Concept verslag Forum stad 7 maart 2023.pdf

Concept verslag forum stad 7 maart 2023 organiseren en we gaan dat uitzoeken. Dan heb ik daar verder geen probleem mee. Dan is ook mijn angst dat we hier nu kiezen voor een model waardoor ik het sportpark Elsenburg om mijn nek krijg, is dan ook weg en daar ben ik altijd blij mee want zorgen heb ik niet graag. Ik zat opeens nog te denken van: er zijn natuurlijk ook buiten sportverenigingen die niet op het sportpark zitten. Ik neem bijvoorbeeld een tennisvereniging. Die hebben ook een clubhuis en hoe kijkt u daar nou tegenaan? Is dat toch wel level playing field tussen sportverenigingen? Is dat wel gelijk speelveld? Sorry voor het Engels. Want ja je moet toch als straks alle verenigingen gefaciliteerd worden met een clubhuis en een andere moet het allemaal zelf opbrengen. Zou daar niet een soort vraag ontstaan bij die clubs van: kunnen wij niet wat geld van u ontvangen? Ik weet het niet. Het schiet me heel maar opeens te binnen. Dus afsluitend dank voor uw antwoord. Ik hoop dat u nog kunt bevestigen dat het niet een soort mal is geworden waar via die mal de gemeentelijke organisatie nu aan het werk gaat. Dat zou ik absoluut niet willen. Maar altijd goed als we alle modellen nog eens goed kunnen bespreken en door cijfers onderbouwd krijgen. De voorzitter: Dank u wel, de heer Veerman.

De heer Veerman (D66): Dank u wel voorzitter, dank u wel wethouder voor de beantwoording van de vragen. Dat waren niet zo heel veel vragen het waren meer een opsomming van feiten eigenlijk. Ik heb nu wel een aantal vragen waar ik in ieder geval geen antwoord op gekregen heb in de eerste termijn. Dat was wel een vraag: hoe gaan we die kosten reserveren? Dan heb ik het wel over koop, maar ook over het beheer wat er eerder genoemd is; hoe we gaan we dat in de begroting wegzetten, maar ook het onderhoud. Dat zijn allemaal kosten die daarbij komen, die nu gewoon door de stichting of verenigingen zelf worden uitgevoerd. Dat is wel goed om dat in kaart te hebben wat dat eigenlijk gaat betekenen. Dat geld kan je maar één keer uitgeven. Je wil de verenigingen tegemoet komen door ze te ondersteunen, die verduurzaming, misschien minder huurkosten. Dat het goedkoper wordt voor die verenigingen. Dat kan, maar zoals ik het nu zie, wordt dat wel een heel stuk duurder voor de gemeente. Nou kan je dat verdisconteren misschien in de huur die je goedkoop kan maken. Maar nou oké. Voor ons zal het niet veel goedkoper worden denk ik. Daarnaast voorzie ik ook problemen. Ik ben best voor anders dan wat de VVD net zegt, om bij de nieuwbouw dat mee te nemen in de huurpenningen zoals dat ook op Elsenburg misschien gaat gebeuren.

Om zo’n accommodatie gewoon te financieren en dan huur te laten afdragen door een aantal verenigingen op zich ben ik daar niet tegen. Maar ik kan me ook voorstellen, daar hoor ik ook graag over. We zitten bijvoorbeeld in het Irene sportpark met de Stichting Exploitatie Sport Rijswijk. Die hebben ooit de accommodatie voor een appel en een ei gekocht. Ik kan me voorstellen straks dat als zij daar meegaan in het sportpark, dat zij tegen de hoogste prijs die accommodatie, die bijna niks waard is aan ons gaan proberen te verkopen. Nou daar ben ik totaal geen voorstander van dus ik hoor graag over hoe u daarmee omgaat straks want ik voorzie al problemen. Daarnaast ook nog een keer over een gelijk speelveld. We hebben het nu over tennis, ik hoorde dat aan de overkant zeggen, maar dan hebben we het nog niet over de andere verenigingen die een eigen accommodatie moeten huren. Heb ik het over cultuur, scouting, muziekverenigingen die eigen accommodaties hebben. Die gaan straks met een heel ander speelveld te maken hebben en ik vraag me af of dat gewenst is. Dat waren de ‘…’ Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Smith heeft u nog behoefte aan de tweede termijn? De heer Smith (GroenLinks): Nee dank u wel. De voorzitter: Dan geef ik het woord aan de wethouder.

Pagina 17 van 39

Concept verslag forum stad 7 maart 2023 Mevrouw Bentvelzen: Voorzitter dank. Er is een vraag gesteld over in eerste instantie die herindeling. Die herindeling ik wil daar niet te veel bij stilstaan vanavond want dan krijg ik morgen denk ik wel honderd telefoontjes. Herindeling is altijd heel spannend om dat soort dingen te roepen. Dat wilde bijna een ander woord bij roepen als dat gaat om gemeenten die ook wel eens te maken krijgen dat soort uitspraken. Daar krijgen wij ook een beetje de bibbers van. Dus dat moeten we zorgvuldig doen, daar moeten we goede gesprekken over voeren. Je moet kijken wat er wel of niet bij elkaar zou kunnen in de toekomst, maar je moet ook kijken naar de toekomstbestendigheid van je gemeente. Van je schaarse grond. Als je dan kijkt naar bijvoorbeeld, dat is voor mij makkelijk, de voetbalverenigingen. Dan zijn daar uit mijn hoofd gezegd en misschien zijn het er iets meer of minder. Iets van 1600 voetballende leden over vier voetbalclubs. Nou dat vindt de een misschien veel en de ander vindt dat weinig en daar hebben we gesprekken over met elkaar. Maar dat is iets wat hierop zal volgen want wat we als eerste moeten doen is de visie überhaupt delen met de verenigingen. Ik heb niemand er vanavond nog over gehoord en zelf ben ik bijna vergeten ze te benoemen.

Dat is zonde, want de Sportraad moet hier ook bij betrokken worden en ook de Sportraad moet die visie ontvangen en hier wat over vinden en ons daarin van advies gaan voorzien. Dat is voor ons een belangrijke samenwerkingspartner. De heer van Enk, die vraagt naar voorbeelden van goed draaiende, een goede business case en multifunctionele accommodaties die wij hier hebben in Rijswijk. Of we daar een voorbeeld van hebben? Nou het antwoord daarop is natuurlijk nee. Want we hebben nog niet zo'n multifunctionele accommodatie. We zijn er wel mee bezig. Dus ik zou heel zielig kunnen zeggen dat is strakjes natuurlijk het MFA op sportpark Elsenburg, maar dat moeten we met elkaar gaan bekijken in het stuk van juni. Ik wil u wel graag uitnodigen voor misschien april of mei er wordt gekeken met de griffie om op bezoek te gaan bij een sportaccommodatie in Schiedam. Want daar kunnen we het in ieder geval aantoonbaar laten zien, daar functioneert al zo'n multifunctionele accommodatie een aantal jaren, hoe dat kan en hoe je dat exploitabel kan krijgen. Door daar gewoon eens een kijkje te gaan nemen met u als raad en ik als college en misschien wil er nog wel collega-wethouders mee ook, dat zou gezellig zijn.

Voorzitter, meneer Sleddering die refereerde nog aan: is er gelijk speelveld voor alle verenigingen? Want er zijn ook verenigingen die ook buitensporten en u noemde de tennis als voorbeeld. De tennis en meerdere verenigingen daar geldt dat voor, die hebben eigen grond. Dit gaat over gemeentegrond. Dus daar zit het verschil in. Dus dan is er niet per se gelijk speelveld, want wij gaan daar dan niet over, over die gronden. Even kijken. D66 die heeft nog gevraagd: hoe gaan we dan om met die koop, het onderhoud en het beheer? Het onderhoud en het beheer zit veelal bij de gemeente als het gaat om de gemeentegrond. Het gaat vaak over het pand of de kantine of hoe je dat zou willen noemen. Dat stukje zit nu bij het eigenaarschap. Dat is in die zin de vraag: hoe gaan we daar nou mee om in de toekomst? Gaan we dat als gemeente doen? Gaan we dat niet doen? De heer Sleddering heeft gevraagd gaan we daar dan iets tussen zetten een stichting of een VVE of hoe we het zouden willen noemen. Dat is een vervolgvraag voor de toekomst, want we zijn er nog niet met deze startnotitie. Dit is iets wat een vervolg moet gaan krijgen en waar we … waar ik in ieder geval graag mee aan de slag ga om daar een fatsoenlijke visie van te maken zodat we de sportparken toekomstbestendig gaan maken in de breedste zin van het woord. Dit gaat trouwens over de sportaccommodaties.

Dus meneer Veerman die refereerde ook aan cultuur en scouting en allerlei andere dingen. Maar daar gaat deze startnotitie niet over. Ik weet niet of we in de toekomst nog een visie gaan krijgen op andere zaken op maatschappelijk vastgoed, scouting en dergelijke. Daar heb ik dus nu vandaag het antwoord niet op. De VVD heeft nog gevraagd om in het vervolg, of als het vervolg dat hierop komt, om daar dan de modellen in te bespreken cijfermatig onderbouwd. Die toezegging wil ik u wel doen. Ik denk dat dat goed is om met elkaar alles door te nemen. Dit is een visie, een startnotitie, een stip op de horizon. Dus daar moet nog verdere uitwerking op uitkomen. Ik hoop dat ik u daarmee enigszins geruststel. Om met deze visie in ieder geval dat wij hiermee aan de slag kunnen gaan om verder te schrijven. Dat we hier dus ook de verenigingen bij kunnen betrekken en die zo belangrijke sportraad bij kunnen betrekken zodat we

Pagina 18 van 39

Concept verslag forum stad 7 maart 2023 niet stilstaan in onze eigen rol, dan wel de visie op de buitensport-accommodaties in onze mooie stad. Voorzitter, volgens mij heb ik daarmee de vraag beantwoord. De voorzitter: Dank u wel wethouder. Ik heb geen fracties gehoord die zeggen van nou dit stuk wil ik gewoon sowieso niet steunen. Dus mijn vraag is: zijn er fracties die wijzigingsvoorstellen op dit stuk willen gaan indienen bij de raad of dat overwegen? Als dat niet zo is, dan stel ik voor om het als akkoordstuk naar de raad toe te laten gaan. De microfoon aan. De heer Sleddering (VVD): Dat gaat wel heel snel. Ik moet even de mededeling van de wethouder laten bezinken. Wat ze dus zegt: van alle modellen worden nog doorgerekend dus er is geen expliciete keus gemaakt. In de startnota voor model B. De gemeente gaat alles doen, maar dat staat er niet. Dus ik misschien moet ik dat ... De voorzitter: Misschien moet u dan met een wijzigingsvoorstel ... De heer Sleddering (VVD): Dat bedoel ik. Daar moet ik even met de fractie ook over praten en zo. Zo gaat het bij ons. De voorzitter: Dan stel ik voor dat het als bespreekstuk naar de raad toegaat. Ja? Oké goed zo. 12. Raadsvoorstel civieltechnische kunstwerken 23-26 De voorzitter: Dan gaan wij door naar agendapunt 12. Dat is het Raadsvoorstel civieltechnische kunstwerken. Ik begin eens even aan de andere kant.

Wie mag ik daar over het woord geven? Mevrouw Schwencke in ieder geval laten we daar dan mee beginnen. Mevrouw Schwencke (GroenLinks): Dank u wel voorzitter. Ik heb een paar vragen voor de wethouder op basis van dit document. Als eerste: hoe is de achterstand die wordt omschreven die we nu gaan inlopen, hoe is die achterstand ontstaan? Ten tweede: zijn er op dit moment gevaarlijke situaties uit dat onderzoek naar de huidige stand van zaken naar voren gekomen? Mijn derde vraag is wat langer. Hoe zien die circulariteitseisen eruit, want er wordt genoemd dat er eisen zijn, maar die worden niet heel concreet gemaakt. Staal wordt vergeleken met hout, dat is prima, maar hoe zit het bijvoorbeeld met beton? Het lijkt me dat in de meeste houten of stalen bruggen er ook al iets van beton gebruikt wordt en dat is een van de materialen met de hoogste CO2-uitstoot en het moeilijkste recyclen, dus voor de circulariteit lijkt me die relevant. Of er toegelicht kan worden hoe de eisen eruitzien en hoe bepaalde materialen geminderd kunnen worden. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Oelen. De heer Oelen (VVD): Dank u wel voorzitter. Dank voor dit stuk. Ik begrijp dat dit moet gebeuren vanuit allerlei overwegingen, die ik ook overigens allemaal begrijp.

Maar wethouder, kunt u zich voorstellen dat ik wel een klein beetje nerveus wordt door de enorme verschillen in de bedragen die toch in korte tijd aanvullend gereserveerd moeten worden? Waarbij die bedragen ook nog indicatief zijn en gebaseerd op huidige kennis van zaken. Als ik dat soort zinnen lees, dan weet ik al wel wat er over twee jaar hier weer voor komt te liggen. Dus ik zou aan de wethouder willen vragen: hoe komt het nou eigenlijk, terugkijkend, dat we kennelijk een paar jaar geleden zo ongelooflijk slecht die inschatting hebben gemaakt? Waar is de huidige inschatting op gebaseerd? Wat staat ons te wachten in de komende jaren? Pagina 19 van 39

Concept verslag forum stad 7 maart 2023 De voorzitter: Dank u wel. De heer van der Veer. De heer Van der Veer (PvdA): Dank u wel voorzitter. Ik kan eigenlijk aansluiten bij GroenLinks en bij de VVD. Bedankt voor het stuk. We hebben achterstand. Er zijn inmiddels een aantal bruggen vervangen. Dan is onze vraag: welke keuze maak je dan? We hebben gezien dat bij onder andere de landgoederenzone drie vier bruggen op een klein stuk zijn vervangen. Die hebben een enorme betonnen constructie gekregen, waar voorheen het houten bruggen waren. Heeft deze keuze te maken met nou het is wat duurder, maar het onderhoud en de veiligheidsaspecten schuiven we daarmee naar voren vanwege een langere levensduur? Of ja … waar is die keuze in gemaakt? Want de bruggen die onlangs allemaal zijn vervangen zijn eigenlijk allemaal hetzelfde: aluminium betonnen palen en een behoorlijke steenconstructie in de kant. Waarschijnlijk heeft dat de oorzaak dat de kosten erg omhoog zijn gegaan. Dus waar worden de keuzes op bepaald? Kosten en levensduur? Of milieuaspect? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Kijk ik even naar de andere kant nog. Mevrouw Niesen. Mevrouw de Haan-Niesen (Rijswijks Belang): Dank u wel voorzitter. Met belangstelling heb ik het raadsvoorstel gelezen en ik ben blij dat er eindelijk een beheerplan civieltechnische kunstwerken komt. Eigenlijk zijn de vragen al gesteld.

Hoe komt deze achterstand? Waar halen we dan het budget vandaan? Ik moet u wel zeggen dat het bruggetje bij de Thierenskade daar loop ik drie keer per dag overheen en het loopt wel een stuk veiliger. Dank u wel. De voorzitter: Dat kan de voorzitter beamen. De heer Kaffa. De heer Kaffa (Wij.Rijswijk): Dank u voorzitter. Het meeste is denk ik door de voorgangers ook gezegd. Het is goed om te zien dat er na al die tijd noodreparaties en pleisters op de wonden een goed plan is met een MJOP en een begroting, alleen inderdaad wij vragen ons ook af: de aankomende jaren de achterstanden van respectievelijk vier, ongeveer 470 en 778.000 euro. Hoe gaat hier budget voor vrijgemaakt worden? Welke andere posten worden dan straks geslachtofferd en op bezuinigd worden om dat voor mekaar te gaan krijgen? Dat waren de vragen. Dank u. De voorzitter: Dank u wel de heer Braam. De heer Braam (Beter voor Rijswijk): Dank u wel voorzitter. Ik hoef het op zich niet zo lang te houden, een aantal vragen zijn al gesteld. In algemene zin vindt Beter Voor Rijswijk het belangrijk dat zaken waar absoluut sprake is van problemen in het onderhoud, laat ik het maar zo noemen, want echt heel veel achterstallig onderhoud is er nog niet. Het wordt op tijd bemerkt, het matige onderhoud op sommige plekken.

Als dan blijkbaar de wethouder van financiën een paraaf zet onder dit stuk, dan neem ik aan dat de middelen vrijgemaakt kunnen worden. Sowieso laten we heel eerlijk wezen, de gelden die voor de komende jaren er staan, die vallen natuurlijk dan vrij. Dus linksom of rechtsom is dat natuurlijk wel een slimme zet. We gaan voor veiligheid, dus wat Beter Voor Rijswijk betreft is dit een akkoordstuk. De voorzitter: Dank u wel. De heer van Enk nog? De heer Van Enk (CDA): Wat ons betreft ook een akkoordstuk. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de wethouder.

Pagina 20 van 39

Concept verslag forum stad 7 maart 2023 De heer Wit: Voorzitter, dank u wel. Dank voor de vragen. Allereerst even ingaan op wat algemeen ik nu van een aantal fracties hoor, dat is achterstand. Waar dit vandaan komt, we hebben in de jaren negentig, rond 1999-2000 hebben we een behoorlijk aantal bruggen geplaatst. We weten dat van die bruggen de levensduur om en nabij de 25 jaar is. Het ging om houten bruggen. Betekent ook dat wij weten dat omstreeks deze periode die bruggen vervangen gaan moeten worden of grootschalig onderhoud. Wat we natuurlijk door de jaren heen wel uitvoeren, wellicht mogelijk is, maar in ieder geval een groot aantal vervangen. Bij de areaalinspectie die we onlangs gedaan hebben, blijkt dat ook bij een aantal bruggen, ongeveer dertien bruggen en twintig bruggen in totaal, waarvan een aantal al vervangen is, dat het verweer en de verrotting zwam et cetera, dat dat een stuk sneller is gegaan. Dat heeft te maken met het feit dat wij natuurmaterialen voor die bruggen in hebben gezet en natuurmateriaal is heel lastig te controleren wanneer die precies aan het einde van hun levensduur zijn. Wij weten het ongeveer en ik moet ook zeggen we zitten er 23 jaar, sommige wat langer, zitten we heel aardig in de buurt van onze verwachting. Dat betekent dus ook op het moment dat wij nu die bruggen gaan vervangen, dat we ze slechts een aantal jaren naar voren trekken.

Dus de investering die normaliter de komende over vijf jaar of over vier jaar in de boeken zouden hebben gestaan die trekken we nu naar voren. Dus die gelden die we dan nu daarvoor moeten vrijmaken die komen dan dus over drie jaar niet meer. Dus de reden dat we het nu aan u voorleggen is omdat we ze eerder moeten vrijmaken dus in de halfjaarrapportage moeten gaan opnemen. Gevaarlijke situaties vroeg mevrouw Schwencke en die zijn er inderdaad momenteel niet. De Thierenskade was echter wel een situatie waar dat zo was, dus die hebben we ook per direct afgesloten. Omdat wij daar echt serieuze indicatie kregen dat daar een risico was. Dus die is ook versneld vervangen en ik ben blij om te horen dat ook een aantal raadsleden daar tevreden over is. Dan zijn er nog een aantal vragen over circulariteit en ook over het gebruik van materiaal. De heer Veerman geeft aan, of Erik van der Veer sorry, geeft aan dat we aluminium gebruiken, dat doen we niet. Het is te staal, aluminium in bruggen dat zouden we niet snel doen, zeker niet in deze omgeving. Beton, we gebruiken niet heel veel beton. Er zijn inderdaad wel bruggen waar betonnen koppen … dus hoe noem je dat. Uiteinden aan geplaatst worden om die versteviging, of die krachten op te kunnen nemen. Zo'n boogbrug die drukt naar buiten, dat klopt inderdaad.

Maar wij proberen zoveel mogelijk om materiaal te gebruiken die echt circulair zijn en waaronder dus staal. Het hout wat we gebruiken is over het algemeen hardhout. Ja dat is ook niet het meest circulaire om te gebruiken, want dat moet vaak ook geïmporteerd worden. Als we dan niet verduurzaamd hout kunnen gebruiken, maar dat is nog wat lastiger. Dus dat betekent dat de bruggen die wij voor staal kunnen vervangen met het nodig onderhoud, ook zo een levensduur van zo veertig jaar kunnen hebben. Nou dan komen we al meer in de richting van een circulair iets. Een feit buiten het feit dat staal ook heel goed herbruikbaar is. Dus dat is wel de afweging die we maken. Het onderhoud, het gebruik van materialen ten opzichte van de levensduur en ook het hergebruik nadat de bruggen toch vervangen moeten worden. Ik denk dat ik de meeste vragen wel beantwoord heb, want ik heb het wel uitgebreid gehad over inderdaad de achterstand. Dus daar laat ik het even bij voorzitter dank u wel. De voorzitter: Als er iets vergeten is, dan wordt u daar vast wel opmerkzaam op gemaakt. Is er behoefte aan een tweede termijn? Mevrouw Schwencke. Mevrouw Schwencke (GroenLinks): Dank u voorzitter en dank aan de wethouder voor de antwoorden. Er is geen vraag vergeten. Ik heb wel een aanvullende vraag: deze bruggen die nu vervangen zullen worden vanwege het achterstallig onderhoud.

Waar gaat dat materiaal van deze bruggen naartoe? De voorzitter: Zijn er verder nog vragen? Mevrouw Niesen.

Pagina 21 van 39

Concept verslag forum stad 7 maart 2023 Mevrouw de Haan-Niesen (Rijswijks Belang): Dank u wel voorzitter. Geen vraag, maar bedankt voor de beantwoording wethouder. De voorzitter: Dan geef ik het woord aan de wethouder. De heer Wit: Ik vind het een goeie vraag en ik heb er geen antwoord op. Ik moet hier wel toegeven, dit zijn natuurlijk circulariteit en hergebruik is iets wat de afgelopen jaren sterker naar voren komt en wat ook de komende jaren steeds meer ons basisbeleid zal zijn. Deze bruggen zijn 25 jaar oud. Het hout is dusdanig vaak aangetast dat de vraag is of hergebruik überhaupt mogelijk is. Niet voor niks vervangen we ze omdat er rotting, zwam et cetera in zit. Dus als ik even nu, zo uit de top of my head even zeg, zou ik zeggen nee dat wordt niet hergebruikt, want dat is niet mogelijk. Mocht dat wel mogelijk zijn, dan zijn er altijd nog op de Werf, van onze eigen Werf, bij OUD hebben we hele mooie werkplaatsen waarin we hout kunnen hergebruiken voor allerlei doeleinden binnen onze gemeente. Als dat kan, dan zullen we dat zeker niet laten. De voorzitter: Mag ik daarmee concluderen dat dit als akkoordstuk naar de raad toe kan gaan? Ja dank u wel. Dan is agenda … Ja gaat heel goed. Nou het is een beetje fifty. Dan hebben we daarmee agendapunt 12 afgehandeld. 13.

Raadsvoorstel vaststelling bp Eikelenburg 4 won fase 9 De voorzitter: Gaan wij door naar agendapunt 13 en dat is Raadsvoorstel vaststelling bestemmingsplan Eikelenburg. Is er iemand die daar het woord over wil voeren? Ik zie mevrouw Kames. Mevrouw Kames (Rijswijks Belang): Dank u wel voorzitter. Echt het woord voeren. We hebben als fractie het stuk gelezen en we hebben daar geen bezwaar mee dat daar dat extra stukje gebruikt wordt voor die vier woningen, dus wij zijn akkoord met dit stuk. De voorzitter: Zijn er nog verder op of aanmerkingen vanuit het Forum? Dan denk ik dat dit het meest snel vastgestelde bestemmingsplan ooit is. Tenminste als het in de raad wordt vastgesteld. Mag ik concluderen dat het als akkoordstuk naar de raad toe kan? Ja bij deze. 14. Raadsvoorstel Zienswijze Strategische agenda MRDH De voorzitter: Dan gaan wij door naar agendapunt 14 en dat is het Raadsvoorstel Zienswijze Strategische agenda MRDH. Wie mag ik daarover het woord geven? Ik begin dan voor de verrassing eens even met de heer Stuijfzand. Als u verder even uw hand kan ophouden dan noteer ik het. De heer Stuijfzand (PvdA): Dank u wel voorzitter. Met interesse heeft de PvdA-fractie kennisgenomen van de Zienswijze van de Strategische agenda van de MRDH.

Onze fractie mist alleen in een onderdeel in de Zienswijze waarin de ervaring van de OV-gebruiker wordt gebruikt door de MRDH om enerzijds toekomstige besluiten te kunnen beïnvloeden en anderzijds de betrokkenheid van de OV-gebruikers te vergroten. Dit was de bijdrage van de PvdA-fractie voor de eerste termijn. De voorzitter: Mevrouw Schwencke. Mevrouw Schwencke (GroenLinks): Dank u wel. Ik neem waar voor Maarten van ‘t Eind die nu bij de Forum Samenleving zit. Dank voor de stukken. We hebben ze doorgenomen en wij zijn blij met de aandacht voor het Pagina 22 van 39

Concept verslag forum stad 7 maart 2023 verbeteren van de fietsmogelijkheden in de regio en de specifieke aandacht voor de kwaliteit van ons station Rijswijk. Ook zijn we blij met de aandacht voor OV als collectieve voorziening. Zeker vanwege de maatschappelijke schade van het schrappen van tram en bushaltes. Maar er zijn ook een aantal zaken die nog wat vaag zijn. Nou is het een strategie, maar we hebben wel de volgende vragen. Ten eerste wat wordt er bedoeld met een toekomstbestendige economie? Volgens mij hebben heel veel verschillende mensen hier heel veel verschillende definities van en dus lijkt het ons goed om concreet te worden met een definitie zodat we het over hetzelfde hebben. GroenLinks hoopt hierbij natuurlijk op een definitie die benoemt dat bedrijven in de fossiele energiesector en bedrijven met vervuilende afvalstromen hun investeringen gezien de klimaatdoelen niet meer waar gaan kunnen maken en daarom niet economisch verstandig zijn. Als tweede punt over de strategie is een vraag om verheldering. Op bladzijde 39 kopje 3.4 wordt gesproken over de bijdrage van mobiliteit aan de CO2-reductie in Nederland. Echter is niet concreet hoeveel we verwachten in de Metropoolregio te besparen in 2026. Dat wordt niet genoemd. Dit is een voorbeeld. Maar ik zie meer vaag geformuleerde beoogde doelen en ik wil vragen of deze SMART geformuleerd kunnen worden. Dank u wel.

De voorzitter: Dank u wel. De heer Oelen. De heer Stuijfzand wilt u uw microfoon uitzetten? De heer Oelen (VVD): Dank voorzitter. Dank college voor deze aanzet van de Zienswijze van de raad aan de MRDH. Want dat is waar we uiteindelijk over praten en niet over de strategie zelf. VVD is erg blij dat we een aantal belangrijke thema's waar we aandacht voor vragen, al jaren aandacht vragen, dat die wederom terugkomen in deze Zienswijze. Bijvoorbeeld de Beatrixlaan en de ondertunneling van de Beatrixlaan. Maar ook de betere ontsluiting van een wijk als RijswijkBuiten bijvoorbeeld door beter OV. Ik heb nog één suggestie aan de wethouder en ik wil graag weten of hij daarin iets ziet om daar iets over op te nemen. Ik heb een vraag naar aanleiding van de sessie die we in de tijd hebben gehad, de strategische sessie met de MRDH zelf over de visie. De suggestie zou zijn om de MRDH uit te dagen om na te denken over samen met concessiehouders, over vormen van tariefdifferentiatie. Dus op het moment dat je andere tarieven bijvoorbeeld in de daluren gaat hanteren of bepaalde minder renderende lijnen gaat hanteren, om ervoor te zorgen dat de drukte wat beter gespreid gaat worden over de dag heen bijvoorbeeld. Bijvoorbeeld waarmee de NS succesvolle proeven heeft gedaan. Heel goed meneer van Enk u leest de krant goed.

Dus dat is mijn vraag of dat een suggestie zou kunnen zijn waarvan de wethouder zegt: nou raad dat is heel verstandig om dat in uw eigen Zienswijze op te nemen. Als u dat vindt, of u daar dan ook een aanzet voor zou willen maken? Mijn vraag die gaat over: dat is eigenlijk dus echt naar aanleiding van die sessie die we hier in de tijd met een aantal ik geloof drie of vier raadsleden hebben gehad met de medewerkers van de MRDH. Daar werd door de medewerkers van de MRDH gezegd dat de verbreding van de A4 tot nader orde is uitgesteld. Waarbij tot nader orde zij nog niet wisten. Waarbij zij ook zeiden over die meekoppelkansen die ook voor Rijswijk relevant zijn, daar zijn we nog wel over in gesprek met het Rijk om te kijken in hoeverre we dat kunnen realiseren. Ik zou graag van de wethouder willen weten: kan hij de raad nu een update geven over wat de stand van zaken is over de verbreding van de A4 en of er inderdaad vertraging dreigt. Tot zover voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. De heer van Enk. De heer Van Enk (CDA): Dank u wel. Ik heb over de tekst van deze conceptbrief geen opmerking, want die is ook voorbereid met behulp van raadsleden en ambtenaren in een werkgroep. Naar aanleiding van, wil ik toch nog graag de gelegenheid benutten om een lans te breken bij het college voor betere openbaar vervoer voorzieningen, vooral in onze nieuwbouwwijk in RijswijkBuiten.

Als ik probeer met het openbaar vervoer vanuit Oud Rijswijk te komen in RijswijkBuiten, dan doe je daar minstens drie kwartier over. Dat is gek in onze gemeente. Met het openbaar vervoer. Dat is gek. Ik vind al onze mooie plannen ten spijt over STOMP-principe Pagina 23 van 39

Concept verslag forum stad 7 maart 2023 en mobiliteitsvisie. We moeten hier toch langzaam met de HTM of andere vervoermaatschappijen deals kunnen sluiten waaruit de bereikbaarheid van onze nieuwbouwwijken tijdig met openbaar vervoer beter wordt, omdat anders ons hele plan van minder parkeren minder auto's daar totaal op stuk loopt. Ik heb in ander verband natuurlijk wel eens gepleit voor juist het tegengaan van die files en daar structurele voorzieningen voor treffen. Maar het openbaar vervoer controle ontbreekt. Als je kijkt naar RijswijkBuiten, hoeveel haltes zijn daar nou? Voor dat hele gebied wat intussen is bijgebouwd? De voorzitter: Ik ga toch even afbreken, want het gaat eigenlijk buiten de agenda wat u nu … De heer Van Enk (CDA): Het is toch wel iets wat de MRDH aangaat. De voorzitter: Maar dan is het of iets wat u vraagt om in de Zienswijze op te nemen of het is buiten de orde. De heer Van Enk (CDA): Dan overweeg ik om het in de Zienswijze op te nemen. Want we gaan straks PasgeldWest bouwen en ook daar heb ik voorstellen ooit voor gedaan om daar een ander soort wijk van te maken. Als je dat doet met vooruitlopende openbaar vervoer voorzieningen. Ik mis dat te veel in onze inzet. Daar wil ik bij de wethouder nog een keer graag op aandringen. Zit peinzend op het scherm te kijken. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel de heer van Enk.

Ik ga even, want ik heb volgens mij u overgeslagen en als het goed is, is dat de heer Van der, of Van de Baan? De heer Van der Baan (CU): dat is Van der Baan dank u wel. De voorzitter: U heeft het woord. De heer Van der Baan (CU): Dank u wel voorzitter. Dit stuk hadden we goed bekeken en goed voorbereid, dus hartelijk dank ook. We hebben het nauwkeurig gelezen. Niet om flauw te doen, maar ik sluit me aan bij wat ik zojuist worden van de VVD en zeker ook het CDA. In dat er inderdaad in RijswijkBuiten bijzonder weinig OV is. We hadden ook bedacht dat het eigenlijk best wel een punt zou kunnen zijn om mee te nemen in de Zienswijze. Juist omdat we zelf als gemeente nu in de Zienswijze formuleren dat we erg graag SMART-doelen van de MRDH vragen en ik denk dat wij best wel wat suggesties zouden kunnen doen hoe we zelf ook het OV beter in RijswijkBuiten onder andere, zouden kunnen realiseren. Het is goed om te zien dat er aandacht is voor de fiets. Mag meer aandacht voor het OV komen wat ons betreft. Maar de suggestie zou dus zijn om … Ik citeer een klein stukje, de inzet van de MRDH in de ambtelijke en financiële steun bij de realisatie van de gewijzigde bovengrondse inrichting en ook op lange termijn voor een tunnel. Dat is vrij concreet, randvoorwaarden. Maar het is niet helemaal duidelijk wat we dan eigenlijk als gemeente vragen bij de A4.

Vooropgesteld dat die niet uitgesteld is. Dat voor de eerste termijn dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan heb ik tenslotte denk ik mevrouw Niesen nog staan en ... ja. Mevrouw de Haan-Niesen (Rijswijks Belang): Dank u wel voorzitter. Ik wil graag namens onze fractie en sluit me aan bij het CDA, VVD en ChristenUnie. Dat het openbaar vervoer voor de nieuwbouwwijk RijswijkBuiten wel een tandje hoger mag. Waarom? Ik zal een klein voorbeeld geven: de koploper wordt op opgeleverd aan bewoners van de Bomenbuurt. Die zijn allemaal 55-plus. Ik denk wel 60-plus 70-plus. Hoe gaan deze mensen in godsnaam vanuit RijswijkBuiten terug naar Rijswijk om bijvoorbeeld naar Oud-Rijswijk te gaan? Fijn is het om te lezen dat er een andere afweging wordt gesuggereerd bij tijdelijke ophef van haltes. Daarnaast om even

Pagina 24 van 39

Concept verslag forum stad 7 maart 2023 terug te komen op het openbaar vervoer, vergeten wij als fractie natuurlijk de Muziekbuurt ook niet, dus daar zien we eigenlijk ook nog wel graag iets van terug in de Zienswijze dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Cupedo. De heer Cupedo (Beter voor Rijswijk): Dank u wel voorzitter. We hebben met interesse de Zienswijze gelezen. Er wordt veel gesproken over economie en in mindere mate over vervoer. Dat vinden wij jammer. Het klinkt flauw, ook wij sluiten ons aan bij de heer van Enk. Zelf woon ik in RijswijkBuiten en het is, nou drama wil ook niet zeggen, maar het is het kan beter dat gezegd hebbende. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Het is een Zienswijze van de raad, maar er zijn toch vragen gesteld aan de wethouder dus ik geef even aan hem gelegenheid om die te beantwoorden. De heer Van de Laar: Voorzitter, dank u wel. Ik zie heel veel amendementen aankomen voor de volgende raadsvergadering. Maar het college … ik ben het ook helemaal met u eens ten aanzien van het openbaar vervoer in RijswijkBuiten. Er is natuurlijk fantastisch nieuws in het kader van die BO MIRT geld dat er nu serieus onderzoek wordt gedaan en geld is vrijgemaakt vanuit het Rijk en de MRDH voor een extra station, voor een nieuw soort lightrail. Dat is echt een mijlpaal voor RijswijkBuiten. Die hele oude lijn die dan vanuit het BO MIRT wordt geïntensiveerd.

Dat is voor de hele regio ook een mijlpaal omdat er zoveel miljard is geïnvesteerd in de regio. Dat zal echt jaren duren voordat er weer eens zo'n groot project is en duurt ook jaren voordat deze gelden daadwerkelijk vorm hebben gekregen. Want als we het erover hebben, over dat station van die CitySprinter, dan hebben we het pas over 2030 en 2035. Dus dat is niet meer voor … Dan moet de wijk al opgeleverd zijn. Maar dat is het spannende. Voor die tijd pleiten wij ook voor openbaar vervoer. Haltes van misschien wel rails is moeilijk om aan te leggen, bus is makkelijker om aan te leggen. Dus we zijn nu aan het uitzoeken van hoe kunnen we nou ons beste positioneren om die haltes te intensiveren onder andere in RijswijkBuiten. Dat heeft meer dan 350, 397 handtekeningen geloof ik ook opgehaald, laatst in de petitie door Mauritshuis aan mij aangeboden. We vinden het zo belangrijk dat het ook daadwerkelijk al in de Zienswijze staat. Dus die oude lijn fantastisch dat die er is. Dat is de ruggengraat, zou je kunnen zeggen van het vervoer in de regio, maar nu moet er ook aandacht worden besteed aan die wervels, aan die fijnmazige vervoersoplossingen en openbaar vervoer, en staat heel concreet erin. Deze situatie geldt zeker voor Rijswijk waar de komende vijftien jaar een derde van de woningraad wordt bijgebouwd, dus dat is intensief.

Ook deze woningen moeten goed worden aangesloten op het openbaar vervoer. Dit betekent met name dat er voor RijswijkBuiten meer haltes nodig zijn. Dus daar heb ik in ieder geval een aantal vragen mee beantwoord. Ten aanzien van de verbreding van de A4 kan ik nu geen update geven, maar het is een feit dat hij wel is vertraagd inderdaad. Maar ik zal uw vraag ook meenemen op ... vanuit de gedachte van wanneer kunnen we wel een update geven want daar heeft u en meerderen behoefte aan. De tariefdifferentiatie, om eerlijk te zijn heb ik daar, ik ken het, maar heb ik nog nooit over nagedacht. Dus laat ik even bij u raad, maar het lijkt mij heel interessant en ik weet ook dat het een heel onderwerp is, maar ik zou dat nu niet kunnen duiden of dat voor de strategische agenda een interessant onderwerp is. Het is nou wellicht wel, maar daar kunt u misschien zelf over nadenken als u daar een amendement en de onderbouwing daarvan aan de raad wil voorstellen. Het lijkt mij sowieso een goed onderwerp om mee te geven aan de raadsleden die in de adviescommissie zitten om dat punt gewoon heel actief te agenderen. Dan kijk ik naar vraag van GroenLinks over een toekomstbestendige economie. Kan me voorstellen dat dat wat aanvoelt als proza.

Ik zou willen voorstellen als u daar een precisering op wil hebben, dan zou u een amendement kunnen schrijven waarin u zelf aangeeft wat u een toekomstbestendige economie vindt. Dat we dat opnemen in de Zienswijze Rijswijk, we hebben net zelf de economische visie vastgesteld. Daar zou u naar kunnen verwijzen. Wij zien ook in die economische visie een Pagina 25 van 39

Concept verslag forum stad 7 maart 2023 en ander geschreven over wat wij als toekomstbestendig zien. Nou dat zou één op één tekstje voor kunnen maken voor een amendement zodat het Rijswijks belang ook in die agenda naar voren komt. Dan kijk ik naar de vragen van de CU die heb ik daarmee geloof ik ook beantwoord, evenals de vragen van de overige partijen. Voorzitter eerste termijn. De voorzitter: Is er behoefte aan een tweede termijn? De heer van Enk. De heer Van Enk (CDA): Voorzitter twee dingen. Ik vind het verhaal over de lightrailverbinding wellicht over acht tot tien jaar. Dat kennen we en dat snap ik, dat is mooi. Maar we weten allemaal dat als je een wijk ontwikkelt dat je snel moet zijn met OV om te voorkomen dat al die auto's zijn aangeschaft et cetera. Dat is een heel bekend principe. Dus dat helpt ons op dit moment nog niet om de grensrichting in te gaan. Het tweede is en dat is ook een beetje hier van de orde. Ik vraag naar aanleiding van deze visie, waar in principe de goeie teksten in staan in algemene zin, naar de inzet van het college zelf. Want we weten dat een jaarlijkse visie vanuit de gemeente daar besturen we het land niet mee. Dat weten we allemaal. Dat is in algemene zin de inzet van onze gemeente, maar we hebben een wethouder die daar bij de MRDH en in het bestuur zit. U komt daar heel vaak en veel.

Ik was ook eigenlijk wel een beetje benieuwd naar uw inzet op deze punten die ik aangaf. Wat doet het college nou op dit moment om die OV-voorzieningen te verbeteren in de nieuwbouwwijken die we aan het bouwen zijn? Dat mag ik in deze vergadering toch wel vragen? Dan mag ik er ook wel een antwoord op krijgen. Dus ik ben nog steeds benieuwd naar dat antwoord. Dus u hoeft niet te citeren uit de Zienswijze, maar even vertellen wat u daar zelf voor inspanning verpleegd. Daar ben ik erg benieuwd naar. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Niesen. Mevrouw de Haan-Niesen (Rijswijks Belang): Dank u wel voorzitter en wethouder dank voor het antwoord. Ik heb alleen een déjà vu. Een aantal jaar geleden hebben wij handtekeningen opgehaald voor de Muziekbuurt en dat waren er een paar duizend. Ik hoor u zeggen dat u 397 handtekeningen heeft aangeboden gekregen vanuit de RijswijkBuiten. Het zal mij erg verbazen als dat gaat helpen. De paar duizend handtekeningen vanuit de Muziekbuurt heeft destijds ook niks geholpen. Ik sluit me wat dat betreft aan bij de heer van Enk. De toenmalige wethouder heeft een stapje harder gezet destijds om haltes te behouden in de Muziekbuurt. Ik vraag u ook, net zoals meneer van Enk om ook een stapje harder te zetten wat betreft openbaar vervoer zeker voor RijswijkBuiten. Wellicht ook nog even voor de Muziekbuurt. Dank u wel. De voorzitter: De heer Stuijfzand.

De heer Stuijfzand (PvdA): Voor zover ik kon oordelen, heb ik nog geen antwoord gekregen op mijn vraag. De voorzitter: Kunt u de vraag nog één keer herhalen, dus ook voor degenen die meeluisteren en kijken heel fijn. De heer Stuijfzand (PvdA): Dat onze fractie een onderdeel mist in de Zienswijze waar de ervaring van de OVgebruikers worden gebruikt. De voorzitter: Dank u wel. De wethouder.

Pagina 26 van 39

Concept verslag forum stad 7 maart 2023 De heer Van de Laar: Excuus PvdA klopt. Omdat ik uw vraag gemist had ook. Maar die kwam later wel. Maar kunt u daar nog even precisering op geven van waar u de ervaring van de gebruikers bij wilt betrekken? Waar u dat mist in de strategische agenda? De voorzitter: De heer Stuijfzand. De heer Stuijfzand (PvdA): Met eventueel gebruik van het openbaar vervoer en hoe dat ervaren wordt. Als er haltes worden weggehaald, hoeveel meer tijd dan eventueel reizigers meer onderweg zijn. Dat dat ook meegenomen wordt. Dat in ieder geval wij onder aandacht brengen bij de MRDH dat dat eventueel invloed kan uitoefenen op besluiten die toekomstgemak eventueel kunnen gaan worden. De voorzitter: De wethouder. De heer Van de Laar: Voorzitter. Er wordt continu gemonitord. De gebruikservaring van de gebruikers in het openbaar vervoer. Met cijfers en onderzoeksrapporten, et cetera. Als u het specifiek heeft over, overigens ook in de concessie, maar dat weet ik niet uit mijn hoofd welke criteria daar exact aan verbonden zijn, maar ook in een concessie wordt er gestreefd naar een bepaald kwaliteitsniveau wat aangetoond moet worden door de vervoersbedrijven. Als u het specifiek heeft over het opheffen van haltes vanwege de exploitatietekorten op de begrotingen van de vervoersbedrijven HTM RET, dan denk ik niet dat dit de juiste plek is voor de strategische agenda.

Omdat de strategische agenda over de toekomst en de meerjaren termijn gaat. Die exploitatietekorten in principe voor een korte termijn zijn. Maar het staat u volledig vrij op ieder moment in de communicatie met de MRDH te gebruiken, omdat korte termijn belang onder aandacht te brengen. Daar heeft in de adviescommissie ook een gesprek over plaatsgevonden. Dat signaal hebben we vaker meegegeven, ook aan de MRDH en de HTM. Het antwoord daar van de HTM is voor onze Haaglanden regio de HTM is dat de sociale component zeker ook mee wordt genomen bij het opheffen van haltes. Als je het hebt over bejaardentehuizen of andersoortige gebieden of instellingen, waar er vanuit de spreadsheet om zo te zeggen het vrij logisch zou zijn om daar eigenlijk de halte op te heffen. Is er vanuit die sociale component ervoor gekozen om dat niet op te heffen. Maar daar is in Rijswijk in die mate niet aan de hand. We hebben het, als u specifiek refereert aan de Treubstraat en ik heb deze week nog een gesprek met de inwoners van de Treubstraat om dit van de Churchilltorens die daar staan, om dit specifiek nog eens te bespreken. Is dat in Rijswijk een gewone woonwijk en worden ook die criteria er nog bij behaald van dat er binnen 500 meter een halte moet zijn. We hebben het hier over 300 meter van de Churchilltowers.

Is het Centraal Station van Rijswijk, zodra in die Rijswijk of in RijswijkBuiten die halte open is dan kunnen we wel echt spreken van Centraal Station. Dus ja er wordt rekening gehouden met de sociale component. Er wordt ook gekeken naar het effect van die haltes, qua instappers en uitstappers. Er wordt ook naar de haltes gekeken voor én na de opgeven halte of er nou meer of minder uit- en instappers zijn. Als je specifiek kijkt voor de Treubstraat, is het zo dat de andere haltes de vraag opgevangen hebben. Waarbij je zou kunnen concluderen, dat doet in ieder geval de verkeerskundige adviseurs, dat het effect van het opheffen van die halte, teniet wordt gedaan of wordt opgevangen door die andere haltes. Het effect voor de mensen … De voorzitter: Sorry kunnen wij misschien dit onderwerp een beetje afronden? De heer Van de Laar: Ja hoor. De voorzitter: Het is een hele uitgebreide beantwoording.

Pagina 27 van 39

Concept verslag forum stad 7 maart 2023 De heer Van de Laar: U vraagt wij draaien. Ik wilde de zin dan toch nog afmaken. Het is ook zo dat de 2000 mensen die in de tram zitten, sneller doorgaan op moment dat er haltes worden opgeheven. Dat voelde voor mij aan in het begin als een heel wrang raar argument, maar het is Rover ook, de vereniging, die dat echt vol onderschrijft. Dat wat maakt het OV nou de propositie aantrekkelijker? Dat is dat je heel snel van A naar B komt. Dat kan betekenen iets minder haltes. Dat is een heel vraagstuk dus en er wordt op alle mogelijke manieren naar gekeken. Dan wordt er gevraagd naar hoe wij als college inzetten om het openbaar vervoer te verstevigen. Er wordt verwezen ook naar dat ik in het bestuur zit, maar het bestuur, dat is een regionale functie met portefeuille, investeren en bereikbaarheid waarbij ik het BO MIRT in de portefeuille heb en dus de regionale coördinatie daarvan doe. Dan is het netjes dat je daar niet de hele tijd alleen maar vanuit het Rijswijks belang aan tafel zit. Dat nemen we uiteraard wel mee, maar in de bestuurscommissie, zit ik daar gewoon als de Rijswijkse wethouder.

We zijn nu in kaart aan het brengen onder andere met gesprek bij de HTM en met de ambtenaren van de MRDH: hoe kunnen wij ons OV-systeem, het fijnmazige systeem, nou verbeteren voor de toekomst en voor toekomstige concessies? De volgende concessie is pas in 2030. Maar ieder jaar, of ieder half jaar zelfs, worden die lijnen aangepast. De vraag is: wanneer moeten wij instappen als gemeente Rijswijk om die lijnen te veranderen of extra haltes in te doen? We hebben afgesproken met de HTM, dat we binnenkort, er is al één sessie geweest. Met de ambtenaren en strategen van de HTM en onze ambtenaren, inhoudelijk kijken naar dat hele netwerk. Hoe Rijswijk daar met ons station een belangrijke rol kunnen spelen en het fijnmazige netwerk kunnen verbeteren. Ten faveure van de Rijswijkse inwoners. Een uitgebreid antwoord, maar we zijn daar absoluut actief mee aan de slag. De voorzitter: Dank u wel. Ik zie één aanvullende vraag. De heer Van Enk. De heer Van Enk (CDA): Dat betreft dus ook dan dat die meer fijnmazigheid in RijswijkBuiten wat u bedoelt. De heer Van de Laar: Ja dat zou wel het mooiste zijn natuurlijk. De heer Van Enk (CDA): Nou ja mooiste, is natuurlijk ongelooflijk belangrijk. Daar kijken we naar uit. Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Niesen. Mevrouw de Haan-Niesen (Rijswijks Belang): Dank u wel voorzitter. Maar ik snap iets niet.

Want we moeten allemaal de auto uit, we moeten allemaal gebruik gaan maken van het openbaar vervoer. Waarom lukt het ons dan niet in Rijswijk om dat openbaar vervoer op touw te krijgen en laten we haltes weghalen? De voorzitter: De wethouder. De heer Van de Laar: Je zou het ook andersom kunnen redeneren. Er kan daar een halte weg omdat het openbaar vervoer zo fantastisch geregeld is. Dat meen ik serieus. Maar niet in RijswijkBuiten, dat is natuurlijk niet het geval. Ik onderschrijf helemaal wat de heer van Enk zegt. Het is een klassiek vraagstuk van kip-eiverhaal, woningen openbaar vervoer verhaal. Waarbij er openbaar vervoer vaak pas wordt aangelegd op het moment dat de vraag er is. Dat je niet eerst een bus laat rijden door een leeg veld. Maar dat is aan het kantelen de afgelopen tijd. Daar is BO MIRT onder andere een voorstel van, dat er nu meteen wordt geïnvesteerd en dat zijn lange termijn projecten natuurlijk. Nu de beslissing wordt genomen om te investeren in het openbaar vervoer en in extra treinen, zodat uiteindelijk die woningbouw mogelijk wordt gemaakt. Dus dat is aan het kantelen, maar het is nog steeds zo en ja dat zien wij nu heel praktisch omdat dat die wijk ook in 2008 al de plannen van zijn gemaakt en 2013 bestemmingsplan is vastgesteld. Dat in RijswijkBuiten nog niet Pagina 28 van 39

Concept verslag forum stad 7 maart 2023 de bussen eerst zijn gaan rijden voordat de woningen. Dus daar zitten we nog in de klassieke, in de traditionele verhouding. Maar ik ben het er helemaal met u eens dat het beter wordt. Ik wil ook nog twee dingen zeggen voorzitter. Binnenkort gaan we aan de slag met de mobiliteitsstrategie, daar hebben we op een zaterdagmiddag, ik weet de datum niet in mijn hoofd, een middag over georganiseerd. Een fietstocht en een discussie aan de hand van een creatieve werkvorm. Waar we al dit soort vragen nog een keer met elkaar heel goed kunnen bespreken. Want dit vereist een veel bredere avond en inhoudelijke behandeling dan we nu naar aanleiding van de strategische agenda doen. Dan sluit ik af met het laatste. U zegt we moeten allemaal de auto uit. Dat zegt helemaal niemand. Dat heb ik nooit gezegd, heeft de voorganger nooit gezegd, we moeten allemaal de auto uit. Het punt is: we moeten heel goed openbaar vervoer hebben omdat dat dat het heel moeilijk gezegd het absorptievermogen bepaalt van wat we in de mate wat we kunnen verstedelijken. Er komen steeds meer verkeersdeelnemers en relatief gezien zullen meer verkeersdeelnemers in het openbaar vervoer gaan plaatsnemen. Maar dat de auto uit het straatbeeld verdwijnt, dat is natuurlijk niet het geval. Voorzitter. De voorzitter: Nou dat was bijna een derde termijn. Ja. Kleine vraag, echt.

Mevrouw de Haan-Niesen (Rijswijks Belang): Dank voor het antwoord en ik ga hem onthouden dat er niet wordt suggereert dat we de auto uit moeten. Dank u wel. De voorzitter: Goed. Dank u wel. Ik kijk even rond want ik constateer aan de ene kant dat naar aanleiding van de toelichting er misschien geen wijzigingsvoorstel gaat komen vanuit de raad. Als dat zo is dan zou ik willen voorstellen om het als akkoordstuk naar de raad toe te sturen. Ja? Is dat goed? Of mevrouw Schwencke. U wilt het als bespreekstuk? Mevrouw Schwencke (GroenLinks): Om een amendement in te dienen. De voorzitter: Als u een amendement indient gaat het vanzelf. Laten we het dan zo afspreken: als er een amendement komt, dan gaat het als bespreekstuk. Komen er geen amendementen, dan gaat het als akkoordstuk. Ja? Dank. 15. Raadsvoorstel 2e wijziging GR Avalex De voorzitter: Dan gaan we naar een wat technisch raadsvoorstel: 2e wijziging Gemeenschappelijke Regeling Avalex. Is er iemand die daar het woord over wil voeren? De heer Braam. De heer Braam (Beter voor Rijswijk): Op zich in directe zin niet over de wijziging als zodanig, want het is inderdaad zeer technisch. Maar ik zou toch het college even mee willen geven: om zeker met wat we nog niet zo lang geleden de revue hebben zien passeren in een van de eerdere Forumvergaderingen.

We het een hele slechte zaak vinden dat we in een bijlage moesten zien terug te vinden dat feitelijk de twee keer gratis ophalen, die keihard is afgesproken in het coalitieakkoord, zomaar wordt weggewimpeld als niet haalbaar. Dus dat is toch een puntje wat ik mee wil geven aan het college om daar nog goed naar te kijken en in overleg met de collegepartijen, en eventueel met de raad tot een goeie oplossing te komen. Afspraak is afspraak. De voorzitter: Is er behoefte bij het college om daarop te reageren nu? De wethouder. Ja volgens mij was er verder niemand die wilde inspreken hierover.

Pagina 29 van 39

Concept verslag forum stad 7 maart 2023 De heer Van Damme: Dank voorzitter. Er zijn dus inderdaad geen vragen gesteld over de technische wijzigen van die GR. Dat heeft ook te maken die wijziging van de Gemeenschappelijke Regeling omdat per 1 juli 2022 nieuwe wetgeving is gewoon voor alle gemeenschappelijke regelingen. Dus dat betekent dat er nog velen zullen komen. Dat zijn dan dus vooral technische aanpassingen. Waarom ik dit voorstel doe, of verdedig, of inbreng, is omdat ik de eigenaarsrol heb bij Avalex. De opmerking van de heer Braam. Ja goed daar zal 14 maart ook … is er een informatiesessie over het afvalbeleid. Waar mijn collega de heer De Weerd natuurlijk over gaat. Dus bij deze is die waargenomen, de opmerking. Dank. De voorzitter: Is de waarneming voor nu voldoende? Ja. Dan stel ik voor dat dit stuk als akkoordstuk naar de raad toe gaat. 16. Raadsvoorstel Strategie toekomstbestendige werklocaties De voorzitter: Dan komen wij bij agendapunt 16. Dat is het Raadsvoorstel Strategie toekomstige werklocaties. Wie mag ik daarvoor het woord geven? Dan kijk ik even, de heer Van Dam, mevrouw Schwencke, de heer Oelen. Beginnen we met de heer Van Dam. De heer Van Dam (Wij.Rijswijk): Voorzitter dank. Ten eerste bedankt voor de brede analyse van alle werklocaties in Rijswijk. Ik heb daar enkele vragen over. Beginnend eigenlijk over het stuk zelf an sich.

Dat is meer een checkvraag waarvoor het nu daadwerkelijk dient. Het stuk bestaat voor het grootste gedeelte eigenlijk uit de rapportage van de Stec Groep. Heb ik het goed als ik dan concludeer dat als we dit, als we hier voor stemmen, dat we dan meestemmen met alle uitgangspunten die de Stec Groep aandraagt? Dat dat dus ook Rijswijk beleid wordt wat zij voorschrijven in die analyse? Eigenlijk een controle vraag voor ons. Dan inhoudelijk over het stuk. Daar wordt inderdaad heel mooi weergegeven welke werklocaties we nu hebben in Rijswijk. Zeer overzichtelijk. Daarin viel mij wel één ding op en dat is de TNO-locatie nu als verkenningslocatie wordt aangemerkt. Ik kan mij herinneren dat er in andere stukken en dat was omtrent de discussie van Pasgeld-Oost, dat deze locatie ook werd genoemd als mogelijke locatie voor groen. Dat was in de discussies met de wijkbewoners van Pasgeld-Oost. Nu zie ik het als een eventuele toekomstige werklocaties staan. Dus ik vroeg me af in hoeverre het groen daar eventueel nog behouden wordt en in hoeverre we nu dus nadenken om daar een bedrijventerrein, of in ieder geval ruimte voor bedrijven te maken? Dan een tweede vraag: als ik de strategie lees over bijvoorbeeld Vrijenban, het vervoerscentrum Vrijenban, dan worden daar een aantal dingen opgemerkt onder andere dat het nu niet zo modern uitziet als dat we zouden willen.

Maar als ik dan ga lezen wat dan onze aanpak is vervolgens, dan zie ik dat bijvoorbeeld werknemers of bedrijven zelf hun gevel aan kunnen passen. Als we dan praten over bijvoorbeeld de inrichting van dat bedrijventerrein, kan dat efficiënter concluderen wij. Maar dan zeggen wij als uitvoering daarvan, gaan wij initiatief gericht meedenken. Dat betekent dus voor beide opmerkingen die wij zien, dat wij zelf geen actie nemen maar dat we eigenlijk dat overlaten aan de ondernemers. Ik had daar graag een iets actievere houding gezien, maar ik vroeg me dus af of ik iets miste en dat de gemeente daadwerkelijk nog wat dan daadwerkelijk gaat doen zelf, in plaats van het over te laten aan de ondernemers. Ik wil even die relatie tussen ondernemers en gemeente wat duidelijker hebben. Dat boven staande wat ik net heb verteld, dat geldt niet alleen voor de locatie op Vrijenban, maar dat geldt ook als ik bijvoorbeeld kijk naar duurzaamheid in de Plaspoelpolder en de Broekpolder trouwens. Daar wordt de opmerking gemaakt dat vanaf 1 januari 2023 er geen kantoorpanden meer mogen zijn met het energielabel C, of althans dat moet hoger dan energielabel C, of energielabel C hebben.

Maar ik vroeg me af: hebben wij daar dan ook zicht op hoeveel kantoorpanden we dan nog hebben die lager zijn dan het energielabel C? Moeten wij dat dan handhaven? Is dat de verantwoordelijkheid van ons? Want we zeggen wel dat we de ambitie hebben om zeg maar al die bedrijfspanden dus een goed energielabel te geven. Maar Pagina 30 van 39

Concept verslag forum stad 7 maart 2023 vervolgens zie ik geen uitvoering daarvan, dus ik vroeg me af hoe gaan wij dan dat faciliteren? Want het staat wel in een stuk dat we gaan faciliteren, dat we gaan verduurzamen, maar staat dan niet hoe. Dus daar was ik benieuwd naar. Als laatste vraag: er staan ook heel veel wel goeie uitgangspunten in dit stuk, waar we echt wel tevreden mee zijn. Maar ik vroeg me af of er ook nog een financiële consequentie is voor de gemeente zelf? Ik zou daar graag ook nog een toelichting van willen van de wethouder en daarbij laat ik het voor mijn eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel. Voordat ik aan die kant verder ga, voor de evenwicht ga ik even aan die kant verder. Ik zag in ieder geval de heer Oelen. Begin ik met de heer Oelen, daarna de heer van Enk en daarna de heer Braam. De heer Oelen (VVD): Dank voorzitter, dank college voor dit stuk. Het is een uitwerking van de economische visie die we een week of twee geleden hebben vastgesteld. De heer van Dam die stelde wat vragen ten aanzien van de status van dat rapport. Wat erbij zit, of dat nou eigenlijk de integrale visie is. Die vraag die deel ik. Ik deel overigens ook de vraag ten aanzien van de TNO-locatie.

Wat ik meer in algemene zin nog wilde opmerken is dat wij rondom die economische visie een discussie hebben gehad over de vraag en wanneer zijn we nou eigenlijk tevreden met het realiseren van doelstelling in 2030? Ik herinner mij vaag dat er toen een afspraak is gemaakt dat ze bij de uitwerkingen van stukken uit die economische visie, dat ze daar ook een slag in zouden gaan maken. Nu snap ik dat bij dit stuk, omdat dat waarschijnlijk toen al op de plank lag, misschien op dat moment een beetje ingewikkeld was. Maar ik zou het toch wel plezierig vinden als we misschien een addendum ten behoeve van de raad wordt opgesteld, waarbij er wordt aangegeven in hoeverre dit leidt tot het realiseren van die doelstellingen uit de economische visie uit 2020-2030. Dat is mijn enige vraag voorzitter dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer van Enk. De heer Van Enk (CDA): Voorzitter. Mijn vraag is meer naar het instrument. Net als de vorige keer toen het om economische visie ging, naar analyse. Toen heb ik gevraagd: gaan daar ook concrete acties uit voortvloeien? Daar heeft de wethouder toen een betoog overgehouden. Wij hebben ingestemd. Nu ligt er wederom een lijvig stuk met mooie analyses.

Mij bekruipt toch weer de vraag wat gebeurt er als we dit niet vaststellen als raad? Wat gaat er dan mis? Of doen we dit niet eigenlijk al? Met andere woorden nut en noodzaak om hier veel tijd en energie in te steken in plaats van de dingen doen met elkaar. Dat is in dit geval dus het werven van bedrijven en het doorgaan met de stadsontwikkeling waar we mee bezig zijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Braam. De heer Braam (Beter voor Rijswijk): Dank u wel voorzitter. Ik heb het stuk met heel veel aandacht gelezen. Alleen wat me heel erg verbaasd is dat het werk hierzo in dit geval, alleen maar gekoppeld wordt aan de ik noem het maar even de hardware bedrijven locaties. Dus waar kantoren staan en vervuilende bedrijven en sommige groothandels. Dan heb je het verder wel gehad. Maar er wordt in het geheel niet gesproken over nog een aantal andere bedrijvenlocaties. Denk onder andere gewoon heel simpel aan de detailhandel in de Bogaard, de kleine winkelcentra die we zo links en rechts hebben. Verspreid de horeca in Rijswijk alsof die bedrijvigheid niet bestaat. Dus dat verrast ons dat daar vrijwel geen aandacht aan wordt besteed, behalve als er wordt gesproken over staan we dit toe in bijvoorbeeld een Plaspoelpolder ja of de nee.

Dus ja, hoe serieus moet ik dit stuk dan zien? Moet ik dit dan feitelijk eigenlijk alleen maar zien als een beeld wat er wordt gekozen voor de gebieden die nadrukkelijk vallen onder de belangenvereniging bedrijven Rijswijk? Want dat Pagina 31 van 39

Concept verslag forum stad 7 maart 2023 gevoel krijg ik heel sterk. Dat zijn vooral natuurlijk de Plaspoelpolder, Broekpolder en dat soort bedrijventerreinen laten we het daar dan maar sec over hebben. Maar alle andere gebieden zou ik toch van de wethouder willen hebben van: komt daar dan nog een aanvullende visie op? Erg nieuwsgierig hoe de wethouder daar tegenaan kijkt. Tot slot, in de vorige vergadering als het ging om de visie nadrukkelijk ook gericht op de handjes. Ook als je dit stuk weer leest, dan denk ik weer van ja het heeft een vrij hoog niveau. Begrijp best wel dat we in Rijswijk graag allemaal mensen willen hebben die HBO en TU technische universiteit of universitair gestudeerd hebben, dat snap ik. Maar er zijn zo vreselijk veel banen ook op andere niveau die zo belangrijk zijn. In dit stuk proef ik dat niet. Dus dat is best wel jammer. Verder ieder geval 80% van de stukken is in ieder voor goed leesbaar, dus ook een compliment in dit geval in de richting van het ambtelijk apparaat die dit een stuk heeft opgesteld. Het leest in ieder geval weg als een fijne bedrijvenroman. De voorzitter: Goeie mooie wetliteratuur. Mevrouw Van der Weij. Mevrouw Van der Weij (D66): Dank u wel voorzitter. We zijn benieuwd naar hoe het met de financiële kans zit van dit verhaal met de investeringen.

Specifiek bijvoorbeeld met de aanvragen die zijn goedgekeurd vanuit het Groeifonds op dit gebied. Of daar aansluiting mee wordt gezocht. Ik weet toevallig dat Zuid-Holland bezig is met een intentieverklaring, waar dus ook miljoenen in omgaan aan subsidies en ook Groeifondsinvesteringen om gebieden zoals deze, als de Plaspoelpolder en dergelijke te verduurzamen en er werklocaties van de toekomst van te maken. Dank wel. De voorzitter: Mevrouw Schwencke. Mevrouw Schwencke (GroenLinks): Dank u wel voorzitter. We hebben ook het stuk met veel interesse gelezen en een aantal dingen zijn al genoemd dus ik zal het korter houden dan dat ik gepland had. Onze vragen over het TNO als verkennend gebied sluiten we ons volledig aan bij Wij. Wij willen het ook hebben over de kantoren met een label C of slechter. Gelukkig heeft ChristenUnie hier al oktober afgelopen jaar artikel 44 vragen over gesteld. Die hebben het ook bijvoorbeeld over de manier van handhaven, maar ik wil daar graag een nieuwe stand van zaken op. Dus hoeveel kantoren zijn het nu nog die label C of slechter hebben? Lukt het de omgevingsdienst Haaglanden te handhaven? Zij hebben de taak dat te handhaven.

Mocht dat nog niet zo voortvarend lopen, waarom niet en wat is er nodig om dat wel te laten lukken en op welke termijn? Als dat wel gewoon lukt wat is het resultaat daarvan? Worden er dwangsommen opgelegd? Want we hebben de wet niet voor niets. We willen verbeterde werklocaties zien. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dat was de eerste termijn vanuit de raad. Geef ik het woord aan de wethouder. De heer Van Damme: Dank u voorzitter en dank aan de forumleden voor de aandachtig lezen van de stukken. Ik zie hier en daar wat twijfels over wat dit stuk nou precies behelst. Ik kan daar toch wel wat over zeggen. We hebben echt een analyse gemaakt van de werklocatie, die analyse stamt uit 2022. Dus dit stuk moet je dan ook gewoon zo snel mogelijk naar de raad sturen dat doen we nu ook bij deze. Dit stuk biedt een uitstekende mogelijkheid om per werklocatie, dus dat zijn die acht werklocaties. Die propositie te maken, is misschien een beetje een ingewikkeld woord, maar om die subsidies ook aan te gaan vragen dat is dus de bedoeling. Hoe concreet we dat gaan doen, dat heeft u vorige week kunnen zien in het raadsadres wat vanuit het IPP is gekomen. Want daar staat concreet in wat we in dat Middengebied gaan doen. Is 1, veiligheid 2, groen en andere en 3, aantrekkelijkheid van die omgeving. Je kan niet alles tegelijk aanpakken. Dus dat doen we stap voor stap.