Concept verslag forum Stad 16 januari 2024

Begrijp ik daaruit dat in het voorstel wat naar de raad gaat die twee bedragen dan worden geschrapt uit dit beheerplan? Want ze staan er gewoon in en daarmee zouden wij ook al een andere dekking hebben dan een greep in de algemene middelen, dan waar nu in wordt voorzien. Ik begrijp op zich de systematiek met betrekking tot nieuwe projecten en dat het areaal dan wellicht deels wordt vervangen en deels niet wordt vervangen. Maar waar ik meer naar op zoek ben is naar een doorkijk op de vraag: ja, wat kan dit nu eventueel betekenen voor Rijswijk? Regeren is vooruitzien. We weten dat deze projecten eraan zitten te komen. We hebben al beelden, omdat er allerlei ontwerpbestemmingsplannen liggen over hoe dat eruit gaat zien. Dus welke doorkijk heeft u nu eigenlijk naar wat dit voor het beheer zou kunnen gaan betekenen? Daar ben ik naar op zoek en niet hoe de systematiek werkt, van we hebben een projectbureau, dat doet een project en dan dragen we het over en de bekende schutting is: succes ermee. Dus hoe kijkt u er nu tegenaan? En hetzelfde geldt voor mijn vraag waar het ging over die probleemstraten en dat die niet in de vorige periode zijn gerealiseerd. Ja, ik snap heel goed dat er capaciteitsproblemen kunnen zijn. Ik snap dat er problemen kunnen zijn met aannemers. Noem het maar op allemaal.

Maar wat mijn vraag eigenlijk was: wat heeft u ervan geleerd voor het ambitieniveau van dit plan? Hoe realistisch is dit nu? Of zitten we hier over vier, vijf jaar weer en moeten we weer constateren, of niet weer constateren, moeten we constateren dat een heel aantal zaken niet is gerealiseerd. Tot zover, voorzitter. 16

Vastgesteld verslag Forum (naam) (datum)

De voorzitter: Dank. Kijk ik verder naar de PvdA. De heer Stuijfzand. De heer Stuijfzand: Dank u, voorzitter. Ik had nog een vraag openstaan met betrekking tot de plankaart. Hoe wordt ervoor gezorgd dat de plankaart zowel intern als op de website effectief wordt gebruikt om inwoners te informeren? De voorzitter: Ja, duidelijke vraag. Kijk ik verder. De heer van GroenLinks, de heer Mink. De heer Mink: Dank, voorzitter. Ik merk in de beantwoording van mijn vragen door de wethouder dat ik hem niet zozeer wil vragen om een waarzegger te zijn diep de toekomst in. Ik begrijp dat dat voor iedereen lastig is. Maar op kortere termijn doen we met name op projectniveau wel een aantal ingrepen in de stedelijke weginfrastructuur. We hebben ook een aantal beleidskeuzes gemaakt, bijvoorbeeld gebiedsontsluitingswegen op 30 kilometer per uur, er gebeurt van alles op het fietspad, nieuw voertuigtype, et cetera. Dat heeft in de komende jaarschijven zijn uitvoering, heeft ook zijn invloed en heeft ook zijn invloed op de structurele prestaties en beheerkosten. En ik zou het wel fijn vinden als het college daar op zijn minst toch een doorrekening kan gaan geven over wat wij dan in de komende jaren als raad te dekken hebben en ook om te kijken of het beleid dat we hebben vastgesteld ook in de praktijk doet, ook qua beheer, wat we ervan willen. Dank.

De voorzitter: Ik kijk verder naar de heer Zoghbi, Wij. Rijswijk. De heer Zoghbi: Bedankt voorzitter en bedankt wethouder voor de beantwoorde vragen. Nog een toevoeging op STOMP, waar u het net over had. Misschien ook wat mijn collega van het CDA aangeeft, we hebben dus beleid en we hebben uitvoering. U geeft nu aan: dit is geen beleid, dus dan heeft het geen nut om het daarin te benoemen. Maar er staat specifiek op pagina twaalf het hele plaatje van STOMP, met de nadruk op de fiets en de voetganger, waarin de auto daarin niet wordt meegenomen, waarin we niet zo kort geleden een motie hebben aangenomen waar in alle voorstellen ook gekeken wordt, of beter gekeken wordt naar de auto, omdat Rijswijk gewoon groeit en we best wel wat knelpunten hebben met de auto. Dus vandaar dat ik toch vraag waarom er dan specifiek dan weer wel de concentratie op de fiets en de voetganger is en niet op de auto? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Graag via de voorzitter. Kijk ik naar de heer Van Enk. De heer Van Enk: Dank u wel, voorzitter. De wethouder gaf in reactie op de VVD al aan dat hij niet van plan is om te gaan bezuinigen op dit plan. Dat ondersteun ik van harte. Ik denk dat bezuinigen, te veel bezuinigen op onderhoud, dat ons dat later gaat opbreken.

Maar ik had ook zelf gevraagd: kunt u in het raadsvoorstel of over twee weken niet alsnog in het college aanhangig maken om ook dat resterende tekort wat er nu in zit, om dat erbij te krijgen. Het moet ergens uit de lengte tot de breedte komen, maar ik denk dat we een wegenbeheerplan alleen kunnen vaststellen als de dekking daarvan volledig is. Niet alleen voor het komende jaar, maar ook de jaren daarop. En u heeft natuurlijk gelijk dat je in een kaderdebat nog wel over die jaren daarop kunt discussiëren, maar wij zijn als CDA bang, dat hebben we ook al in dat begrotingspad gezet, dat we komend jaar of dit lopende jaar opnieuw tegen tekorten aanlopen. De begroting was wat ons betreft al te optimistisch met die 2 miljoen overschot, gelet op de ervaringen van afgelopen jaren. En daarom zou ik de wethouder op het hart willen drukken: bespreek dit in het college en maak de dekking hiervan compleet, zodat we in ieder geval het onderhoud blijven doen naar behoren. En ik begrijp dat daar al het één en ander is bijgesteld. Dus dat is het minimum wat we moeten doen. De voorzitter: Dank. Kijk ik of de heer Wit door kan naar zijn tweede termijn? Ga uw gang, wethouder. 17

Vastgesteld verslag Forum (naam) (datum)

De heer Wit: Ja voorzitter, dank u wel. Ik begin even bij het CDA, on top of mind. Tekorten, de dekking compleet maken. Ja, zoals ik ook heel duidelijk heb aangegeven... Ik zou het liefst natuurlijk zeggen: de dekking die ik nu vraag is volledig, dit is de dekking die we nodig hebben, we gaan de komende jaren en zoals het lijstje wat er ook in staat, een miljoen extra of zes ton extra, die hebben we gewoon nodig. Daar vragen we nu akkoord voor en dat gaan we op die manier doen. Ik vind echt dat als je kijkt naar de financiële situatie van de gemeente hoe die momenteel is, dat je alle domeinen integraal moet gaan bekijken en moet gaan herijken op welke manier je het doet. Ik ben het met u eens. Ik wil niet bezuinigen op onderhoud, want ik zie ook de risico's die daarin zitten. Ik zie ook in dat als wij nu desinvesteringen doen in onderhoud, dat het ons op de langere termijn wellicht extra kosten gaat opleveren, want herstel is altijd duurder dan het bijhouden van. Maar tegelijkertijd vind ik dat als je integraal samen een afweging moet gaan maken over de kosten die wij gaan maken de komende jaren en de risico's die we zien, dat je daarmee ook deze beheerplannen onderdeel moet maken daarvan. Als ik nu die claim al doe, en dat geldt hetzelfde eigenlijk voor het groenbeheer, dan leg ik direct ook alweer een enorme druk.

Dus het wil niet zeggen dat ik daar niet voor ga in de besprekingen die we daarover gaan hebben richting het kaderdebat, de herijking die we hebben. Dan zal dat wel mijn uitgangspunt zijn om die op die manier wel te handhaven. Want nou ja, zoals ik al zei: onderhoud is belangrijk. Dat is ook wat onze inwoners ervaren in de stad. Als het op orde is, is het prettiger wonen. Dus al die argumenten en ook argumenten die u aanvoert, zal ik zeker meenemen richting de discussie die we daarover gaan hebben. Maar ik denk dat het … we hebben ook met de wethouder financiën afgesproken om het op deze manier nu te doen. 2024 hebben we vrijwel gedekt en voor de komende jaren moeten we echt een integrale discussie gaan voeren. Het ravijn jaar 2026-2027 zoals het er aankomt. We hebben nog geen idee hoe dat uit gaat pakken, maar dat is echt wel een zorg die ook bij mij leeft. En ja, wat mij betreft is onderhoud niet het gebeten kind daarin. Zeg ik dat goed? Weet ik eigenlijk niet. De heer Van Enk? Voorzitter? De voorzitter: De heer Van Enk. De heer Van Enk: Nog een laatste reactie, als het mag. Ik snap het en ik steun de wethouder daarin, maar de wethouder weet ook dat als we niet voorsorteren al op die keuze ook voor dit jaar, dit kalenderjaar, de tekorten die gaan ontstaan.

Dat we weten dat die tekorten in het sociaal domein gaan ontstaan, net zoals afgelopen jaren voortdurend is geweest, tegen alle wensen en verwachtingen in. Desnoods moeten we dat er in de raad nog een keer over hebben om dit plan daar te behandelen, maar dat wil ik daar nog een keer stipuleren. De voorzitter: De heer Wit, ga uw gang. De heer Wit: Dank u wel. De gebeten hond had het moeten zijn. Excuus. Ja, ik ben het met u eens. En die discussie gaan we ook zeker nog wel voeren, maar uiteindelijk is de afspraak die wij in het college nu gemaakt hebben dat er een integrale kadernota komt en een integrale afweging en dat geldt dus ook voor de dossiers waar ik verantwoordelijk voor ben. Wij., de vraag over … De voorzitter: Heel kort. Dat er een integrale kadernota komt, was al toegezegd of is een nieuwe toezegging? De heer Wit: Volgens mij is dat al toegezegd in de begrotingsbehandeling door de wethouder financiën. Dus dat is de toezegging die daar gemaakt. Daar ga ik verder niet aan aanvullen. De voorzitter: Nee, maar dan kan dit voor de moties- en toezeggingenlijst straks goed gecheckt worden. Laat ik het zo zeggen. Dank. 18

Vastgesteld verslag Forum (naam) (datum)

De heer Wit: Dank u wel, voorzitter. Wij., het STOMP-verhaal. Ja, het staat er inderdaad in, er staat inderdaad iets in over STOMP, want uiteindelijk is het wel onderdeel van functionaliteit en bereikbaarheid van onze stad. De motie is inderdaad ook ingediend om de privéauto een belangrijkere plek te geven. Nou, ik denk ook als je kijkt naar het beheerplan en wat er hier momenteel aan kosten opgenomen is, zul je zien dat een groot deel van het beheer heeft te maken met juist ook het beheer van plekken waar de auto, het gros van de kosten die we maken heeft te maken met het beheer van plekken waar de auto nog steeds een belangrijke rol speelt. Dus dat blijft echt wel onderdeel van … Kijk, ik wil ook af van het idee dat we, dan spring ik misschien een beetje in de stoel van mijn collega, maar STOMP betekent natuurlijk niet dat we de auto helemaal weghalen. STOMP is nog steeds als je kijkt naar beheer, betekent het ook gewoon, zeker over wegen in onze wijken, daar rijden fietsers en auto's op hetzelfde asfalt. Het beheer voor fietspaden en voor wegen ligt iets hoger nog dan voor auto's. Auto's rijden makkelijker over een straat heen dan fietsers, dus als je het hebt over fietsstraten is de kwaliteit van de bestrating meestal hoger. Maar het is echt niet zo dat we de auto hierin niet meenemen. GroenLinks.

De voorzitter: Wilde er iemand interrumperen of waar dit allemaal stuiptrekkingen? Nee, gaat u door wethouder. De heer Wit: Ja, GroenLinks stelde nog even de vraag over het tekort richting de toekomst kijken en hoe gaan we daar nu mee om? Ja natuurlijk inderdaad, ik ben geen waarzegger, maar we kunnen wel naar de toekomst kijken. We zijn wel bezig met het opstellen van een meerjareninvesteringsplanning, waar er op basis van die planningen op lange termijn ook wel een overzicht komt over wat daar dan aan onderhoud voor de komende jaren in zal zitten. Dus ik hoop dat ik u daarmee voldoende antwoord geef. Even kijken hoor. Dan moet ik eventjes naar mijn achtergrond. Want er was een vraag van de Partij van de Arbeid over de plankaart. Die ben ik even vergeten. Ja. Hoe wordt ervoor gezorgd dat de plannenkaarten zowel intern als via de website effectief worden gebruikt? Dat is de vraag die u bedoelt? Ja sorry, u heeft zoveel vragen ingediend en u heeft er een aantal overgelaten. Ja, dat moet echt in samenwerking met de afdeling communicatie worden uitgewerkt hoe we dat precies gaan doen. De kaarten die we ook in het Groenbeheerplan beschikbaar hebben op de website, die zullen gewoon beschikbaar zijn. Ja, er moet een goede link komen, we moeten ervoor zorgen dat het op een goede manier te vinden is. Maar uiteindelijk is dat in samenwerking met communicatie. Dan de VVD als laatste.

De meekoppelkansen. Het Akkertje zit momenteel al niet in deze financiële opsomming en dat geldt eigenlijk ook voor een aantal andere dingen, zoals bijvoorbeeld als je verder kijkt in het plan, het vervangen van verharding in het Willeminapark door halfverharding, nog een aantal dingen daarin. Dus het Akkertje zit in ieder geval niet in de middelen en die zou in 2025 moeten, maar ja, dat is een ambitie. Eén van de ambities die in het lijstje staan, die is voorlopig dus geschrapt. De voorzitter: De heer Oelen, VVD. De heer Oelen: Ja, dank voorzitter, dank wethouder. Maar dan probeer ik nog eventjes het te begrijpen. Want hoe telt het één en ander dan bij elkaar op en waar moeten we dan naar kijken wat er daadwerkelijk wordt uitgegeven en hoe moeten we dan de duiding geven aan het woord ambities? Ik bedoel, ik zie een heleboel dingen die ambities zijn. Dat hoeven we dan allemaal niet mee te stellen? De voorzitter: Wethouder. De heer Wit: Nou, ambities die hier momenteel instaan, dat geldt ook voor het Groenbeheerplan, dat zijn dingen die momenteel niet in de begroting op opgenomen zijn, dus die we ook niet gaan uitvoeren. Dat heeft te maken met klimaatadaptatie, er is geen extra budget voor, een aantal punten 19

Vastgesteld verslag Forum (naam) (datum)

… Nou ja, ik kan ze allemaal wel gaan opnoemen, maar in de risicoparagraaf ook bij hoofdstuk vijf staan. En tegelijkertijd investeringen die bijvoorbeeld, als we het hebben over het Akkertje, gaan over het ambitieniveau van een nieuwe inrichting van de kinderboerderij. Dat zijn dingen die we daar dan toch echt even uittrekken om ook de belangrijke dingen, onderhoud, het op orde houden en veilig houden van onze openbare ruimte, wel op een goede manier te kunnen doen. De voorzitter: De heer Oelen, vervolgvraag. De heer Oelen: Ja. Dus even kijkend naar pagina 24 en 25. Daar zijn allerlei ambities genoemd. Die zijn best wel wat ongelijksoortig, van het hanteren van investeringsboekpostnummer, een zevennummer om die aan te maken, die gaat dan ook niet door kennelijk, tot een tabel met hele concrete uitgaven voor allerlei projectambities. Hoe moet ik dit dan lezen? De voorzitter: Wethouder. De heer Wit: Ambities die op pagina 25 staan, zitten nu niet in de begroting, dus die gaat voorlopig niet door. Dat is wat ik u daarover kan vertellen. De voorzitter: Ik zie verhelderend geknik, ga verder. Ho, maar toch niet geheel verhelderend? De heer Oelen: Nee, maar dus op het moment dat u die ambities wilt realiseren, komt hij terug naar de raad? De voorzitter: Wethouder. De heer Wit: Tenzij de financiële situatie dusdanig beter wordt dat we die ruimte hebben.

Maar inderdaad, vooralsnog gaan we die niet doen. Mochten de raad besluiten om daar wel budget voor beschikbaar te stellen, ja dan met alle plezier, dan kunnen we kijken hoe we dat kunnen doen. Even kijken hoor. Het ambitieniveau van dit plan, heeft u ook een vraag over gesteld. Is het nu zo dat we als we dit plan, dat we dan uiteindelijk weer in de problemen komen? Nou, ik denk dat ook gezien hetgeen we geschrapt hebben, de ambities die we eruit gehaald hebben, is dit wat we momenteel en, ook qua probleemstraten staan en hoe het in de planning staat, schrijven wij geen onzin, laten we het zo zeggen. Ik heb het volste vertrouwen in dat dit haalbaar is. We hebben veel moeten inhalen inderdaad, de afgelopen jaren. Dat is ook redelijk gelukt. We zijn op orde en ik heb ook echt wel de insteek dat dit het plan is wat we echt kunnen waarmaken. Even kijken hoor. Waren er dan nog vragen door voor Rijswijk? Nou ja, doorkijken. We kijken wel degelijk, wat ik net ook al richting GroenLinks aangaf, we maken een meerjareninvesteringsplanning en we kijken wel degelijk vooruit naar de projecten die er gaan komen, maar die staan op dit moment gewoon niet in dit plan opgenomen. Voorzitter, ik geloof dat ik nu echt alle vragen beantwoord heb. Dank u wel. De voorzitter: Ik kijk rond. Ik zie dat er vanuit de raad geen vragen meer komen. Ik heb wel een vraag aan de raadsleden.

Als ik de discussie volg, dan denk ik dat er mensen zijn die mogelijk moties in willen dienen. Heb ik dat goed begrepen? En dat het daarmee een bespreekstuk wordt voor de raad? Ik zie geknik op rechts en geknik op links, geknik achterin. Hij gaat als bespreekstuk door naar de volgende raad. Dank aan uw inbreng.

10. Raadsvoorstel Groenbeheerplan 2024-2028 (RV23-102) De voorzitter: We gaan door naar tien. Ik had gezegd dat we van voorzitter gingen wisselen bij agendapunt tien, maar de nieuwe voorzitter doet nog eventjes een inbreng aan de andere kant in forum Samenleving. Dus ik stel voor dat we toch wel beginnen met tien en dan kijken we even 20

Vastgesteld verslag Forum (naam) (datum)

hoever we komen en anders doen we op het eind een korte schorsing aan het eind van termijn één. Ik zie daar geen problemen mee. Dan wil ik graag weten wie van de partijen door handopsteken aan het woord wil? Ik zie, dank u wel. Dan begin ik dit keer op links en dan skip ik inderdaad daarna D66, geen punt, om daar op het eind op terug te komen. De heer Van Dam. De heer Van Dam: Super, altijd mooi om de spits af te bijten. Ja, de inspreker die had het vandaag over groen en de visie van Rijswijk en zo, maar dat gedeelte van het verhaal laat ik in ieder geval nu voor de raad. Ik zou het heel even kort willen hebben vanuit Wij. Rijswijk over het financiële puntje. Want als je naar het plan kijkt, dan zien we dat er eigenlijk een soort van splitsing in het plan zit tussen 2024 en de jaren daarna. We beginnen met een investering van drie, nou bijna vier ton voor 2024 en daarna vanaf 2025 zien we dat het ongeveer de gemeente Rijswijk 1 miljoen gaat kosten. En van 2024 is er een creatieve manier gevonden om het te dekken. Het wordt namelijk gedekt vanuit de egaliseringsreserve riolering. Maar als we na 2024 gaan kijken, dan zien we dat we nog geen dekking hebben gevonden.

Ja, en dat vind ik toch wel een klein risico, dus mijn vraag is eigenlijk aan het college: waarom is er niet gekozen om alle jaren na 2025 nog mee te wachten en nu enkel 2024 vast te stellen? Vooral omdat we al hebben toegezegd in het afgelopen begrotingsdebat dat we in het kaderdebat, dus over enkele maanden, een reflectie gaan krijgen op de algemene stand van zaken als het gaat om de Rijswijkse financiën. En dat is ook wat hier wordt voorgesteld, maar toch gaan we beslissen om het wel te accorderen de komende jaren, vanaf 2025. Dus we stemmen straks met iets toe waarvan we eigenlijk nog niet weten wat de effecten daarvan zijn op de rest van de financiën van Rijswijk. Het gaat om een behoorlijk bedrag, 1 miljoen euro vanaf 2025 voor ’26, ’27 en ’28, dus waarom is die splitsing dan niet gemaakt? Dat is mijn eerste vraag. Dan mijn tweede vraag, die gaat over die egaliseringsreserve van de riolering. Ik kon niet helemaal terugvinden, en misschien heb ik gewoon niet goed genoeg gelezen, waar die egaliseringsreserve eigenlijk voor was. Waarom was het een reserve en waarvoor diende die eigenlijk? En dat zijn mijn twee vragen voor vanavond. De voorzitter: Dank voor uw inbreng. Ga ik door naar GroenLinks, geef ik het woord aan de heer Mink. De heer Mink: Dank, voorzitter. Rijswijk heeft een aantal unieke groene troeven, zeker hier in de Randstad.

Dus het is goed om te lezen in het stuk dat er naast de bekende natuurwaarden ook wordt uitgegaan naar de waarde van groen voor bijvoorbeeld sport, ontmoeting, ook het economische verdienvermogen van de stad, identiteit van buurten en dat een aantal beleidskeuzes ook op basis van objectieve data zijn gemaakt. Dus daar de complimenten voor. Tegelijkertijd toch een aantal vragen vanuit GroenLinks, een aantal zorgpunten ook. In feite gaat ook dit voorstel uit van eerst de basis op orde brengen en een aantal gewenste ambities in de toekomst. Als je kijkt, dan tellen die misschien financieel aardig op, maar in een aantal gevallen denk ik ook: het is klein bier waarmee we voor de stad ook veel kwaliteit kunnen toevoegen, bijvoorbeeld het planten van vaste planten om maar wat te noemen. Dank denk ik: nou, als je dat afzet op het geheel van de gemeentebegroting, waar hebben we het dan eigenlijk over met elkaar? Dus kunnen we daar toch nog, hoe ziet het college dit en hoe kunnen we toch nog naar die situatie komen om een aantal van die kleine plussen, die toch kwaliteit toevoegen, te bereiken? Ander punt is dat er natuurlijk een beperkt budget is voor de hele stad.

Als ik het zo zie, en als het niet zo is, hoor ik het ook graag, dan zetten we vooral in op de blockbusters, zoals ik ze noem, de grote, groene gebieden, Landgoederenzone, Wilhelminapark, de herinrichtingsprojecten, waar we natuurlijk vanaf nul een kwaliteitsstap kunnen zetten. En tegelijkertijd zeggen we wel dat een groot deel van de stad, of eigenlijk het grootste deel van de stad, beeldkwaliteitsniveau B heeft, maar als ik bijvoorbeeld bij mij in de Ministerbuurt rondloop, dan denk ik: nou ja, het is eerder D. En hoe gaan we daar dan structureel uitkomen op dat B-niveau, want dan vind ik het gat tussen wat we zien en het beeldkwaliteitsniveau dat we nu aanbieden van het 21

Vastgesteld verslag Forum (naam) (datum)

stadsonderhoud wel erg groot. Dus daar zit nog wel werk aan de winkel en hoe kijkt het college daartegenaan? We zien natuurlijk ook de gevolgen van hittestress, wateroverlast, onstuimigheid van het weer neemt toe. En juist daarom baart het schrappen van het haalbaarheidsonderzoek naar die stedelijke waterbuffers ons wel wat zorgen. Juist hebben we ze in de toekomst nodig om veel regenwater op te vangen, om ook in drogere perioden verkoeling te geven en natuurlijk de bodemvoorraad op orde te houden. Dus het zou een goede investering in de toekomst kunnen zijn om daar alsnog te komen, alhoewel het bedrag dat er gevraagd wordt natuurlijk qua aanlegkosten en beheer en onderhoud vrij aan de prijs is, maar misschien kopen we daarmee ook wel een besparing voor de toekomst. Dan de vraag naar schade en vervanging van bomen door droogte en storm. Nu zoals ik het interpreteer, staat alleen de geplande vervanging door werkzaamheden of inspectie begroot. Wij nemen aan dat die kosten dan ook gedekt worden vanuit het stuk, de hele exploitatie voor het groenbeheer, maar het aantal schadegevallen en de intensiteit ervan neemt ook toe. Dus daarbij ook de druk op het bestaande budget, want ook net als bij het vorige voorstel, er moet van alles vanuit bestaande structurele exploratiebudgetten.

Dus hoe ziet het college deze stelling of ontwikkeling en hoe gaan we daar in de toekomst verder mee om? Kunnen we daar ook al in de begroting de komende jaren op gaan anticiperen? Dan de vraag naar kwaliteit van bestekken. We willen daar een aantal doelen natuurlijk ook bereiken. Circulariteit, duurzaamheid, social return. Allemaal hele goede maatschappelijke doelen. Maar hoe kun je daar als raad meer inzicht in krijgen? Hoe zien we de effecten daarin? En ik stel ook de vraag omdat bijvoorbeeld uit het voorstel duidelijk wordt dat bijvoorbeeld de inzet van de Binnenbaan gaat afnemen in de toekomst, dat we dus meer moeten gaan leunen op de aannemers die ook natuurlijk personeelstekort hebben. Ja, rondom social return om investment, om die dure term te gebruiken. Zit daar dus in de toekomst misschien wel wat kwaliteitsverlies, dat zouden we wel jammer vinden. En ik geef ook toe dat het Rijswijkse college niet de hele arbeidsmarkt in de smiezen heeft. Maar wat kunnen we daarin doen? Welke mogelijkheden ziet het college op dat vlak? En ik heb nog een tweetal meer technisch vragen, maar ik stel voor dat ik die gewoon via de griffie afhandel, dus dat ze via de ambtelijke organisatie worden afgehandeld. Die zijn wat minder van politieke aard, zou ik zeggen. De voorzitter: Mag ik vragen hoe lang zijn ze? Want u kunt ze ook gewoon kort aangeven.

Dan heeft de wethouder en de rest alvast een beeld? Maar … De heer Mink: Nee. Ik geef het wel even mee, maar dat is echt puur op de uitvoering. De voorzitter: Dat kan prima. Ja. De heer Mink: Het zijn vrij korte vragen. Moet te doen zijn. Dank. De voorzitter: Ook dat mag. Aan u de keus. Ze zijn inderdaad in lengte van hoeveel minuten we daarover gaan doen, niet in lengte van hoeveel zinnen, stappen ze verder zijn. Ik geef het woord aan PvdA, de heer Stuijfzand. Maar fijn dat iedereen scherp is. De heer Stuijfzand: Dank u, voorzitter. En het college voor het Groenbeheerplan. We hebben met interesse kennisgenomen van dit plan en hierover hebben we al schriftelijke vragen gesteld, maar onze fractie vraagt speciale aandacht voor de volgende twee vragen. De spelregels voor het zelfbeheer en nieuwe initiatieven. De PvdA-fractie heeft signalen ontvangen dat deze spelregels niet bij alle Rijswijkse burgers bekend zijn. Dat het eigenlijk wel had willen weten, om participatie te bevorderen. Is het college hiervan op de hoogte en ziet het college hierin ruimte voor verbetering om toekomstige participatie van Rijswijkse bewoners verder te bevorderen? En vraag twee is de effectieve communicatiestrategie.

Hoe zal het op te stellen communicatieplan ervoor gaan zorgen dat de bewoners goed geïnformeerd zijn en zich betrokken voelen bij groenbeheerwerkzaamheden? Welke kanalen worden hiervoor ingezet en de PvdA-fractie krijgt signalen dat de Rijswijkse burger 22

Vastgesteld verslag Forum (naam) (datum)

zeer ontevreden is over de gemeentelijke communicatie van het groenbeheer en het groenbeheer toegankelijker zou moeten zijn voor de gemeenschap. Dank u voorzitter, voor de tijd, de gelegenheid en de aandacht. Dit was het voor de eerste termijn en we wachten de beantwoording van de wethouder met nieuwsgierigheid af. De voorzitter: Dank. Om meteen even wel verduidelijking te hebben, u had schriftelijke vragen ingediend op dit onderwerp, net als op het vorige onderwerp. U verwacht daar schriftelijk een reactie op? De heer Stuijfzand: Ja, maar er is nog wel een extra vraag. De voorzitter: Ja. En ik ga ervan uit dat u en GroenLinks dat beide verwachten voor de volgende raad? De heer Stuijfzand: Ja. De voorzitter: Klopt, dan is die vraag aan de wethouder in elk geval duidelijk. Kijk ik naar Rijswijks Belang, mevrouw Niesen. Mevrouw De Haan-Niesen: Dank u wel, voorzitter, voor het woord. Vorige week hebben wij de presentatie bijgewoond van het Groenbeheerplan. Die was erg duidelijk. We weten inmiddels wat moet en wat nodig is en de fractie van Rijswijks Belang ziet er geen heil in om te bezuinigen, zeker niet op groenbeheer, met inachtneming dat ook de verkeersveiligheid hier voorop staat, dus dat er geen onkruid de verkeersveiligheid gaat belemmeren. Ik heb een tweetal technische vragen en dat gaat ten eerste om de bladkorven.

In het plan is opgenomen dat de bladkorven, het zijn er 93, vervangen moeten worden voor de komende 20 jaar. Dat kost 100.000 euro. Dat is best een groot bedrag. Als je het uitsmeert over 20 jaar niet, maar volgens de fractie staan er nog ergens iets van 3500 PMD-containers op een veldje die wellicht ingezet kunnen worden als bladkorf. Ik heb gekeken wat een bladkorf kost en ik kom niet hoger dan 400 euro en dan hebben we het over een professionele bladkorf. Dus ik wil de wethouder vragen of er een onderzoek kan ingesteld worden om die PMD-containers eventueel in te zetten als bladkorf. We hebben er genoeg en volgens mij kun je daar heel Rijswijk mee vullen als het om bladkorven gaat. Daarnaast, ganzenpoep kwam ik tegen. Dat is ook zo'n hot item in Rijswijk als het zomer is. Vorig jaar regende het klachten op social media hierover dat het strandje erg vies was elke keer en nu lees ik dat dat dertig keer in seizoenen, dertig keer in de seizoenen schoongemaakt wordt. Is dat nieuw of was dit beleid er al en wat moet ik me daarbij voorstellen, dertig keer in de seizoenen de ganzenpoep die verwijderd wordt? Hoe moet ik dat zien? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk naar de heer Cupedo, Rijswijks Belang. Ga uw gang. De heer Cupedo: Dank u wel, voorzitter. Vorige week hebben mijn collega Ed Braam en ik de presentatie bijgewoond … De voorzitter: Sorry.

In mijn hoofd zei ik Beter voor Rijswijk, zei ik dat niet? Ik zei: de heer Cupedo. Hij gaat gewoon. Beter voor Rijswijk, de heer Cupedo. De heer Cupedo: We hebben de presentatie bijgewoond vorige week, nogmaals dank daarvoor. Onze fractie heeft toch nog een aantal vragen, opmerkingen. Het groen in onze gemeente moet weer verder op orde komen. Zo moet de gemeente zich inzetten voor het bijhouden van struiken, bomen en gras. Bovendien moeten ook andere openbare gebieden onderhouden blijven. Hierdoor wordt de leefbaarheid en het aanzicht sterk verbeterd. Beter voor Rijswijk wil nagaan of de gemeente Rijswijk mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt hiervoor kan inzetten. Onkruid tijdig weghalen bij 23

Vastgesteld verslag Forum (naam) (datum)

sloten in verband met veiligheid van dieren en kinderen. Graag zou Beter voor Rijswijk willen dat passende bomen, als deze geplaatst worden, rekening houden met de hoogte, breedte en omgeving en tijdig snoeien van bestaande bomen. Toegangswegen, zoals de Prinses Beatrixlaan, vergroenen, zodat het weer een mooi aanzicht geeft als je Rijswijk binnenrijdt. En nog beter, de Reuzenberenklauw en de Japanse Duizendknoop bestrijden. Wij krijgen echt nog regelmatig klachten hierover, dit is echt nog een puntje. En de herinrichting van het Kruisvaarderspark en de Hoekpolder en waar mogelijk meer bomen plaatsen die passen in de wijken en straten. Tot zover. De voorzitter: Dank. De heer Oelen van de VVD. De heer Oelen: Ja, dank voorzitter. Voorzitter, nu ben ik een beetje aan het einde. Dus het meeste is wel gezegd, wat er te zeggen valt. In ieder geval, ik heb het vorige week ook al gezegd, maar veel dank, ook via de wethouder, aan de ambtelijke organisatie voor de inzichtelijke presentatie. Dat was zeer behulpzaam voor het beoordelen van dit Groenbeheerplan. Ik heb op de inhoud dan ook niet zo heel veel vragen, maar ik wil toch wel, ja onderstrepen de zorgen die er zijn ten aanzien van de financiën en die ook door de heer Van Dam zijn verwoord. Enerzijds de greep, zoals ik het maar noem, uit de reserve nu van de riolering. Wat dat nu precies eigenlijk betekent.

En ook de zorg voor de komende jaren, waarbij ik waarschijnlijk de antwoorden van de wethouder al wel kan raden en dat zal ongeveer dezelfde beantwoording zijn als zonet. Maar goed, dus tot in de raad, zal ik dan maar zeggen. De voorzitter: Duidelijk. Het CDA, de heer Van Enk. De heer Van Enk: Ja, even aanvullend op wat er al allemaal gevraagd is. Het beeld doemt toch wel heel duidelijk op dat we zo langzamerhand alleen nog maar de keuze hebben tussen of gewoon een dekking voor alle voorstellen die er ook als alternatieven instonden in dit plan, ofwel een subsidieregeling gaan starten voor Rijswijkers om een fourwheeldrive aan te schaffen, met al dat onkruid op verhardingen et cetera. En ik denk dat het eerste verkieslijker is om verschillende redenen, is de wethouder dat met ons eens? De voorzitter: Dank. Kijk ik naar de ChristenUnie. Ja, de heer Stam. De heer Stam: Ja, dank u wel en ook dank voor het Groenbeheerplan. En in ons tienpuntenplan hadden wij onder andere staan dat we iedereen een ommetje in het groen gunnen en dat we graag iets willen doen aan hittestress. Dus dat komt volgens mij mooi samen in dit Groenbeheerplan. We hebben ook de ambities gelezen die helaas in het voorstel niet worden uitgevoerd. En dat vinden eigenlijk wel jammer, want dat vinden we wel verstandig beleid als het gaat ook inderdaad om het extreme weer, wat ook al genoemd werd door GroenLinks.

Met heftigere regenbuien, extreme droogte en ook de alarmsignalen die we krijgen op het gebied van biodiversiteit. En juist in een verstedelijkte omgeving als Rijswijk leidt natuurlijk die extreme hitte tot meer hittestress. In ieder geval lijkt ons die urban waterbuffer verstandig om daar onderzoek naar te starten. Dus waar wij benieuwd naar zijn, is of er extra ruimte is in die egaliseringsreserve riolering om dat onderzoek eventueel uit te financieren. Dus daar horen we graag meer over. En dan nog twee vragen over het onderhoud. Bij de kanttekeningen wordt genoemd dat de vervangingsopgave van Stedin en Dunea een risico is en dat scherp toezicht bij de werkzaamheden, dat dat vereist is. Wij zijn benieuwd als fractie of de wethouder iets meer kan zeggen over hoe het college van plan is om scherp toezicht te houden op de werkzaamheden en welke afspraken er worden gemaakt over mogelijke schade met Stedin en Dunea. En in lijn ook met wat BvR net opbracht over de afname van de inzet van de Binnenbaan en het aantal vrijwilligers nog twee vragen. Zijn er inderdaad concrete signalen dat het aantal vrijwilligers terug zal lopen en wat kunnen we daar eventueel aan doen? En ik sluit me aan bij 24

Vastgesteld verslag Forum (naam) (datum)

het punt van BvR om te kijken of we wellicht mensen met afstand tot de arbeidsmarkt kunnen inzetten voor het groenbeheer. Tot zover, dank u wel. De voorzitter: Dank. Dan kom ik nu bij de voorgestelde schorsing, waarna ik zelf nog de inbreng zal doen. Het is ongeveer tien minuten, krijg ik door van de andere kant. Dus u heeft even de tijd om uw handen te wassen, thee te halen, naar het toilet te gaan. En dan gaan we rond 21.40 uur verder en daarna de wethouder voor zijn eerste termijn. Voorzitter de heer Kaffa De voorzitter: Dames en heren, als u denkt: wat heeft de voorzitter zijn wilde haren verloren. Dat klopt helemaal. Wij zijn gewisseld. Nou, namens mij dan ook wederom weer welkom bij het vervolg forum Stad. Wij hebben op het agendapunt raadsvoorstel Groenbeheerplan nog één woordvoerder niet gehoord. Daarom zou ik ook graag bij deze het woord willen geven aan mevrouw Woudstra. Ga uw gang. Mevrouw Woudstra: Dank u wel. We hebben vooraf als D66, en ook dank voor het overnemen. We hebben vooraf als D66 Rijswijk schriftelijke vragen ingediend. Groenbeheer gaat ons aan het hart, dus dat waren er niet één, dat is een hele lijst. Ik zal het forum niet aandoen om dat allemaal te gaan herhalen. We horen graag voor de raad, ook ruim voor de raad zijnde volgende week, de beantwoording daarvan van de wethouder terug.

Ik zal even een aantal van onze hoofdpunten aanstippen en ook ingaan op wat collega's eerder hebben gezegd. Allereerst dank voor alle inzet. Ik zal dat nu alvast noemen. We zien echt dat groenbeheer in de gemeente heel veel aandacht heeft. Er waren ook veel mensen aanwezig bij het forum vanuit groenbeheer en we zien echt een ontwikkeling daarin. We zijn dan ook blij met dit stuk. Alleen is het nog niet altijd voor alle Rijswijkers zichtbaar en daarom vragen wij extra aandacht voor communicatie. We hebben daar ook een aantal vragen over gesteld. Maar wellicht kan de wethouder ook nu aangeven wat hij in de communicatie nog gaat verbeteren. We waren bijvoorbeeld wel erg blij om te zien dat er een kaart is die alle inwoners kunnen vinden die echt gedetailleerd is, met bomenpaspoort en alles erbij, zodat je real life kan volgen wat er met bomen gebeurt. We zijn blij dat de gemeente data op die manier gebruikt en zo gedetailleerd gebruikt.

Maar we vragen ons wel af of het nu, als we daar verdere stappen in willen zetten in die communicatie en het gebruik van die data en het beschikbaar maken voor inwoners, moet dat dan ook echt uit het budget van het groenbeheer? Zouden we daar niet ook andere opties voor kunnen doen uit het algemeen budget? Dus kan de wethouder aangeven waarom dat in dit budget hoort? Mede omdat ik wil aansluiten bij de eerder gestelde vragen over financiën en het feit dat er nog niet voldoende dekking is, dan moeten we ook kijken naar welke kosten we op welke plek terug laten komen, of we die ook goed terug laten komen en om de slimme keuzes daarin maken, zodat we ook bij het ontwikkelen van datasystemen de efficiënte keuzes maken en we niet iets ontwikkelen dat daarna niet past in de rest, zoals een website. Misschien is dat helemaal niet het geval, hoor ik graag van de wethouder. Of de website, mag ook maar hoeft niet. Verder sluit ik mij aan bij de andere gestelde vragen over communicatie, waar ik nog wil opmerken dat wij het belangrijk vinden dat de gemeente ook proactief reageert op vragen van inwoners. Er zijn ook inwoners met ideeën, die komen ook met ideeën. Die krijgen alleen niet heel veel reactie en dat ligt wellicht aan dat de organisatie daar nog niet helemaal mee behept is, er wordt ook wel naar Buurtkracht verwezen in plaats van direct antwoord gegeven.

Mensen worden ook nog net niet het hele stadhuis doorgestuurd, maar ze hebben niet de indruk dat als ze een groen idee hebben of eigenlijk gewoon een vraag: mag ik hier in mijn omgeving zelf ook wat aan beheer doen? Dat is, zouden wij zeggen, een hele mooie aanwijzing dat er mensen interesse in hebben om te helpen dat misschien ook ons kosten bespaard. Ik hoor graag of de wethouder daar ontwikkelingen in ziet en hoe dat verder gaat. Over de monitoring. De inspreker gaf het al kort aan. We hebben vorige keer 25

Vastgesteld verslag Forum (naam) (datum)

ook gevraagd naar monitoring. We weten dat het Groenbeheerplan in deze vaststelling er niet is om de hele monitoring van ons groen te doen, maar we willen er toch nog wel de aandacht op vestigen dat dit beheer uiteindelijk ook er is om bij te houden hoe het zit en dus ook wel invloed heeft op die monitoring. Zou de wethouder nog een keer kunnen aangeven wanneer we de monitoring van groen voor heel Rijswijk kunnen verwachten? Dat horen we graag. Evenals de monumentale bomen. Ook dat is geen beheer. Het heeft wel gevolgen voor beheer. En andere gemeenten hebben daar duidelijke verordeningen en aanwijzingen voor, die dan verwerkt moeten worden in het beheer. Dus we hopen dat als er straks een voorstel komt, dat niet ook het beheer in de weg zit. Tot slot, als ik even dubbelcheck. Er is een conceptkaart hier in het document gevoegd. Wat is de status van die kaart en wie besluit over de vaststelling ervan? Ook als wij straks besluiten om dit plan vast te stellen, blijft die kaart dan concept en wie gaat hem dan veranderen? En voor ons is dat met name ook van belang omdat die kaart ervan uitgaat, in elk geval ook gaat over natuurwaarden, maar ook over het Slagenlandschap en het TNO-terrein. En we hebben afspraken gemaakt in het coalitieakkoord en we vroegen ons af of die kaart er niet op vooruitloopt en of we daar niet nog een keer naar het beschermingsniveau moeten kijken.

En verder sluit ik aan bij gestelde vragen met één opmerking nog. We zagen ook dat de kosten van het zwerfvuil, daar wordt anders mee omgegaan, begrepen we uit de fijne en goede presentatie van vorige week. En dan vroegen we ons af: als die kosten van het zwerfvuil straks in het totaalplaatje zitten en niet meer apart op de begroting staan, hoe weten we dan of we meer zwerfvuil hebben, hoeveel kosten we kwijt zijn aan het weghalen van zwerfvuil. Want als er straks staat: een boom kost zoveel en dan moeten we daar eigenlijk ook lezen: inclusief het schoonhouden van het perkje rondom de boom. Is dat voor ons niet heel inzichtelijk en kunnen we ook stijgingen daarin niet zien. We vragen ons oprecht af of de kosten voor het verwijderen van zwerfvuil in het Groenbeheerplan zouden moeten zitten, of dat dat eigenlijk op een andere plek thuishoort. En we horen graag de reflectie van de wethouder daarover. Bedankt. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Woudstra. Dan kunnen we de eerste termijn voor de raad afsluiten. Dan geef ik graag het woord aan de wethouder. Ga uw gang. De heer Wit: Dank u wel, voorzitter. Groenbeheerplan. Dank in ieder geval aan de raad voor de vragen en ook voor de complimenten die er gekomen zijn, zowel voor het stuk maar ook voor de presentatie van vorige week.

Ik kon er helaas niet bij zijn, maar ik heb natuurlijk de presentatie van tevoren wel gezien en ik zal de complimenten doorgeven. Nou ja, de mensen die hem opgesteld hebben zitten in de zaal. Dus ze zijn ongetwijfeld wel aangekomen. Ik ben ook heel blij met de wijze waarop er gecommuniceerd is en hoe deze presentatie opgesteld is en ook hoe het hele Groenbeheerplan opgesteld is en zeker ook de wijze waarop we momenteel inzichtelijk hebben hoe het met onze data staat en wat we hebben en hoe we daarmee om kunnen gaan. Dus dat is een grote stap voorwaarts wat mij betreft en dat is echt een groot compliment richting de ambtelijke organisatie. Even kijken. Ik ga even het lijstje af. Wij. Rijswijk, financiën er is geen dekking richting 2025-2027. Nou ja, er is deels dekking en een deel ook niet. U geeft aan: ja, waarom hebben we dat niet gesplitst? Die vraag begreep ik niet helemaal. We hebben het juist wel gesplitst momenteel. We hebben gezegd: ja, we kunnen nu voor 2024, omdat dat actueel is, hebben we dekking gevonden en kunnen we dus de werkzaamheden uitvoeren. En nogmaals, zoals ik net ook bij het beheerplan Wegen heb gezegd: de integrale afweging moet echt plaatsvinden met alle domeinen en alle stukken die daaronder vallen en daar behoort ook het Groenbeheerplan onder.

Als u bij wijze zegt: ja, ik vind het zo belangrijk dat we dit wel op een goede manier doen en beheer is zo belangrijk, en onderhoud, dat het wel direct gedekt moet worden. Ja, dan staat het uw raad natuurlijk vrij om te zeggen: die dekking die er nu staat, die gaat van de algemene middelen en we gaan het wel doen. Dan kunt u dat amenderen. Dat is iets wat ik natuurlijk zou toejuichen, maar we hebben nou eenmaal afspraken gemaakt om echt te kijken naar alle domeinen. Want de financiële situatie, nou ik ga hem niet nog 26

Vastgesteld verslag Forum (naam) (datum)

een keer uitleggen. Ik denk dat het duidelijk genoeg is dat we daar zorgen over hebben voor de toekomst. De egalisatiereserve. Ja, dat is een heel technisch verhaal, dus daar ga ik toch echt eventjes nog even naar terug hoe dat nou precies in elkaar zit. Kijk, de egalisatiereserve riolering is een totaalbedrag van ik geloof 3,6 miljoen. Daar zit een spaardeel in, bedoeld voor toekomstige kapitaallasten van om en nabij de 2,2 miljoen en daar komen we niet aan. Het resterende deel is ongeveer 1,3 miljoen en dat is bedoeld voor werkzaamheden aan de riolering. Die werkzaamheden zijn in het verleden niet allemaal uitgevoerd, ook omdat het deels gewoon niet nodig was. Een deel van ons riool is gewoon in goede staat. En een klein deel daarvan willen voor het onderhoud van de watergangen inzetten, omdat het ook in directe relatie is met riolering. Voor eventuele calamiteiten of andere werkzaamheden blijft echt nog voldoende dekking over in deze reserve. We gaan in 2025 een nieuw GRP opstellen, Gemeentelijk RioleringsPlan. Dat is trouwens niet zozeer het gemeentelijk rioleringsplan, maar om programma riolering en water in het kader van de omgevingsvisie en daar zullen we deze voorziening opnieuw in bestemmen. Even kijken, GroenLinks. Horeca heb ik ook inderdaad van tevoren al wat vragen voor ontvangen. Dank daarvoor, want het maakt het op zich wel even makkelijker.

De voorzitter: De heer Oelen, u wilt interrumperen. Ga uw gang. De heer Oelen: Ja, dank u wel voorzitter. Maar dat meerjarenrioleringsplan, daar komt dan ook een financiële paragraaf bij. Hoe concreet is dat meerjarenrioleringsplan al en hoe relateert zich dat tot die drie ton die nu voor iets anders wordt bestemd met en creatieve geest met het water en alles moet ergens wegstromen. Dus ik snap die redeneringen allemaal wel. Maar komen we dan zo meteen bij dat meerjarenrioleringsplan opnieuw in de bezuinigingsproblemen? De heer Wit: Nee. Zoals ik net aangeef, er is voldoende ruimte binnen die reserve om dit op deze manier te doen. We gaan het ook niet structureel doen. Het is eenmalig waarin we dit doen voor 2024. Dan gaan we even naar de vragen van GroenLinks. Financiële heroverweging wordt voorgesteld om de hogere ambitie de komende periode niet meer uitvoeren. Dat klopt inderdaad. GroenLinks zou graag wat meer ruimte zien voor de ambities. Heel eerlijk, ik ook. Ik zou ze het liefst allemaal direct aan u voorleggen en een akkoord op krijgen. En u staat het natuurlijk ook vrij om te amenderen om ze alsnog door te laten gaan, maar ik heb daar momenteel gewoon geen financiële dekking voor gevonden en dan vind ik ook dat je eerlijk moet zijn en goed moet kijken naar wat momenteel de status is van onze financiële situatie en hoe we daarmee omgaan.

Ja nogmaals, als u daar geld voor beschikbaar wilt stellen voor in ieder geval die ambities, de kleine ambities, dan kan ik dat alleen maar toejuichen. Maar vooralsnog is de situatie even zoals het nu is. En dat geldt ook voor het haalbaarheidsonderzoek naar de urban waterbuffers. Ik kreeg daar ook nog een andere suggestie voor vanuit, zullen we even goed kijken, de ChristenUnie, die ik op zich wel interessant vind en we zullen ook wel even kijken of we daar iets mee kunnen of dat een mogelijkheid is om dat op die manier te doen. Maar we kunnen ook even kijken, dus wat ik net al aangaf dat we het nieuw op te stellen programma riolering en water in de omgevingsvisie, of we het daarin opnemen. Maar daar moeten we echt nog eventjes goed naar kijken, maar ik vind het een interessante suggestie. GroenLinks heeft het over het niet opgenomen schade vervanging van bomen door, nou ja allerlei, droogte noem maar op. In het nieuwe beheerplan, in dit plan wat er ligt, gaan we ervan uit dat we 620 bomen per jaar gaan vervangen. En dan gaat het niet, ongeacht of dit door droogte, ziekte of slechte kwaliteit komt. Dus het kan uit de schouw komen, maar het kan ook door droogte komen. Dus dat is het totale pakket. En dit doen we op basis van de ervaringscijfers van de afgelopen jaren, hebben we dat geëxtrapoleerd naar de komende jaren.

Stormschade echter is natuurlijk moeilijk in te schatten, zoals u zult begrijpen. Dus mochten er echt grote stormen komen en daar komen veel meer kosten uit, dan passen die niet binnen dat budget en daar zullen we dan in de eerste of tweede 27

Vastgesteld verslag Forum (naam) (datum)

halfjaarrapportage alsnog budget voor komen vragen. Dat is iets, ja dat is koffiedik kijken noem ik maar even. De werkzaamheden binnen het Groenbeheerplan staan uitgevraagd in bestekken, geeft u aan. Dat klopt. Circulariteit, duurzaamheid, social return on investments zijn daar belangrijke onderdelen van. Aannemers worden daadwerkelijk ook uitgedaagd om bij inschrijving goed na te denken over circulariteit, over hergebruik van hout bijvoorbeeld, bij de aanbesteding van het vellen van bomen heeft de winnende aannemer gescoord echt op het hergebruik, dus op hout, constructiehout, speelelementen, emballagehout, papierhout. En ook teruggave aan de omgeving. Dus takkenrillen of herdenkingsbanken. Dat soort dingen, die worden echt daadwerkelijk meegewogen in onze aanbesteding. Nou, als we het hebben over social return on investment en de inzet van de Binnenbaan, waar meerdere vragen over kwamen. De Binnenbaan, ook daar werken mensen met een al iets grotere afstand tot de arbeidsmarkt. Hoe zich dat in de toekomst, ja dat is de portefeuille van mijn collega Van Malsen, gaat ontwikkelen weet ik niet exact. Er is wel, het heeft als risico benoemd ook in het stuk. Mocht dat gebeuren dat het afschaalt, dan zal dat financiële consequenties hebben, want dan zullen we het bij een aanneming moeten neerleggen.

Tegelijkertijd vragen wij onze aannemers ook om goed te kijken naar de inzet van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en die zullen dan ook gebruik maken van de pool waarin wij zelf ook mensen uithalen. Dus dat is wat ik daar even over kan zeggen. Ja, de andere vragen, die ga ik schriftelijk op terugkomen. Even nog in het algemeen. De schriftelijke vragen, daar kom ik dan uiterlijk donderdag komende week op terug. Ik hoop dat dat voor iedereen voldoende is. Even kijken, bomen. Partij van de Arbeid, spelregels over zelfbeheer. Dat dat toch nog niet goed duidelijk is en ook voor de groeninitiatieven. Ja, we hebben dat natuurlijk vorig jaar vastgesteld, de groeninitiatieven. Daar is communicatie over geweest. Het zou best kunnen zijn dat dat nog niet bij iedereen goed geland is. Het communicatieplan, wat naar aanleiding van dit beheerplan wordt opgesteld, voorziet ook weer in uitgebreidere communicatie over het groeninitiatief en zelfbeheer. Zelfbeheer van groen is iets wat we toejuichen, maar wat tegelijkertijd ook wat we zien, niet altijd heel effectief is. Het is ook maar een heel klein deeltje van ons werk, van het werk en we zien toch ook wel dat het de eerste paar jaar wel goed gaat en daarna versloft het en dan moeten we het alsnog weer overnemen. Dus dat houden wij natuurlijk. Wij controleren ook of dat gebeurt en dat zullen we dat ook weer verder oppakken.

Maar communicatie daarover, ja dat is altijd, communicatie kan altijd beter, laten we het zo zeggen. Ik ga eventjes terug naar de vragen die u nog schriftelijk gesteld heeft. U heeft nog gevraagd over de evaluatie, leermomenten. Ja, die vragen die staan toch ook echt … Er is een heel hoofdstuk evaluatie opgenomen in het plan. Dus als u echt specifiek daar vragen over heeft, dan zou ik die graag nog op een later moment echt voor u willen beantwoorden, maar we hebben echt alle oude beheerplannen en groenplannen ook echt meegenomen in deze evaluatie. Even kijken. De effectieve communicatiestrategie. Ja, u geeft ook daar aan dat de Rijswijkse burger zeer ontevreden is over de gemeentelijke communicatie van het groenbeheer. Ja, dat herkennen we toch niet. We hebben de afgelopen jaren flinke stappen gezet ten aanzien van communicatie over groenbeheer. Nogmaals, communicatie kan altijd beter, maar we hebben echt minder meldingen gekregen over situaties waar het niet goed op orde is. De voorzitter: Mevrouw Woudstra, u wilt interrumperen? Ga uw gang. Mevrouw Woudstra: Ja, aangezien ik daar ook vragen over had, misschien kan ik die vraag dan wel verduidelijken. Wij merken ook dat het groenbeheer in het algemeen beter over gecommuniceerd wordt, met name het groenbeleid wat we doen.

Maar als mensen bellen met vragen, worden ze echt niet naar de goede plek gewezen en krijgen ze echt geen antwoorden. En waar dat aan ligt kunnen wij niet zien. Maar we hebben echt een lijstje punten die gewoon slecht en niet worden opgepakt, waar mensen meer dan tien keer over terug hebben gebeld. Dat is niet één iemand, dat zijn 28

Vastgesteld verslag Forum (naam) (datum)

meerdere mensen. We zien ook dat er in de algemene communicatie meer gebeurt, van krantenartikelen tot beter te vinden op de website, maar tussen die twee is echt nog een mismatch. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Woudstra. Mijnheer Wit, u mag reageren. De heer Wit: Ja, ik kan alleen maar zeggen dat wat ik aanneem van u, dat dat correct is. Dat u dat proefondervindelijk ook, dat dat eruit gekomen is dat meerdere mensen dat melden, dan zal dat zo zijn. Ik vind, dat zou niet moeten kunnen. We proberen altijd zo correct mogelijk te reageren. Nogmaals, verbetering is altijd mogelijk, maar ik neem uw zorg zeker mee. Even kijken, waar waren we gebleven? Rijswijks Belang, bladkorf vervangen door minicontainers. Ik denk niet dat dat een goed plan is om op die manier te gaan vervangen. Ze zijn A veel te klein om alle bladeren in kwijt te raken. Dan moeten we er heel veel gaan plaatsen overal. Bladkorven zijn een stuk groter. De bladkorven die we momenteel hebben, voldoen ook niet aan de Arbowetgeving. Daarom moeten ze ook vervangen worden. Ja, ik vind het een aardige suggestie, maar ik denk dat we echt als we professioneel willen werken, en dat willen we graag bij de werf, dat je ook met professionele bladkorven moet werken.

En ja, de inschatting die wij gemaakt hebben, de aanbestedingen die daarover gaan, daar zijn de kosten die daar uitkomen, of in ieder geval de offertes, die komen op dit bedrag en ik denk dat dat een marktconforme prijs is. Het strand, heeft u vragen over gesteld. U vraagt: ja, hoe zit dat dan? Wat is in de seizoenen? Nou, daar bedoelen we echt mee het zwemseizoen. Dus vanaf het begin van zeg april tot aan dat het echt slecht weer wordt, oktober. Dan maken wij dertig keer per jaar die stranden schoon. En dat doen we ook al. Dus buiten dat seizoen om doen we dat niet. Nou ja, dat heeft ook minder urgentie want ja, buiten het feit dat er ook veel minder ganzen zijn. Dus het is echt het zwemseizoen wat we daarmee bedoelen. Even kijken, Beter voor Rijswijk. Binnenbaan, nou die vraag heb ik net denk ik al beantwoord. Boom op de juiste plek. Ja, proberen we ook echt rekening te houden met de situatie. Dus we gaan niet op een plek waar een woning staat met zonnepanelen populieren plaatsen die in no time daar de schaduw overheen leggen. Dus we kijken echt wel naar de situatie. We kijken wel naar, we hebben een hele lijst met bomen die we daarvoor kunnen inzetten. We kijken echt wel locatiespecifiek naar welke bomen we daarvoor kunnen inzetten. U geeft aan: ga de entrees van Rijswijk beter maken, de Prinses Beatrixlaan noemt u geloof ik.

Er zijn meer locaties waar nog wel groen toegevoegd kan worden, maar we zitten ook met hele grote projecten die eraan komen, dus laten we ook alsjeblieft kijken naar de vervangingsopgave die we nu hebben. Nogmaals, 620 bomen vervangen per jaar. Dat is waar we nu even van uitgaan. En wat daarbij komt vanuit projecten, ja dat zal ook weer in die beheercyclus dan na een aantal jaar opgenomen moeten worden. VVD vraagt over de financiën. Ja, u heeft denk ik wel een redelijk goede inschatting gemaakt van het antwoord, want dat is niet zo anders dan wat ik net ook in het wegenbeheerplan heb aangegeven en wat ik net ook al zei richting de fractie van Wij. Rijswijk. Integrale afweging. Ik blijf daarbij. Ik vind dat ook de correcte manier om dat op die manier te doen, maar u begrijpt, wat ik net ook al gezegd heb: beheer en onderhoud gaat mij aan het hart en ik weet dat als we daar desinvesteringen doen, dat dat op de lange termijn meer geld gaat kosten en dat is ook echt één van de argumenten die ik zeer duidelijk in het college zal brengen. Het CDA vraagt: bent u het … Ik kan eigenlijk wel zeggen: ja, daar ben ik het mee eens. Ik ga natuurlijk niet de subsidie of vooral de drives steunen, überhaupt een subsidie voor gemotoriseerd verkeer niet. Maar het feit is wel dat, ja er zijn uitdagingen in de openbare ruimte.

Die uitdagingen hebben ook te maken met het beheer van groen op verhardingen, maar ook met groen in het algemeen. Ik denk niet dat wij in Rijswijk op dit moment of in de komende tijd in een situatie terechtkomen dat we dat soort middelen nodig hebben om ons voort te bewegen. Dus. ChristenUnie. Ambities eruit, dat het jammer is. Ja, dat ben ik wel met u eens natuurlijk dat het jammer is. Ik heb net ook al aangegeven: het staat u vrij om daar nog een motie of een amendement op in te dienen als u het wel wilt. Maar klimaatadaptief, klimaatadaptatie, onderdeel daarvan, delen 29

Vastgesteld verslag Forum (naam) (datum)

daarvan worden natuurlijk wel in de projecten nog steeds meegenomen. Als je kijkt naar de Lindelaan, waar we infiltratieriolen gaan aanbrengen. Het vergroenen van boomspiegels wordt nog gewoon bij nieuwe projecten meegenomen. Rembrandtkade worden ook klimaatadaptieve maatregelen genomen. Dus het is niet zozeer dat we niets doen. We hebben ook nog steeds het RAAK vastgesteld. Dat wordt ook gewoon uitgevoerd conform het stuk. Dus het is niet nul, alleen het lijstje wat u hier in ziet, dat is dan even helaas. De waterbuffer heb ik het net al over gehad. Ja, toezicht op de werkzaamheden. Ja, we zien het inderdaad. Het jammere is, we zien niet direct het effect. We proberen echt heel goed toezicht te houden, want we weten de werkzaamheden die er aankomen en het probleem is dat we meestal pas na een jaar of drie, vier, soms wel vijf zien dat er schade aan een boom toch is ontstaan en probeer dan op dat moment dan nog maar eens met terugwerkende kracht dat te voorkomen of het verhalen op de betreffende aannemer. Natuurlijk, ik wil niet zeggen dat we dat niet proberen … De voorzitter: Mijnheer Van Dam, u wilt interrumperen? Ga uw gang. De heer Van Dam: Ja, excuus voor het binnenvallen midden in uw zin. Maar het ging over het stukje wat u daarvoor zei, de reactie op de ChristenUnie over klimaatadaptief bouwen.

Projecten gaan nog wel door, maar bij het beheersplan dus niet of tijdelijk niet. We hebben tijdens het vaststellen van het Klimaatbeheersplan een aantal doelen gesteld als Rijswijk volgens mij, als ik het goed herinner. Weten we eigenlijk ook wat de impact is van wat we dus nu niet gaan doen op dat Klimaatbeheersplan? Dat lijkt me toch wel een redelijk groot onderdeel van het Klimaatbeheersplan wat we bij het beheer nu achterlaten eigenlijk. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam. Mijnheer Wit, ga uw gang. De heer Wit: Ja, dank u wel voorzitter. Nou ja, klimaatadaptatie zoals in het beheerplan of zoals in het RAAK staat opgenomen, blijven we gewoon uitvoeren. Alleen, we moeten nu gewoon keuzes maken in de wijze waarop we beheren. Want het is een beheerplan en dan kan het zijn dat we dus zeggen: we gaan bepaalde plekken wat minder, in het kader van biodiversiteit bijvoorbeeld, ook wat minder bomen plaatsen. Dus dat zijn wel, dat zijn kleine dingen. Het is niet zo dat dat echt een enorme impact heeft op de samenleving direct. We blijven ook gewoon de bomen planten, conform de afspraken die we daarover hebben. Exact om nu kengetallen te geven wat dat voor effect gaat hebben. Nee, dat weet ik niet. Maar nogmaals, het RAAK is voor mijn portefeuille net zo belangrijk als dit stuk.

Dus ik blijf daar ook gewoon voor vechten om dat op een goede manier binnen de projecten te kunnen uitvoeren. Even kijken hoor. Nou ja, ik ga even terug weer op het toezicht, want ik werd even onderbroken. Ja nogmaals, het is lastig. We proberen het wel, we proberen ook op het moment dat we steeds actiever, proactiever, voordat een aannemer start te vragen: hoe ga je hier dan mee om? En in de bestekken worden daar natuurlijk ook wel … Nou ja, we hebben niet echt bestekken, als Stedin de grond in gaat, dan doen ze dat gewoon. Maar dan betekent het wel dat er gecommuniceerd wordt over de wijze waarop. Bijvoorbeeld afsluitingen, daar kun je ook in opnemen hoe je omgaat met het groen. Het is alleen heel lastig om tegen te houden dat als een boomwortel over een gasleiding heen ligt, dat ze hem niet toch weghalen. En het effect zien we gewoon niet direct, dat is een aantal jaar later. Ja. D66, even kijken hoor. Ik pak even de lijst erbij, want het was nogal een lijst. Sorry? Ja, dat klopt. Vijf vragen. Ik probeer daar antwoord op te geven. U heeft vragen gesteld over de kaarten of dat niet betaald kan worden uit bijvoorbeeld kosten voor website en communicatie. Die kaarten, daar zit een hele grote database achter. En die database, die moet op orde gehouden worden. Dus op het moment dat wij communicatie daar dingen in laten doen.

U bedoelt waarschijnlijk ook niet echt de inhoud, maar op het moment dat wij … beheer van die kaarten ligt bij groenbeheer. Dat hoort ook bij beheer te liggen, want dat is inhoudelijk en het gaat over de stappen die wij zetten en de werkzaamheden die we uitvoeren. En op het moment dat dan 30

Vastgesteld verslag Forum (naam) (datum)

de koppeling gemaakt wordt, dan zal er natuurlijk met communicatie gekeken worden op welke manier we dat gaan doen. Maar ik zou het onverstandig vinden om kosten die te maken hebben met de kaarten, weg te trekken bij groenbeheer omdat daar de kennis er ook van is. Als het aankomt op hoe ga je dat op de website nu op een goede manier presenteren, dan zouden we daar in de communicatiestrategie nog zeker wel naar kunnen kijken hoe we dat effectiever doen. Maar vooralsnog is de kaart vindbaar, is misschien niet altijd even goed vindbaar. Daar zitten echt nog wel stappen in die we moeten zetten. Maar hij is vindbaar en hij is ook goed leesbaar. Dus ik denk dat dat momenteel al enorme winst is ten opzichte van wat we in het verleden hadden. Proactief reageren … Ja, ik denk dat ik die vraag al enigszins beantwoord heb, over Stadskracht en over initiatieven die op de verkeerde plek terechtkomen of die niet goed beantwoord worden. Blijft het Groene Idee natuurlijk wel, is een aparte plek waar je je daarvoor kan aanmelden. Als het via Stadskracht binnenkomt dan, en dan doe ik eventjes dan die inschatting maak ik zelf even, zou het moeten zijn dat ze verwijzen naar het Groene Idee, dat het op de goede plek terechtkomt. Als dat niet zo is, en die signalen die geeft u aan, dan zullen we daar zeker eventjes naar moeten kijken.