antwoord wil hebben op wat komt er nou precies voor aantal, want die cijfers die zijn opgenomen, dat maakt het allemaal niet zo makkelijk. Wellicht komt u daar schriftelijk op terug voor de raadsvergadering. Dan de maatregelen. De laatste alinea op die pagina. Als het voornemen is van het college, het huidige college, om deze maatregelen niet te nemen, er staat een woordje nog, waarom schrappen we dan deze maatregelen niet uit het raadsvoorstel? Want, dan hebben we daar verder helemaal geen discussie meer over. Dat was het voorzitter. De voorzitter: Dank u wel.

Dan kijk ik rond of de wethouder kan antwoorden en wil ik u allemaal ook, het is inmiddels half elf geweest, sorry, half tien geweest, maar we proberen te koersen op een snelle behandeling. Ik hoorde ook al dingen die schriftelijk afgedaan gaan worden. Ik hoorde dan graag van de wethouder wanneer dat zou kunnen en op welke termijn, dan wel dat dingen snel en spoedig beantwoord kunnen worden. Wethouder, ga uw gang. De heer Van de Laar: Voorzitter, geen discussie over de maatregelen, dat is juist het tegenovergestelde wat ik eigenlijk wil en wat ik zie met dit voorstel. Ik wil wel discussie. We hebben in de Sionsgaerde bijeenkomst allerlei maatregelen gepresenteerd en met de getallen erbij en die ga ik nu niet in de openbaarheid benoemen, maar die liggen vertrouwelijk ter inzage en deels komen die ook schriftelijk naar u toe. Maar, u zag dat dat zeer verschillende maatregelen zijn, zoals de bebouwingen in het Wilhelminapark en de openbare ruimte en alles wat vanavond voorbij is gekomen. Het is een zeer politiek besluit en discussie juist om daar van gedachte over te wisselen, want die dingen staan namelijk tegenover elkaar, kunnen tegenover elkaar staan. Dus, ik vind dat het college daar transparant in moet zijn.

Wat zijn de opties? Die liggen voor en u ziet zowel in de openbare en de besloten stukken, en ik heb net de toezegging gegeven dat de publieksversie eraan komt, hebben we als college ook al goedgekeurd, vind ik dat u alle opties moet kennen en ook moet beoordelen of u daarin wil instemmen. U ziet welke keuze het college maakt. Nee, we gaan niet bouwen in het Wilhelminapark en we voeren ook de motie uit die u in meerderheid heeft aangenomen. Namelijk, we beknibbelen niet op de kwaliteit. Dat is in zijn algemeenheid en dan kom ik naar de vraag van mevrouw Niesen van nu niet, in de toekomst niet. Nou ja, de raad is de baas van de openbare ruimte in Rijswijk en u kunt bepalen waar u gaat bouwen. Dat kan ook in de landgoederenzone, maar daar ben ik zelf echt helemaal geen voorstander van en daar is dit college ook helemaal geen voorstander van, dus dat stellen we ook niet voor. Maar, het is wel altijd een optie die u als college of als raad heeft. Ten aanzien van specifiek het Wilhelminapark en dat gebied is er inderdaad een wijzigingsbevoegdheid die het college heeft om daar te gaan bouwen. Maar, ik neem aan dat zijn we nu niet van plan. Het is nu heel politiek, ik neem aan dat met de verstedelijking in de toekomst alleen maar superveel meer politiek zal zijn en daar mening over zijn.

Dus, ik kan me niet voorstellen dat er ooit een college komt die er gewoon zelfstandig besluit om dat te gaan doen. Ik denk dat daar, maar daar bent u natuurlijk zelf bij. Kortom, voor de makkelijke luisteraar. Er wordt op dit moment niet gebouwd in het Wilhelminapark en dat is ook echt niet de bedoeling. Ik merkte bij twee raadsleden dat naar aanleiding van wat de heer Braam had ingebracht en vooral naar aanleiding van mijn eigen beantwoording dat twee dingen door elkaar werden gehaald. Namelijk, de Pagina 19 van 43

Concept verslag Forum Stad 9 april 2024

horecavoorziening bij de vijver en het bouwen, het potentieel bouwen van woningen aan de rand van het Wilhelminapark. Dat zijn twee verschillende zaken waarvan ik heb gezegd nou, die woningen daar heb ik nu echt voldoende over gezegd, wat niet gaat gebeuren en die horecavoorziening bij die vijver dat heeft niets met de GREX te maken, maar daar kunt u los van deze GREX van bepalen, omdat u ook de geschiedenis heeft, willen we die horecavoorziening nog? Ja of nee. U zou zomaar een amendement vreemd aan de orde van de dag kunnen indienen om daar gewoon vanaf te zien. Maar, daar ga ik verder nu niet in, want het heeft echt niks met de GREX te maken. Even kijken. Nou heb ik mijn blaadjes door elkaar gegooid geloof ik, maar ik ga toch even … D66, u heeft de vraag niet herhaald ten aanzien van de financiële maatregelen voor het beheer van de, maar op zich zijn die wel, u zou ze nog kunnen stellen en dan doen we ze schriftelijk af.

De knelpunten van de bos- en park… De voorzitter: Ik geloof dat de heer Dolmans dit wil verduidelijken of is de toezegging voldoende? De heer Dolmans: Ja nee, de heer Van de Laar, u heeft gelijk en ik, hij zit in het vervolg op de vraag op de eerste vraag die ik stelde over de bos- en parkloper en daarmee samenhangend ook de vraag aan het college van wat gaan we doen om zeg maar het onderhoud van de oevers en het onderhoud van het groen waar mogelijk in ieder geval in stand te houden en verder te verbeteren? Maar, voor mij zit die samenhang daar ook met de bos- en parkloper. De voorzitter: Ja, de wethouder. De heer Van de Laar: Ja, ik denk dat het interessant is om dat ook mee te nemen met het PasgeldOost omdat daar heel veel oevers komen en in het slagenlandschap waarvan het idee is om die oevers daar te verbeteren. Daar moet ook dan tegelijkertijd bij wat zijn de onderhoudskosten daarvan? Voor Pasgeld-West kant of aan die kant van de Lange Kleiweg heeft dat iets minder van toepassing. Nog naast het feit overigens, wat we de vorige keer ook hebben geconstateerd, dat de bos- en parkloper buiten de exploitatie begroot, buiten de grondexploitatie onderhouden zullen worden. Dan sociaal voldoende over gezegd. Wilhelminapark en de monitoring van de soorten van het gebied.

Ik begreep van Mark Wit dat u daar de laatste keer nog een gedachtewisseling over heeft gehad en dat dat ook een discussie is die verder gevoerd kan worden bij het groenbeleid, maar daar ga ik denk nu niet op in, omdat het niet mijn portefeuille is. Maar, uw punt daar is duidelijk. Ik begrijp wel dat de biologen hier in huis er net een ander perspectief op hebben, maar dat wil ik dan echt parkeren bij het groenbeleid of bij mijn portefeuillehouder collega Mark Wit. De voorzitter: Ik denk dat de heer Dolmans en verduidelijking heeft wat er precies mee gaat gebeuren. De heer Dolmans: Nou, ik kan me voorstellen dat de heer Van de Laar er geen antwoord op kan geven, maar dan stel ik hem hier maar gewoon via de griffie. Ik wil daar gewoon antwoord op hebben. Ik bedoel, we zitten hier nou al zo lang om te vragen en daar komt gewoon elke keer geen antwoord. Wanneer gaan we beginnen met de monitoring en wanneer kunnen we de resultaten daarvan zien? Hoe moeilijk kunnen we het maken? De voorzitter: Griffie heeft de vraag genoteerd. Wethouder Van de Laar. De heer Van de Laar: Ja, heel verleidelijk om iets, maar dat ga ik niet doen. Een raadsvoorstel aanpassen. Dat is inderdaad een slordige fout die de heer Van der Veer daar heeft opgemerkt. Twee keer dezelfde alinea, maar het lijkt me wat overdreven om, nou, ik denk dat het wel getrouwen aangepast kan worden.

Dat is geen probleem zo een technische zonder enige inhoudelijke consequentie. De cijfers van de woningbouw. Nou, even in de basis. Ik zal u en de hele raad een Pagina 20 van 43

Concept verslag Forum Stad 9 april 2024

overzicht doen toekomen van die welke getallen gaat het nu om, maar in de basis gaat het erom dat u in het bestemmingsplan duizend woningen de maximale ruimte heeft gegeven. In het oorspronkelijke plan van de GREX stonden iets van negenhonderdvijftig woningen, negenhonderdveertig woningen en we hebben gezegd we gaan gewoon die volledige ruimte gebruiken, waarvan tweeënveertig sociaal. Nou, dat heeft gevolgen voor … De heer Van Enk: Voorzitter? De voorzitter: Ja, heer Van Enk. De heer Van Enk: Even per interruptie. Waren die 945 ook niet de basis voor het overleg met belanghebbende? Of is om overleg met de belanghebbenden altijd over duizend woningen gesproken? Ik herinner me dat we daar uitgebreide inspraak over hebben gehad. De voorzitter: Wethouder. De heer Van de Laar: Ja, we hebben geen participatie over de GREX over de plannen die daar staan, maar over het bestemmingsplan daar hebben altijd duizend woningen in gestaan. De voorzitter: Gaat u verder. De heer Van de Laar: Dan ga ik even kijken. BVR had verder geen vragen meer. GroenLinks de optopping, is dat een keuze of is dat een maatregel? Nee, dat is wel echt de bedoeling dat die daar komen die extra appartementen. Wel een interessante reflectie van de heer Van Enk over dat de beschikbare openbare ruimte dan wel drukker wordt.

Dat klopt en daarom hebben we er ook voor gekozen om juist die openbare ruimte niet op te beknibbelen. Maar ja, voor een gebied wat er nog niet is en woningen die er nog niet zijn en de openbare ruimte die er niet is, wordt het inderdaad met tweeënveertig woningen extra verspreid over dat gebied. Iets drukker in de openbare ruimte, maar in zulke aantallen dat we niet verwachten dat de leefbaarheid daar significant negatief door wordt beïnvloed. En, de energievraag die nog openstond. Wij gaan ten aanzien van de energiemaatregelen ons volledig houden aan de wet die daarvoor is en het niet het bouwbesluit, maar dat heeft een andere naam. Volgens mij heb ik dan alle vragen gehad voorzitter. Nee, sorry, ja … De voorzitter: En stom dat … Misschien ontbreekt er een briefje, want ik kan me er een paar herinneren. De heer Van de Laar: Er ontbreekt een briefje, maar ik weet volgens mij ook uit het hoofd, want het antwoord was vrij simpel. Namelijk, schriftelijk afdoen. Het was de eerste vraag of de twee laatste vragen van de VVD schriftelijk zou kunnen afdoen over de kosten. Ja, deels is zat dat ook in die geheime informatie en de risicoparagraaf wordt ook schriftelijk beantwoord. De opmerking van de heer Van Dam. De voorzitter: Ja, de vertrouwelijke informatie voordat mensen denken dat we hier hele rare dingen aan het doen zijn. De heer Loof.

De heer Loof: Ja, ook fijn en dank ook wethouder. Ik wilde toch nog heel eventjes wat vragen over de, ik heb u daar eigenlijk niet meer over gehoord, kan de wethouder in ieder geval erkennen dat de afspraak is dat er in RijswijkBuiten tien procent sociale woningbouw zal worden gedaan en dat sluitende GREX zou zijn die ook binnen de GREX in eerste instantie wordt opgelost en kan de wethouder ook toezeggen dat het college daar zich ook op inzet om aan die afspraken te voldoen? Dank voorzitter. De voorzitter: Dank. De heer Van Dam. Pagina 21 van 43

Concept verslag Forum Stad 9 april 2024

De heer Van Dam: Ja, bedankt voor de beantwoording en ook voor de toezegging. Ik had nog een vraag openstaan en dat was een checkvraag op de Rijswijksche Vlechterij in Sion. Die hadden we al in een eerder raadsvoorstel opgehoogd toch? Die aantal woningen. Dat gebeurt niet nu met dit raadsvoorstel. De voorzitter: Wethouder ga uw gang. De heer Van de Laar: Ja, de VVD, erkenning van die tien procent van sociaal. Ja, dat is dan ook het aantal wat we halen in RijswijkBuiten. En, een sluitende GREX. Ja, met een verliesvoorziening is die sluitend, maar liever zonder verliesvoorziening neem ik aan dat u zegt, maar ik denk niet dat ik dat kan toezeggen. We hebben de vorig jaar de GREX met een hele forse verliesvoorziening die opliep toch wel zo een, wat is het, met twintig, achttien komma negen miljoen verhoogd naar, wat is het, veel groot bedrag en de looptijd daarmee ook verlengd tot 2030, maar ik denk niet dat het in 2030, toen hebben we ook geconcludeerd, de sturingsmaatregelen die we hebben en het gebied dat bebouwd wordt, wordt ook steeds kleiner. Dus, vandaar dat we echt aan het puzzelen zijn. Wat kunnen we überhaupt nog doen? Dus nee, ik denk niet dat in 2030 de met de geprogrammeerde, dit is een beetje wel wat het gaat zijn tenzij we nog heel veel subsidies binnenhalen. De voorzitter: De heer Loof. De heer Loof: Ja voorzitter, dank.

Ik wilde de wet… Kijk, als de wethouder het had kunnen toezeggen was het prachtig geweest. Ik had hem niet voor zo een bus wilde ik hem nou ook weer niet gooien. Ik bedoelde meer in combinatie met de sociale woningen, dus dat we nu wel sociale woningen gaan toevoegen maar tegelijkertijd wel die GREX sluitend willen houden en op die manier de toezegging nou, we gaan alles proberen om dat te doen in combinatie met die tien procent afspraak dus ook. Dank. De voorzitter: Wethouder. De heer Van de Laar: Ja, ik weet niet exact waar of ja, ik weet ongeveer natuurlijk waar u op doelt, maar die tien procent die moeten we, dat is een afspraak die moeten we naast geven en we blijven ook tot 2030 ook gewoon nastreven dat die verliesvoorziening waar kan laag wordt met alle mogelijke maatregelen bijvoorbeeld ook op financieel gebied en rentes en dat soort dingen om dat omlaag te krijgen. Hiermee, als dit zo is, is het gebied locked om zo te zeggen. Daar kunnen geen extra woningen meer bij. We maken afspraken op basis hiervan met ontwikkelaars, met bouwers en zo. Dan gaat dat gewoon gebeuren, dus daar past geen sociale woning meer bij, maar het is zo dat we minder verdienen, dat is misschien het betere frame als ik vanavond zo hoor, op sociaal dan dat we verdienen op vrije sector.

Maar, dat is de prijs voor volkshuisvestelijk beleid en solidair zijn met elkaar en mensen met een kleine portemonnee ook een huis kunnen bieden in deze prachtige wijk. Overigens, dat had ik eerder willen doen verwijzen naar de raadsinformatie brief die het college heeft verstuurd over de vijf sporen aanpak op het sociaal. Op meerdere momenten vandaag heb ik gedacht is die raadsinformatie brief goed aangekomen? Maar, ik kan dat nummer nog een keertje doorsturen als u wilt, maar wij hebben dus een vijf sporen aanpak om die dertig procent te halen. Sluit ik af voorzitter, want ik wil niet van de heer Van Malsen alles overdoen of zijn rol hier invullen, maar ik zie toch een interruptie. De voorzitter: Ja, ik wilde net zeggen. Ik zie daar een hand omhoog gaan, de heer Loof. De laatste dan. De heer Loof: Ja, dank voorzitter. Ja, dat was ook meteen het laatste. Dat wilde ik zeggen. Ik wilde alleen even, de wethouder heeft het over, in deze wijk dan ook mensen met kleine beurs et cetera, Pagina 22 van 43

Concept verslag Forum Stad 9 april 2024

daar gaat het mij niet om. Sociale woningen, prima. We hebben die dertig procent afspraak. Staan we voor. De vraag is alleen, moet dat nu hier op deze plek? Dat wilde ik even benadrukken. Zeker gelet op die grote verliezen die we hebben in de GREX, want de verliezen die we daar hebben, kunnen we ook weer heel veel dingen in de gemeente op elders andere plekken ook weer niet doen. Dat is natuurlijk ook weer een bepaalde mate van solidariteit die je naar elkaar wilt hebben. De voorzitter: En, had u dan een vraag aan de wethouder? De heer Loof: Ik denk dat de wethouder het daar wel mee eens is. De voorzitter: U had een verduidelijking? De heer Loof: Ja. De voorzitter: Mijnheer van Enk, u wilt ook een vraag … De heer Van Enk: Ter aanvulling nog. Ik hoor steeds dat de dertig procent dat we onder de dertig procent zakken, maar wanneer is dat geconstateerd? De voorzitter: Dat vraagt u aan? De heer Van Enk: Aan wie er maar antwoord kan geven. Ik hoor het van verschillende zijden. Ik heb het nog nooit gezien. De voorzitter: Dan kijk ik naar de wethouder of hij dat kan, want volgens mij staat er nog iets op open. De heer Van de Laar: Ja, dat is echt de heer Van Malsen die hier, en dan wordt het een woondebat, maar laat ik het in algemene termen houden. We hebben een ongelooflijk groot woningbouwprogramma.

Het bestaat grotendeels uit vrije sector en zodra je meer bijbouwt dan zak je heel snel door die grens van dertig heen en daar laat ik het nu even bij. Dus, het is over, dat is een misschien een beetje theoretische benadering, maar het is wel wat het is. De Vlechterij, daar sluit ik mee af. Dat zijn aantallen die er gewoon al in de programmering zaten die er niet extra bovenop komen. Die Vlechterij die is heel succesvol verkocht. Dat waren in totaal geloof ik negen woningen in het dure segment, levensloopbestendig en die worden binnenkort start de bouw. Een toevoeging daar toch bij. Waarom is die genoemd? We gaan woningen in Parkrijk die ook gewoon in de planning staan om eenzelfde soort methode ontwikkelen en dan snijden wij de ontwikkelfee van de ontwikkelaar eruit. Dus, dat doen we voor een groot deel risicomijdend, omdat we, we gaan niet zelf ontwikkelen en zelf bouwen. Dat gaat allemaal via de aannemer. Maar, dit zijn type huizen waarvan de verkoop toch zeker wel gegarandeerd is gezien resultaat in het verleden en daarmee kunnen we op een slimme manier nog extra geld verdienen eigenlijk voor de gemeente of kosten besparen. Daar komt het op neer. Voorzitter. De voorzitter: Dank.

Dan hoop ik dat ik hiermee dit agendapunt af kan sluiten zodat we door kunnen naar het volgen… Heel even, bij agendapunt negen was, ik vergeet aan u te vragen of dat, gezien de bespreking, door kan als akkoordstuk? Ja. Dat was het raadsvoorstel herstelbesluit bestemmingsplan Pasgeld-West. Ja, die negen, vorige agendapunt gaat akkoordstuk. Ik ga ervan uit dat u deze wijziging nummer tien als bespreekstuk wil. Nee, negen als akkoord, tien als bespreekstuk. Dan wordt die zo genoteerd. Wil ik voorstellen om vijf minuten te schorsen, zodat iedereen die vanaf zeven uur hier aan tafel zit en niet weg heeft kunnen rennen heel even naar de wc kan en gaan we, dat betekent dat we doorgaan om tien uur.

Pagina 23 van 43

Concept verslag Forum Stad 9 april 2024

11. Raadsvoorstel Mobiliteitsstrategie De voorzitter: Geachte mensen, we gaan weer beginnen en nu zie ik iemand op de publieke tribune staan die ik hier nodig heb. Dus, of die persoon op de tribune die eigenlijk in de zaal hoort te zitten, echt een pas erin wil zetten. Betekent ook dat ik toch de heer Cupedo als eerste het woord geef om te beginnen. Ga uw gang. En, zodat mensen weten waar we zijn. Bij de mobiliteitsstrategie. De heer Cupedo: Ja leuk. Dank u wel voorzitter. Omwille van de tijd en de VVD die komt nu aanlopen, kunnen wij ons behoorlijk vinden in de vragen die de VVD heeft gesteld, dus wij sluiten ons daarbij aan. Ik heb nog wel een kleine toevoeging of ik heb het niet gezien of niet goed gelezen, maar wij hebben nog een aantal vragen om zo te zeggen. Punt een, het creëren van het eenrichtingsverkeer bij de Herenstraat hoe het daarmee zit. Het aanpakken van bromfietsers van Rijswijk, bijvoorbeeld door de pollers te vervangen door camera's, een vaste bewaakte fietsenstalling in Oud Rijswijk zonder dat het ten koste gaat van een autoparkeerplaats. Tot zover voorzitter. De voorzitter: Ja, dank u wel. Dan ga ik nu alsnog naar de heer Loof van de VVD als hij het akkoord vindt. Er was een lijst met vragen ingeleverd en de vraag is, heeft u nog andere opmerkingen en toevoegingen? Vast, maar … De heer Loof: Dank voorzitter.

Nou, ik had al graag antwoord gehad eigenlijk, want dan had ik nu in eerste termijn eventueel op de antwoorden vragen kunnen stellen. Maar, dan verwacht ik straks gewoon hele duidelijk gedetailleerde puntsgewijze antwoorden en dan kan ik in de tweede termijn eventueel verder op in. Dank. De voorzitter: Ja, dus u verwacht inderdaad dat deze in de inbreng van de wethouder terugkomen, dan wel hij aangeeft wanneer dat terugkomt. Dank. Dan ga ik door naar de heer Van Dam. De heer Van Dam: Ja dank. Ja wij hadden ook inderdaad wel vragen. Kijk, ik las dit stuk en er staan heel veel logische dingen in. Bijvoorbeeld dat het voorstel volgens het STOMP-principe geschreven wordt en daarnaast wordt er onder dat kopje netwerk benadering wordt vermeld voor voetgangers wordt een aanpak uitgewerkt om te komen tot een comfortabele, aantrekkelijke en veilige routes naar voorzieningen zoals winkelcentra en scholen. Het lijkt net een brochure. Dus, wij dachten van nou goed wat een ontzettend mooie tekst. Dan kunnen we misschien toch ook wel de uitvoering van onze motie van 9 november 2021 verwachten. Namelijk, het voetpad van RijswijkBuiten naar de Bogaard, want daar wachten we inmiddels al drie jaar op.

Dus, als die wordt uitgevoerd dan zou ik ook willen weten op welke termijn kunnen we dat dan verwachten? Dan hadden wij nog een tweede vraag en die gaat over het station Rijswijk, want daar wordt in het college werkprogramma of een ander document wordt in ieder geval gezegd dat de ambitie is om niet meer het eigenaarschap te hebben over het station. Maar, ik vroeg me af wat is de status update daar en de ambitie daarvan en op welke termijn aan we daar wellicht wat veranderingen in zien komen? En, dan zien we op verschillende plekken in de tekst dat er maatregelen worden genomen om het autobezit omlaag te krijgen. Het autobezit wordt gezegd of er wordt aangegeven in ieder geval dat het autobezit daalt op pagina negentien bijvoorbeeld, terwijl de cijfers van het CBS toch echt laten zien dat het autobezit stijgt in Nederland. Dus nou, ik hoop dat daar misschien nog de wethouder iets meer over kan toelichten, want die twee lijken niet met elkaar te kloppen. Daarnaast wordt benoemd dat de auto ruimte moet maken voor leefbaarheid. Je ziet ook dat parkeerplekken worden opgeofferd voor deelmobiliteit en voor fietsnietjes. Er wordt verderop in de tekst benoemd dat makkelijker een parkeerplek te vinden als bezit afneemt. Dat is in principe ook waar, maar als het bezit afneemt en Pagina 24 van 43

Concept verslag Forum Stad 9 april 2024

het aantal parkeerplekken daalt, dan blijft de parkeerdruk gelijk. Ik vroeg me toch af hoe die twee met elkaar matchen. Ja, en over het algemeen, ga ik hem toch weer even benoemen, er is op een gegeven moment een motie genoemd dat de auto toch echt wel belangrijk is voor heel veel Rijswijkers. Zeker op het moment dat er nog geen alternatief is en ik krijg toch een klein beetje het gevoel in dit stuk dat die auto niet heel erg serieus wordt genomen. Dat vind ik toch wel jammer, want heel veel mensen zijn er toch echt wel afhankelijk van, zeker als het alternatief er nog niet is in Rijswijk. Dus, dat is meer een mededeling. Ik hoop dat de rest van de vragen in ieder geval wel beantwoord kunnen worden en daarbij wil ik het laten voor mijn eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel. Ga ik door naar de overkant. Mevrouw Van Maarseveen of wie mag het, nee. Oké. Ga uw gang. Mevrouw Oude Alink: Ja, dank u wel voorzitter. Ja, dank u wel voorzitter. Ja dit stuk. Waar hebben we het hier over? Vooral het maken van keuzes. Er komt overal in dit stuk helder naar voren dat de ruimte echt beperkt is en dat de stad nu al dichtslibt en dat we keuzes moeten maken voor een toekomstbestendige stad. Dat begrijpt GroenLinks. Dat onderschrijven wij ook volledig.

Kijkend naar de snelheid van de groeiambities van onze stad vragen wij ons af hoe kunnen deze ambities op het vlak van mobiliteit ook op tijd gerealiseerd worden? Hoe maken we de straat op tijd veilig en ook schoon? Want, het is nu al best wel een probleem. Dus, volgens ons moet je wel snel ingrijpen en gaat dat op tijd lukken volgens het college? Wij vragen ons ook af hoe groot het verwachte effect is op de luchtkwaliteit van de geplande maatregelen. Want, uiteraard daalt de uitstoot van schadelijke stoffen bij een lagere snelheid voor het autoverkeer bijvoorbeeld, maar kunnen we ook een significante daling, ondanks de toename van de inwoners en de bijbehorende verkeersbewegingen, terug moet zien. Ja, de daling die zien we nu al, maar is dat ook voldoende? Is het ook de bedoeling dat we alle vormen van mobiliteit gaan verbeteren? Want, we zien dat de doorstroom eigenlijk van alle modaliteiten verbetert in dit plan. Hoe moet dat dan precies? Kan dat ook lukken in de schaarse ruimte, want er staat wel in inderdaad dat dat zou moeten kunnen, maar graag nog een toelichting. En, wat waren de afwegingen voor de prioritering van de grote maatregelen? Dus, eerst acute veiligheidsknooppunten oplossen, dan het versterken van de hoofdstructuren en dan de snelheidsverlaging. Hoe bent u daartoe gekomen? Hebben we ook nog wat meer gedetailleerde vragen.

We hebben momenteel een fietscultuur die een iets hogere snelheid heeft dan voorheen. Wij vragen ons af, hoe heeft de wethouder daar rekening mee gehouden of kunnen houden überhaupt bij het schrijven van deze strategie? Want, het is best een recente ontwikkeling. Voor bedrijventerreinen vinden wij de sociale veiligheid nog een aandachtspunt wat mobiliteit treft ook, want er zijn wat gebieden in Rijswijk die hebben niet zulke goede voetpaden bijvoorbeeld en minder mensen maken daar gebruik van. Dat zorgt voor best wel veel anonimiteit op straat en zo een betere infrastructuur voor OV en fietsers bijvoorbeeld hier ook verbeteringen kunnen brengen. Er staat ook nog een punt in over pakketlocaties en het logistiek inrichten buiten de wijk. Het lijkt ons een slim idee, maar moeten we daarvoor misschien nog afstemmen met bezorgdiensten en andere bedrijven en hebben we misschien voorbeelden uit andere steden waarin dit werkt? Tot zover. De voorzitter: Dank u wel. Ga ik naar mevrouw Van der Weij, D66. Mevrouw Van der Weij: Dank u wel voorzitter. Allereerst mooi dat dit stuk er is. Het strategiedocument over mobiliteit waarin aandacht is voor zowel de s, de t, de o, de m en de p. STOMP kort gezegd. Het sluit ook aan bij de presentatie die we gehad hebben. Wij hebben ook nog wel een aantal vragen en ik begin maar even met aan te sluiten bij een aantal vragen die daarnet gesteld zijn.

Sowieso schriftelijk door de VVD, maar ook over het station en over de Herenstraat. We noemden net al voetgangers. Wij zijn benieuwd hoe het met de schoolzone specifiek daarin staat. Die heb ik niet kunnen terugvinden in het stuk, maar misschien kunt u dat toelichten. En, ik heb nog Pagina 25 van 43

Concept verslag Forum Stad 9 april 2024

drie andere korte vragen. Een heel gedetailleerde, er staat een kaart op pagina zestig, met hoofdroutes voor fietsen voor auto's, dertig en vijftig kilometer per uur, maar er staan ook stippellijnen zonder legenda. Dus, ik ben even benieuwd wat de stippellijnen daarin betekenen of u die kunt toelichten. En, de vraag die ik voor u heb is, er zijn een aantal moties geweest ter afdoening en een aantal moties gaan over verkeerde mobiliteit. Ik zag wel een aantal staan, bijvoorbeeld de P van parkeren dat die is opgenomen in dit stuk, maar van een aantal zag ik dat niet expliciet staan terwijl ik wel denk dat dat met dit stuk zo is. Misschien kunt u dat nog wat toelichting geven. Tot zover mijn vragen. Dank u wel. De voorzitter: Ja, dank u wel. De heer Stam: Een puntje van orde. De voorzitter: Ja. De heer Stam: Voor de mensen die thuis meekijken staat erboven dat we nu bij het vragenuur zijn, dus misschien is dat verwarrend. De voorzitter: Toen we begonnen stond er zomaar elf en nu staat er twaalf. De heer Stam: Dus, ik noem het maar even. De voorzitter: Beste mensen van de techniek, dank u wel. Ze hebben ons gehoord, dank voor laten weten. We zijn nog steeds gewoon bij het raadsvoorstel mobiliteitsstrategie. Zo snel gingen we nou ook weer niet. Kan ik de heer van de … Nee. Ga uw gang, PvdA, de heer Max.

De heer Stuijfzand: Dank u voorzitter en dank aan het college voor het voorbereiden van dit raadsvoorstel. Deze mobiliteitsstrategie is vertaald naar een zevental strategische keuzes waarmee richting wordt gegeven aan de vraag hoe mobiliteit kan bijdragen aan onder andere de brede welvaart. De volgende vragen vanuit onze fractie. Vraag een gaat over de basis bereikbaarheid. Op welke wijze verbeten deze strategie ook de basis bereikbaarheid van financieel kwetsbaar Rijswijkse burgers? Rekening houden met betaalbaarheid en beschikbaarheid. De vraag twee is de regie pakken in deelmobiliteit. Welke verwachting heeft de wethouder wanneer de gewenste mobiliteitshub integraal in alle Rijswijkse wijken zijn georganiseerd? Is het na de pilot in Leeuwendaal vindt er in elke wijk eerst een pilot plaats? Dit om enerzijds de bestaande en toekomstige oneffenheden met deelvervoersmiddelen zoveel mogelijk te voorkomen en anderzijds praktisch van aard dat bewoners ook weten waar ze deelmobiliteit kunnen vinden in de wijk om deelmobiliteit verder te kunnen bevorderen. En als laatste, Smart City, in hoeverre zijn de voordelen van Smart City integraal meegenomen in deze strategie, behalve het aanpassen van de verkeersregelinstallaties in voordeel van de voetgangers en de fietsers. Dank u voorzitter. Dat was het voor de eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel.

Partij voor Gelijkheid & Rechtvaardigheid. Nee? Ga ik nog naar rechts. Ja, mevrouw Niesen, ga uw gang, Beter voor Rijswijk. Mevrouw De Haan-Niesen: Rijswijks Belang. De voorzitter: Sorry. Serieus, excuus, zit ik te checken of er nog steeds elf staat, kijk ik naar links. Mevrouw Niesen, nog steeds van Rijswijks Belang. Mevrouw De Haan-Niesen: Dank u, dank u. Even zien. Dank voorzitter. Dank college voor dit raadsvoorstel. Rijswijk Belang heeft ook een aantal vragen. Sommige liggen in lijn met mijn voorgangers, maar wellicht anders gesteld. We kunnen lezen onder het kopje ruimte staat bij woningbouw waar sprake is van sterke verdichting sturen we maximaal op het gebruik van Pagina 26 van 43

Concept verslag Forum Stad 9 april 2024

vervoersmiddelen met een laag ruimtegebruik en zo min mogelijk luchtvervuiling. Kan de wethouder uitleggen wat hiermee wordt bedoeld? Gaan we dan bepalen wie welk vervoersmiddel moet gaan gebruiken? Hoe zit dit? Onder het kopje doorstroming, dat betekent dat auto's op hoofdwegen meer prioriteit krijgen, fietsers krijgen meer per prioriteit op andere wegen. Kan de wethouder uitleggen welke prioriteit de auto's dan krijgen? Dat is ook niet helemaal duidelijk. Dan hebben we het kopje keuzevrijheid. Rijswijks Belang is van mening dat iedereen, net zoals de VVD al schetste, zelf mag bepalen welk vervoersmiddel zij gebruiken. Er wordt dan gesteld dat Rijswijkers hebben de vrijheid zelf te bepalen welk vervoersmiddel ze gebruiken. We zorgen ervoor dat reizigers het vervoersmiddel kunnen kiezen dat het best past bij hun reis en dat reizigers voor een reis makkelijk meerdere vervoersmiddelen kunnen gebruiken. Waarom staat dit überhaupt in het raadsvoorstel? Dan hebben wij het eigenlijk met name over het woordje keuzevrijheid. Ik bedoel, iedereen is toch vrij om te reizen zoals hij of zij wil? Kan de wethouder dit bevestigen. Dan onder het kopje netwerkbenadering wordt gesteld, het hoofdnetwerk voor de auto's bestaat uit vijftig kilometer per uur wegen, andere wegen worden dertig kilometer per uur. Dit zorgt voor een goede doorstroom voor de auto.

Kan de wethouder dit uitleggen? De gemeente staat een groot gedeelte van de dag al vast, omdat er veel weg afsluitingen zijn in onze gemeente en de wegen om onze gemeente heen dat er niet eens vijftig kilometer per uur gereden kan worden, zelfs geen dertig kilometer per uur. Eerder stapvoets. Hoe gaat dan de doorstroming verbeteren door de snelheidslimiet aan te passen? Graag een verduidelijking van de wethouder hierop. En, in bijlage C lezen we dat in 2024 het nieuwe parkeerbeleid wordt opgesteld. Kan de wethouder aangeven wanneer dat gaat gebeuren? Dit is het voor mijn eerste termijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Stam, ChristenUnie, ga uw gang. De heer Stam: Ja, dank u wel. Ook mijn fractie heeft met interesse de mobiliteitsstrategie gelezen. Allereerst steun voor het uitvoeren van het STOMP-principe en mobiliteit gaat over veel, want het gaat natuurlijk over ons directe leefomgeving en over de verdeling van schaarse ruimte. En dus gaat het ook over het maken van keuzes. Wat er het raadsvoorstel staat beschreven, dat de luchtkwaliteit in Rijswijk de een na slechtste van heel Nederland is en dat is misschien een statistiek die we wel kennen of waar we aan gewend zijn, maar die we niet gewoon moeten vinden wat betreft de ChristenUnie. Wat ons betreft is dat dus ook een absolute topprioriteit.

In het verlengde ook met wat GroenLinks al opbracht, we gaan ervan uit dat de maatregelen die voorgesteld worden inderdaad een positief effect hebben op de kwaliteit van de lucht, maar kunnen we dat ook meten? Dus, wat is de nulmeting en hebben we inzicht in wat voor effecten de verschillende maatregelen hebben op de luchtkwaliteit? Daarom vraag ik ook aan de wethouder of die zeven strategische keuzes misschien niet scherper gemaakt hadden moeten worden? Ik ben ook benieuwd naar wellicht een prioritering die de wethouder ziet binnen die strategische keuzes. Hoe past genoemde keuzevrijheid, waar de fractie van Rijswijks Belang, ik moet het ook goed zeggen, ook naar refereerde. Hoe rijmt dat met de ambitie om inwoners te stimuleren om vervoersmiddelen te kiezen die minder uitstoot en minder ruimte innemen? Overigens iets wat de ChristenUnie kan steunen, maar moeten we daar niet dan gewoon eerlijk over zijn? In het verlengde hiervan, hoe staat de wethouder tegenover een bewustwordingscampagne als het gaat om de slechte luchtkwaliteit in Rijswijk? Om inwoners op te dragen om vaker bijvoorbeeld fiets te nemen of andere vervoersmiddelen die lage uitstoot hebben. Er wordt al gerefereerd aan een campagne en gedragsaanpak in dit stuk. Ziet de wethouder hier ruimte? Als het gaat om de manier van mobiliteit heeft de ChristenUnie drie prioriteiten. Deelmobiliteit, de fiets en het OV.

Een aantal opmerkingen bij die drie type mobiliteit. Allereerst, deelmobiliteit. Fijn dat er maatregelen worden genomen op dat gebied. Uiteraard verschillende behoeftes ook per wijk. Dan denk ik ook aan het aanwijzen van parkeervakken voor deelauto's. Ik zie dat dat in Te Werve en in Leeuwendaal het geval is, maar hoe zit het in de andere wijken en hoe Pagina 27 van 43

Concept verslag Forum Stad 9 april 2024

wordt bepaald in Leeuwendaal en Te Werve hoeveel plekken er voor deelauto's worden voor de vrijgehouden? En, deelmobiliteit gaat ook over carpoolen. Heeft de wethouder inzicht in hoe de huidige carpoolplekken worden gebruikt en of er behoefte is aan meer carpoolplekken? Kan dit meegenomen worden, bijvoorbeeld in die bewustwordingscampagne waar ik het al over had? Automobilisten zitten immers vaak alleen in de auto en nemen veel ruimte in. Ten aanzien van de fiets vindt de ChristenUnie dat het asfalteren van bestaande fietspaden van bestaande, betegelde fietspaden om precies te zijn prioriteit moet hebben. Om het nemen van de fiets te stimuleren en prettiger te maken. Hoe rijmt die wijkgerichte benadering die wordt gekozen hier in dit stuk met het aanleggen van goede fietsverbindingen door heel Rijswijk en sterker, nog door de hele regio? Want, dan wordt het pas echt aantrekkelijk om de auto te laten staan. Dan het OV. Er wordt in ingezet op hoogwaardig OV. Wat betekent hoogwaardig openbaar vervoer concreet hoe rijmt dat met de voorgenomen sluitingen van de haltes in Rijswijk door de HTM? Mensen moeten juist dicht bij OV op een halte kunnen stappen of dicht bij hun woning op een OV-halte kunnen stappen. Op die manier wordt het OV een aantrekkelijke optie voor inwoners van Rijswijk.

Dus, hoe verhoudt zich dat tot elkaar? En tenslotte nog over de parkeerregulering die mogelijk wordt uitgebreid. Mijn vraag is, zorgt dat niet juist voor meer auto's die met elkaar dus juist meer druk leggen op de openbare ruimte? Tot zover. Dank u wel voor de beantwoording alvast. De voorzitter: Dank u wel. Ga ik door naar het CDA. De heer Van Enk. De heer Van Enk: Dank u wel voorzitter. Mijn vraag is eigenlijk met name wat deze mobiliteitsstrategie ons nu nieuw leert vergeleken met het mobiliteitsplan wat we volgens mij zo een tweeënhalf jaar geleden in de raad hebben vastgesteld. En, het mobiliteitsprogramma, het zijn termen waar je natuurlijk een eigen invulling aan kan geven, maar voor mij is vooral van belang wat is dan het nieuwe wat hierin staat? Want, het STOMP-principe, dat kunnen we hier met zijn allen enthousiast omarmen, maar dat doen we al vele jaren. Alleen, als we keuzes moeten maken, en daar had mevrouw Oude Alink het over, als we keuzes moeten maken dan doen we dat vaak aan de hand van concrete woningbouwplannen, zoals het vorig agendapunt. En, wat kiezen we dan? Dan kiezen we voor verdichting, dan kiezen we voor meer parkeerplaatsen en minder groen, hogere druk op het publieke groen en dat strookt niet met die mooie verhalen die in zo een mobiliteitsstrategie dit keer staan. Tenzij je het natuurlijk op een hele andere manier wil lezen en dat kan ook.

Je kunt ook net zo goed lezen dat we hier afscheid nemen van het STOMP-principe, want als aan de ene kant in dit plan sprake is van het beïnvloeden, het stimuleren van gedragsverandering, dan is er een andere punt in dit plan staat weer de keuzevrijheid centraal. Dat Rijswijkers hebben de vrijheid zelf te bepalen met welk vervoermiddel ze gebruiken en daar volgt gewoon een tekst op. Is dat het STOMP-principe? Is dat gedragsbeïnvloeding? We zorgen ervoor dat ieder vervoermiddel goed kan doorstromen. Nou, het wordt van harte omarmd door een aantal partijen die het daar heel erg mee eens zijn, maar wat stellen we nou vast als we straks in de raad instemmen met deze strategie? We kunnen er allerlei voorbeeldjes uitpikken en vragen aan de wethouder hoe het daarmee staat, maar ik moet zeggen voorzitter, dat ik dat soort rondjes en discussies al zo vaak heb gehoord. Het lijkt meer op een soort gezelschapsspel en ik vraag me af, ook vraag aan de wethouder tweede, los van de toegevoegde waarde, wat kost het om zo een strategie te maken? Hij ziet er prachtig uit. Er is ook een aansluiting met de regio gevonden, maar dat kan natuurlijk ook op een heleboel andere manieren. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik rond naar of iedereen zijn eerste termijn heeft gehad. Ik zie de heer Van Dam net nog een keer opkijken dat er iets miste.

Nee? Nee, was een checkvraag dat we iedereen hadden gehad en of er, ik dacht, ik zag ergens een hand ergens ophoog gaan, maar dat was dan voor waarschijnlijk iets heel anders bedoeld. Dan ga ik naar de wethouder.

Pagina 28 van 43

Concept verslag Forum Stad 9 april 2024

De heer Van de Laar: Ja voorzitter, dank u wel. Ik begin bij BVR, de Herenstraat, hoe zit het ermee? We hebben een participatie gehad naar aanleiding van de inrichting van de Geestbrugweg. Daar hebben we de Herenstraat toen wij betrokken en. De Geestbrugweg is natuurlijk toen onderdeel geworden van de besluitvorming van het Masterplan Bereikbaarheid CID Binckhorst waar in 2026 een projectbesluit voor wordt genomen. Dan staan wij voor … Daar hebben we bij die besluitvorming hebben we ervoor gekozen om de Herenstraat daar niet in mee te nemen, dus de Herenstraat kunnen we als een apart iets zien. We staan nu voor de keuze, gezien de financiële situatie in welk tempo we daarmee doorgaan. Gaan we dat nu al doen? 2025, er is een motie voor eenrichtingsverkeer. Gaan we dat nu doorvoeren of wachten we tot de uitvoering van de Geestbrugweg? Nemen we dat dan allemaal in een keer mee? Ja, dat is een besluit dat we moeten nemen bij de kadernota, maar vooral wat mee wordt genomen dus in de begroting voor 2025 en daarna. Dus, of wij de Herenstraat, wanneer vooral, opnieuw gaan inrichten en het eenrichtingsverkeer gaan realiseren en alle verbeteringen die daar verder mogelijk zijn. Dus, dat staat met andere woorden op dit moment on hold, omdat we ook hebben gezegd dat we met de ondernemers eerst rond de tafel gaan.

U had het geloof ik over pollers en camera's, maar die pollers zijn weg toch? Er hangen camera’s. De heer Cupedo: Dan heb ik die informatie niet paraat. De voorzitter: Verduidelijkende vraag. Dank ja, even via de voorzitter. De heer Van de Laar: Een fiets-, bewaakte stalling, daar zijn we eigenlijk permanent naar op zoek. We hebben nou de, maar daar hebben nou de oplossing voor gevonden dat we dus die permanente popup hebben, zal ik maar zeggen, op zaterdag. Dat was onderdeel van het plan ook van de herinrichting van de Herenstraat om daar meer fietsparkeerstallingen te hebben, daar zit nog niet een bewaakte stalling bij. Dat is een beetje afhankelijk van of er daadwerkelijk daar ruimte is, winkelruimte die vrijkomt en waar we een stalling in zouden kunnen doen. We hebben wel gesprek gehoord bij De Rode Appel, voormalig groenteboer, toen die vrijkwam, maar vervolgens kwam daar toch iemand anders in. Dus, van een bewaakte stalling is op dit moment geen sprake en doen we het daar met onbewaakte stallen. Dan zoek ik even de vragen van de VVD erbij, want dat is wel zo eerlijk om die in die volgorde ook te behandelen, maar dan moet ik even door scrollen. Ja, wat is de status van dit stuk? De status is dat een mobiliteitsstrategie is. Het heeft primaire functie om te laten zien hoe we hier in Rijswijk omgaan met de vraagstukken die zich op het gebied van mobiliteit voordoen.

Dat zijn vooral inrichtingsvraagstukken ten aanzien van de infrastructuur als we nieuwe wegen moeten gaan inrichten of dat we nieuwe fietspaden moeten gaan inrichten. Nou ja, dan ziet u hoe uitgebreid dit hele onderwerp kan zijn en we hebben geconstateerd in het maken van deze mobiliteitsstrategie, alles wat je doet op het gebied van mobiliteit heeft een impact op inwoners. In de mobiliteitsprogramma heeft u zelf een aantal uitgangspunten gezet waarbij u heeft gezegd: de inwoners centraal. Dat hebben wij, en dat is nieuw ten opzichte van de mobiliteitsprogramma, dat hebben wij vertaald door onder anderen met een rapport van Planbureau voor de Leefomgeving in de hand te kijken naar de brede welvaart voor de inwoner en waar bestaat dat uit? Er werd eerder ook aan gerefereerd. Dus, mobiliteit heeft ook een impact op gezondheid, mobiliteit heeft ook, is niet alleen maar de functionaliteit van het komen van A naar B, pardon. Dat hebben we allemaal verwerkt eigenlijk in dit rapport en daar zijn dan toch wel nieuwe en grote besluiten zoals hieruit dan gaat volgen als u dit aanneemt dat we op een groot deel de dertig kilometer norm voor het autoverkeer gaan invoeren. Nou, dat zegt toch aardig iets over hoe we daartegenaan kijken. De zeer strategische keuzes voor mobiliteit, wat is daar de volgorde van? Er zit een lichte prioritering in.

Of, niet een prioritering, dat is het verkeerde woord, maar een redenering en dat begint bij heel fundamenteel nabijheid organiseren gewoon om het aantal vervoerskilometers te beperken. Als je Pagina 29 van 43

Concept verslag Forum Stad 9 april 2024

voorzieningen in de buurt hebt dan hoef je dus ook niet ver te reizen en dan als voorzieningen dichtbij zijn, dan kan je misschien ook wel andere vervoersmiddelen kiezen die minder impact hebben op de wereld. Dus, en zo zit er een beetje een logische volgorde in, maar je kan die zeven strategische keuzes zijn integrale keuzes die van invloed zijn op al die aspecten van de brede welvaart, maar ook alle aspecten eigenlijk van mobiliteit. Dus, het is met die keuzes in het achterhoofd dat we tot de maatregelen komen zoals die verderop in het rapport zijn voorgesteld. Daar hebben we zo concreet mogelijk in proberen te zijn, want je kan dit mobiliteit dus heel holistisch en breed aanvliegen, zeker als je dat doet met brede welvaart waar we, ik wilde heel graag naar een concreet plan en daarom hebben we gekeken, en dat is dan, vindt zijn weerslag op drie niveaus. Dus, op die netwerken. Welke weg gaan we hoe aanleggen, met welke snelheid? Dat bevindt zich op wijkniveau, zodat inwoners kunnen zien van nou ja, wat gaat er in mijn wijk gebeuren? Dat wordt mobiliteitsstrategie, is bijna een akelig woord van wat betekent dat? Nou, hier zie je gewoon concreet wat betekent het nou in mijn wijk? Nou, in de ene wijk betekent dat eigenlijk helemaal niks en in de andere wijken gaat dat mogelijk iets meer betekenen. Maar, je ziet ook wat je er aan potentieel positief aan kunt hebben.

Daarom zijn we uiteindelijk van heel abstract naar hopelijk wat u ervaart als heel concreet gekomen. Dan geef ik gelijk ook een antwoord op ik meen dat PvdA noemde de peiling, de participatie die is genoemd. Dat is ook een vraag van de VVD. Als we het op geëngageerd niveau zeggen van achthonderd, dat is best een aardig aantal als we dat bij andere beleidsstukken doen dan zijn we al blij dat we dat aantal hebben behaald. Maar, als je dan gaat kijken op wijkniveau dan zie je dat de ene wijk, bijvoorbeeld Cromvliet en Leeuwendaal, die hebben er honderd en de Bomenbuurt die hebben er honderdzeventig of honderdzestig ofzo. Maar, de Muziekbuurt die hebben dan heel weinig. Dat voor ons, ik wil dat heel graag om te zien van ja, welke wijken zijn nou betrokken? Welke wijk hebben wij met onze gemeentelijke kanalen kunnen wij bereiken? Welke doelgroepen wonen eigenlijk in die wijken, of welke mensen wonen gewoon in die wijken en zijn die betrokken? Dus, nou moeten we in een tweede participatie ronde, wat de bedoeling is, gaan kijken van ja hoe kunnen we die nou wel zien te bereiken. Want, ook hun mening zouden we graag in de uitvoering van dit plan willen meenemen. Dus, ik stel niet voor om het plan uit te stellen, maar in ieder geval aan de slag te gaan met de uitvoering en daar inwoners bij te betrekken.

De participatie mobiliteitsprogramma dat is natuurlijk ook tot stand gekomen voor participatie. Dit is een uitvoering eigenlijk van dat mobiliteitsprogramma wat al is aangenomen. De vraag lag voor, moeten we dit hier eigenlijk wel participeren? Want, dit is gewoon uitvoering. Ik zeg nou ja, het zijn toch zulke fundamentele keuzes, die wil ik toch nog een keertje uitvragen en we kunnen ook vergelijken met wat we bij het mobiliteitsprogramma hebben uitgevraagd en wat nu de antwoorden zijn. Nou, daar zit ongelooflijk weinig verschil tussen. Ware het niet dat we nu dat hebben uitgesplitst in wijken en, naar voorbeeld overigens ook van mobiliteitsprogramma, en dan zie je dat er bijvoorbeeld groen is altijd nog een heel belangrijke waarden, de openbaar vervoer moet worden verbeterd, maar ook in een aantal wijken heel sterk de fietsmogelijkheden verbeteren. Keuzevrijheid. Ja, dat is een mooi en gerechtvaardigde verdeling. Twee verschillende onderdelen. Dat is een mooi liberaal onderwerp, zou ik bijna willen zeggen richting de VVD die er ook naar vraagt, maar ook het Rijswijks Belang.

Ik vond het heel erg belangrijk dat keuzevrijheid hierin genoemd werd en hoe wij daarmee omgaan, omdat je bij de mobiliteitstransitie en gesprekken daarover toch ook wel vaak een gevoel krijgt: wordt mij nou hier iets opgedrongen waar ik helemaal niet op zitten wachten? Ik wilde benadrukken dat je altijd de vrije keuze zult hebben in welk vervoersmiddel je pakt, wat voor jou het makkelijkste is en het beste gaat. Maar, als gemeente, als overheid faciliteren wij mobiliteit en geven wij de belastingeuro uit en dan moeten wij dus wel kritisch zijn op wat voor manier doen we dat. Dan kiezen wij, volgens als u dat aanneemt in het mobiliteitsstrategie, dan kiezen wij voor het faciliteren van het vervoer met een lage ruimtelijke impact, omdat de gemeentegrenzen hier niet groeien, maar de aantal inwoners wel en dat we alle ruimte, ook voor de Pagina 30 van 43

Concept verslag Forum Stad 9 april 2024

energietransitie die ruimte vraagt en alle andere ruimtevragers, zoveel mogelijk ruimte efficiënt willen gebruiken. We gaan voor kiezen voor het faciliteren van mobiliteit dat schoon is. Want, zoals de ChristenUnie heel terecht zegt, dat lijkt wel een feit te zijn wat we iedere keer vergeten, namelijk dat Rijswijk bovenaan de lijst staat in Nederland met de slechtste lucht. Daar zijn we gewoon verantwoordelijk eigenlijk om daar iets mee te doen. Kijk. Elektrificatie gaat daar heel erg veel in doen waarschijnlijk al. Dat is iets niet onderdeel van de mobiliteitsstrategie, maar dat is iets wat zich in de markt voltrekt. Maar, dan nog kiezen wij tot die tijd in ieder geval voor mobiliteit te organiseren met een lagere milieu impact. Nou, en zo gaat dat rijtje af. Dan behoud je gewoon die keuzevrijheid, maar als je de keuze wil hebben om met de auto bijvoorbeeld in de file te staan tijdens de spits. Ja, dat is dan wel een gevolg van die keuze. Overdag gaat de doorstroming overigens prima. Per wijk, wat is de hittestress en wateroverlast. Ja, dat is een punt, dat hebben we … Omdat brede welvaart en mobiliteit zo aan elkaar gekoppeld zijn, onder andere via de link van de hittestress en de wateroverlast en waar komt dan nou vandaan, van verstening en verstening komt van onder andere geasfalteerde straten en dichte parkeerplaatsen, hebben dat wel opgenomen in de mobiliteitsstrategie.

Maar inderdaad, u merkt rechtop dat we specifiek daar in de mobiliteitsstrategie geen maatregelen ervoor hebben voorgesteld. Die zitten dan meer in het raak het klimaat actieplan, maar dat gaat dan bijvoorbeeld over waterdoorlatende stenen en geen extra investeringen in meer veel meer wegen om eens wat te noemen. De meeste maatregelen zijn voor ongeveer elke wijk hetzelfde. Waarom niet gewoon een generiek lijstje met maatregelen en niet die wijk aanpakt? Nou, die wijkaanpak heb ik net gezegd waarom dat zo belangrijk is. Ik ben van mening, als je kijkt naar die wijkaanpak, zie je in de blauwe kolom rechts allemaal heel specifieke straten staan wat daar dan in die straten gaat gebeuren. Ik denk dat dat heel herkenbaar is voor inwoners. Ik hoop eigenlijk ook dat dit reacties oproep bij inwoners en zeggen van wij zijn ondervertegenwoordigd in een participatie wij willen hierover meedenken of wij zien andere maatregelen voor ons. Nou, dan zijn ze van harte welkom en we gaan kijken hoe we die tweede participatieronde in de uitvoering verder kunnen vormgeven om die reacties ook te ontvangen. HOV Binckhorst. Dat was een vraag ook van de VVD, maar HOV dat brengt mij op de vraag van de ChristenUnie: wat is HOV? Hoogwaardig Openvaar Vervoer. Dat is sneller, gemakkelijker en frequenter. Dat is het in de basis. HOV Binckhorst, we hebben toch een besluit genomen onder randvoorwaarden.

Namelijk, over de tramlijn een en de route daarvan. U heeft in dat besluit bent u akkoord gegaan zonder voorwaarden met de volgende fase, de planning en studiefase, en u heeft daarbij aangegeven welke onderwerpen u uitgezocht wil hebben voordat u akkoord kunt gaan met het projectbesluit in 2026. Nou, er zit geen licht tussen. Dat besluit dat u genomen heeft en de voorliggende mobiliteitsstrategie. Snelheid wegen verlagen van vijftig naar dertig is een effectieve maatregel om verkeershinder tegen de gaan. Dat ben ik met u eens. Onder andere doordat verkeer niet meer gebruikt wordt als doorgaande weg. Als je dertig moet rijden, wordt het misschien minder aantrekkelijk en dan zegt de navigatie ook dat je beter de hoofdroute kunt pakken. U vraagt, VVD, kunnen we niet gewoon die dertig kilometer nu al invoeren? Want, dat gebeurt ook in andere steden, bijvoorbeeld in Rotterdam en in Amsterdam en moeten we echt wachten tot we het geld hebben dat we die wegen kunnen gaan inrichten, of moeten we echt de gesprekken afwachten met de veiligheids- en hulpdiensten? Nou, dat zou kunnen. Dat is een overweging. Het is een en een grote investering en we zien in de andere gemeenten waar dat nou gewoon is ingevoerd dat daar ook grote problemen zijn met de handhaving. Dat is eigenlijk het punt waar wij vooral moeite mee hebben in afstemming met onze eigen handhavers.