Concept verslag Forum Stad 25 januari 2022

Maar mij lijkt het veel beter: je hebt die plekken niet nodig, laat de parkeerplaatsen staan en kijk altijd als je over een aantal jaren verder bent: goh, staat het nou de hele tijd maar leeg en hebben we het niet nodig, dan kun je je altijd nog bedenken. Een van de alternatieve

mogelijkheden die wordt aangereikt in dit stuk is dat de grote parkeergarage onder het Kesslerpark, die zou dan kunnen beschikbaar zijn voor de ondernemers. Nou, ik heb daar eigenlijk helemaal geen fiducie in, ja wel dat die parkeerplekken er zijn maar dat wordt commerciële verhuur. Wij moeten gewoon die plekken op de straat hebben in de publieke ruimte. Want anders komt daar allemaal narigheid van, dat zie ik aankomen, dat daar Q-Park taferelen gaan ontstaan en dat moeten we niet willen. Dus ik zou zeggen: laat de plekken er gewoon lekker staan, en als wij jaren verder kijken we weleens even of het allemaal leegstaat en wat we er dan mee kunnen doen. Maar ze hoeven niet weg en ze gaan ook voorlopig niet weg. Dat is ons standpunt. Dank. De voorzitter: De heer Van Enk. De heer Van Enk CDA: Dank u wel, voorzitter. Ja, parkeren daar ging het eigenlijk voornamelijk om bij de vragen rond de presentatie die we hebben gehad. Ik kan daar kort in zijn in dit openbare deel van de, het eerste deel van de behandeling. We praten hier over een ontwikkelkader met waar we een eerste stap gaan doen naar een herbestemming. En in het raadsvoorstel is terecht aangehaald, uitgangspunt uit het mobiliteitsprogramma wat we net vorige raadsvergadering met elkaar hebben vastgesteld.

En ik ga dat niet oplezen maar ik ga alleen zeggen: dat hebben we bij de raad met een meerderheid aangenomen en ik denk dat we dat dan ook met nieuwe ontwikkellocaties moeten gaan toepassen zoals we dat met elkaar hebben afgesproken. Dus ik maak me daar niet zo’n zorgen over. Waarom ook niet, over dat parkeren, omdat we het hier over een A-locatie hebben. Een toplocatie in Rijswijk, nog steeds, als je kijkt naar de ligging. Pal tegen het treinstation, tramverbinding, busverbindingen, een knooppunt van openbaar vervoer. En dat maakt ook dat wij vanuit CDA vinden dat we hier heel weloverwogen te werk moeten gaan. Dit was een prima kantorenlocatie, dat is het ook altijd geweest, tot een tijd terug. En nu zien we dat die kantorenmarkt dus kennelijk niet veel doet en er staan nog steeds hele mooie kantoren maar daar kunnen heel veel personeel, mensen werken, maar dat lukt dus kennelijk niet. Ik dacht, tijd terug, toen ik iets las over een bestuursconvenant of wat ook met Shell en met de Plaspoelpolder of met de gemeente Den Haag, dat we gezamenlijk zouden gaan zoeken naar een opvolger van Shell in dat gebied. Innovatieve bedrijven. Maar we komen nu dus uit op een campus. En in feite betekent het gewoon woningbouw toevoegen aan dit gebied en toch nog wat van de werkgelegenheid daar proberen te houden. Dat is een gedachte waar we mee kunnen leven.

Woningbouw hebben we natuurlijk allemaal hard nodig, maar als het als kantorenlocatie gewoon niet lukt, en dat hebben we kennelijk de afgelopen jaren wel bewezen, dan moeten we hier inderdaad over herbestemming gaan denken. Campusgedachte, ja, spreekt me wat minder aan want bij een campus denk je aan een universiteit of een hogeschool en studentenwoningen. En die hebben we daar niet. De huisvesting voor studenten in tijdelijk, in wat leegstaande kantoren, dat is natuurlijk prima om studenten voor Delft of in Den Haag tijdelijk aan huisvesting te helpen. Maar als ze daar de nieuwbouwplannen zien dan praten we hier over vrije sector en daar gaan denk ik geen studenten in wonen maar daar zouden afgestudeerden in kunnen gaan wonen die met hun eigen bedrijf beginnen, innovatief, jong, de scale-ups, de startups wat dan mooi in het jargon heet. Dat spreekt ons ook aan, dat is ook te combineren nog steeds met een werkfunctie. Want het moet niet 100 procent woningen gaan worden, de werkfunctie moet gelet op die ligging bij het station ook bewaard blijven. En dat dat een innovatief karakter moet hebben met elkaar vinden wij prima. Ik zou het dan eerder een Silicon Valley-gedachte noemen dan dat hele campusconcept, want ik vond dat verhaal wat voor de projectontwikkelaar werd gedaan eigenlijk een beetje merkwaardig, een beetje de plank misslaan.

Maar voorzitter, als wij dan gaan naar herbestemming voor wonen, en je kijkt naar de huidige markt voor wonen en kantoren en je vergelijkt dat en je kijkt naar de grondprijs, dan is denk ik wel zeker dat dit gebied dan ook heel veel gaat opleveren. En ik wil de wethouder vragen: zijn daar nou in dat bestuursconvenant met Shell of met de Plaspoelpolder of Den Haag of met de huidige projectontwikkelaar Kadans, zijn daar ook afspraken over

gemaakt? Zijn er toezeggingen gedaan in het verleden door de gemeente voordat Shell dat gebied verkocht, dat er al het herbestemd zou worden voor woningbouw? Met andere woorden, wat is onze beleidsruimte op dit moment? En wat is er afgesproken als we deze eerste stap zetten naar ruimte voor woningbouw, wat zijn dan de afspraken over de financiën die daaruit vrijkomen, hebben we daar als gemeente overwogen om zelf aan actieve grondpolitiek te doen en die grond zelf van Shell te kopen om daar woningen te gaan bouwen? Want de transactie is nog maar een paar jaar geleden gedaan. En zo nee, hebben we dan een beeld wat we qua grondexploitatie anders uit zo’n gebied zouden kunnen halen, en kunnen we dat besteden aan de aankleding van het gebied? En dan praat ik niet alleen over het verkeersluw maken van de wegen rond het terrein, en de aanplanting van het groen, wat er allemaal heel mooi uitziet op de plaatjes, en wat we ook van harte toejuichen. Maar dan praat ik over de relatie met dat stationsgebied. Die relatie is terecht denk ik in het raadsvoorstel aangegeven, alleen staat daar nu dat dat een vervolgactie is waarin dan het toekomstig college moet gaan praten met ProRail en met de MRDH en dan moeten we maar kijken wat er in dat vat zit om daar, ja, wat mij betreft een mooiere doorgang te bereiken naar het station, het station op te knappen, iets meer zichtbaar te maken.

Allemaal ten behoeve van het openbaar vervoer. En ik denk: waarom maken we daar geen afspraken over met de huidige projectontwikkelaar, als je daar de woningen toelaat om dan in één klap die hele gebiedsontwikkeling daaruit af te spreken en te financieren? Is een beetje eenzelfde vraag als ook de heer Sleddering deed naar De Broodfabriek, moeten we nu deze herbestemming beperken tot dat gebied van Shell of moeten we het hele gebied nu in één keer in een visie neerleggen? En waarom dan ook niet meteen de financiële paragraaf ingevuld, want die staat nu open. Daar staat: we moeten nog wat dingen berekenen. Maar, voorzitter, als wij deze vinger aan de ontwikkelaar gaan geven door te zeggen: nou, wij zetten in de visie woningbouw, dan wordt het denk ik voor een volgende raad erg lastig om daar nog een goede onderhandelingspositie in te bereiken. Dus graag meer duidelijkheid over de financiële achtergronden, de financiële afspraken die zijn gemaakt en de verwachtingen die bij dit plan op dit gebied te maken zijn, net zoals we dat bij dat Havenkwartier met naam en toenaam en bedragen per vierkante meter hebben vastgesteld destijds. Dank u wel. De voorzitter: Dan gaan we door naar de heer Karremans. De heer Karremans WIJ.: Ja, dank u wel voorzitter. De heer Sleddering noemde het al.

Hij maakte zich zorgen over de ontwikkeling van De Broodfabriek en ja, die zorgen heb ik eigenlijk ook. Want ik vraag me af: hoe gaan we er nou in de toekomst voor zorgen dat de ontwikkelingen van die Broodfabriek, dat hoe dat nou goed blijft aansluiten op de huidige ontwikkelingen. Daarnaast maakt onze fractie zich zorgen over, ja, over parkeren. Ik heb daar andere partijen ook al over gehoord. Want er wordt gesteld dat er wordt onderzocht voor het parkeren in dat gebied, dat er uitgeweken kan worden naar private parkeergarages. Nou, wanneer worden we nou eigenlijk als raad geïnformeerd over de uitslagen van het onderzoek, en is nou echt heel duidelijk hoeveel parkeerplaatsen er nou daadwerkelijk zijn? Want we vinden het nogal apart dat de private parkeergarages worden meegeteld. Daarnaast wordt er gesteld dat er nominaal geen parkeerplekken bij komen. Kunnen we dan ook komen dat er geen parkeerplaatsen verdwijnen of hoe moeten wij dat zien? Al met al, dat hele parkeren vinden wij dus best wel onduidelijk. Onze derde vraag is eigenlijk, het gaat weer over het participatietraject, kan de wethouder ons daar een update over geven hoe dit traject vervolgd zal worden? Dank je wel. De voorzitter: Dan mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra D66: We zijn blij dat er een voorstel ligt en we zien mooie keuzes die gemaakt worden. Ook voor aantrekkelijke en groene entrees van Rijswijk.

Wij vinden dat het stationsgebied daar ook onderdeel

van is. Het is een plek waar je binnenkomt en waar het goed is als je ook daar het karakter van Rijswijk kan zien en dus ook ons groene karakter tot uitdrukking komt. Met het uitgangspunt dat van de voetgangers en fietsers en het OV eerst zijn is dit ook een ideale locatie om dat principe toe te passen. Een groen en veilig gebied. Dat vraagt om oplossingen en andere mobiliteit en flexibele opties voor bevoorrading en parkeren. ‘…’ van straten is nodig voor een gezonde en veilige buurt waar je wil verblijven en die met je tijd meegaat, en dat zou voor ons een mooie toevoeging aan dit nieuwe gebied zijn. En tegelijkertijd zitten er nu ook mensen waar we heel graag rekening mee willen houden en zorgen dat iedereen mee kan in een gebied wat veilig wordt en waar het fijn verblijven is. Het is goed als er ook goed overleg is en mee wordt gedacht met de huidige en toekomstige ondernemers in het hele gebied. Kan de wethouder toezeggen dat hij daar achter staat en dat nog wordt bekeken waar nieuwe oplossingen en ruimte te vinden zijn, zoals net al werd gezegd onder andere over het issue parkeren. Dus we zien graag dat er nieuwe concepten ontwikkeld kunnen worden maar wel met en door ondernemers erbij te betrekken en daar samen naar te kijken. Heb ook vertrouwen in die ondernemers, het meedenken van het college en het zorgen voor een toegankelijk Kesslerpark.

En we zien graag het vervolg tegemoet. De voorzitter: De heer Van der Meij. De heer Van der Meij GBR: Voorzitter, dank u wel. Ja, voor ons ligt het ontwikkelkader Kesslerpark, wat het gevolg is van het feit dat Shell op enig moment heeft aangegeven haar locaties in Rijswijk te verlaten. Eigenlijk koud, of nog de toekomstvisie Plaspoelpolder was nog warm toen deze boodschap op Rijswijk neerdaalde en er toen een toch wel, ja, een kleine panieksituatie ontstond want wat gaan wij godesnaam dan doen met de enorme locatie die Shell achterlaat? Nou, laat ik in ieder geval complimenten uitspreken, ook richting Shell maar ook richting Den Haag, IPP, MRDH, dat en de gemeente Rijswijk, dat zij in een vroegtijdig stadium de schouders eronder hebben gezet, niet in de slachtofferrol zijn gaan zitten, een poging hebben gewaagd om Shell nog binnen Rijswijk te houden want daar hebben we weinig invloed op of helemaal geen invloed op. We zijn zelfs het statuur koninklijk nu inmiddels ook al kwijtgeraakt, zo gaat dat. En we hebben met elkaar het initiatief genomen om naar een goede oplossing te zoeken, naar een duurzame oplossing te zoeken om ja, het leegstaande vastgoed en de locatie weer nieuw leven in te blazen.

En dat is uiteindelijk nu geworden het ontwikkelkader wat nu voorligt, wat een goede combinatie is van innovatief werken, onderwijs, educatie, met woonfuncties en verblijfsfuncties waarbij ja, het gebied een behoorlijke potentie naar de toekomst krijgt. Daar zijn eigenlijk alle partijen het wel over eens, dat dit ontwikkelkader perspectief biedt om ja, een duurzame bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van de Plaspoelpolder en de ontwikkeling van Rijswijk. Maar ja, gaandeweg het uitwerken van dit ontwikkelkader, ja, kwamen toch ook wel de zorgen. Een aantal partijen hebben de relatie gelegd naar De Broodfabriek en omgeving, maar ik wil toch wat langer ook stilstaan bij het stationsgebied. Niet voor niks wordt, ja, in dit ontwikkelkader veel zeg maar in kansen beschreven wat het gebied betekent als het gaat om mobiliteitstransitie, mobiliteitssprongen. Zinnen als treinstation en andere openbaar vervoershaltes biedt een uitstekende kans om een mobiliteitssprong te maken. Mensen kiezen ervoor niet afhankelijk te zijn van auto, kiezen bewust voor een aantrekkelijke, veilige leefomgeving in plaats van een auto voor de deur. Nou, zo staat het stuk er helemaal vol van.

Maar ik moet tot de conclusie komen dat die hele mobiliteitstransitie niet meer is dan een beschrijving van kansen in een wat beschouwende manier zonder dat er echt concreet perspectief beschreven staan hoe nou uiteindelijk dat stationsgebied en omgeving, en de Lange Kleiweg en omgeving, ook belangrijke ader gaan functioneren om die mobiliteitstransitie in dit gebied tot stand te brengen. En dat is toch wel broodnodig, voorzitter, omdat wij heel veel ambities leggen op het gebied van mobiliteit, en vervoersbewegingen slash parkeren wat er een afgeleide van is, waar we op dit moment nog te weinig van terugzien. Er wordt aangehaald de mobiliteitsvisie, het mobiliteitsprogramma wat we onlangs hebben aangenomen in de raad. Maar ik wil toch het college

vragen: komt er nog een moment waarop we toch veel meer handen en voeten gaan geven aan het mobiliteitsperspectief wat er nu moet komen in dit gebied om uiteindelijk dit ontwikkelkader ook daadwerkelijk te kunnen realiseren? En dat betekent dat er eigenlijk toch nog een tussenfase ingelast moet worden in aanloop naar uiteindelijk bestemmingsplan en uiteindelijk de publiekrechtelijke kaders die we met elkaar gaan vaststellen, en ik hoor daar graag het college hoe ze dat ziet, hoe wij nu concreet met maatregelen en in een tijdspad uitgeschreven dat stationsgebied en die Lange Kleiweg en omgeving gaan, ja, transformeren, zodat het ook kan aansluiten bij de ambitie zoals we die in het kader hebben beschreven. Tweede punt, de heer Van Enk wees er ook naar, wat we heel goed hebben gezien in het masterplan Havenkwartier is dat er nadrukkelijk in die fase vooruitlopend op bestemmingsplan kostenverhaal was geborgd met de ontwikkelende partijen. Ontwikkelende partijen betalen mee aan de inrichting van de openbare ruimte in de breedste zin des woords, niet alleen met groen en het water maar ook in de verkeersmaatregelen die moeten worden genomen. Daar is kostenverhaal voor geregeld.

Gaat dit nu ook komen voor de ontwikkelaars en vastgoedeigenaren die actief gaan worden binnen dit, binnen deze Kesslerparkontwikkeling? Waar gaan we dat borgen, komt er nog een fase masterplan Kesslerpark waarin we dit met elkaar vastleggen in aanloop naar het bestemmingsplan zodat we ook het kostenverhaal goed kunnen borgen? Het kostenverhaal zou ook wat mij betreft moeten zijn dat zij ook bijdragen in die mobiliteitssprong. Het is niet alleen maar publieke verantwoordelijkheid maar ook een private verantwoordelijkheid om met elkaar die ambities waar te maken, dus ik hoor graag van het college waar ze dat geborgd wil zien in aanloop naar uiteindelijk de bestemmingsplannen en interieure overeenkomst en dergelijke die afgesloten moeten worden. Tot zover de bijdrage … O nee, het laatste punt, sorry. Ja, de woonprogrammering. Inderdaad, het woonaanbod, of de woonvraag is enorm. Maar we praten hier in potentie over 2.100 woningen. Als ik daarbij ook de woningen optel bij het Havenkwartier, we hebben de Bogaard en omgeving nog tot ontwikkeling, aandacht voor fasering en absorptievermogen in de markt om zo’n groot aantal woningen ook daadwerkelijk afgezet te kunnen krijgen. Hoe ziet het college dat en hoe gaan we die sturing en die regie daarop op deze woonprogrammeringen borgen? Tot zover de vragen, voorzitter. De voorzitter: De heer Van der Veer.

De heer Van der Veer PvdA: Dank u wel, voorzitter. Er is al veel gezegd. Parkeren, daar vragen wij natuurlijk ook aandacht voor. Zoals de overige partijen al, veel partijen al hebben gezegd zijn de parkeerplaatsen echt nodig die nu bestemd zijn op het stukje Kesslerlaan, straat geloof ik, en de Lange Kleiweg. De ontwikkelingen bij De Broodfabriek, waarom wordt dat gebied niet bij, erbij gepakt? Er wordt in de stukken heel vaak gesproken dat er, dat de regel kan zijn dat er afgeweken mag worden in verhouding 51-49 procent of 50 procent van wonen naar werken. Mijn vraag, onze vraag is: is dat alleen voor dit gebied of is het eigenlijk voor het hele Plaspoelpoldergebied? Dat waar op een ander gebied meer wordt afgeweken, dat dat wordt gecompenseerd, of geldt dat echt alleen voor dit gebied? Even kijken. Er wordt gesproken over geen eenzijdige woningbouw. Onze vraag zou dan natuurlijk zijn van wat houdt dat in? Wordt dat woningbouw voor alle doelgroepen? We hebben in de presentatie gezien dat er ook wordt gedacht aan studentenwoningen. Studentenwoningen betekent dat dat betaalbare, wat goedkopere woningen zijn, of worden dat de woningen waar onlangs het convenant mee is getekend met de gemeente Delft? Volgens mij niet, want volgens mij wordt dat aan de Polakweg het oude Lintelgebouw. Even kijken. Ja, een gebied waar ook het werken centraal staat.

Voor even kijken, praktisch geschoold personeel. Nou, ook in onze bewoordingen betekent dat dat ook mensen die aanspraak zouden moeten maken op sociale woningbouw in dat gebied zouden moeten kunnen wonen. Nou, daar ben ik eigenlijk benieuwd naar, hoe de wethouder dat ziet. Even kijken wat ik nog had staan. Dat is even de eerste termijn, voorzitter.

De voorzitter: De heer Braam. De heer Braam BvR: Dank u wel, voorzitter. Beter Voor Rijswijk heeft al die tijd dat dit onderwerp ter sprake was altijd al aangegeven van dat we één, vreselijke problemen hebben met het nogal snel optuigen van een behoorlijke woningmarkt aan de kant, aan de feiten dus aan de bedrijvenkant van de Plaspoelpolder. We maken niet voor niets een visie voor zo’n gebied, en die visie wordt dus nu feitelijk voor de tweede keer herzien in de tussentijd. Dus ja, hoezo toekomstvisie? Dus daar, dat is het eerste bezwaar wat we feitelijk hebben. Een herontwikkeling van dat gebied begrijpen we best, zeker omdat er dan een campus komt, dat je daar wat dingen wil. Maar om dan vervolgens een situatie te creëren waar feitelijk alle bedrijven op de achterste poten staan, en dan uiteraard begint dat als eerste met het parkeren als zodanig, maar ook bedrijven die toch ook aangeven van ja, hoezo, de kantorenmarkt die begint ook weer aan te trekken, van is het niet te vroeg om dit soort ontwikkelingen allemaal maar in gang te zetten? Dan ook de snelheid waarmee dit gebeurt. Waarom, ja, begrijp best wel dat er misschien voor de verkiezingen nog even een piketpaaltje moet worden geslagen, maar ik vind het stuk wat hier voorligt toch niet echt helemaal af. Het werd net al door een van mijn voorgangers aangegeven, er ontbreekt een financiële paragraaf. Ja, die ontbreekt.

De discussie met de omgeving is nog steeds gaande. Er staan er echt een aantal op de achterste poten, dus dat vind ik niet goed. Er is feitbaar, feitelijk dus geen werkbaar compromis bereikt tot nu toe, dus daar heb je tijd voor nodig. We hebben het al ruimschoots gehad over participatie, zorg dan ook dat die participatie slaagt. Praat met de mensen en zorg dat je iets bereikt. Maar in het voorstel wordt gesproken over het aantal parkeerplaatsen en daar zit een addertje onder het gras. Er wordt gesproken over een maximum aantal parkeerplaatsen. Met andere woorden: we kunnen van die 2.600 ook met het grootste gemak terug naar 1.000, dus haal die 0,3 op die studentenflat er maar af en we geven op die manier ook weer een lading van de parkeerplekken weg. Zal niet de bedoeling zijn, maar het voorstel geeft die ruimte wel om dus naar beneden te gaan, dus ik zou daar al gelijk van zeggen: laten we dat vooral de ondergrens op dat niveau vaststellen. En dus een minimum van dat aantal parkeerplaatsen. Dan de invulling, en dan gaat het nog niet eens om de invulling direct, achter de Treubstraat, zeg maar op de plek van de Shell. Maar we hebben ook grote problemen met een aantal andere projecten. Ook al eerder uitgesproken. Op het moment als je een hotel wil starten is dat prima, maar start dan ook echt een hotel. En op een manier zoals dat ook echt bedoeld is.

Zoals we het Best Western hotel of hoe dat tegenwoordig ook mag heten zijn grondslag heeft gekregen. Maar dat hotel wil voor de helft zichzelf omvormen tot woningen. En dan krijgen we op de plek waar het zit een combinatie van een nieuw hotelletje. Nou ja, ik heb daar bepaalde bewoordingen voor gebruikt en die houd ik toch overeind, want joh, op het moment als je even platgezegd een pooier hebt die het gewoon leuk vindt om dus voor een dag een hotelkamer te huren, nou, dan geeft hij elke keer het kaartje mee aan een stelletje die even gezellig een uurtje hele andere dingen kunnen doen dan wij normaal dagelijks tijdens onze werkzaamheden doen. Maar goed, weet je, dat is ieder geval niet gezond dat je die ruimte biedt op die plek, maar ook nog eens een keer in datzelfde gebouw woningen wil realiseren. Nou, hotel en woningen is eigenlijk iets wat in mijn optiek en in de optiek van onze partij niet echt door één deur kan. Dus er is vanuit onze kant behoorlijk wat kritiek en wij vinden het veel te vroeg dat dit dossier nu al behandeld wordt zonder dat daar goed draagvlak is bij alle partijen in de directe omgeving en ieder geval zeker op dit moment nog niet op draagvlak kan rekenen van Beter Voor Rijswijk. De voorzitter: De heer Weterings. De heer Weterings RB: Voorzitter, dank u wel.

Laat ik vooropstellen dat dit onderwerp al eerder op de agenda is geweest met een presentatie, en ook de raad heeft zich hier al eerder over kunnen uiten. Ik dacht half jaar geleden. Toen is ook een participatietraject gestart, zijn huidige partijen zijn daar ook gehoord. De wensen zijn

benoemd, er is met ondernemers is er gepraat. Uiteindelijk wordt gewoon weer hetzelfde voorstel wordt weer gepresenteerd. Nou, dat vind ik jammer, dat vind ik zonde. En wat de heer Braam ook al aangaf, je praat hier over een draagvlak wat naar mijn gevoel en mening minimaal is. En tuurlijk, mijnheer Van Enk heeft gelijk hè, we hebben ingestemd dus ik liet dat maar, een aantal partijen in de raad over een deelmobiliteit, maar een deelmobiliteit moet wel groeien. En als je hoort dat Den Haag, toevallig is er pas ook een artikel verschenen dat de autotoename met 4.500 auto’s in Den Haag per jaar is gewoon een feit. En ook in heel Nederland is er vanaf 2020 tot 2021 is er een toename van 111.387 auto’s. Een toename, dus is ook geen afname. Dat hele mobiliteitsplan landelijk. Dan moet je je afvragen, moet je als gemeente zijnde dan niet meebewegen op wat er landelijk gebeurt? Dat is één, dus maak me echt grote zorgen over die ontwikkelingen. En ja, ook in het voorstel staat ook dat ze uiteindelijk boven het maaiveld alles groen willen maken, autoluw, auto wordt te gast en ze gaan zich volledig focussen op de privaatgarages van privé, dus privaatgarages van andere ondernemers. En toen ik dat las, ja, ik kreeg brok in mijn keel. Wat gebeurt hier? We hebben één keer al, mijnheer Sleddering gaf het ook al aan, een ontzettende grote fout met Q-Park gemaakt.

Q-Park is de baas in Rijswijk, die bepaalt wat de kosten zijn in omliggende gebieden, in omliggende straten. Daardoor is ook de Bogaard, mede door de oorzaak van Q-Park, op sterven na dood. Er wordt nu heel hard gewerkt om het weer een beetje op te krikken, terwijl er in Leidschendam bij de Mall of the Netherlands kan je over de hoofden lopen. Dus Rijswijk heeft hier een hele grote fout in begaan om al eerder in een soort eerder stadium met QPark die privaatgarages daarvan gebruik te maken. Dus ik schrok daarvan, denk alsjeblieft niet, we hebben nu de verantwoordelijkheid voor op het maaiveld is van ons. Laten we dat voorlopig behouden. En ik zal de laatste zijn die over vijf of tien jaar zegt van jongens, laten we eens kijken, hoe staat het nu? Hoeveel mensen gebruiken de deelauto, de deelfiets, en laten we dan evalueren hoe het gaat. Maar op dit moment zien wij geen mogelijkheid om nu al de plannen wat in de toekomst heel ver ligt nu te gaan toepassen in Rijswijk. Dus ja, we hebben in ieder geval een dringend verzoek om alle plekken boven het maaiveld voorlopig te behouden met het kleine kenmerk dat we het gaan evalueren over een paar jaar. En ook onze zorgen, er wordt gezegd: ja, die plekken boven het maaiveld gaan we behouden, dat er een alternatief is.

Dat is natuurlijk ontzettend ruim begrip, wat is een alternatief? Is het alternatief: over het bruggetje in Delft daar kan ik mijn auto parkeren. Is het alternatief: ik zet mijn auto bij de Boogaard neer en ik pak tram 17 naar de Plaspoelpolder, of in ieder geval naar het gebied? Of is het: de parkeergarage bij de Visseringlaan, moet ik even 2 kilometer lopen naar het gebied toe. Dus het is ontzettend breed genomen, om ons gerust te stellen, om dus met een alternatief te komen. Dus ook daarin zijn wij niet gerust. Ja, 2.100 woningen, voorzitter, dat is behoorlijk wat. Je zou denken: dat neemt ook gewoon meer verkeer met zich mee. Komt iedereen met een deelstep, met een deelauto of met een deelfiets? Wij denken van niet, in ieder geval niet binnen nu en vijf of tien jaar. Dus dit plan komt veel te vroeg om je totaal te focussen op het mobiliteitsplan die we in Rijswijk willen gaan hanteren. Het plan kan echt op onze steun rekenen, 100 procent, we willen graag dat er een leefbare Plaspoelpolder, een leefbaar gebied, ontzettend mooi, maar niet om nu al op voorhand alle parkeerplaatsen weg te gaan halen, want wat je weghaalt wordt heel moeilijk om het weer terug te brengen. Dat gezegd hebbende, voorzitter, ook wel heel belangrijk punt van Rijswijk Belang is zo en zo de markering van de bestaande ondernemers.

In dit voorstel wordt heel weinig gepraat over het CBR, het hotel, de bestaande ondernemers. Het casino. Kan de wethouders ons geruststellen dat deze ondernemers die er al zitten worden meegesurfd in deze ontwikkelingen? Ik kan dat nergens terugvinden, vind ik jammer. Dus hopelijk kan de wethouder daar een toezegging over doen. En dan voorzitter, op pagina 3 van het voorstel, ja, even een dingetje tussendoor, dame op de fiets krijgt 100 euro bekeuring want die belt op de fiets, mag al lang niet meer. Maar goed, dat gezegd hebbende, voorzitter, ook in het voorstel staat u wilt onderzoeken of er eenrichtingsverkeer mogelijk is. Wij denken met 2.100 woningen, met allerlei soorten mensen moeten daar gaan bewegen, is het eenrichtingsverkeer wordt een heel moeilijk verhaal. Mocht u het willen toepassen, zouden wij u willen verzoeken, ga nu al de komende periode dat een keer toepassen. Ga gewoon een keer een maand dat gebied

op eenrichtingsverkeer neerzetten. Zet de wegen af, doe een bordje plaatsen, gewoon kijken hoe dat gebied reageert op eenrichtingsverkeer. Dan hoeven we dat in ieder geval in een later stadium niet meer te doen. Kortom, samengevat, voorzitter, voor dit mobiliteitsplan is er voor onze partij zegt van ja, mits u kan toezeggen met een bijlage of een verandering of gewoon een keiharde, ja, bijlage, dat alle parkeerplekken boven het maaiveld voorlopig behouden blijven en dat we gaan evalueren over een aantallen jaren als dus de deelmobiliteit is toegenomen. Want ja, voorlopig is dat niet te zien, ik heb net al de landelijke cijfers benoemd. 111.000 auto’s kwamen erbij, in Den Haag 4.500. Dus alstublieft, denk na, het zal ons, het zal u sieren om al voor de raadsvergadering dit in ieder geval uit het plan te halen want anders, ja, zal er weer een motie moeten komen of een amendement, maak het uzelf niet zo moeilijk, haal het eruit, behoud de plekken boven het maaiveld. En als laatste, maar ik had het net al benoemd, de markering voor de bestaande ondernemers. Dank u wel. De voorzitter: De heer El Majjaoui. De heer El Majjaoui: Ja, dank je wel voorzitter.

Om even positief te beginnen, als ik het stuk lees, het voorliggend plan, ontwikkelkader Kessler, is het alleen maar positief en ambitieuze plannen en heel optimistisch, in tegenstelling van nu de huidige situatie, verpauperend, leegstand, een onleefbare situatie aldaar. Maar als je verder doorkijkt vind ik, en dat is echt jammer, dat het een gemiste kans is. Waarom heeft de wethouder niet het project integraal aangepakt? Waarom heeft hij, en dan verwijs ik naar mijn collega’s hiervoor, waarom omdat dat een hele belangrijke locaties is, ja, noem het een A-locatie of whenever, waarom zijn andere deelgebieden niet bij getrokken zodat je meer ruimte creëert voor ook inderdaad de bedrijven? Want ja, bedrijven, dat zijn toch onze economische motors. Dus ik vind dat een goed plan, en als ik het ten opzichte van de huidige situatie, alleen ik mis het integrale. Dus ik voel, dat is mijn indruk, het is meer versnipperd, beperkt zich tot alleen maar dit deel en dat andere deel is voor later. En ik heb zoiets om meer ruimte te creëren ook de verschillende belangen, voor bedrijven met name, te behartigen, zou je die ruimte kunnen creëren en die mogelijkheid, mogelijkheden, niet alleen maar in parkeren maar bereikbaarheid, ruimte, zou je daar veel meer kansen en rendement uit kunnen halen dan nu alleen met versnipperd beperken tot dat deel.

En ik zou bijna willen zeggen dat je hierdoor ook een soort van tunnelvisie zal gaan creëren richting de projectontwikkelaars want die denken alleen maar tot hier en niet verder. En daar ben ik bang voor. Terwijl er verschillende belangen zijn en met name ook de ondernemers en bedrijven die daar in de omgeving zich bevinden, al langer dan nu het geval is. Dus ik zou voor pleiten om het te herzien, om andere gebieden erbij te betrekken, om het veel meer integraler aan te pakken, om versnippering tegen te komen zodat er meer ruimte gecreëerd wordt voor het gehele scala. En de tweede vraag die ik heb, en dan verwijs en dan kijk ik ook naar de heer Van der Meij, collega die het over financiering had gehad. Hoe gaat dat vorm krijgen? Wie gaat het allemaal betalen, vooral de vergroening, het mooi maken van het openbaar gebied, want ja, iedereen is daar betrokkenen. Is dat alleen maar de gemeente of zijn er andere partijen die daar ook een belang in hebben? En tot zover zijn dat mijn vragen, voorzitter, dank je wel. De voorzitter: De heer Wit. De heer Wit GL: Ja, hekkensluiter. Dank u wel, voorzitter. Zoals ook al duidelijk werd in de beeldvormende sessie is de ambitie van de gemeente en ook van Kadans is aanzienlijk. Maar met die ambitie komt zoals al door een aantal mensen is aangestipt ook een aantal risico’s om de hoek kijken, en een daarvan is mobiliteit.

In het raadsvoorstel wordt de aanname gedaan dat 5.000 werkplekken in kantoren minder verkeersbewegingen opleveren dan 2.100 woningen. Nou, we zijn ervan overtuigd dat we niet inderdaad inzetten op een doelgroep die niet autobezit als primaire transport ziet, je daarmee inderdaad een goede stap

kan zeten. Maar 5.000 werkplekken in kantoren worden momenteel natuurlijk denk ik niet echt ingevuld, gezien de vele leegstand maar ook gezien de, ja, het thuiswerken wat de laatste twee jaar toch wel erg veel is ingevuld. Dus ontstaat daarmee niet een scheve vergelijking, kunt u mij daar nog enigszins geruststellen, wethouder? Nou, dan wordt er wederom gesproken van een rijke architectuur. Nou, dat punt heb ik natuurlijk al wel vaker aangehaald in het verleden, ik ben wel heel benieuwd hoe dat ingevuld gaat worden en hoe we de garantie hebben dat het ook rijke architectuur gaat worden. Er wordt voorgesorteerd inderdaad op de ontwikkeling van De Broodfabriek, en dat die locatie nu niet wordt meegenomen dat is mij duidelijk, ik begrijp ook waarom. Maar in hoeverre is deze toekomstige ontwikkeling wel meegenomen in de aanmeldnotitie voor de m.e.r.-beoordeling? Het is nogal een gebied wat daarnaast komt te liggen en ja, dat zou wellicht wel degelijk daar invloed op kunnen hebben. Nou, als je als hekkensluiter spreekt dan komt er ook enige herhaling, ben ik bang. Zal het summier houden, financieel. Er is inderdaad nog weinig bekend over de investeringen die in het gebied moeten worden gedaan en de wijze waarop die kosten verhaald gaan worden.

Er wordt alleen aangegeven dat er een extra bijdrage van de ontwikkelaar wordt verwacht, dat er een hogere uitkering van het gemeentefonds moet komen, en dat is vrij summier. Ik hoef ook niet de details te zien exact, dat is misschien nog een beetje te vroeg voor, maar kunnen we wel verwachten dat daar meer duidelijkheid over is voordat wij een intentieverklaring met Kadans zouden gaan ondertekenen? Want ik denk dat we daar voor die tijd toch zeker wel wat meer moeten weten over hoe we dat gaan inrichten. Ja, wat ook al aangegeven werd en wat heel sterk wordt aangegeven door de heer Van der Meij is ontwikkelkader weinig terug wordt gezien over de link met het station. Ja, openbaar vervoer is voor dit project heel belangrijk, en dus die route naar het station toe die moet denk ik gewoon integraal in het hele ontwerp meegenomen worden, daar moet ook echt voor gereserveerd worden. Het is van bovenaf, nou ja, zoals we het al eens besproken hebben ziet het er heel mooi entree uit maar als je daar loopt dan is het niet erg uitnodigend, dus daar zit nog een stevige investering, ook richting het station zelf. Ja, dan nog een paar punten waar ik nog niemand iets over heb gehoord maar wat ik toch wel even wil meegeven, en dat gaat over klimaatadaptief bouwen. We hebben het hier over behoorlijke toevoeging aan bouwoppervlak.

Nou ja, de vigerende regelgeving geldt dus ik ga er ook van uit dat we gewoon op de juiste wijze daarmee omgaan en dat we energieneutraal, richting energieneutraal gaan in dit plan. Ja, dus vergroening van het plan an sich, ja, er wordt inderdaad behoorlijk veel groen toegevoegd en dat zie je ook in de, hoe heet dat, in de visualisaties wel terugkomen. Zorg wel dat die visualisaties ook daadwerkelijk een ware selectie zijn van wat er straks gaat komen. Ik zie een goeie looproute ontstaan door het plan heen met veel groen, ik denk dat dat inderdaad cruciaal is, ik ben blij dat die erin zit. Het openbaar maken of het toegankelijk maken van die binnenplaats die nu nog afgesloten is, dat geeft een meerwaarde voor het gebied en voor de mensen die er wonen. Dus als dat op deze wijze doorgezet wordt dan denk ik dat ik in ieder geval daar wel het vertrouwen in heb. Daar laat ik het even bij voor deze termijn, dank u wel. De voorzitter: Dan wethouder Van de Laar. Wethouder de heer Van de Laar: Voorzitter, dank u wel, en iedereen voor de vragen. De heer Van der Meij heeft al een begin geschetst van hoe we hier eigenlijk zijn gekomen, en dat is mooi dat er die historie ook in de raad zit.

Ikzelf was ooit betrokken in 2016 bij de stadsvisie en daar hadden we het ook over: wat zou er gebeuren als Shell zou verdwijnen? Maar dat was eigenlijk helemaal geen gedachte die verder postvatte omdat dat helemaal niet tot de mogelijke scenario’s behoorde maar dat gebeurde toch. En ja, zoals de heer Van der Meij ook al aangeeft, dat was een enorme tegenvaller en onverwachts, maar Rijswijk met steun van de, nou, iedereen die erbij betrokken was zoals onder andere de buurgemeente en u als raad en de voorgaande colleges hebben zich herpakt en gekeken: wat kunnen we nou gaan doen? Laten we niet bij de pakken neerzitten maar vooruit, want het is een prachtig gebied, een A-locatie hebben een aantal mensen al gezegd, met hele waardevolle ondernemers die ook in die historie een bepalende rol hebben gehad in de

vorming van het gebied, waaronder De Halve Maan maar toch ook het hotel en partijen als CBR en TUI niet te vergeten die niet in dit ontwikkelkader zit maar wel direct belanghebbende is als buren en die een aantal jaar geleden ettelijke miljoenen hebben geïnvesteerd om de hoofdkantoorfunctie hier te houden. Dus waardevolle ondernemers, maar in een gebied wat op dit moment feitelijk 160.000 vierkante meter leegstaat. In het Da Vinci-gebouw, in het Kesslerparkgebouw, in de IND-gebouwen, het Shell-gebouw wat eraan zit te komen, in het gebouw pand aan de Visseringlaan. En dus er zijn waardevolle bedrijven die daar zitten die op dit moment uitstekend hun bedrijfsvoering kunnen uitvoeren. Er zijn ook nieuwe bedrijven die hier graag in willen investeren in dit gebied en graag hun toekomst ziet, zoals TNO die zich er al heeft gevestigd en mogelijk uitbreidingsplannen heeft, zoals het, met het Rijswijk Centre for Sustainable Geo-energy, maar daar komt nog meer spin-off op aan. Het Eurofins wat daar is neergestreken waardoor je een heel onderzoekslandschap daar bijna krijgt, zou je kunnen zeggen. En mogelijk wel ook het Mondriaan, zoals u allen weet, die heel serieus aan het denken is om daar ook te landen. En die vragen zich allemaal af, oké, de gemeente heeft een toekomstvisie geschreven, toekomstvisie Plaspoelpolder.

Vervolgens hebben we daar nog een toekomstvisie, een addendum op gezet, waarbij meer gespecificeerd is onder andere op fiftyfifty wonen, werken, waar kan, wat en wat niet. Ik ga er zo meteen nog meer op in. Maar dat is ook een visie en die vragen zich allemaal af, heeft het zin om hier te investeren? Heeft het zin om hier naartoe te komen? Levert de gemeente boter bij de vis? En ik meen dat we dat met dit plan van het Kesslerpark daadwerkelijk doen. En ik ben ook de eerste om toe te geven dat in vergelijking met het ontwikkelkader Havenkwartier best wel veel vragen nog onbeantwoord zijn, waaronder een van de belangrijkste vragen, de financiering. En u ziet in dit huidig ontwikkelkader punten die daar allemaal in meegenomen worden in het kostenverhaal, maar de waarheid is dat er nog te veel variabelen zijn om een bedrag te koppelen aan wat een projectontwikkelaar daar moet betalen voor de openbare omgeving. Want dat is wel de insteek. Net zoals bij de Bogaard per vierkante meter een afdracht gedaan wordt. Net als bij het Havenkwartier waar 97,50 euro moet worden afgerekend per meter BVO. Zo zijn we nu op zoek naar hoeveel moet de projectontwikkelaar hier afrekenen. En daar al bij gezegd, ja, daar moet het stationsgebied eigenlijk ook wel onderdeel van zijn.

De grote vraag is, van projectontwikkelaars, hoe kan je nou, wat kan je allemaal toerekenen? Wat kan je allemaal aan dat project toerekenen? En dat moeten eigenlijk investeringen zijn in het openbaar gebied die direct een relatie hebben tot dat gebouw of tot die ontwikkeling. En het stationsgebied is daar, die relatie is direct te leggen. Maar niet honderd procent, want het gebouw bijvoorbeeld en andere zaken die daar zijn, die zijn nuttig voor heel Rijswijk. Dus heel Rijswijk moet daar eigenlijk ook aan meebetalen. Dus delen van het stationsgebied moeten zeker meegenomen met het kostenverhaal. Dus ja, dat kostenverhaal moet worden uitgewerkt. Het lijkt mij een goede afspraak eigenlijk al we die maken dat dat kostenverhaal gewoon transparant aan de raad wordt voorgelegd wat daar allemaal bij hoort. En dat dat gebeurt voordat in ieder geval de anterieure overeenkomsten worden gesloten, want daar gaan de echte bedragen in. De intense overeenkomsten kunnen we dit allemaal opnemen en die voorbehoudend et cetera. Maar bij de anterieure overeenkomsten moet het echt besloten zijn, want het is een contractuele overeenkomst over hoeveel geld we van hen krijgen. En daarna vindt de bestemmingsplanprocedure nog af. Dus ver voor dat bij u terecht komt, zijn die kosten bekend. Ik stel voor dat we die kosten daarvoor ook al met elkaar delen.

En nou heb ik gelijk een antwoord gegeven op een aantal punten. Dan ga ik naar de vragen toe en kom ik vanzelf weer op de thema’s terecht. Financiën hebben een aantal mensen genoemd. Een aantal mensen zijn ronduit enthousiast. Dat is … En vragen zelfs, waarom kunnen we er niet nog meer bij doen? Dat is een heel fijn uitgangspunt. Ook de stakeholders in het gebied, vervelend woord soms, maar dat zijn de inwoners, de huidige ondernemers, de toekomstige ondernemers, die denken allemaal mee. Hij zijn daarin betrokken en we hebben we afgelopen week nog een inloopbijeenkomst gehad. Die zijn in de basis over deze ontwikkeling ook enthousiast. En er zijn inderdaad een aantal ondernemers die op hun achterste poten staan als het gaat over parkeren, maar dat is een deelonderwerp. Als het hier gaat over het grote plan is de transformatie van het hele gebied, het

toevoegen van nieuwe functies, het bestrijden van de leegstand en parkeren een zeer belangrijke randvoorwaarde en cruciaal voor deze bedrijven. Is daar wel secondair aan. Maar primair voor de belangen van de huidige ondernemers. En wijstaan voor het behoud van de huidige ondernemers die zo’n belangrijke rol hebben gespeeld in het zien dus van dit gebied en ook voor de toekomstige ondernemers. Dus het enthousiasme dat een aantal van u zich daarover heeft uitgesproken, dat proef ik ook in die bijeenkomsten met die stakeholders. Zowel de inwoners die daadwerkelijk complimenten gaven over de creativiteit en innovatie die in dit plan zitten. Dat is een letterlijk citaat van de Churchill Towers. Zijn blij dat er iets gebeurt, dat er mogelijk meer voorzieningen komen, dat er buren komen, dat de sociale veiligheid omhoog gaat. Maar maken zich uiteraard wel zorgen of stellen vragen over hoe breed wordt de groenstrook aan de Volmerlaan? En wordt dat een mooie boulevard of wordt het een lelijke achterkant van de voorkant mogelijk bij het station? Dat soort vragen, die beantwoorden we allemaal en die worden heel serieus genomen, want ook de Volmerlaan moet daar natuurlijk heel erg van opknappen. Dat ten aanzien van het enthousiasme broodfabriek, door een aantal mensen genoemd.

Een aantal mensen zeggen, waarom neem je het niet gelijk mee? En het meest in mijn gedachten zit nu ook de heer Van der Meij. Hoe zit het met de fasering? Want wat is het absorptievermogen? Ik denk ook aan de bouwlogistiek. Wat is het absorptievermogen van de stad qua aantallen wonen? Wat is het absorptievermogen van de organisatie om alles tegelijkertijd te doen? En daar moeten we inderdaad heel zorgvuldig mee omgaan. We kunnen niet alles tegelijkertijd. Daarnaast kennen de projecten ook verschillende fases. We zijn al inmiddels een hele tijd bezig met cadans en we zijn ook al op visionair niveau, maar ook op uitwerkingsniveau al een hele tijd bezig met dit voorste gedeelte van het Kesslerpark. Die zijn dus al veel verder dan de broodfabriek op dit moment is. Dat is later aangekocht door Synchroon. Hebben fantastische plannen gemaakt, mooie presentatie. En daarvan zeggen we van ja, we kunnen dat nu niet meteen ook op hetzelfde tempo meenemen. Dat kent echt een andere fasering. Maar laten we het wel expliciet, daarom is het zo opgenomen in het besluit, meenemen en wat wij in het ontwikkelkader opnemen, dat we dezelfde uitgangspunten voor het Kesslerpark ook gaan gelden voor de broodfabriek. Dus dat geldt onder andere voor fiftyfifty wonen, werken. Het moet vooral het karakter van het gebied een werkgebied zijn. In de woorden van TUI, een corporate identity.

En zodoende, dat hebben we ook besproken met Synchroon, dan weten zij ook waar zij aan toe zijn en dan kunnen ze verder op basis van die uitgangspunten en bouwblokken ook eerder zijn behandeld. Dus dat ten aanzien van de broodfabriek. Ja, hoort er absoluut bij. Uitgangspunten dat niveau kunnen we nu vaststellen. De verdere ontwikkeling, daar is echt meer tijd en onderzoek voor nodig. Het parkeren, belangrijke issue en in relatie tot een mobiliteitstransitie. Dat is natuurlijk een grote vraag en we zitten hier op het station tijdens meerdere avonden, het forum en informerende, beeldvormende sessie die we erover hebben gehad, hebben we ook stilgestaan bij de vraag. Wat doe je met het feit dat dit de vervoershub, de mobiliteitshub van Rijswijk? Dus alle vervoersmobiliteiten van fiets, taxi, tram, bus en trein is daar. En wat voor effect heeft dat nu op het plan? Nou, dat zie je onder andere terug in de parkeernormen die u heeft teruggezien, maar dat kan je ook vertalen naar hoe ziet de omgeving eruit op Maaiveldniveau? Moeten daar nog parkeerplaatsen zijn op het stationsniveau of op het Maaiveldniveau? Of zou je die, omdat de vervoersmobiliteiten allemaal aanwezig zijn op een andere manier oplossen? Ondergrond, dat zou natuurlijk ideaal het mooiste zijn, omdat dat bovengronds dan heel veel ruimte geeft voor voetgangers et cetera. Nou, dat hoef ik verder niet uit te leggen.

Maar dat kan op dit moment niet. Op dit moment is er geen alternatief voor de parkeerplaatsen bovengronds. Die kunnen dus nu niet verdwijnen en dat is nadrukkelijk wordt dat ook door bedrijven onder de aandacht gebracht. Het hotel heeft eigenlijk voor de functie die het heeft zelf op de eigen grond te weinig parkeerplaatsen. Het CBR heeft 35 duizend lesauto’s per jaar die daar komen. Dat zijn zeventigduizend vervoersbewegingen. U heeft daar vaak ook al vragen over gesteld. Daar moeten we ruimte aan geven. En ook de Halve Maan en het Winston Leisure Center maakt gebruik van de vele parkeerplaatsen op het openbaar gebied. Als er geen alternatief is, dan kunnen die parkeerplaatsen niet verdwijnen. En we hebben dat

gemeente te formuleren inderdaad met, dat gebeurt niet als er geen alternatief is gevonden. En ik begrijp heel goed dat ondernemers dat te weinig een waarborg vinden voor de continuïteit van bedrijfsvoering, om het dus abstract te zeggen, want dat laat heel veel ruimte. Laat ik dan nu heel duidelijk zijn dat ten aanzien van die ruimte, dat die parkeerplaatsen niet worden opgeheven als er niet een alternatief is wat door alle partijen daar wordt gedragen. En dan is creativiteit over wat voor alternatieven dat zijn en dat kan dus ook zo zijn dat dat alternatief niet gevonden gaan worden. Ten aanzien van de woningbouwprogrammering is het zo, ja, er zijn verschillende dingen over gezegd. En een vraag die me daar vooral is blijven hangen, is het voor alle doelgroepen? Nee. U heeft daar … PvdA vroeg dat. U heeft daar zelf in de woonvisie en in het addendum daarop een aantal uitspraken over gedaan. En het begint eigenlijk met het idee dat we hier vooral op zoek gaan naar doelgroepen die ook gebruik willen maken van die vervoersmobiliteiten die er zijn, het openbaar vervoer. En in combinatie en dat nader in te vullen, dan in combinatie met dat het een jong gebied is, in de zin van mogelijk dat er onderwijs komt en onderzoeksfaciliteiten. Dan gaan de gedachten al snel naar starters en studenten. En dan zijn er twee zaken te onderscheiden ten aanzien van de studenten.

We hebben inderdaad op de Polakweg voor tien jaar nu een afspraak gemaakt dat daar studentenwoningen mogen komen. En dan hebben we voor het Kesslerpark, zijn studio’s. En die zijn beschikbaar voor studenten, maar ook voor andere doelgroepen die graag in een studio willen wonen met de lage parkeernorm en graag bij het station willen wonen. En dat kan in principe iedereen zijn natuurlijk. Alleenstaanden, tweepersoonshuishoudens. Dat is wel de kern van het verhaal en de kern van het verhaal is dat het allemaal midden huur zal zijn, dus je zal hier, als het er al is, dan zullen het er niet veel zijn, maar luxe penthouses, daar is dit gebied, wordt daar niet op ingericht. De voorzitter: Ja, over de kern van het verhaal gesproken, u bent al behoorlijk lang aan het woord en ik begrijp ook dat er veel vragen zijn gesteld en dat dit een belangrijk onderwerp is om uitgebreid te behandelen. Maar ik zou u toch willen verzoeken om tot de kern te komen en tot een afronding, zodat we ook verder kunnen gaan met deze vergadering. Wethouder de heer Van de Laar: Ja, oké. Dan ga ik er inderdaad wat sneller doorheen. Het groene karakter. Het idee is om het gebied te vergroenen. Het idee is om daar het geld van de projectontwikkelaars voor te gebruiken om de binnentuinen openbaar te maken.

Daar zijn de bewoners en de bedrijven die daaromheen zijn heel erg enthousiast over, maar het moet groener worden dan het nu is. Vraag van GroenLinks. Er zijn nog geen … De ontwikkelaars willen eerst weten waar ze aan toe zijn en dan kunnen ze helemaal aan de slag met het klimaat adaptief bouwen. Er zijn wel al gedachten over, daar kunnen we naar. De geothermie ligt er naast. Kunnen we daar geen gebruik van maken om die gebouwen te verwarmen met de geothermie? Dan moet er een aparte put worden geslagen waarschijnlijk. Nou, zeer waarschijnlijk. Dat zijn allemaal behoorlijk flinke onderzoeken en grote investeringen, dus die moeten gedaan worden op het moment dat er een idee is wat mogelijk is daar, maar dat is dus zeker een rol. Dat ten aanzien van het groene karakter. Dan ga ik even snel door de verschillende onderwerpen heen. Ja, de mobiliteit … Nou, eigenlijk de hele verkeersdoorstroming. Dat is een onderwerp van de heer Keus. Natuurlijk, de heer Keus is in gesprek met NS en ProRail. En uit mijn gesprek met de heer Keus begrijp ik dat dat hele concrete gesprekken zijn. U weet dat er een handelingsperspectief, dat zijn allemaal abstracte woorden, maar de invulling daarvan, die is vrij concreet.

En er is nu ook een opdracht uitgezet bij Sweco om de Lange Kleiweg, dus tot en met Pasgeld, te bestuderen, hoe gaat die weg eruit zien? Wat is de visie daarop? Zodat er uiteindelijk wel een heel beeld ontstaat, hoe ziet de verkeerssituatie daar uit? Dan kijk ik naar de overige vragen die gesteld zijn. Wat ik nog wil noemen over maatregelen is de aandacht voor de fasering en het absorptievermogen. Toch nog belangrijk om dat te noemen. We zijn bezig met een programma stadsontwikkeling. En dat legt eigenlijk alle bouwontwikkelingen in Rijswijk bovenop elkaar van de hele stad integraal en daar komen dus allerlei knelpunten uit en

maatregelen uit het beleid die we daar gaan toepassen. En zo proberen wij wel een integraal beeld te krijgen over waar de stad staat en wat de stad aankan om zo min mogelijk overlast hebben eigenlijk van hoe wij de stad ontwikkelen. Nou, dat is een onderwerp waar u bij raad informatiebrief nog over geïnformeerd zal worden. En dan ben ik voor de meeste vragen er wel doorheen. Fiftyfifty wonen, werken, dat geldt voor de westzijde van de Plaspoelpolder. Maar voor het middengebied bijvoorbeeld, dat is ons bedrijvenreservaat. Daar mogen geen woningen komen en we hebben ook alle vastgoedeigenaren per brief op de hoogte gesteld dat daar geen woningen mogen komen. En als ze iets willen ontwikkelen, dat dat iets anders moet zijn. Ik zie de vragen Rijswijks Belang. Ik hoop dat ik die voor een groot deel beantwoord heb. Het eenrichtingsverkeer, dat was een idee wat voortkwam uit het gebied zelf en dat nemen we mee met die verkeersdoorstroming visie, waar ik het net over had. De heer El Majjaoui sprak nog over de verpaupering. Die moeten we zeker zien te voorkomen. En ik zie dat ik de rest van de vragen daar wel beantwoord heb, anders wordt het een tweede termijn. Dank u wel, voorzitter, voor de flexibiliteit. De voorzitter: We gaan snel door naar de tweede termijn.

Ik ga wel even iedereen langs, maar verzoeken om het zo kort mogelijk te houden en het te beperken tot mochten er nog aanvullende vragen zijn. De heer Sleddering. De heer Sleddering VVD: Dank voorzitter en dank aan de wethouder voor zijn betoog. Ik ben buitengewoon gerustgesteld met zijn opmerkingen over het parkeren. Ik denk dat we daar wel uitkomen. En verder zou ik toch wel nog eens willen vragen, ook aan mijn collega’s, wat een enorme mooie kans wij hier eigenlijk hebben. Als je kijkt naar de Plaspoelpolder brug bestaat dat eigenlijk uit twee delen. Je hebt dit deel aan de kans van het Kesslerpark en je hebt het andere deel. Het andere deel waar de loods is en waar al wat oude bedrijfjes, meer de bedrijvenkant. Daar kunnen ondernemers heel goed weg. Aan deze kant hebben we qua uitstraling, beginnend met TUI tot aan CBR tot aan de Lange Kleiweg helemaal af, alleen maar toporganisaties zitten en veel leegstand. Dat is toch waar we hiermee te maken hebben. Er wordt wel veel gedroomd in het verleden. We zijn nog een A locatie. We liggen langs het station. Nou, we hebben de afgelopen jaren daar niets van gemerkt, want er was leegstand en gebouwen zijn verwaarloosd. Nu hebben we een kans om met een zo’n onderwerp als het Kesslerpark in één keer een slag te slaan naar een push voor deze hele ontwikkeling en voor dit hele gebied. En daar ben ik erg enthousiast over.

Ik denk dat we een hele mooie kans hebben om de Plaspoelpolder ook een leven te geven in de toekomst. Een stukje kwaliteitsimpuls. En ja, de combinatie wonen en werken op een gepaste manier met een campus, dat kan hier heel goed passen. Echt, we hebben jarenlang gesproken over de Plaspoelpolder is een toplocatie, die is geweldig. Nou, want we hebben daar nooit iets van gemerkt, alleen maar leegstand en verloedering. En we hebben nu een kans om een groot deel daarvan een enorme impuls te geven. En dan kun je zeggen, ja, het is te vroeg of te laat. Ik zou zeggen, begin nou met het plan, dan kun je daar verder. Er komen nog allerlei plannen, deelplannen, er komt nog een bestemmingsplan, weet ik wat allemaal nog komt. Maar ga nou niet zeggen, nou, toch maar even afwachten tot de kantorenmarkt weer aantrekt. Kom op zeg, we wachten daar al tien jaar op. Het is gewoon nu handelen, nu schakelen, geen tijd te verliezen. Dank u, voorzitter. De voorzitter: Dan de heer Karremans. De heer Karremans WIJ: Nee, heb ik geen behoefte aan. Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Woudstra? De heer Veerman D66: Sorry, dat is de heer Veerman geworden voor de tweede termijn. Ja, gebeurt wel eens zo. Ik had nog een klein vraagje. Ik heb antwoorden van de wethouder al gehoord en ook de vraagstelling al

gehoord van een aantal van ons. Wat ik interessant vind, we hebben het aan de ene kant over vijftig procent wonen, vijftig procent bouwen. De kantorenmarkt is eigenlijk wel een beetje ingezakt. Er zijn heel veel kantoren waarbij leegstand plaatsvindt. Het hele gebied is een hele mooie kans. Maar kunnen we nou, we hebben parkeerproblemen, kunnen we nou niet kijken van hoe de gebouwen die leeg staan, of we daar ook niet kunnen kijken naar bijvoorbeeld zestig procent bouwen en veertig procent gebruiken voor kantoren? Of misschien nog anders. Die verhouding die wordt genoemd, hoe kunnen we die verhouding nou aanpassen? Ook mede gezien dat we misschien andere gebouwen waar woningbouw moet plaatsvinden minder hoog hoeven te bouwen bijvoorbeeld. Hoe kunnen we dat in het plan meenemen, dat we daar consensus in kunnen vinden? En dat we daar ook mobiliteit in de trekken? Want het is natuurlijk toch heel lastig, maar we hebben een heel mooi station, maar het is toch lastig om mensen met de trein te bewegen, lijkt het wel. Wat heel jammer dus, maar ja, het zij zo. De voorzitter: De heer Van der Meij nog een tweede termijn? De heer Van der Meij GBR: Ja voorzitter, dank u wel. Dank de wethouder voor de beantwoording in eerste termijn op onze vragen.

Ik heb hem heel duidelijk horen zeggen ten aanzien van het kostenverhaal dat we daarvoor een fase inbouwen, zo vertaal ik heb maar in mijn eigen woorden en ik hoop dat de wethouder dat kan bevestigen, dat we dat met elkaar nog gaan uitwerken in de vorm van een raadsvoorstel voordat we de fase ingaan van ambtelijke overeenkomsten en daarna het bestemmingsplan. Dus dat is nog echt een tussenstap die we met elkaar gaan maken, omdat ik ook begrijp dat de componenten voor het kostenverhaal nog in beweging zijn. Eenzelfde voorstel, voorzitter, dat heb ik de wethouder niet horen zeggen, maar daar wil ik toch nadrukkelijk voor pleiten, is dat we dat mobiliteitsperspectief zoals dat zo mooi nu met deel stellingen staat beschreven in het Kesslerparkverhaal, dat we dat ook een slag verder maken in aanloop naar anterieure overeenkomsten en bestemmingsplannen. Sowieso heb je dan nodig om mede je kostenverhaal te kunnen onderbouwen. Dat heeft de wethouder ook aangegeven. De ontwikkelende partijen gaan meebetalen aan een deel van de stationsontwikkeling.

En ik zou toch willen pleiten, zeker omdat onderzoeken nu al zijn gestart en de overleggen met de MRDH, verwijzend naar collega Keus, uw collega Keus, dat daar ook concrete afspraken zijn gemaakt om ook dat mobiliteitsplan een slag verder te maken en daar de raad apart nog over te informeren en een voorstel, zodat het kostenverhaal en het mobiliteitsplan uiteindelijk in aanloop naar de anterieure overeenkomsten bestemmingsplan, dus als het publiek rechterlijke formele trajecten in gaat, goed geborgd zijn met elkaar. Die toezegging wil ik hem graag horen uitspreken. En ten aanzien van de parkeerplaats heeft u ook heel duidelijk gezegd en ik zit even te worstelen of deze toestemming nu voldoende geborgd is of dat we het op een andere manier nog even moeten borgen. Dat de huidige parkeerplaatsen op Maaiveld pas weg gaan als alle partijen het eens zijn met het alternatief. Zo staat het niet in de stukken. Daar moeten we even met elkaar gaan kijken of we dat op een of andere manier in een raadsuitspraak moeten gaan borgen, omdat het op het niveau van een forum uitspraak, met alle respect, wellicht iets te mager is. Maar daar komen we in aanloop naar de raad wel uit denk ik. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: De heer Van der Veer, nog een tweede termijn? De heer Van der Veer PvdA: Gezien de tijd, nee dank u, voorzitter. De voorzitter: Hartelijk dank.

De heer Braam? Nee? De heer Braam BvR: Ik heb nog een paar kleine dingetjes. Eén, wat de heer Van der Meij net aangaf vind ik een hele goede suggestie om duidelijkheid te scheppen rondom dat parkeren. Eigenlijk zou ik haast zeggen van, laat dat woord maximum dan weghalen en daar een minimum voor vaststellen. Dan weet je in ieder geval

wat de ondergrens is en als te zijner tijd er gemuteerd moet worden, dan zijn we er als raad bij, dan neem ik aan dat de omgeving daar ook een akkoord in vindt. Blijf overeind staan dat het gebied echt in onze optiek problemen gaat opleveren. Kijk wat er gebeurt in de oude woonwijken. Dit wordt een nieuwe woonwijk. Die komt ‘s avonds helemaal vol te staan toch met auto’s van bewoners en bezoekers, laten we dat vooral ook niet vergeten. Maar dan moeten dus ook de bedrijven gewoon nog hun ruimte in kunnen vinden om auto’s van de bezoekers te kunnen laten parkeren. Dus ook dat levert nog best wel wat aandachtspunten op. Nou, de andere punten, ja, ik blijf overeind houden dat ondanks dat er best een positieve ontwikkeling is wat er gebeurt op de Shell-locatie, dat ik een aantal randactiviteiten niet plezierig vindt, ook al heeft de ‘…’ uit Amsterdam hele mooie brieven geschreven, ook hij weet dat in zijn eigen hotels in Amsterdam ook wel degelijk gewoon partjes van een dag gewoon lekker vast worden gehouden en dat de andere activiteiten in het hotel plaatsvinden omdat hij daar het liefst zou willen hebben. Maar goed, ik begrijp best dat hij daar niet vooruit wil komen. Dus de mix wonen en hotel vind ik een erg onlogische, zeker gelet op het feit dat we dus al een hotel ernaast hebben zitten die dus ook een aantal appartementen wil realiseren in zijn hotel. Dan even kijken, hoor.

Ja, toch ook, het is misschien te veel, het parkeren, maar ik wil ook nog wijzen op het ‘…’ Pauwhof. Kijk bij de Mondriaan. Daar zitten ook behoorlijk wat volwassen scholieren die daar actief zijn en gewoon hun auto daar gewoon in de wijk parkeren, wat voor problemen het daar jarenlang al geeft. Datzelfde geldt ook in Den Haag bij de Haagse hogeschool, dat daar ook inderdaad een grote overkill is en dat overdag heel veel geparkeerd wordt in de aanliggende wijken waar in ieder geval tot vier uur vrij geparkeerd, of zes uur zelfs, vrij geparkeerd mag worden. Dus die wijken lopen daar ook gewoon helemaal vol, ook omdat ja, die gaan natuurlijk er niet voor kiezen als ze een auto hebben om duur te parkeren in die garages daar. Daar wil ik het graag even bijhouden, voorzitter. De rest van de antwoorden neem ik mee terug naar de fractie en dan komen we in de raad daar uitgebreid op terug. Dus wat ons betreft uiteraard, maar dat zal voor de rest ook wel gelden, een bespreekstuk. De voorzitter: Ik zie dat de heer Van Enk weer terug is in de vergadering. Heeft hij nog iets in de tweede termijn? De heer Van Enk CDA: Ja, wat fijn dat ik jullie weer zie, want dat lukte eventjes helemaal niet. Maar ik had toch wel het eind van het betoog van de wethouder kunnen vernemen, dus wat dat betreft geen probleem. Ik heb alleen een paar collega’s gemist, ben ik bang.