Concept verslag Forum Stad 9 april 2024

Concept verslag Forum Stad 9 april 2024

Aanwezig Voorzitter: De heer R. Nunnikhoven Raadsleden: De heer I. Shousha De heer M. Stuijfzand De heer E. van der Veer Mevrouw S. van Maarseveen Mevrouw L.B. Oude Alink Mevrouw W. van der Weij De heer C. Dolmans Mevrouw J. Fransen De heer T. Kaffa De heer D. van Dam De heer M. Keijzer De heer D. Cupedo Aanwezige portefeuillehouders: Wethouder, de heer A. van de Laar

De heer E.G.T. Braam De heer J. Loof De heer M. van Enk De heer J. Stam Mevrouw B. Niesen-de Haan Mevrouw N. Kames

Griffie: Forumgriffier: de heer J. Hoefnagel Mevrouw F.S. Habiboellah (verslag)

1. Opening De voorzitter: Mede dankzij ieders aanwezigheid en in de hoop dat de techniek ons nu niet in de steek laat, word er nog gewerkt aan de pasjes, maar gaan we toch beginnen met het Forum Stad van 9 april. Dat willen we graag natuurlijk doen. Sorry voor dat we iets later zijn. Dat kwam ook door de vergadering hiervoor. Welkom iedereen. Welkom ook de mensen thuis. Hopelijk lukt het ons vandaag om mooie ook te volgen debatten met elkaar te voeren en vragen te stellen die begrijpelijk zijn en ook de stukken die voorliggen voor mensen verduidelijken. Na de opening wil ik graag overgaan naar het algemeen spreekrecht voor inwoners. Er is een inspreker. Dat is de heer Hoyer en hij heeft vijf minuten. Hij is hier eerder geweest, dus hij weet precies hoe het werkt.

2. Algemeen inspreekrecht De heer Hoyer (inspreker): Rode knop indrukken. Ben ik hoorbaar? Oké. Dank u wel voorzitter. Beste burgemeester, wethouders en raadsleden, afgelopen zaterdagochtend zaten we met een aantal van u in het buurthuis in Pasgeld. Samen hebben we gekeken naar ambities en beloften voor een toekomstig aantrekkelijk en leefbaar Rijswijk. Dit deden we aan de hand van de ontwikkeling en de groene buffer Pasgeld door te zoeken naar de mogelijke oplossingen voor de knelpunten die in de weg staan van het verwezenlijken van visie, ambities en beloftes ten aanzien van het groeiend, maar blijvend groen biodivers mobiel klimaat adaptief een veilig Rijswijk. Ieder van u heeft hierbij aanwezig was, willen wij hartelijk bedanken voor het inleveren van een stukje vrije tijd van uw bijdrage aan deze goede bijeenkomst. Wij blijven met u in gesprek en komen terug op de vragen. Na een korte presentatie hebben we in drie thematafels een groot aantal knelpunten besproken. Ik noem een paar onderwerpen. Een meer volledige samenvatting zal ik u nasturen. De status van Pagina 1 van 43

Concept verslag Forum Stad 9 april 2024

groenbeheer en onderhoud is een grote zorg. Door Pasgeld lopend zie je nu al verrommeling. De onveilige situatie van niet onderhouden bomen en het verdringen van uniek groen door bramen, berenklauwen en brandnetels. De voor de toekomst zijn, zie de plannen, natuurinclusieve oevers, uitgebreid rietmoeras en een flinke boost van het groen. Maar, als die al komt dan is er geen geld voor beheer en zal de biodiversiteit nog verder teruglopen. Hier bovenop komt nog eens een enorme druk van het toenemend gebruik door mens en huisdier van het schaarse groen. De draagkracht van het groen is nu al overschreden. Een voorgestelde deeloplossing is dat een deel van het groenbeheer naar Natuurlijk Delfland wordt overgenomen. Dit in samenwerking met de gemeentelijke groenbeheer en handhaving. Het creëren van rustgebieden is ook een bijdrage kunnen zijn aan de oplossing. De veiligheid en sociale cohesie in Pasgeld staat onder druk. Het gebied wordt gewaardeerd op haar dorpse karakter, het groen en de nu nog landelijke uitstraling. Tegelijkertijd zijn er mensen die al niet meer in het Elsenburgerbos durven te wandelen.

Zelf schrok ik van een van de leidsters van de kindercrèche in Parkrijk die me vertelde dat ze graag met de peuters naar Pasgeld ging voor de koeien, de paarden en de lammetjes, maar niet meer het Elsenburgerbos inging, omdat het te gevaarlijk was van de overal, ook daar waar het niet mocht, in grotere talen loslopende honden. Met betrekking tot veiligheid kwamen ook de verkeersveiligheid, de toenemende criminaliteit, auto inbraken, vuurwerk, straat racen, intimidatie door hangjongeren ter sprake. Voorgestelde oplossingen zijn meer veiligheid zijn er nu al grote zorgen. Het verkeer op de Lange Kleiweg is enorm toegenomen en niet alleen door de werkzaamheden aan de Beatrixlaan en het zal nog steeds drukker worden. De situatie op vele plekken onoverzichtelijk en er gebeuren veel ongelukken. Dit niet alleen bij het bruggetje naar Delft. Auto's worden massaal in de berm gezet. Veel dieren worden doodgereden. Ook het Jaagpad wordt steeds onveiliger vanwege de toenemende drukte en te snel rijdende fietsers. Voorgestelde oplossingen zijn versmallen van de Lange Kleiweg, veel duidelijker de wegmarkering, versterkte handhaving en snelheidsbeperking, maar vooral ook doe nu iets voordat het te laat is voor de toekomst. Voordat verder ontwikkeld wordt moet helder worden of en waar de knippende Lange Kleiweg komt. Voor wat betreft deze knip.

Er zijn grote zorgen voor de verwezenlijking van de verdere ontwikkeling van Pasgeld vereist door robuuste groenblauwe hoofdstructuur. Geen van de rapporten aan het rapport van … Sorry. Geen van de in het rapport van Tauw benoemde knelpunten is al opgelost. Geen knippende Lange Kleiweg en geen groenverbinding met het Wilhelminapark zouden hoofdstructuur reduceren tot in niet met elkaar verbonden vlekkenpatroon. De doodsteek aan de biodiversiteit en aan de belofte om het gebied daarin juist te versterken. Merk ook op dat er geen gelden gereserveerd zijn om de parklopen ten westen van de Lange Kleiweg in te richten. Wel een strikt noodzakelijke voorwaarde. Voorgestelde oplossingen: de beloofde en noodzakelijk geachte hoofdstructuur inrichten en financieel borgen voordat er verdere ontwikkelingen starten. Als er geen knip in de Lange Kleiweg komt, dan wel een robuust ecoduct. Idem voor de verbinding aan het Wilhelminapark en het oplossen van de andere door Tauw gesignaleerde knelpunten. In wezen niets anders dan uitvoering geven aan de initiële beloftes en het voldoen aan randvoorwaarden, moties en betrekking tot dit onderwerp. De afname van de biodiversiteit is sowieso een enorme zorg. Het schrille contrast tussen beloftes, ambitie en werkelijkheid wordt als een enorm knelpunt ervaren.

De afname van de sekten en soorten het niet monitoren daarvan, de toenemende druk van mens en huisdier, maar ook de communicatie over biodiversiteit. Voorbeeldje, daar waar het Planbureau letterlijk spreekt over de verrijking van een biotoop van ransuilen, vleermuizen et cetera door verbetering van de natuur de planontwikkeling, zien we parallel de aanvraag aan het Omgevingsdienst Haagland om de ransuil uit het gebied te kunnen verwijderen. Ransuil is een zeer zeldzaam dier. Voorgestelde oplossingen: garanties geven over hetgene wat beloofd wordt ook daadwerkelijk zal worden verwezenlijkt. Dan ook kwantitatief maken. Zorgt dat de beloofde biodiversiteitstoename, zoals is toegezegd, ook kan worden gemonitord voordat de verdere bebouwing van het gebied plaatsvindt. Pagina 2 van 43

Concept verslag Forum Stad 9 april 2024

De voorzitter: Kunt u afronden? De heer Hoyer (inspreker): Ja, ik rond af. Als laatste noem ik de Grote Waard de overlast. Op dit moment zijn er ernstige en nog onopgeloste problemen. Zie de studie van Arcadis en uw eigen mobiliteitsstrategie. Zie de bijlagen is vandaag te behandelen. Die zegt dat wateroverlast hoog is. Water zal een steeds groter knelpunt worden, zeker als de verstening doorgaat. Het graven van tot negen meter brede stroken is in wezen geen oplossing, kosten van de spaarzame groen… Sorry. De voorzitter: En, conclusie in een zin, want u bent over de vijf minuten heen. De heer Hoyer (inspreker): Ik was de vorige keer heel kort, dus ik heb nog een minuutje nodig. De voorzitter: Nee, ja sorry, ik moet echt, de heer Hoyer ik moet echt streng zijn. U bent dik over de vijf, u bent echt over de vijf minuten heen, dus u heeft nog een zin. De heer Hoyer (inspreker): Dan rond ik af met de vraag aan u om met ons mee te blijven denken om alles wat besproken is afgelopen zaterdag, zal ik u nog verder meedelen, onze deur staat wijd open. De toekomst van Rijswijk ligt in uw handen, maar kunt met ons bespreken? Wij staan open voor hele goede ideeën met u te geven en ik vind het jammer dat ik niet even dit hele kleine stukje heb moeten afmaken, want het is nogal essentieel daar wat gaat over water. De voorzitter: U kunt altijd het toesturen.

Uw raad ontvangt alle stukken en krijgt uw spreektekst als u hem mailt ook gewoon toegestuurd. Dus, daar heeft u alle mogelijkheid voor, maar we moeten ook strak zijn op de tijd zoals dat hoort bij vergaderen en iedereen hetzelfde aantal minuten geven. Anders wordt het oneerlijk. Zeer bedankt en we gaan vast van u horen. De heer Hoyer (inspreker): Zijn er nog vragen? De voorzitter: Die zal ik voor u herhalen als voorzitter. Zijn er mensen die een vraag aan de inspreker willen stellen? GREX en Pasgeld staan op de agenda, dus ik ga ervanuit dat u het daar meeneemt. Dan zie ik dat gebeurt, dank u wel.

3. Lijst van ingekomen stukken: vaststelling wijze van afdoening De voorzitter: De vaststelling van de agenda, zijn er mensen die opmerkingen hebben? Sorry, punt drie. Lijst van ingekomen stukken. Twee ingekomen stukken met beide voorstel ter informatie. Iemand daar vragen over? Nee, dank u wel. In huis, ja. Mevrouw De Haan-Niesen: Dan heeft u het toch over de RIB brieven? De voorzitter: Nee, ik heb het over, ja de RIB twee, vier, nul, elf en de RIB tee, vier, nul, nul, negen, Verkenning Aanlanding Wind Op Zee en de rekenkamer onderzoeksprogramma. Wat heeft hij nou gedaan? Het is in elkaar geval de RIB, dus daar heeft u gelijk in. Mevrouw De Haan-Niesen: Oké, ik wilde vragen of RIB vierentwintig, nul, negentien, invoering gereguleerd parkeren Havenkwartier geagendeerd kan worden. De voorzitter: Is daar steun voor? De heer …: Sorry, over welk stuk ging het? Ik miste het. De voorzitter: Parkeren. Mevrouw Kames: Over dat gereguleerd parkeren in Havenkwartier. Pagina 3 van 43

Concept verslag Forum Stad 9 april 2024

De voorzitter: Ja, daar is steun voor. Daarmee wordt hij geagendeerd voor het Forum. Volgend de heer Jordy Loof. De heer Loof: Ja dank voorzitter. Zou ik ook de reden mogen weten van de agendering zodat we dat bij de behandeling ook weten wat we kunnen doen, wat we … Nee, mag ook gewoon nu, maar mag ook schriftelijk. Mag ook via een optreden, maakt me niet uit. De voorzitter: De voorzitter hoort inderdaad graag de reden van agenderen, zodat we dat goed kunnen voorbereiden zo vroeg mogelijk. Ja. Mevrouw Niesen. Mevrouw De Haan-Niesen: Dank u wel. Ik zal hem toelichten. Zone zes wordt van acht tot twaalf betaald parkeren. Hierdoor gaan wellicht bezoekers van zone zes, zo niet bewoners van zone zes, parkeren in de Klipperstraat, Galjoenstraat, Havenstraat. Daar in het namelijk 's avonds niet betaald parkeren. Er wordt gesproken over dat er geen parkeerdruk is, maar er is wel degelijk parkeerdruk in de avonduren in deze drie straatjes. De voorzitter: U wilt hem agenderen omdat er vragen zijn over de parkeerdruk en over de effectiviteit van deze maatregel. Ja. Dan denk ik dat iedereen voldoende weet waar het over gaat als we hem agenderen. Mijn dank. Nog meer vragen over de ingekomen stukken? Ja, mevrouw Niesen, over dit punt? Mevrouw De Haan-Niesen: Ik hoor graag van mijnheer Loof of dit voldoende toegelicht is.

De voorzitter: Kunt u het bevestigen de heer Loof? De heer Loof: Ja voorzitter, ik kan bevestigen. Het was heel duidelijk. De voorzitter: Zeker. Andere vragen over de ingekomen stukken? Nee, dan doen we die af zoals het voorstel vereist.

4. Vaststelling agenda De voorzitter: Vaststelling van de agenda. Iemand vragen over de agenda van vanavond? Dan gaan we door zoals ook vastgesteld is.

5. Mededelingen college De voorzitter: Mededeling van het college. Ik heb er geen meegekregen. Ik zie de wethouder nee schudden.

6. Terugkoppeling gemeenschappelijke regelingen De voorzitter: Dan gaan we snel door naar punt zes. Terugkoppeling gemeenschappelijke regelingen. Er zijn vergaderingen geweest van gemeenschappelijke regelingen. Mevrouw Van der Weij. Het pasjesprobleem. Kunt u wellicht van uw naastgelegen persoon tijdelijk een pasje lenen? Dank u wel. Mevrouw Van der Weij: Excuus, ik denk dat mijn pasje nog bij de andere Forumzaal ligt. Ik zal zo even kijken. Er is een MRDH-vergadering geweest. Er was een gezamenlijke vergadering over economische vestigingsklimaat en vervoersautoriteit. Er is gesproken over de regeling an sich en er is daarna uitgebreid gesproken over fietsinfrastructuur en fietsplannen vanuit MRDH- context. Jullie kunnen alle vergaderingsstukken gewoon zien van MRDH en dat was ook een live vergadering, dus volgende Pagina 4 van 43

Concept verslag Forum Stad 9 april 2024

keer kunnen jullie live meevolgen wat we inbrengen en doen. We hebben in ieder geval onze Rijswijkse inbreng gedaan en in ieder geval even duidelijk gemaakt wat we hier hebben gedaan en hier hebben besloten op dit gebied van fietsen. Dat was het onderwerp basic hier, dus volg gerust live mee volgende keer een help met input. Dank je wel. De voorzitter: Duidelijke vragen? Ja, mevrouw Kames. Mevrouw Kames: Voorzitter, ik wilde vragen als het bekend is zo een digitale vergadering, misschien dat mevrouw Wemke het door kan geven dat we het weten, dat we op de hoogte zijn voor zo een vergadering. De voorzitter: Die kan ik voor u beantwoorden vanuit … De griffie weet wanneer ze zijn. Dus, dat hoeft op zich niet degene die erin zit te doen. Dus, ik ga even naar de griffie kijken of weer gedeeld kan worden wanneer de gemeenschappelijke regelingen vergaderen. Top, dan kunnen we dat in een keer zo oppakken volgens gebruikelijke, zoals het gebruikelijk zou zijn. Nog andere vragen? Nee.

7. Overzicht toezeggingen en moties De voorzitter: Dan gaan we door naar punten zeven, de overzicht toezeggingen en moties. Ik heb een mededeling alvast vooraf. Het overzicht van de moties dat bevat zelf niet het voorstel tot afdoening. Dat staat ergens anders, maar als we het goed willen afdoen, moet je het ook goed op de agenda zetten. Dus, de griffie is gevraagd om het volgende keer met hoe we het afdoen, dan wel met waar je kan hoe we het afdoen kan vinden, er duidelijk op te zetten zodat het ook ons niet te veel zoekwerk oplevert. Dat gaat gebeuren. Geef ik nu graag het woord aan mevrouw Van Maarseveen als ze ander punt heeft. Mevrouw Van Maarseveen: Nee dank u wel voorzitter. U heeft net mijn vraag beantwoord, dus helemaal goed. Dank u wel. De voorzitter: Kan ik voor de toezeggingen dan ervan uitgaan dat die voldoende zijn afgedaan en dat voorstel tot afdoening verder kan? Ja? Oké. Dan zijn die toezeggingen daarmee afgedaan.

8. Vaststellen Forumverslag 12 maart 2024 De voorzitter: Gaan we door naar het vaststellen van het Forumverslag van 12 maart 2024, agendapunt acht. Mevrouw Niesen. Mevrouw De Haan-Niesen: Dank u wel voorzitter. Mag mijn naam bij de aanwezigen? Ik mis mijzelf. De voorzitter: Duidelijk. Wordt aangepast. Mevrouw Kames, had u ook nog? Nee? Oké, ik zag nog een hand. Geen verdere handen. Dan is het verslag met die aanpassing vast dat mevrouw Niesen zeer zeker aanwezig was vastgesteld.

9. Raadsvoorstel Herstelbesluit bestemmingsplan Pasgeld-West De voorzitter: Agendapunt negen, raadsvoorstel herstel bestemmingsplan, herstelbesluit bestemmingsplan Pasgeld-West. Wie wenst het woord te voeren? Ja, dan begin ik graag bij de VVD bij de heer Loof.

Pagina 5 van 43

Concept verslag Forum Stad 9 april 2024

De heer Loof: Ja, dank u wel voorzitter en ook dank aan de wethouder voor het raadsvoorstel. Als fractie van de Rijswijkse VVD hebben we geen specifieke opmerking of vragen. Het is fijn om te zien dat het college met goed en zorgvuldig overleg tot de oplossing is gekomen die voor alle partijen gunstig is en op deze wijze uit bezwaren tegemoet kunnen worden gekomen. Dus, wat ons betreft is onze inbreng voor dit stuk ook klaar en kan het wat ons betreft als akkoordstuk naar de raad doen. Dank voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Kijk ik naast u verder rond. Nee. Ja, ik ga linksom, dan weet u wanneer u bent. Kijk ik naar de heer Dolmans, D66. De heer Dolmans: Ja, dank u wel. Volgens mij wil eigenlijk iedereen weten hoe het staat met de beroepsprocedure bij de Raad van State, dus ik ben benieuwd of de wethouder daar iets over kan zeggen. En, ik heb toch een opmerking over Pasgeld-West die ik hier wil maken. En dat is de vraag, wij hebben indertijd bij de behandeling van het bestemmingsplan Pasgeld-West een amendement ingediend, samen met een aantal andere partijen op initiatief van GroenLinks overigens, ik zal het niet naar mij toe trekken, maar en ik wilde vragen van hoe staat het met het uit te werken toetsingen beoordelingskader klimaatadaptief en natuurinclusief bouwen in Rijswijk buiten conform het aangenomen amendement van 21 september? De voorzitter: Dank u wel.

Kijk naar de PvdA, u had aangemeld. Nee? Heb ik nog PG&R. Nee? Ik dacht dat ik een hand zag, maar dan ga ik door met mevrouw Niesen en u had ook vragen ingediend, dus dank daarvoor. Mevrouw De Haan-Niesen: Graag gedaan. Dank u wel voorzitter. Dank voor het raadsvoorstel betreffende Pasgeld-West. Het las wat technisch van ons, dus we hebben nog een aantal vragen hierover. Er wordt gesproken over het plaatsen van de achter-/nooduitgang van het terrein van TNO aan het Jaagpad staat de functie aanduiding ontsluiting op te nemen op de verbeelding. We vragen ons af wat wordt bedoeld met die ontsluiting en waar is die voor nodig? In artikel vijf Recreatie Volkstuin onder twee Bouwregels in lid d, bouwhoogte te wijzigen in goothoogte, wat is het verschil tussen bouwhoogte en goothoogte en waarvoor dient dit? En dan de laatste vraag, de toegekende bestemming groen sluit de achter noodgang … Nee wacht. De toegekende bestemming groen sluit de achter-/nooduitgang niet uit. Echter, TNO vindt de planologische bescherming onvoldoende. Wat houdt dit in? Dank u wel. De voorzitter: Verduidelijkingsvragen. Kijk ik naar de heer Van Enk. De heer Van Enk: Ja, ik had alleen een technische vraag.

Er werd al gezegd wat is dat stand van zaken bij de Raad van State, maar hoe werkt dat nou technisch zoals wij dat bestemmingsplan wat onder de hamer ligt bij de Raad van State, in een bodemprocedure intussen, als dat dus wordt aangepast. Is dat dan op ons mineur is dat dat daar dan ook wordt doorgegeven? Dat zou ik alleen graag willen weten. De voorzitter: Dank u wel. Dan zag ik een opnieuw opgestoken hand nog op links voor Beter voor Rijswijk en dan sluit ik af daarna met GroenLinks. U heeft het woord mijnheer Cupedo. De heer Cupedo: Dank u wel voorzitter. Afgelopen zaterdag waren de heer Braam en ik helaas verhinderd om bij de bijeenkomsten te zijn in Pasgeld. Wij kunnen wat betreft het raadsvoorstel kort zijn. Wij kunnen akkoord gaan met het herstelbeleid Pasgeld-West. Dank u. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Cupedo. Mevrouw Maarseveen van GroenLinks.

Pagina 6 van 43

Concept verslag Forum Stad 9 april 2024

Mevrouw Maarseveen: Ja, dank u wel voorzitter. Waar we nog even nieuwsgierig naar waren is wat heeft het toevoegen van de aanduiding ontsluiting in het bestemmingsplan concreet voor gevolgen? Zijn er gevolgen of is het alleen een papieren exercitie? En, wat heeft het voor gevolgen als deze wijziging in het bestemmingsplan niet doorgevoerd wordt? En, we waren ook nog even nieuwsgierig, als TNO geen beroep had aangetekend, wat was er dan gebeurd met die bebouwingsregeling van tuinvereniging De Schoffel? Waren die dan hetzelfde gebleven of gebeurde dat dan apart? Dat was het. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Wethouder Van de Laar, bent u zover om ook te kunnen beantwoorden? De heer Van de Laar: Ja voorzitter, dank u wel. In willekeurige volgorde, want die heb ik niet meer bijgehouden, maar dan begin ik met in ieder geval Rijswijks Belang. De vragen die al waren ingediend. Verduidelijkende technische vragen. Wat wordt bedoeld met ontsluiting? Dat is eigenlijk de toegang tot het terrein. Aan de voorkant zit een ontsluiting heet dat dan met een chic woord. Aan de achterkant kan je er ook uit, maar dat staat niet in het bestemmingsplan. Er staat bestemmingsplan groen. Nu kan je in een groen of als dat groen bestemd is kan je wel een weg aanleggen als dat ondergeschikt is aan het groen. Dat is bij de Van Rijnweg bijvoorbeeld het geval.

Er is een weg, maar de bestemming is daar ook in zijn algemeenheid groen. Dat is nu TNO wil meer comfort voor hun bedrijfsbelangen dat ze daar gewoon altijd aan de achterkant met de auto, vrachtwagen whatever, doorheen kunnen gaan. Dus, ze hebben daar gewoon technisch een beroep tegen aangetekend tegen Pasgeld, tegen het bestemmingsplan, tegen het feit dat daar groen staat. Maar, daar willen ze dus nog een specificatie. Dus, het is om hun comfort te geven dat ze hun bedrijfsvoering gewoon kunnen doorzetten en als ze het zelf niet doorzetten dat een opvolger het eventueel gewoon zo kan doorzetten. Daar hebben ze dus een aantekening voor gemaakt of een beroep voor ingediend en, nou, zoals ook in het raadsvoorstel staat, op het moment dat we dat kunnen corrigeren, dat is een antwoord naar de heer Van Enk, dat heeft geen invloed op de beroepsprocedure in die zin dat voor de anderen die beroepen hebben ingediend of op de status van het bestemmingsplan an sich, dat is ondergeschikt en dat mag juridische technisch worden gewijzigd. Het gevolg is wel dat we een beroep indiener minder hebben. Dat heeft TNO toegezegd als dat inderdaad op die manier gewijzigd wordt. Ten aanzien van De Schoffel, dan hadden we nu een voorstel gehad met alleen maar die zaken van De Schoffel.

Dan ga ik naar de vraag ja hoe zit het eigenlijk verder met die beroepsprocedure bij de Raad van State? Daar is nog geen zittingsdatum. Dat is een beetje een black box. Dat is altijd afwachten hoe het daarmee zit. Dus nou ja, dat is de status. Dan vroeg u nog naar de status van de het kader natuurinclusief bouwen. We hebben daar een soortgelijk bureau als touw, maar dat heet Merosch, ingeschakeld om dat kader te maken en per project zal Merosch met de projectontwikkelaar dat bespreken wat op die plek het beste is om te doen. Ik stel voor dat we een gesprek organiseren met Merosch dat u kunt zien of dat u zelf die vraag kunt stellen van hoe gaat u dat dan precies doen, die toetsing van onze natuurinclusief bouwen normen? Dan heb ik geloof ik alle vragen beantwoord die ik zo snel had aangetekend voorzitter. De voorzitter: Daar gaan de raadsleden u anders vast aan herinneren. Begin ik, even kijken, wie wil een tweede termijn? Maar meteen even handen. Dat zijn er twee goed gezien. Dan begin ik bij mevrouw Niesen en daarna de heer Dolmans. Mevrouw De Haan-Niesen: Dank u wel voorzitter, dank u wel wethouder voor de beantwoording. Ik mis alleen nog het antwoord op wat is het verschil tussen bouwhoogte goothoogte en waarvoor dient dit? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Dolmans.

Pagina 7 van 43

Concept verslag Forum Stad 9 april 2024

De heer Dolmans: Ja, ik ben heel erg blij om te horen dat het college voortvarend de uitwerking van de amendement heeft opgepakt. Op zich, gezien de enorme hoeveelheid presentaties hoef ik niet meteen een gesprek te hebben met degene die het voorbereid, maar het zou wel heel fijn zijn als de raad geïnformeerd wordt op het moment dat het college het toetsingskader heeft vastgesteld en dan de inhoud daarvan mededeelt aan de raad. De voorzitter: Wethouder, aan u het woord. De heer Van de Laar: Ja, ik weet niet heel formeel of het iets toetsingskader iets is wat het college vaststelt of dat dat gewoon binnen de portefeuille wordt bepaald, maar ik kan u wel toezeggen en dat gaat dan wel via het college, dat u daarover geïnformeerd wordt hoe die aanpak zal zijn. Dan antwoord over het verschil tussen goothoogte en dakhoogte. De goot is daadwerkelijk gewoon de groot van een gebouw, de dakgoot waar de regenpijp vaak loopt en daarboven begint het dak. Dat is eigenlijk het verschil om aan te geven dat er boven die goothoogte niet nog een volledige verdieping wordt gemaakt eigenlijk, want dat daar het dak begint. Dat is vaak een stedenbouwkundig principe dat we bijvoorbeeld laten we zeggen buiten de goothoogte eigenlijk allemaal op een mooie zelfde hoogte willen hebben. Ja, het is een wat technisch verhaal voorzitter. De voorzitter: Dank, dan zag ik geen interrupties.

Dan zit het voor agendapunt negen en heb ik een toezegging genoteerd. Dat is dat de raad informeert wordt over de aanpak van Merosch over de toetsing van het natuurinclusiviteitskader. Zeg ik het dan goed? Hoop ik dat, dan wordt hij genoteerd.

10. Raadsvoorstel Vaststelling GREX Sion-’t Haantje, 12 herziening en GREX Bedrijventerrein ’t Haantje-Pasgeld De voorzitter: Gaan we door met agendapunt tien, raadsvoorstel vaststelling GREX Sion-’t Haantje en herziening bedrijventerrein ’t Haantje= Pasgeld. Wil ik graag beginnen bij mevrouw Niesen die vragen had en ga ik daarna naar links en dan linksom. Moet het een beetje spannend houden. Mevrouw De Haan-Niesen: Dank u wel voorzitter. Ja, ook wat technische vraag over het raadsvoorstel GREX Sion ’t Haantje. Er wordt geschreven, even kijken hoor, er wordt geschreven: dit betekent dat het merendeel van de in november gepresenteerde keuzemogelijkheden als onderdeel van het actieplan en de bereden beschouwing om het nadelige resultaat de komende jaren te beperken, nog niet worden verwerkt. Daarmee valt te denken aan het bijstellen van de verhoudingen tussen uitgeefbaar en openbaar gebied. Wat is het verschil tussen beide? Het optimaliseren van de openbare ruimte, het gebruikmaken van de wijzigingsbevoegdheid om te bouwen in het Wilhelminapark. En toen dacht ik van, waar wordt aan gedacht? Wat gaan we dan bouwen in dat Wilhelminapark? Volgens mij is het mij ontgaan of misschien hebben we het nog niet besproken of wel. Ik heb geen idee. En, het verder verlagen van de parkeernormen en het terugschroeven van duurzaamheidsambities.

Wat zijn de parkeernormen nu en waar denken we aan bij het terugschroeven van duurzaamheidsambities? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan kom ik bij de ChristenUnie. CDA, de heer Van Enk, over de GREX. De heer Van Enk: Voorzitter, in dit raadsvoorstel staat aangekondigd dat er nog een publieksversie komt van deze nieuwe GREX. Dat is toch niet het stuk wat daarachter zit? Want, dat is heel klein, dus ik vraag me af is dat nog de bedoeling dat die nog verschijnt? In de tweede plaats hebben we het hier eigenlijk ook weer over Pasgeld-West en we zien dat het college nu voorstelt om de woningdichtheid te gaan vergroten. Ja, ik moet dan denken aan het amendement wat het CDA heeft ingediend toen Pagina 8 van 43

Concept verslag Forum Stad 9 april 2024

het bestemmingsplan Pasgeld werd ingediend, Pasgeld-West toen dat in de raad werd besproken. Toen hadden wij voorgesteld om de parkeerplaatsen te schappen en dat is toen net niet aangenomen dat amendement, maar nu gaan we toch het aantal woningen uitbreiden. Dat betekent dus ook weer vijftig woningen en vijftig parkeerplaatsen extra als ik me niet vergis. Hoe verhoudt zich dat met, opnieuw vraag ik dat weer, met het bestemmingsplan dat nu bij de Raad van State ligt. Want, dat is natuurlijk meer dan een technische wijziging terwijl we uit de krant hadden gelezen dat toen het voorlopig voorziening diende de bouwer heeft gezegd nou laten we nog even de tijd nemen tot de bodemprocedure om te kijken of we nog wat milieuvriendelijke maatregel kunnen nemen in de tussentijd tot het zich aandient de uitspraak. Hoe moeten we dat rijmen? Hoe moeten we dat in verhouding zien met elkaar? In de tweede plaats staat er dat het naar boven bijstellen van het aantal sociale huurwoningen in Pasgeld-West op zichzelf een negatief effect heeft op de opbrengstenraming. Dan vraag ik me af, waarom doen we dat dan? We gaan eerst de opbrengst verminderen en nu moeten we weer vergroten door extra woningen te bouwen. Het lijkt weinig, zo een vijf procent van het totaal, maar het is toch veel, want alle tuintjes die er mogelijk waren worden allemaal met dat percentage verminderd.

Of we gaan straks, zoals er is aangekondigd, ook het publieke gedeelte, het openbare gedeelte, gaan we inperken en ook verkopen aan particuliere huiseigenaren. Er staat dat dat nog niet nodig is. Mijn vraag is ja, wanneer schat de wethouder in dat dat dan wel nodig wordt? En, verhoudt zich dat ook bijvoorbeeld met de motie waar de heer Dolmans het net nog over had? We kunnen wel proberen alles meer leefbaar te houden, maar dit soort besluiten hakt er wel in en dit is wel heel concreet. Zouden we misschien toch nog terug kunnen komen op dat amendement en te kijken naar andere vervoersvorm voor Pasgeld-West, waarmee wel duizend parkeerplaatsen kunnen schrappen? Dan zou je misschien die vijftig woningen kunnen bijplaatsen, maar dan hebben we het over een nieuw revolutionair concept, zoals ik toen heb uitgelegd. Afijn, ga ik niet allemaal herhalen. Dan hebben we een mooie openbaar vervoer toegepast. Verbinding tussen stations langs die wijk en dan krijgen we daar kopers van de huizen die zich hebben geprepareerd op het niet kopen van een auto, maar het kopen van een huis waar ze mooi op af … Dat waren zo wat vragen van mij. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Ga ik door naar de VVD. De heer Loof. De heer Loof: Ja, dank voorzitter en ook dank aan de wethouder voor het voorstel. Aantal vragen.

Klopt het dat sprake is van een toevoeging van extra sociale woningen ten opzichte van de vorige GREX? En zo ja, wat is hiervan de reden om dit te doen? Welke kosten zijn hier ook mee gemoeid? Met andere woorden, wat kost het de gemeente aan extra verlies en de GREX kan, gokken wij, best duur worden. Er lijkt een behoorlijke toename van de kosten en de verschillen analyse te zijn. Zie hiervoor bladzijde veertig. Wat is de rede van deze stevige toename? Wat kan worden gedaan om die kosten terug te brengen en welke opdracht geeft het college daartoe het programmabureau mee? Er zijn tot slot diverse belangrijke kostenposten zoals infrastructurele voorzieningen die ten laste moeten komen van de algemene dienst. Zijn er al bedragen voor gereserveerd in de begroting en op welke bedragen hebben we het hier? Wat komt ervan nog naar de raad en wanneer? Tot zover voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Dam, Mijn Rijswijk. De heer Van Dam: Ja, dan vervalt het een hele eerste gedeelte van mijn verhaal net met mijn buurman. Onze vraag, ja dat is inderdaad positief denk ik voor de voortgang van de vergadering. Maar, ook wij hebben wat vragen over met name dat derde voorstel met de toevoeging van die honderd sociale huurwoningen.

Want, zoals mijn voorganger al zei, waar komt dat dan precies vandaan en hoeveel gaat dat kosten? Ik ben erg benieuwd wat de wethouder daarop te zeggen heeft, maar ook een tweede onderdeel van de vraagstelling is voor ons waar dat nou vandaan komt. Pagina 9 van 43

Concept verslag Forum Stad 9 april 2024

Want, blijkbaar vervallen de prestatieafspraken met Vidomes zegt dit stuk. We zouden namelijk in RijswijkBuiten honderdzeventig sociale huurwoningen realiseren en honderd midden huurwoningen. Maar, hoe dat hier beschreven staat, ja, dan weet ik niet wat er nu precies wel geplaatst wordt. Dat blijft heel onduidelijk. Dus daarom de volgende vragen, ik heb er drie. Hoeveel sociale huurwoningen worden er nu in totaal gerealiseerd? Hoeveel midden huurwoningen worden er nu in totaal gerealiseerd? En, wat doet dat nou precies met dat percentage van het sociale huurwoningen in RijswijkBuiten in het hele gebied? Daar ben ik benieuwd naar. Vervolgens hebben we nog een laatste vraag over de financiën, want hoewel we van een besparing realiseren van 1,89 miljoen stijgen onze risico’s met 4,9 ton of 409 duizend euro. Waarom verwerken we die risico's nu niet in de verliesvoorziening en stellen we dit bedrag niet bij met een komma vier miljoen, of afgerond een komma vijf eigenlijk. Het is een hele technische vraag. Ik snap dat ze daar schriftelijk op terugkomen, maar ik vond dat wel een klein detail wat gevraagd moest worden. Daarbij de eerste termijn. De voorzitter: Dank. Dank ook voor het aanbod dat eventueel te technisch ook schriftelijk nog kan voor de raadsvergadering zal ik er dan inderdaad ruim voor de raadsvergadering even bij zeggen. BVR, de heer Braam.

De heer Bram: Dank u wel voorzitter. Een paar vragen zijn al gesteld met name als het gaat om de situatie rondom sociale woningbouw. Ja, in het collegeakkoord staan natuurlijk dat wij ons best zouden gaan doen om de stad aantal te verhogen in Rijswijk. Zodanig dat ieder geval die dertig procent norm minimaal gehandhaafd blijft. Dus, dat is in ieder geval wel puntje van aandacht wat ik aan de voorgangers nog even mee wil geven. Wat ik daarnaast wel als aandachtspunt, vooral ook in de richting van het college mee wil geven, en dat geef ik telkens ook aan en ik mis dat eigenlijk een klein beetje altijd in de stukken die we krijgen, is dat juist ook nu weer meer toeval dan wijsheid, Rijksoverheid en de provincie hard inzetten op het realiseren van de uiteraard wel de wat duurdere variant van sociale woningen en dus zo goed als zeker ook weer ruimte om financieel daar, ja, ze halen zich enig voordeel van te hebben via subsidies en dergelijke. Ik zou zeker richting het college ook het verzoek willen geven van houdt dat in de gaten of probeer beide partijen, de ministeries en de provincie, te benaderen om te kijken welke geldstromen binnen kunnen worden geharkt om dat maar even zo oneerbiedig te noemen.

Dan het tweede punt, niet onbelangrijk, we hebben een hoop zaken in beslotenheid besproken over plussen en minnen, ik zie in ieder geval dat de meeste zaken nog even op de lange termijn worden geschoven dat daar ongetwijfeld dan nog een echte discussie hier in openbaarheid zou gaan zeggen in de raad zou plaatsvinden. Wel wil ik meegeven dat voor Beter voor Rijswijk het parkeer gezien, het twee keer aanpassen wat er gebeurd is voor ons wel nu klaar is. Dus, een verdere vernauwing van het hele parkeerregime dat zien we zeker niet zitten. Dus, afblijven. Dan het allerlaatste puntje, dan hou ik daarmee op, is de bebouwing die voor het park, voor het Wilhelminapark op de agenda stond en nog steeds in de stukken verwerkt zit, ook als het gaat om geld, voor zover mijn informatie strekt, maar misschien is het handig dat dat nog goed wordt uitgezocht, ik dacht dat we iets in het coalitieakkoord hadden opgenomen dat we dat voorlopig even niet meer op zouden nemen in onze meerjarenagenda. Dus, dat zou dan feitelijk uit de GREX kunnen worden gesloopt. Voorzitter, hier wil ik het graag bij laten. De voorzitter: Dank u wel. Ga ik naar de overkant. Mevrouw Maarseveen, GroenLinks. Mevrouw Maarseveen: Ja, dank u wel voorzitter. Nou, we zijn blij om te lezen dat het is gelukt om voor nu de verliesvoorziening te beperken.

Maar, we worden wel wat ongerust omdat, nou ja, voor GroenLinks is het belangrijk dat we toekomstbestendig bouwen en nou ja, dan worden inderdaad een beetje zenuwachtig als we zien welke keuzemogelijkheden worden geopperd in de herziening die nu niet aan de orde zijn, maar in de toekomst wellicht komen. Toekomstbestendig bouwen, daar pas terugschakelen op duurzaamheid, optimaliseren van de openbare ruimte en bouwen in het Pagina 10 van 43

Concept verslag Forum Stad 9 april 2024

Wilhelmina park niet bij. Dus, we vroegen ons af, ja, wat bedoelt u met het optimaliseren van de openbare ruimte? En, hoe gaat u ervoor zorgen dat er definitief niet gebouwd gaat worden in het Wilhelminapark om de woordkeus van mijnheer Braam te gebruiken: afblijven van het Wilhelminapark. En nou, mijn voorgangers hebben al een heleboel vragen gesteld over de sociale woningen, dus dat laat ik eventjes. Ook in het kader van de efficiëntie. Waar ik nog wel nieuwsgierig naar was is, is het bedrijventerrein ’t Haantje-Pasgeld nu officieel ontvlochten en overgedragen aan het IPP en betekent dat dan dat het IPP aan de businesscase gaat werken? Dat was het. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Dolmans, D66. De heer Dolmans: Ja, dank u wel voorzitter. Allereerst, D66 Rijswijk is blij met de vrijval van een komma negen miljoen in de verliesvoorziening. En ja, dat duidt er ook wel een beetje op dat de ontwikkelingen op de woningmarkt behoorlijk snel gaan en volatiel zijn. Even los van dat een gedeelte daarvan ook te danken is aan verstandig ingrijpen. Dat verstandig ingrijpen dat is ook gevolg van een motie die we hier in de raad hebben aangenomen ongeveer een jaar geleden om op zoek te gaan naar subsidies en andere mogelijkheden om de verliesvoorziening te beperken en om werk te maken van de risicobeheersing met hetzelfde doel.

Ik wil echt complimenten geven aan het college, want het is hartstikke goed dat aan de motie uitvoering is gegeven. Maar, in aansluiting op de woorden van de heer Braam valt er qua subsidies nog meer te halen. Wees daar heel gehaaid op zou ik bijna willen zeggen. Ik was een beetje verward door de woorden van de heer Van Enk, want volgens mij staat er nergens het voorstel om de woningdichtheid te vergroten. Dat was een van de opties voor optimalisatie, maar volgens mij kiezen we daar vanavond niet voor. Als ik dat fout heb dan hoor ik dat graag, want dan verandert mijn inbreng enigszins. In de motie van vorig jaar is ook opgeroepen om geen maatregelen te nemen die ten koste gaan van de kwaliteit van de verdere ontwikkeling van RijswijkBuiten en ik ga hem even positief formuleren. Welke maatregelen, los van de financiële kant, kunnen wij nemen om de kwaliteit van RijswijkBuiten nog verder te vergroten? Want, we hebben bij de grondexploitatie altijd gehamerd op die balans tussen financiën en kwaliteit en de heer Hoyer als inspreker eerder vanavond, vroeg ook al om onderhoud van oevers en groen en in die zin zou ik heel specifiek willen zijn.

Welke aanvullende maatregelen ziet het college in die zin om de kwaliteit van RijswijkBuiten, onder andere wat betreft leefbaarheid en biodiversiteit, te verbeteren en te onderhouden? In samenhang daarmee, we hebben indertijd ook ingestemd, of ingestemd, daar heeft het college een voorstel voor gedaan, om de ontwikkeling van de bos- en parkloper verder mogelijk te maken, ook financieel. Hoe staat het met die ontwikkeling? Want, als de ecologische samenhang in het gebied en de groene gebieden daarbuiten niet in stand wordt gehouden en wordt verbeterd, bijvoorbeeld in de huidige situatie spoor en Lange Kleiweg als blokkade, ja, dan gaat het niet goed met een natuurontwikkeling in het gebied en dan kunnen we wel die bos- en parkloop over twee jaar realiseren, maar die blokkades liggen er nu. Dus, mijn vraag is van hoe gaat het met de ontwikkeling van de bos- en parkloper in die zin? Dank u wel. De voorzitter: Dank. Ik kijk naar de heer Van der Veer, PvdA. De heer Van der Veer: Dank u wel voorzitter. Wethouder, college bedankt voor het voorstel. Wij waren in de veronderstelling dat na de Sionsgaerde bijeenkomst in november dat er nog eentje vooraf kwam voordat wij in februari en op latere momenten over dingen gingen spreken die hier benoemd worden. Dat ten eerste. Dan is al veel gezegd over de woningbouw, sociale woningbouw. Ook ik heb daar vragen over.

Wat zijn nou precies de cijfers betreffende de sociale woningbouw? In de ouwe prestatieafspraken wordt een getal van achtentwintig genoemd, we verhogen naar honderd en dan vervallen er weer honderdzeventig en honderd. Wat wordt hier nou precies bedoeld? In de stukken die ik vanmiddag ter inzage heb gekeken, kon ik het ook niet geheel terugvinden. Dus, daar ben ik eigenlijk wel benieuwd naar. En, wat is het verschil tussen sociale huurwoningen die worden Pagina 11 van 43

Concept verslag Forum Stad 9 april 2024

veranderd naar honderd appartementen? Betekent dat, dat de grondgebonden woningen, als het al grondgebonden woningen waren, naar een appartementencomplex gaat? Dan in datzelfde stuk wijziging opgenomen in de grondexploitatie, pagina twee van zeven, daar staat de eerste alinea wordt twee keer in het raadsvoorstel in zijn geheel hetzelfde opgenomen, dus dat kan wellicht aangepast worden. Dan het wat volgens de Partij van de Arbeid een beetje out of the box denken was, mogelijkheden zoeken om de boel financieel aantrekkelijker te maken. Maar, wat ook andere partijen al hebben gezegd, dat mag niet ten koste gaan van de kwaliteit. We hebben daar amendement en moties over aangenomen. Dat betekent dus, het woordje nog mag wat ons betreft gewoon geschrapt worden, we gaan niet bouwen in het Wilhelminapark, dat is uit den boze voor de Partij van de Arbeid en wij gaan zeker niet het openbaar gebied versoberen, want zo lees ik dat, ten koste van om het financieel aantrekkelijker te maken. Dat voor het eerst termijn voorzitter. De voorzitter: Dank u wel en iedereen weet het vast, maar dat stuk dat ter inzage was, was een stuk ter inzage met reden en niet openbaar bij de stukken. Dus, wij proberen als je ons voor het smoezen op te letten dat we niet stiekem onze mond voorbijpraten over stukken waar we het hier in de openbaarheid niet over zouden hebben.

Puur dat u weet waar wij het even over hadden. Nergens een aanspraak op iemand. Het gaat hartstikke goed. Ten slot, PG&R? Nee? Dan ga ik door naar de wethouder als de wethouder zover is. De heer Van de Laar: Ja, ook weer een beetje willekeurig volgorde, want het zijn allerlei verschillende onderwerpen. De publieksversie waar het CDA naar vraagt, daar moet ik nog even een antwoord op krijgen of we die nog, maar als die hier nu niet bijstaat, dan moet die dus blijkbaar er nog en worden toegevoegd. Maar, die moet er wel komen inderdaad. Pasgeld-West, daar gaat het dan veel over. Inderdaad, u doet, voorzitter, selecteerde de heer Van Enk een aantal aannames die niet correct zijn. U heeft het over de extra huizen dat er dan allemaal tuintjes verloren gaan. Dat klopt niet. Het gaat toch over dat die huizen op een extra laag verdeeld over de appartementsgebouwen die daar zijn gepland dat ze daar worden gezet. Die hebben dus ook een andere parkeernorm dan de parkeernorm van een. Die suggestie die u ook werkte, vijftig huizen, vijftig auto's. Dat is niet zo. Dat is veel lager. Ook omdat voor een deel de sociale huur betreft. En, dan een antwoord naar mevrouw Niesen. Wat is die parkeernorm? Of in zijn algemeenheid over de parkeernorm. We hebben bestemmingsplan vastgesteld in de raad. Die parkeernorm die daarin staat verandert niet. Ook met deze GREX.

Dus, dat is niet een van de maatregelen die we hebben genomen om minder auto’s daar in dat gebied toe te laten. Dus, die parkeernorm blijft hetzelfde zoals uw rad heeft vastgesteld in het bestemmingsplan en u in hoger beroep bij de Raad van State er ligt. Daarmee kan ik ook gelijk bij de heer Braam tegemoetkomen in uw vraag van dit moet de laatste keer zijn dat we de parkeernormen in dat gebied verlagen. Dan we stellen niet voor om af te wijken van het bestemmingsplan als het gaat over het aantal huizen, maar het aantal huizen dat heeft u gezet op duizend in het plan en voor wordt gesteld om die maximale ruimte te benutten. Daarvoor hoeft het bestemmingsplan niet te worden gewijzigd. Te benutten op een manier waarop het eigenlijk de minste impact heeft op de openbare ruimte of eigenlijk bijna niet als je het hebt over het verhogen van een nog een laag in bouwlagen bij van de appartementen die er zijn. En, wat hebben we dan? Dan hebben we en ook extra geld verdienen we dan feitelijk. Dat is positief, want die opdracht heeft uw raad ook gegeven aan het college om te zoeken naar financiering, maar sociale woningbouw levert minder op dan vrije sector. Dat is een feit dat we allemaal weten.

Tegelijkertijd refereert de heer Braam heel terecht aan het coalitieakkoord, maar daar heb je het coalitieakkoord niet voor nodig om te zien dat de wachtlijsten in de sociale woningbouw alleen maar ophogen en dat het landelijk beleid en het provinciaal beleid op dit moment vrij strikt gericht is om dertig procent in gemeenten te handhaven. Ik begeef me nu op het gebied van collega Van Malsen, maar het is zelfs zo dat de provincie nu aan het denken is over gemeenten die niet voldoen aan de dertig procent norm algemeen in de stad, dat Pagina 12 van 43

Concept verslag Forum Stad 9 april 2024

bij nieuwbouwplannen mogelijkerwijs veertig procent sociale woningbouw toegevoegd moet worden om die dertig procent maar te houden. Dus, met deze toevoeging, wat op het geheel van RijswijkBuiten slechts een klein percentage is, hebben wij gemeend en tegemoet te komen aan het verminderen van de wachtlijsten en tegemoet te komen aan het mitigeren of het verminderen van de verliesvoorzieningen om het zo te zeggen en daadwerkelijk een thuis te kunnen bieden voor mensen ook met een kleine portemonnee in Pasgeld-West wat slechts, en het is natuurlijk een mate van perspectief wat u daarop heeft, maar slechts tien procent sociale woningbouw in zijn geheel heeft voor de hele wijk. Dan de vragen van de VVD, de sociale woningen. Daar heb ik dus in ieder geval al een hoop over gezegd. Ik zie wel in tweede termijn of dat ook voldoende was. Dat zijn er tweeënveertig die er bijkomen. Ik begrijp dat het een beetje een getallen circus is. In de lokale prestatieafspraken zei de heer Van Dam net die vervallen. Nee, ja dat gaat weer wat ver zo een statement. Nee, dank je wel. Dat gaat weer wat ver zo een statement, want we komen, we zijn in overleg met Vidomes. Hebben wij een invulling gegeven aan de lokale prestatieafspraken waar Vidomes toen heeft opgenomen dat het hun wens is om honderdzeventig woningen sociaal extra bovenop de afgesproken hoeveelheid te realiseren in RijswijkBuiten.

Gezien onze eigen opdracht en de wens van Vidomes hebben we gekeken nou, wat is nou maximaal mogelijk en wij hebben daar gekeken naar de verhouding middenhuur en sociaal ook, waarbij Vidomes uiteindelijk dus heeft gekozen nou, dan kiezen wij voor sociaal, omdat dat de kern is van ons bestaan. Niet midden huurwoningen bouwen, maar sociale woningen bouwen en dat is dus uitgekomen op tweeënveertig, dus dat dat is een verschil inderdaad wel met honderdzeventig in de lokale presentatieafspraken. In totaal zijn er dan honderd sociaal en ook nog een aantal middenhuur. Die vier ton risico daar moet inderdaad even schriftelijk tegemoet komen, omdat die vier ton … Uiteindelijk onderaan de streep uitkomt van de berekening van de kwantificering van alle risico's die zich in RijswijkBuiten in de GREX mogelijk voordoen. Dus, ik weet niet of het zo te herleiden is naar een specifiek iets, maar daar komen we dus inderdaad schriftelijk op terug. BVR, subsidies en D66 niet daartoe oproepen. Ik denk dat we de afgelopen jaar hebben we iets meer dan dertig miljoen subsidies inmiddels binnengehaald en je ziet bij de subsidies die er zijn altijd gelabeld aan iets. Dus, de Startbouw-subsidie betekent dat je binnen een jaar daadwerkelijk de bouw moet starten van projecten die onrendabel zijn. De woningbouw impuls, dat voor grote aantallen ook, nou, allemaal labels en normen.

We zijn er heel scherp op dat zodra er als we een project hebben wat binnen zo een label valt, dat we dat dan aandienen. Zo hebben voor de machinist in geld binnengekregen. Zo hebben van de knelpuntenpot van de provincie ook geld binnengekregen. Dat was tweeënhalfduizend euro per woning geloof ik. Zo hoop ik dat we voor Pasgeld-West ook weer geld binnenkrijgen, want ook daar is weer een knelpuntenpot voor opengesteld. Maar, dat heeft dus alles te maken met de voorwaarden die de subsidieverstrekkers er zelf aan geven. Uit de GREX kan worden gesloopt, toen gingen mijn oren even spitsen en BVR, wat kan uit de GREX worden gesloopt? Dat was het pannenkoekenhuis of te horecavoorziening in het Wilhelminapark meen ik. Die zit sowieso al buiten de GREX, maar u kent de geschiedenis, het is een, ja, een beetje een hoofdpijndossier mag toch wel zeggen, omdat dat twee keer een tender hebben gedaan die al twee keer mislukt is.

Of een keer zag het er heel goed uit gelukt, maar heeft uiteindelijk toch degene die daar een prachtige pand zou neerzetten of pandje heeft zich teruggetrokken vanwege de economische omstandigheden en nu zitten we weer te kijken van kunnen we daar tijdelijk een foodtruck of zoiets neerzetten? Maar, u kunt ook als raad zeggen misschien ook nog onder invloed van de inspreker die we hebben gehad, het park wordt al zodanig goed gebruikt, er is helemaal geen horecavoorziening nodig en laten we pleiten voor rust, maar dan kunt u zelf een amendement indienen en zien of daar een meerderheid is voor inderdaad. Maar, met de GREX heeft het niks te maken. GroenLinks, optimaliseren openbare ruimte. Ik begrijp inderdaad, nu ik net ook nog eens een keertje keek nog in detail naar het raadsvoorstel, dat het misschien wat verwarrend is dat de maatregelen die daar worden genoemd, nemen we die nou wel of nemen we Pagina 13 van 43

Concept verslag Forum Stad 9 april 2024

die nou niet? Dat is misschien een beetje gek geformuleerd, maar de heer Braam sloeg de spijker op zijn kop. Die las de eerste zin voor, die nemen we nog niet en dan gaat het over bijvoorbeeld bouwen in het Wilhelminapark. Er staat inderdaad, nou, die worden voorlopig nog niet genomen of die worden uitgesteld en u maakt heel duidelijk de GroenLinks weer wat u daarvan vindt. U wilt absoluut niet bouwen in het Wilhelminapark. Nou, dat wil het huidige college ook niet, dus we stellen het ook niet voor om te gaan doen. Dat is gelijk het antwoord op mevrouw Niesen. Daar hebben wij nog geen enkele plannen voor of gedachten bij, maar in de bijeenkomst waar de heer Van der Veer naar verwijst namelijk, de Sionsgaerde bijeenkomst, en excuus naar de luisteraars, dat heeft inderdaad een besloten karakter waarin we met elkaar van gedachten wisselen wat zijn allemaal de opties? Daar heeft u opgeroepen om alle opties op tafel te leggen en bebouwing van het groen is natuurlijk een optie, maar nogmaals, dit college is daar geen voorstander van en dat hebben we ook niet voorgesteld om te gaan doen. Dat betekent hetzelfde voor de optimalisatie van de openbare ruimte. We hebben toen gepresenteerd dat we pleinen die waren ingetekend in bepaalde vormen, een trapezium kon je een rechthoek van maken en dat leverde uitgeefbare ruimte op.

Met andere woorden, ruimte waar je aan kunt verdienen, maar die keuze hebben we ook niet gemaakt. We hebben dat gewoon allemaal in dezelfde vormen gehouden zodat de openbare ruimte en de pleinen waar mensen dus kunnen ontspannen, dat die allemaal van dezelfde grootte blijven en een groene inrichting die is nog überhaupt nog niet ontworpen. Dat is gelijk een antwoord op of dan kom ik bij het antwoord op mevrouw Niesen over wat is nou het verschil tussen openbare ruimte en uitgeefbare ruimte. We hebben een lap grond als Rijswijk en van een bepaald stuk zeggen we nou die verkopen we aan om projectontwikkelaars die geven we uit, uitgeefbare ruimte en daar verdienen we geld op. Een ander stuk grond daar zeggen we nee, dat is openbare ruimte en dat nou, zou je van kunnen zeggen dat kost ons geld op de begroting, omdat we dat groen moeten onderhouden. Maar, de maatschappelijke baten daarvan zijn natuurlijk torenhoog zoals u zelf ook al zegt en dat u een aantal van u ook heel kritisch bent van, die openbare ruimte mogen we niet geen concessies op doen. Het bedrijventerrein ’t Haartje, scherpe vraag, nee, dat zit nog niet bij het IPP.

We zijn daar ge… Nee, laat ik het houden … Er zijn wel twee GREX’en, dus we hebben dat wel ontvlochten de financiële situatie rondom die bedrijventerreinen, dus die hebben uit de GREX gehaald zodat we nu twee GREX’en hebben, zodat we en misschien wel subsidies zouden kunnen krijgen voor die bedrijventerreinen als die mogelijkheid zich voordoet. Vorig jaar was er een heel momentum bij een ministerie van economische zaken ruimte voor economie en dat voelde aan alsof daar subsidies zouden komen. Geen idee of dat het met het huidige kabinet weer zo is, maar het is nog dus nog niet geregeld, maar we hebben het we zijn wel de eerste stap gezet. D66, bedankt voor de complimenten. Het was inderdaad wel een zoektocht, want zoals u ook bij die bijeenkomst waar ik net naar verwees van Sionsgaerde zelf geloof ik al tot de conclusie kwam. Met al die maatregelen is het ongelooflijk moeilijke puzzel om en de kwaliteit te behouden, een zeer dringende motie die u heeft aangenomen, en de verliesvoorziening te mitigeren en sociale woningbouw agenda et cetera et cetera. Ik denk dat we met dit voorstel er toch wonderwel erin geslaagd zijn, met complimenten aan het programmabureau, om die puzzel te leggen met behoud van kwaliteit en tegelijkertijd de verliesvoorziening een beetje omlaag te krijgen. Maatregelen aan de financiële kant. Die vraag begreep ik niet helemaal.

Ik dacht gelijk aan de rentepercentages waarvoor wij leningen afsluiten et cetera, maar vervolgens had u het over de beheerkosten geloof ik van het groen. Misschien dat u in tweede termijn die vraag nog kunt voor duidelijken. Aanvullende maatregelen voor het beheer van het behoud van de huidige biodiversiteit daar ging een vraag over, maar dat vind ik te veel op het terrein van de heer Wit. Daar ben ik niet to geëquipeerd om die vraag te beantwoorden. De bos- en parklopen wel. Dat is wel iets natuurlijk om het even plat te zeggen, we moeten niet het hele gebied aan gort platrijden met bouwwagens en de hele natuur aan gort helpen voordat we die bos- en parkloper aanleggen. Nu durf ik wel te verzekeren dat dat niet gaat gebeuren. Ook gezien waar de Pagina 14 van 43

Concept verslag Forum Stad 9 april 2024

bos- en parkloper ook nu al ligt eigenlijk. Dus, dat gebied wordt niet bebouwd en het bouwverkeer zal zich allemaal vanaf de Prinses Beatrixlaan en deel van de Lange Kleiweg plaatsvinden. U makt daar een scherpe opmerking waar we rekening mee zullen houden dat we die natuurwaarde ook tijdens de bouw moeten behouden. De PvdA, ik denk dat ik in de vorige beantwoording daar antwoord op heb gegeven. Onder andere de openbare ruimte en sociale woningbouw. Dan de vragen die nog open staan van het Rijswijkse Belang. Ik hoop dat ik die nog, die heeft u schriftelijk ingediend, snel erbij kan halen. Excuus voor de … Even de …Dat ging onder andere over die uitgeefbare ruimte zeg ik uit mijn hoofd. Over Wilhelminapark vragen zijn beantwoord. Het bestemmingsplan parkeernormen wat is die parkeernorm? Nou, die zijn dus niet anders dan het in het bestemmingsplan al staan. Dat is een hele trits. Het is niet een of twee, maar dat is heel gedifferentieerde norm. Ieder huis heeft een andere norm. Wat zijn het terugschroeven van de duurzaamheidsambities? Dat is wel een maatregel die wordt genomen maar met mate zou ik bijna willen zeggen. We hebben bij Sionsgaerde, onder andere ook met de heer Braam maakte toen een hele duidelijke casus.

Deze wijk is begonnen als de meest duurzame wijk van Nederland en als wij ingeven op dat unique selling point van de energie neutraliteit et cetera, dan verliezen we eigenlijk ook waar we ooit aan begonnen zijn en ook voor de waarde van het huis en de hypotheekverstrekker, want met een bepaald label kan je misschien wel een betere hypotheek krijgen of korting of percentage. Dat moeten we zien te voorkomen. Nou, met dat allemaal in het achterhoofd, dan worden we vanavond heel goed verzorgd, met al die opmerkingen in het achterhoofd die u toen heeft gemaakt hebben we wel ervoor gekozen om ons gewoon de wettelijke normen te hanteren daar en dat is het enige wat wordt teruggeschroefd. De voorzitter: Dat was het? De heer Van de Laar: Eerste termijn einde, voorzitter. De voorzitter: Ja, voordat mensen later ze niet hebben kunnen volgen omdat ze wat lekkers aan het pakken zijn met dank aan onze ondersteuning. Heel fijn als we zo vroeg beginnen. Heb ik tot nu te een toezegging horen doen en een verduidelijking horen vragen, verduidelijking op de cijfers die gevraagd werden en een toezegging om ook tijdens de bouw de natuurwaarden te behouden in het bestaande gebied dat straks de bos- en parkloper is. Mocht u dat willen aanpassen als toezegging dan hoor ik dat graag zo meteen en dan … Mag nu ook.

De heer Van de Laar: Nou, ik vind dat een te brede geformuleerde toezegging waar we naar aanleiding van het algemene Rekenkamerrapport normen volgens mij hebben geformuleerd ten aanzien van toezeggingen, maar dan kijk even naar de griffie. Maar, ik heb iets algemeens gezegd. Ik interpreteerde dat zelf niet als een toezegging volgens dat Rekenkamerrapport. De heer Dolmans: Punt van orde, ik wil er in de tweede termijn in ieder geval nog wel een vraag over stellen. De voorzitter: Dan is het nu nog geen toezegging en moet degene die de vraag gesteld heeft daar maar een nadere duiding op vragen, want dat is dan een betere volgorde dan dat we hem alvast noteren. Dan begin ik graag aan die tweede termijn in dezelfde volgorde. Mevrouw Niesen, ga uw gang. Mevrouw De Haan-Niesen: Dank u wel voorzitter. Dank u wel wethouder voor de beantwoording. Toch nog een aanvullende vraag over de wijzigingsbevoegdheid. Ik begrijp dat we dus nu niet gaan bouwen in het Wilhelminapark. Dat heeft te maken met die horecagelegenheid die niet doorgaat, maar we willen het wel gaan gebruiken die wijzigingsbevoegdheid. Betekent dat dan dat we over een jaar of drie jaar of vijf jaar wel kunnen zeggen we gaan bouwen? Bouwen we dan wel alleen horeca Pagina 15 van 43

Concept verslag Forum Stad 9 april 2024

of gaan we dan in het Wilhelminapark misschien ook nog eens huizen bouwen? Dat nog even als aanvullende vraag. Dank u wel. De voorzitter: Jippie, ben ik weer. Dank u wel. Mijnheer Van Enk, wilt u een tweede termijn? CDA. De heer Van Enk: Ja voorzitter. Het is me intussen langzaam duidelijk wat de tekst betekent. Per saldo dus vijftig of een kleine vijftig sociale woningen extra en dan doorschuiven van andere woningtypen. Dat ging over dezelfde woningen die drie punten gaan over dezelfde woningen. Als het zo is dat de appartementen, de flats zeg maar hoger worden, dan klopt het natuurlijk wat de wethouder zegt, dan vermijd je daarmee dat tuinen kleiner moeten worden. Maar, mijn punt geldt eigenlijk mutatie mutandis hetzelfde over de openbare ruimte. Als je een aantal woningen bouwt ook in de hoogte, dan heb je toch altijd rekening te houden met openbaar gebied en die druk op het openbaar gebied wordt groter als je nieuwe woningen toevoegt aan hetzelfde gebied. Ja, en hoe gaan we daarmee om? In feite verandert aan het openbaar gebied dus niks. Er ontstaat meer druk en dat gaat ten koste van de leefbaarheid.

Vandaar mijn voorstel, waarom gaan we niet alsnog terug naar dat plan wat ik destijds had, want de wethouder zegt ja, de parkeernorm wordt voor die sociale woningen minder dan een op een, maar voorzitter, ik geloof niet dat mensen die in een sociale woning wonen bij definitie geen auto bezitten en zeker niet als je in Pasgeld-West gaat wonen waar nu en ook straks binnenkort nauwelijks openbaar vervoer is. Wordt het een beetje een compromis, we zitten een beetje te rommelen en dan wordt de autodruk op een andere manier voelbaar. Dat gaat ten koste van leefbaarheid. Daarom denk ik, maar dat is ook een oproep aan mijn collegaraadsleden, waarom kiezen we dan niet, maken we niet echt de keuze? Zeker nu we die drempel weer gaan verhogen richting die leefbaarheid. Pas het dan rigoureus aan. Ja, ik zat te zoeken, want ik weet dat in de prestatieovereenkomsten die we vrij laat toegestuurd kregen dit jaar, onderonsje, dat er ook iets instond over de parkloper. Dat moest worden gezocht, stond er, het college, de gemeente heeft zich verplicht richting de corporaties op te zoeken wat waar mogelijk we nog wat extra sociale woningbouw toevoegen. Ik heb iets gelezen destijds over de parkloper. Dat kan toch niet te maken hebben met dit voorstel, hoop ik. Dat was het. De voorzitter: Dank u wel. De heer Loof, VVD. De heer Loof: Ja, dank u wel voorzitter.

Dank ook aan de wethouder voor de beantwoording. Even voor de duidelijkheid, klopt het dat er dus schriftelijk antwoord wordt gegeven op de laatste twee vragen die ik heb gesteld. Het waren er drie in totaal, dus zo lastig is het niet, maar de laatste twee vragen die ik heb gesteld beginnen met er lijkt een behoorlijke toename van de kosten en de verschillen analyse en van diverse belangrijke kostenposten zijn, zoals in structurele voorzieningen et cetera. Ik kan gewoon de terugkijken wat de vragen waren, maar begreep ik goed dat daar dan schriftelijk antwoord op komt? Dus, daar graag nog duidelijkheid over. Dan nog de vraag over de sociale woningen. Nou, de reden die is genoemd door de wethouder. Wat ik niet heb gehoord zijn welke kosten hier dan mee zijn gemoeid. Dus, daar graag nog antwoord op. Dan zou ik daarbij graag ook nog richting zowel de wethouder als mijn collega, mijn rechter-rechterzijde het volgende willen aangeven. In ieder geval richting de heer Braam. De heer Braam, vandaar de rechter-rechterzijde. De heer Braam had het over de afspraken die zijn gemaakt over de dertig procent. De heer Braam weet ook dat is afgesproken om goed op het geld te letten en dat verliezen binnen de grondexploitatie worden gedekt.