Concept-verslag Forum Stad 15 juni 2023

En ieder erfpachtcontract wat wordt afgesloten, daar wordt op het moment van de handtekening actuele marktrente genomen, en daar zit de indexatie in. Die indexatie zit hem niet in die één of twee procent, die gaat er dan gewoon vanaf. Marktrente gaat die één of twee procent eraf. En dan blijft dat voor tien jaar gewoon hetzelfde, na tien jaar wordt dat herzien. Eens even kijken. PvdA geeft een hele mooie samenvatting van het voorstel, waarbij ook die overzichtelijkheid wordt gepresenteerd en ook het effect op de begroting. En GroenLinks heeft een aantal vragen gesteld waar ik al deels een antwoord op heb gegeven. Ik kan helaas nu geen voorbeelden geven van gemeenten, maar ik kan wel even navragen of ik dat u nog kan toezenden, schriftelijk.

De voorzitter: Is er behoefte aan een tweede termijn? Ik hoorde wel wat kritische geluiden, maar mag het als akkoordstuk naar de raad of moet het als bespreekstuk? Als het gaat om … Als u het debat nog wil voeren in de raad, dan gaat het als bespreekstuk. En anders stel ik voor om het als akkoordstuk te laten gaan, met eventueel aantekening dat men tegenstemt. De heer Oelen (VVD): Dat prima. Ik hoef er niet meer over te praten, maar we gaan wel tegenstemmen. De voorzitter: Ja, dat is helder. Het gaat dus als akkoordstuk naar de raad, met de aantekening dat een aantal fracties, en die zullen dat op dat moment wel aangeven, tegenstemmen. Dank. 11. Raadsvoorstel vaststelling bestemmingsplan Godfried Bomansstraat (RB 23 046) De voorzitter: Dan sluiten wij agendapunt 10 af, en dan gaan wij door naar agendapunt 11. En dat is het raadsvoorstel vaststelling bestemmingsplan Godfried Bomansstraat. En dan begin ik achteraan, bij de fractie van D66. Mevrouw Van der Weij (D66): Dank u wel, voorzitter. Mooi om te zien hoe de Godfried Bomansstraat wordt opgeknapt, hoe er mooie woningen komen. Het plan ziet er goed uit. En ook heel goed om te zien dat er ruimte wordt gehouden voor groen, in verband met hittestress en waterberging. We begrijpen ook dat parkeren hier geen probleem is uit de stukken, en ook eerder al uit ervaring.

En we zijn ook blij dat er een fietsberging en scootmobielplekken komen. We zijn nog wel bezorgd over de zorgen die ook bewoners hebben geuit, over het halen en brengen van verkeer rondom de school. We vroegen ons eigenlijk af: is er nagedacht over het creëeren of uitbreiden van de schoolzone, waarbij een nog veiligere situatie ontstaat voor de kinderen van school, als ook voor de omwonden die daar ook wel specifiek zorgen over uiten? Dank u wel. Is het inbreng voor eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel. De heer Weterings, behoefte? De heer Weterings (RB): Voorzitter, dank u wel. In het voorstel begint u eigenlijk met inleiding dat de Godfried Bomansstraat was voorheen de plaats van de Wethouder Brederode-school. Na verhuizing van de nieuwe school naar de Goededorplaan kwam het pas leeg te staan. En het schoolgebouw is inmiddels gesloopt. Volgens mij heeft nog een hele termijn een Stichting ingezeten met allerlei activiteiten. Dat mis ik wel in het voorstel. Er wordt helemaal niet over gepraat. Dat vind ik wel bijzonder. Een hele lege ruimte van de school naar de sloop, hebben echt activiteiten plaatsgevonden. Kan de heer El Majjaoui wel beamen. Voorzitter, verder wordt er gepraat over 34 appartementen. Het hele participatietraject is best wel hobbelig verlopen, want eerst zouden dat eengezinswoningen worden.

En uiteindelijk tweelaags, drielaags, vierlaags, allerlei varianten zijn voorbijgekomen. De participatie verdient eigenlijk toch wel geen voldoende. Is onder de maat met de buurt geparticipeerd. Elke keer als er weer een bijeenkomst was, die er wel vaker zijn geweest, werden nieuwe plannen gepresenteerd. Dus dat zorgt voor heel veel verwarring. Waar wij ons zorgen om maken is: er wordt er in het plan gesproken over ontmoetingsplekken buiten het gebouw. Alleen de afgelopen maanden werd de buurt geteisterd door hangjongeren met hangplekken. Dat de politie regelmatig moet ingrijpen, zelfs de ME moest eraan te pas komen. Dus om wat voor voort hangplekken, of sorry, ontmoetingsplekken moeten wij dan denken? Is dat voor iedereen toegankelijk, is dat alleen voor flatbewoners? Genodigden? Hoe gaat u garanderen dat die ontmoetingsplekken geen hangjongerenplekken worden waar de buurt al ontzettend veel last van heeft? Ik kan u daar eventueel nog wel handtekeningen overhandigen, dat daar pas nog een petitie is geweest tegen de hangjongeren. Groot probleem. Er wordt ook aangegeven, mijn buurvrouw van D66 gaf het ook al aan, over de veiligheid van de school en dat de wens is om geen extra parkeerplaatsen daar te creëren, omdat ze bang zijn voor de overlast van het halen en brengen-verkeer van de school. Van de ouders van de school.

Als ik ga beredeneren, sowieso moeten er kinderen worden gebracht. Verplaats je het probleem niet naar de rest van de wijk? Krijg je geen auto's die dubbel gaan staan in andere straten? Van Mooklaan, Albert

Schweitzerlaan, noem maar op. Want de kinderen moeten gebracht worden. En voorheen kon dat voor de school. Of als je iets gaat bouwen en je gaat er geen parkeerplaatsen neerzetten, rechtsom linksom, kinderen worden gebracht. Waar worden die kinderen dan afgezet? Is daarover nagedacht? Ondanks het wel een wens is hoor, van hé, we willen uitkijken voordat we overlast krijgen. Maar is erover nagedacht dat het niet het probleem verplaatst? Voorzitter, even kijken. Ja, goed. Ik denk dat mijn buurman Denny Van Dam van Wij ook nog een toelichting kan geven, want wij hebben pas nog een aantal bewoners bezocht in de wijk. Maar dit was hem eventjes voor mijn eerste termijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Dam. De heer Van Dam (WIJ.): Dat is een mooi bruggetje. Dus bedankt. Ik wil toch even beginnen inderdaad met het participatieproces, waar mijn collega al net mee begon. Want we hebben inderdaad met zijn tweeën daar volgens mij twee keer gestaan, met de buurtbewoners. En wat toch mijn verbazing schetste, zijn de plannen die zijn bedacht en mee is geparticipeerd, en wat er dan daadwerkelijk is gerealiseerd. Want in de brochure van Welzijn Rijswijk die is uitgebracht naar aanleiding van een participatieproces, staan echt hele mooie plannen met een heel mooi plattegrondje erbij.

Er zijn Mikadospeelpleinen, en een jeu de boulesbaan, en bankjes, en zelfs een hardlooproute zijn daarop te zien. En als je dan op het veldje zelf staat dan zijn er twee hele kleine goaltjes te zien, en een moestuin die niet meer als moestuin te herkennen is. Dus dat is toch wel jammer. En ik vraag me af hoe je komt van een mooie brochure naar de uitvoering van dat participatiebeleid. Dus ik zou daar graag een toelichting op willen. Dan valt in het stuk te lezen dat wordt afgezien van de formele inspraakprocedure, op basis van het voorbestemmingsplan. En dat zou dan zijn omdat we een participatieproject hebben gedaan op dit project. Kan de wethouder dan misschien deze keuze toelichten en of bewoners in dit participatietraject hetzelfde soort kans hebben gehad als ze zouden hebben bij zo'n formele inspraakprocedure? Dus wat is eigenlijk het verschil tussen die twee en waarom is deze afwijking gemaakt? Ook wordt er geen exploitatieplan opgesteld. Want er zijn anterieure overeenkomsten gesloten met Rijswijk Wonen. Wij zien wel redelijk wat eisen rondom de leefbaarheid. D66 noemde het zelf ook al. Met mooie ontmoetingsplekken en groen. En die worden normaal in de in de sociale invulling van dat gebied worden ze beschreven. Die worden dan in het eisenpakket vastgesteld, of locatie eisen. Dat wat onderdeel is van het exploitatieplan.

Nu dat er niet is, vraag me af of die dan wel zijn opgenomen in anterieure overeenkomst, en zo ja, zouden we die overeenkomst dan ook kunnen toevoegen aan de stukken? Verder krijgen we van bewoners te horen dat de plannen voor dit complex, en Mark zei het al, in de jaren flink zijn gewijzigd. Ik ga niet . Maar het heeft allemaal vormen aangenomen. Van mooie rijtjeshuizen, en nu is het toch een toren van drie appartementen, en nu vier. Hoe is dat gecommuniceerd naar de wijk en hoe is het zo gekomen dat die de plannen zo de hele tijd zijn gewijzigd? Dan kreeg ik nog een laatste vraag over de schaduwwerking. Enkele bewoners die maken zich toch wat zorgen over, omdat het nu vier hoog is, over de schaduwwerking, vooral op de flat die ertegenover staat. Vooral op de eerste verdieping. Kunt u ze geruststellen dat die in ieder geval daar niet zo heel veel last van kunnen krijgen? En daarbij laat ik mijn eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel. De heer Cupedo. De heer Cupedo (BvR): Dank u wel, voorzitter. We hebben met interesse het raadsvoorstel gelezen en wij vinden het er goed uitzien. Wel zijn wij nog benieuwd naar wat D66 ook zei, de haal- en breng-service voor de scholen, het parkeerbeleid. En dat was het even voor de eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Enk. De heer Van Enk (CDA): Dank u wel, voorzitter.

Wat betreft de zienswijze staat in het raadsvoorstel dat er één zienswijze is ingediend. Ontvankelijk en niet gegrond. Maar als je naar die zienswijze kijkt, dan mogen we vanwege de privacy geen namen meer zien, wie dat heeft ingediend. Rare wet, net als die wet open overheid, zoals minister Kuipers heeft gezegd. Ik snap dat helemaal. Maar zonder gekheid, er staat boven dat die

namens de bewoners van Petronella Voutestraat is ingediend, namens een heleboel huisnummers, bewoners. Is dat dan niet juist? Heeft de gemeente dat anders geïnterpreteerd? Is het toch één iemand geweest? Hoe moet ik dit begrijpen? Dus in het raadsvoorstel staat dus één zienswijze, en wat er achter de stukken zit, is een zeer lijvig verhaal, een complete set aan zienswijze die er ook niet om liegt. En die ingediend is, staat erboven, namens een aantal bewoners. Dat vind ik nogal wat anders. En als ik dan alleen al de enorme misverstanden zie aan het begin, zoals die beschreven worden. Dat men dacht inspraak te hebben over een tijdelijke invulling en dat het plan al helemaal rond was. Wat dus niet geval was achteraf. Ja, dan zou ik daar toch echt wel een nadere toelichting op willen van het college. Zeker ook gelet op wat mijn voorgangers hier naar voren hebben gebracht uit hun gesprekken met bewoners. Tweede vraag is: er wordt hier gekozen voor sociale woningbouw door het college. Wat voegt dat toe aan de differentiatie binnen deze wijk? Wat is op dit moment de verhouding tussen sociale woningbouw en vrije sector in die wijk? En tot slot de grondkosten.

Wat is de vierkante meterprijs waarvoor de grond nu wordt verkocht aan Rijswijk Wonen? En wat zou deze grond in de markt opbrengen als je daar bijvoorbeeld vrijesectorwoningen zou laten bouwen? Met andere woorden: wat is het verschil en wat leveren we daar als gemeente financieel dragen we daar dus aan bij? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Fractie van de VVD. Nee. De heer El Majjaoui. De heer El Majjaoui (PG&R): Dank u voorzitter voor het woord. Zal ik bij het positieve bericht, tenminste, mededeling beginnen. Uiteindelijk komt dit van de grond. Want inderdaad, wat de heer Mark Weterings zei, dat daar ook … Toen ik vrijwilliger was bij Stichting waren we daar tijdelijk gehuisvest, om inderdaad onze activiteiten te kunnen ontplooien. En toentertijd was er sprake van dat er veertien eengezinswoningen kwamen. Daarna waren de plannen weer gewijzigd, toen werd het een groengebied, dus een plantsoen. Toen is dat weer gewijzigd, en toen is dat verpauperd. Daar hebben we ook X aantal vragen gesteld over de verpaupering en over de leefbaarheid. Nou, uiteindelijk is dat nu goed omgetoverd tot een raadsvoorstel, uiteindelijk komt daar een flat. De vragen die ik heb met betrekking tot parkeren. Dus er komt een flatgebouw zonder parkeergelegenheid, en er wordt ook aangegeven dat er 33 procent jongeren tot dertig per jaar daar komen huisvesten.

Maar in mijn belevenis is dat juist de doelgroep die een hoog autobezit heeft. Hoe gaan we dat vormgeven? Want de wijk is ook kwetsbaar, qua paarkeerdrukte. En wordt steeds kwetsbaarder. Hoe gaan we hier invulling aan geven? Om het leefbaar te houden voor wat betreft parkeeroverlast. En de tweede vraag is: waarom is niet gekozen voor 55+ woningen, om dan de mensen … Want het gebied, of de wijk, die vergrijst. En er zijn heel veel ouderen. Weduwen die alleen wonen in een hele grote eengezinswoning. En die zijn echt letterlijk gevangen in hun woning omdat ze niet willen verhuizen, vanwege het feit dat ze niet uit de wijk willen. Waarom is dan vanuit het college niet aangegeven dat dit appartementencomplex voor daar ingezet kan worden zodat de doorstroming daarbij bevorderd kan worden? En zodat de grote woningen vrijkomen voor die doelgroepen, juist die daar behoefte aan hebben. Tot zover mijn vragen, voorzitter, dank. De voorzitter: Dank u wel. De heer Stam (CU): Dank u wel, voorzitter. Er zijn al veel punten langsgekomen, dus ik hou het kort. Wij sluiten ons aan met de vraag over het participatietraject, en in het bijzonder de vraag van Wij Rijswijk over de passage dat er afgezien is van een formele inspraakprocedure. Dus daar horen we graag meer over. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Van Maarseveen (GL): Ja, dank u wel, voorzitter.

We zijn ook erg blij met de toevoeging van 34 woningen in de sociale huur aan de woningvoorraad van Rijswijk. En we vinden het erg fijn dat er appartementen gebouwd gaan worden voor starters, alleenstaanden, en dat er extra aandacht is voor ouderen en of minder mobiele personen. En fijn dat er op de plek die normaal gesproken aan parkeerplaatsen wordt gebruikt, dat die nu groen gemaakt worden. Ik las in de stukken dat de groenstructuur geniet wettelijke bescherming, en er mag niet gekapt worden, ook geen delen daarvan. De initiatiefnemer heeft aangegeven

hier rekening mee te houden. We vragen ons af: wat betekent rekening houden met? Want als je kijkt naar plaatjes naar de bomen rondom de plek waar gebouwd gaat worden vragen we ons af hoe ze dat gaan doen zonder de bomen te beschadigen. En we willen het college ook graag verzoeken hier actief op toe te zien dat er geen bomen sneuvelen, ook niet als er bouwmateriaal het terrein op moet. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Fractie van de Partij van de Arbeid. De heer Van der Veer (PvdA): Dank u wel voorzitter. Voor ons ligt een mooi plan over de Godfried Bomansstraat. Lange geschiedenis. Na de verhuizing van de Wethouder Brederodeschool heeft het pand meerdere bestemmingen gehad. Volgens mij heeft Kronenburg er gezeten. Nou, hoe heet dat? Armand heeft er gezeten. Dus daar zijn verschillende ontwikkelingen geweest. Nu gaat Rijswijk Wonen dit herontwikkelen. Mooi appartementencomplex, het voldoet aan onze speerpunten en ambitie uit de Woonvisie. Wordt gebouwd voor de verschillende doelgroepen waar toch behoefte aan is. Daar is een participatietraject geweest. En de bezwaren die terecht waren, zijn inmiddels aangepast, opgepakt in het definitieve plan. Wat betreft het parkeren, een vraagstuk, daar worden geen problemen verwacht. Dus dat is ook heel mooi.

En rond de school, volgens mij worden de meeste leerlingen gebracht aan de zijde van de Henri Dunantlaan, dus dat ligt aan de andere zijde van de school, dus dat heeft minder effect op het bouwplan. Mooi plan, goed voorbereid en uitgewerkt. Complimenten aan de partijen die eraan mee hebben gewerkt. Gauw starten. Hopelijk komen nog veel meer van dit soort mooie projecten en kansen. Want Rijswijk wil de ambities uit het college werkprogramma of uit het coalitieakkoord behalen, dertig procent, dan moeten we nog zo'n drieduizend van dit soort woningen gaan bouwen. En wat ons betreft is het een akkoordstuk. De voorzitter: Dank u wel. Dan de wethouder, kort en bondig. Wethouder de heer Van de Laar: Ja. Voor ligt een fantastisch plan. Zeker. En ik heb het met interesse gelezen. Nee. Nou, ik vind … Zelf … Ofschoon dat het mijn onderwerp niet meer is, het over doelgroepen die we in verschillende kunnen huisvesten, is dit wel fantastisch gelukt. In een bescheiden project, 34 woningen. Maar twee bijzondere woningen voor minder validen, voor grote gezinnen. Dat is echt uniek. Ook specifiek woningen, negen, voor jongeren onder de dertig jaar. En dan achttien voor een reguliere doelgroep en een aantal woningen heel specifiek bedoeld die hopelijk die doorstroom op gang krijgen. Nou, dat zijn onwijs veel ambities die we als raad hebben, die in één gebouw zijn gepropt.

Wat ik ontzettend mooi vind, met ook nog eens een groene ruimte daaromheen die betaald wordt door Rijswijk Wonen. En dat is afgesproken in zo’n anterieure overeenkomst, antwoord ik naar de heer Van Dam. En die een anterieure overeenkomst, omdat daar allerlei contracten, et cetera, informatie in staat, is dat altijd geheim en stuur ik die niet toe naar de raad. Maar kan ik wel gewoon ter inzage laten leggen voor u, dat lijkt mij geen probleem. Eens even kijken. Een razend moeilijk onderwerp vind ik schoolzones. Op zich niet het hele principe van een veilige schoolzone maken met een eindje et cetera overal. Maar vervolgens: heeft dat nou effect op het gedrag van ouders? Waar we het hebben. Onlangs was ik bij de Piramide. Daar is werkelijk op alle mogelijke wijze die schoolzone ingevoerd. Maar de kinderen, het maakt hun weinig uit, weet ik niet. Maar de ouders willen het liefst voor de deur de kinderen afleveren, terwijl er op de Colijnlaan juist een parkeerterreintje is waar je superveilig je kind dan in een paar minuten naar school kan lopen. Dus u ziet dat als een probleem. Ik erken dat ook als een probleem. En ik denk dat we in het kader van de verkeersveiligheid waar we het binnenkort ook over gaan hebben in uw raad, omdat er een raadsinformatiebrief naar u toekomt. Is dat denk ik wel de moeite waard om daarover door te praten.

Hoe kunnen we ouders nou bewegen, en dat geldt voor alle basisscholen in Rijswijk, tot veilig oudergedrag? En een ontspannen setting. En die ingang inderdaad, zoals heer Van der Veer zegt, die zit vooral aan Henri Dunantlaan. Dus ik vermoed niet dat dit plan daar nou zo'n groot effect op zal hebben, want het zal in die zin weinig veranderen. Dat zou anders zijn, denk ik, op het moment dat we er wel een parkeerplaats van zouden maken en niet een groene inrichting met ontmoetingsruimte. Want dan heb je een heerlijke plek om te parkeren. Dus dat gaan we niet doen. Namelijk de parkeerdruk is dertig procent, zoals u heeft gelezen, in de wijk. En die parkeerplekken kunnen dus opgevangen worden in de wijk. En daarmee

kunnen we, zoals de bewoners ook wensen, de ruimte die niet bebouwd wordt, inrichten tot een groene ruimte met een … Nou, in een groene ruimte kan iedereen ontmoeten die in een groene ruimte zich wil ontmoeten. Ik zou bijna niet meer durven voorstellen om dat participatief vorm te geven. En dan kom ik gelijk bij dat onderwerp wat ook de ChristenUnie vaak naar vraagt. En er zijn wel twee soorten participaties, gaat het over. Namelijk participatie over het gebouw. En je ziet inderdaad dat het gebouw steeds verandert, ook naar aanleiding van de participatie. Dus dat zou je vanuit iemand die ruimtelijk ordening leuk vindt, zou je dat als een leuk proces kunnen zien. Je kan ook iedere keer verrast zijn, van: god, waarom is het nu weer iets anders? Een project en een eigenaar die verandert dat project regelmatig. En dat vind ik wel gelijk het mooie aan de participatie. Er zijn verschillende zaken aangepast. Om een paar voorbeelden te geven. De bewoners die hadden opmerkingen, bewoners aan de Petronella Voutestraat, zeiden: nou, dat zit wel heel dichtbij. Toen is het gebouw verplaatst, meer naar de noordzijde. Op verzoek van de bewoners van de Van Mook-flat is het aantal parkeerplaatsen gereduceerd, in verband met mogelijke overlast. En de Van Mook-flat die daar staat, die maken zich zorgen over inderdaad hangjongeren en dat soort zaken.

Dus dat is heel nadrukkelijk meegenomen in het plan. Er is een fietsenberging bijgekomen, vijf scootmobielen in het gebouw, en meer groen rondom het gebouw gekomen. En in een volgende sessie is de gevel nog aangepast. Dat was één gladde gevel, daar zitten nou verspringingen in. Er zijn privacy, van beide kanten werd er van alles gezegd: die privacy moet meer gewaarborgd worden. Waren eerst glazen balkons, en dat zijn nu panelen geworden met gaten erin. Nou ja, allemaal dat soort dingen. Uit de participatie. Dus rondom dat gebouw vind ik dat eigenlijk heel mooi. Maar ik heb me wel ook ongelooflijk verbaasd over de participatie rondom de tijdelijke invulling van het veldje. En dat vond ik een ontzettend mooi aanbod van Rijswijk Wonen, om daar aan de slag te gaan, van: laten we in de tijd dat het gesloopt is en dat het gebouwd wordt, iets leuks doen hier. En er is participatie en je kan daar ongelooflijk veel leuke dingen doen. En gedurende de participatie is uiteindelijk geconcludeerd, hè, er zijn mensen in de Van Mooklaan, en Petronella Voutestraat, et cetera. Is er uiteindelijk geconcludeerd: er is weinig meer haalbaar dan een pannaveldje. Dat is het. Het is overigens geen participatie gedaan door de gemeente. Het is ook niet iets waarvan ik vind: daar moet de gemeente echt helemaal bovenop zitten. Maar dit is gedaan door de eigenaar, of dat is gedaan door Rijswijk Wonen.

Dat ten aanzien van de participatie. Even kijken naar het exploitatieplan. Daar heb ik antwoord opgegeven met die anterieure overeenkomst. De schaduw, dit project is gewoon te klein om een heel exploitatieplan … En Rijswijk Wonen hebben we gewoon afspraken over gemaakt. In een exploitatieplan heb je vaak ook nog bovenplanse kosten uitgerekend, als er meerdere ontwikkelaars ook zijn. Dit is één ontwikkelaar en die betaalt gewoon mee. De schaduwwerking op de flat staat ook in de nota van antwoord. Die valt in ieder geval binnen de norm. Over de scholen heb ik denk ik voldoende gezegd. Eén zienswijze, van meerdere inwoners, en zo wordt dat behandeld, als één zienswijze. Maar u ziet ook dat het inderdaad veel vragen zijn. Het zijn niet alle inwoners, dat is een groep inwoners met een gelijkgestemde zienswijze. En die is beantwoord. De verhouding … Ik kan nu niet aangeven wat de verhouding is tussen de sociale woningbouw en vrije sector. Maar het is wel, hebben we aangegeven, een wenselijk ontwikkeling dat op deze plek gebouwd zou worden. Die bouwtitel, die lag er al met een andere bestemming. Ik ben blij dat u het daar in ieder geval mee eens bent, dat er wonen mag. Tenminste, dat suggereert u een beetje. Want u vraagt naar sociale woningbouw of vrije sector. Dus dan dacht ik: die hebben we alvast binnen. Maar dat hoor ik misschien wel in de tweede termijn hoe dat is.

De vierkante meterprijs. Die kosten, dat weet ik nog niet. Misschien dat ik dat zo nog krijg. Anders moet ik dat u schriftelijk doen toekomen. Het hoge autobezit. Wij hebben gewoon een vaste norm voor het sociaal, en die leidt tot deze parkeernorm. Denk dat … U noemde geloof ik de klasse tot dertig jaar juist hoog autobezit. Als je met het BMW-hoofdkantoor hier in Rijswijk praat, is dat juist de groep die steeds relatief lager autobezit heeft. Dus ik denk dat we met al die verschillende groepen ook een effect kunnen hebben op de doorstroom. Dat was uw andere vraag, Ik kijk naar de heer El Majjaoui. En eens even kijken. Voor de bomenkap. Maar ik kan u toezeggen, GroenLinks, dat we daar als gemeente toezicht op zullen houden dat er niet buiten de afspraken schade zal doen toekomen aan de natuur. En over de formele inspraak, kom ik op tweede termijn even op terug, voorzitter.

De voorzitter: Als er behoefte is aan de tweede termijn. Ik kijk even rond. Heer Van Dam. Oh, de heer Weterings dan eerst. Ja. De heer Van Dam. De heer Van Dam (WIJ.): In ieder geval dank voor de antwoorden op de vragen. En goed ook dat we de anterieure overeenkomst kunnen inzien, al dan niet onder geheimhouding. Dus dat is prima. Eén ding verbaasde me wel in de eerste termijn, dat was dat de PvdA aangaf dat de participatie dat daar wat misstanden waren, maar dat die volledig zijn opgelost en dat het nu fantastisch is. Nou, als u met de bewoners had gepraat, dan wist u dat dat niet fantastisch is en dat het zeker niet allemaal is opgelost. En dat heeft te maken, deels met dat pannaveldje, waar nu van wordt gezegd van: joh, er waren inderdaad heel veel ideeën over. Maar er was niet meer mogelijk dan dat veldje. Dan vraag ik me toch af hoe dat proces in zijn werk gaat. En ook al is dat niet honderd procent van de gemeente, maar van Rijswijk Wonen, dan blijft Rijswijk Wonen een goede samenwerkingspartner van de gemeente. Kunnen we daar echt wel wat van vinden als zo'n organisatie zo'n participatieproject begint met onze eigen inwoners. Want op het moment dat er een heel document komt dat van alles beloofd, aan goudbergen en mooie plannen, dan is het natuurlijk wel heel raar dat er enkel dit van terechtkomt.

Maar goed, misschien moet ik dat laten voor de raadsvergadering, want daar doen we volgens mij op dit moment niet zo heel veel meer aan. Wel zou ik nog even willen reageren op wat de wethouder zei over de participatie omtrent het project zelf. Dat daar een groene invulling is, en dat bewoners daar behoefte aan hebben, aan samenkomstplekken. Dat is inderdaad waar. Alleen was de ervaring van de inwoners, en dat is ook één van de redenen waarom ze zoveel handtekeningen hebben verzameld, dat het plan eigenlijk al volledig vaststond en dat het eerder een mededeling was van het plan dat dat er kwam. Dus informatie, meer een informatiesessie, dan daadwerkelijk een participatiesessie. Dus ik vroeg me nog af hoe hij daartegenover kijkt of hij dat ook hoorde van de inwoners. Want heel veel invulling konden zij niet geven, krijg ik terug. En ja, goed, dat kan volgens mij nooit de bedoeling zijn, maar ik ben wel benieuwd naar wat uw opinie daarover is. En daarbij wil ik het laten voor mijn tweede termijn. De voorzitter: De heer Weterings. De heer Weterings (RB): Dank. Ik had eigenlijk ook een gewetensvraag aan de wethouder, voorzitter.

Is de heer Van de Laar ooit bij een bewonersbijeenkomst geweest in deze periode dat ze er waren? Of heeft hij contact gezocht bij het collectief van de bewoners die een zienswijze hebben ingediend? Is hij daar toevallig geweest om met die mensen te praten? En wat ook mijnheer Van Enk aangaf, was ik heel nieuwsgierig naar het percentage sociale huurwoningen al in de wijk. Naar mijn idee is dat behoorlijk veel al. Vidomes heeft al behoorlijk wat sociale huurwoningen. En of dat percentage nog wel enigszins in evenwicht is met middenhuur of hier boven de sociale huursector. Dus die cijfers ben ik erg nieuwsgierig naar. En of er naar aanleiding van die cijfers het wel gepast in zo’n wijk, dat al heel veel sociale huur heeft, nogmaals sociale huurwoningen te plaatsen. Want dan krijg je gauw die wijk die toch wat gaat afstaan van andere wijken. En ik denk juist dat je het gemengd moet houden om draagvlak en de redelijke stabiliteit van inwoners te houden. Dat we geen verschillende wijken krijgen in Rijswijk, wat nu al gaat ontstaan in de Muziekbuurt, in Steenvoorde-Zuid, en in vergelijking met Rijswijk-Buiten of Leeuwendaal. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Van der Weij. Mevrouw Van der Weij (D66): We hebben wel nog een korte inbreng voor de tweede termijn. Bedankt voor beantwoording van de schoolzones.

En de toezegging dat ik heb vernomen over het onderzoek, of het kijken naar de verkeersveiligheid en het gedrag om te zorgen dat het ook daadwerkelijk veiliger wordt als we schoolzones invoeren en hoe we dat anders zouden moeten oplossen voor de ouders. En ik wilde nog meegeven om eens na te denken over het woord parkeerplaats versus fietsberging. Daar zat ik me toch nog even over te verwonderen. Maar dat is misschien iets voor een later moment. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Cupedo.

De heer Cupedo (BvR): Dank u, voorzitter. Wij missen nog in het raadsvoorstel de toewijzing van de woningen. Wij hopen dat daar een stukje wordt opgenomen voor de Rijswijkse starters, dat die dan de woningen kunnen krijgen. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Enk, behoefte aan een tweede termijn? De heer Van Enk (CDA): Ja. Voorzitter, dank voor de toezegging van de wethouder om de grondprijzen et cetera nog uit te zoeken, en ook de samenstelling van de wijk om daar gegevens over te krijgen. Ik vraag me alleen dan op dit moment af: wat is dan de afweging van het college om hier te kiezen voor sociale woningbouw? Want dit zijn toch twee hele belangrijke parameters. Dat is toch een keuze die je bewust doet. Ik kan me niet voorstellen dat het alleen maar is, zoals in de woorden van mijnheer Van der Veer, we moeten gewoon overal zoveel mogelijk, misschien een miljoen aantal, sociale woningen neerzetten. Dat kan toch niet hier de afweging zijn geweest? Dus graag daar toch wel een reactie op. En ik verwonder me ook een beetje over het feit dat een exploitatie-overeenkomst onder geheimhouding wordt verstrekt. We praten hier toch op een één op één overeenkomst met een stichting zonder winstoogmerk, dus waarom kunnen deze gegevens niet gewoon openlijk worden verstrekt? De voorzitter: De heer Van der Veer.

De heer Van der Veer (PvdA): Ja, het CDA … Ik heb niet gezegd dat we het over een miljoen sociale woningen moeten hebben. Er is een coalitieakkoord gesloten, daar staat een percentage van dertig procent woningen in. En met de bouwmassa en snelheid en volume die wij in Rijswijk willen doen om aan die dertig procent te komen, hebben we nog zo'n drieduizend woningen nodig. Dat was mijn opmerking. Geen miljoenen. De voorzitter: Dank u wel. Geen reactie van de heer Van Enk? Nee. De heer El Majjaoui. Behoefte aan het tweede termijn? Hoeft niet hoor. Mag. De heer El Majjaoui (PG&R): Dank voor de beantwoording voorzitter. Ik heb de vraag inderdaad gesteld over de doorstromingsmogelijkheden. Want het gaat om Rijswijk Wonen. En Rijswijk Wonen heeft ook een X aantal woningen in dat gebied of in die wijk. Is dat niet zo dat daar ook invulling gegeven kan worden, zodat de doelgroep, de ouderen die gewoon gevangen zitten in hun vijf-, zes-, zevenkamerwoning, die alleen zijn, dat te reguleren dat die mensen de mogelijkheid krijgen om door te stromen. Dus aansluitend op de vraag van BVR. Wat zijn de toewijzingscriteria? Is dat mogelijk dat Rijswijk Wonen daar ook op inzet, dat mensen, oudere mensen, die kunnen doorstromen? Voor mij maakt het niet uit of het nou een sociale woning is of een vrije sector.

Dat die mensen een dak boven hun hoofd hebben, dat ze hun laatste jaren verder gelukkig kunnen leven. In plaats dat ze gevangen blijven in een woning van vijf, zes kamers in hun eentje. Kan de wethouder toezeggen dat hij de deze vraag kan voorleggen aan Rijswijk Wonen? Dank. De heer Van Enk (CDA): Interruptie. De voorzitter: Ja, dat mag. De heer Van Enk (CDA): Vraag aan de heer El Majjaoui. Als u zich bezorgd maakt over mensen met een zes-, zevenkamerwoning die willen doorstromen, dan kan ik dat helemaal volgen. Ben ik het helemaal mee eens. Maar dan kun je dat toch niet oplossen met een project als dit? Dan zul je toch duurdere ouderenwoningen moeten bouwen? De voorzitter: De heer El Majjaoui.

De heer El Majjaoui (PG&R): Dank, voorzitter. Inderdaad, het is een druppel op een gloeiende plaat, maar we moeten gewoon roeien met de middelen die we hebben. En je gaat het niet oplossen met dit, maar je gaat wel een deel van het probleem proberen op te lossen, zodat de woningen vrij kunnen komen voor grote gezinnen. En uiteraard zijn ook er weduwen of mensen die alleen zijn die ook een vermogen hebben, of die niet in aanmerking komen voor een sociale huurwoning. Dus vandaar die variaties. Wat mij betreft per se niet sociaal of vrije sector, wat mij betreft is gewoon het complex die voorziet in de behoefte van die mensen die de mogelijkheid hebben om door te kunnen stromen. De voorzitter: Dank u wel. Partij van de Arbeid nog behoefte? De heer Van der Veer. De heer Van der Veer (PvdA): Nee, dank u wel, voorzitter. En wat betreft de participatie, als ik nog mag reageren op mijnheer Van Dam … De voorzitter: Krijgt u toch een tweede termijn. De heer Van der Veer (PvdA): Wij komen regelmatig in de wijk en wij hebben het over de participatie rond het gebouw. En niet de participatie van het veldje, want daar waren natuurlijk wel de wensen en de vragen over. Maar de participatie rond het gebouw en de punten die er waren, die zijn netjes opgelost. Waardoor we nu een mooi plan hebben gekregen wat betreft de Partij van de Arbeid. De voorzitter: Dank u wel. Ja.

Wilt u daar nog op reageren? De heer Van Dam (WIJ.): Als het kan. Nou, ik krijg andere signalen dan de heer Van der Veer door. Want onder andere schaduwwerking, maar ook de parkeerdruk, maar ook de zorgen die eigenlijk GroenLinks al verwoorde over de bomen, of die wel of niet blijven staan. Onduidelijkheid over de ruimte die ze nog hebben en hoe het project er precies uit komt te staan, maar ook de effecten op de huizen die daarachter liggen, blijft voor bewoners nog onduidelijk. Die hebben ze kenbaar gemaakt door een handtekeningenactie te doen. Dus nee, ik vind me niet in de woorden die de PvdA hier zegt. De voorzitter: Dan geef ik nu het woord aan de wethouder. Wethouder de heer Van de Laar: Dank u wel. Over de participatie van die groene invulling. Ik heb er al één en ander over gezegd. Je had daar heel veel leuks kunnen doen en daar was Rijswijk Wonen ook heel erg toe bereid, en heeft daar ook heel veel ideeën voor aangedragen. Maar uiteindelijk, en daar was ik niet bij, is geconcludeerd dat het in die vierkant zit met allerlei verschillende inwoners daaromheen, vanuit die flat en vanuit die eengezinswoningen. Dat uiteindelijk in de consensus van de groep niet veel anders mogelijk was dan een pannaveldje. Ja, dat is hoe het bij mij in ieder geval is gepresenteerd.

En ik heb daar aan de voorkant gesprekken over gevoerd, hoe die participatie eruit zou zien en hoeveel zin Rijswijk Wonen erin had om hier echt iets leuks te doen. En dat is er uiteindelijk niet van gekomen in de participatie van die inwoners. Dus ik denk dat dat op alle mogelijke kanten misschien wel een teleurstelling is geweest. Ten aanzien van het contact … De voorzitter: Een interruptie. De heer Van Dam. De heer Van Dam (WIJ.): Ja, dat proces, dat kan. Ik weet daar het fijne niet van. U zat aan die tafel, ik niet. Maar op het moment dat dit gebeurt en er is een plan met hele mooie opties en dat ligt op tafel en dat is doorgecommuniceerd naar bewoners, en dat dreigt niet door te gaan. Waarom wordt dat dan niet op een andere manier gecommuniceerd naar die bewoners? Want blijkbaar waren zij nog in de veronderstelling dat er een vijver kwam, dat er een hardloopparcoursje kwam, en dat dat allemaal nog zou komen. Maar dat is niet

gebeurd. Dus het kan dat het niet doorgaat, maar de afwikkeling daarvan is volgens mij niet helemaal op de juiste manier … De voorzitter: Wat is de vraag die u aan de wethouder stelt? De heer Van Dam (WIJ.): Nou, ik snap dat dat dan niet per se bij de gemeente ligt. Maar dat lijkt me wel reden om met Rijswijk Wonen om tafel te gaan om dit proces ieder geval te analyseren. Bent u dat nog van plan, en kunt u dit nog een keer … Ik weet dat u een afspraak heeft met de bewoners. Maar kunt u dat ook nog een keer aan hun uitleggen, waarom er is gebeurd wat er is gebeurd? De voorzitter: Dank u wel. De wethouder. Wethouder de heer Van de Laar: Ja, beiden lijkt mij wel gepast inderdaad, om daar met Rijswijk Wonen over in gesprek te gaan. En als daar eventueel blijkt dat dat niet gecommuniceerd is aan inwoners, dat dat zeker een volgende keer wel moet gebeuren. En dat ze … Want het idee is nog steeds dat er ook over de buitenruimte, zoals die dan gaat ontstaan, dat daar participatie over gepland staat. Dus dan moeten we zeker die lessen meenemen. Afhankelijk van wie die participatie doet. Maar beide, of wij het doen of Rijswijk Wonen het doet, moeten de lessen hieruit trekken en aan de voorkant heel duidelijk aangeven wat de kaders zijn, maar ook wat uiteindelijk de beslissing is. En daar goed over communiceren.

En u heeft al zelf aangegeven, ik ga inderdaad ook nog langs bij de bewoners en dan zal ik dit ook met hen bespreken. Hoe ze dat hebben ervaren, dus ook input voor dat gesprek met Rijswijk Wonen. Ten aanzien van, dat zei het CDA al, de percentages in de wijk. Dat is wat moeilijker aan te geven. Maar het is ook weer geen wiskunde zal ik maar zeggen. Wat ik denk belangrijker is, dat we een vitale wijk hebben met verschillende woningen voor verschillende doelgroepen. En dat het daarmee een levendige wijk is, waar je ook de doorstroming inderdaad hebt van mensen die, in de woorden van de heer El Majjaoui, gevangen zitten in een grote woning en eigenlijk op zoek zijn naar een kleinere seniorenwoningen. Dan is dit een ontzettend leuk gebouw. Doorstroming staat denk ik op de Woonagenda bij mijn collega Van Malsen sowieso, misschien wel op nummer één op de agenda, omdat dat op verschillende manieren een groot effect heeft. Namelijk er komen eengezinswoningen vrij en mensen uit een eengezinswoning, vaak empty-nester, één of twee personen, die zijn ontzettend blij met een nieuwe woning. Daar is de Benedictus een goede locatie van. Dit zijn ook weer die Benedictuswoningen. En al meerdere malen is in deze raad gezegd: Benedictus, nou, daar zouden we eigenlijk meer projecten van moeten hebben. Nou, dit is zo’n project.

Inderdaad, op een bescheiden aantal, daar moet ik de heer Van Enk gelijk in geven. En het is dus niet, daarmee is niet de hele problematiek opgelost. Maar het is wel hoognodig dat we daar een antwoord op geven. Dus die diversiteit, als je kijkt naar het woonprogramma van de wijk, die gaat er zeker op vooruit. En dan denken we ook met name aan die woningen voor minder validen, maar vooral ook aan de woningen voor jongeren. En dan is het toewijzingsbeleid, heel puntensysteem, dat gaat gewoon via het standaard systeem van Rijswijk Wonen, waarbij er een percentage voorkeurswoningen is. En ik weet niet hoe dat uitpakt voor deze, maar als je … Dat zou ik nog voor je kunnen uitzoeken of dit daaronder valt. Want ik vind het wel terecht, een goede vraag ook, om dat te weten voor het raadsdebat. Zal ik dat … Ja, u knikt bevestigend. Dan gaan we dat nog uitzoeken, hoe dat zit met voorrang voor Rijswijkers. D66, u noemde… Ik wil dat toch even checken. U noemde een toezegging naar een onderzoek naar gedrag, maar daar was ik niet bij betrokken, bij die toezegging, zojuist. Of we gaan het erover hebben nog … Naar aanleiding van indringende cijfers over de verkeersongevallen in Rijswijk, waarbij we zien dat er heel veel jongeren het slachtoffer worden en heel veel fietsers. En dus in die zin is dat onderzoek gedaan, en dat wordt toegestuurd. Maar dat staat sowieso op de agenda.

Mevrouw Van der Weij (D66): Daar refereer ik aan ja. Sorry, voorzitter. Wethouder de heer Van de Laar: Dat we precies weten waar we het over hebben. En over die verwondering moeten we het later nog maar een keer hebben, over de specifieke bewoordingen waar u het over had. De

afweging van het college is dus een vitale wijk en een divers woonbestand. De exploitatie-overeenkomsten, het maakt niet uit met welke partijen we dat doen, maar dat zijn eigenlijk die contracten altijd geheim. Omdat daar allerlei details in staat over inkopen, of in ieder geval, dat zou je eruit kunnen afleiden. Maar ik heb u aangeboden dat we die ter inzage leggen, en dan zouden we bij de geheimhouding … Want dan hebben we het ook wel eens over, daar nog een debat over kunnen voeren, of dit soort stukken openbaar zouden moeten zijn ja of nee. Maar het juridisch advies is nee. En daarmee heb ik geloof ik alle vragen gehad. De voorzitter: De heer Weterings. De heer Weterings (RB): Bijna. De ontmoetingsplekken en de overlast van hangjongeren waar de buurt door geteisterd wordt. Hoe gaan we dat oplossen? Want we praten over ontmoetingsplekken bij de aankomende flat die we voornemens zijn te gaan bouwen, of te gaan laten bouwen. Dat was vraag één. En vraag twee is: heb ik goed begrepen, dat u heeft aangegeven bij geen enkele bijeenkomst te zijn geweest, maar dat nog wel gaat doen in de toekomst? De voorzitter: De wethouder. Wethouder de heer Van de Laar: Nee, dat heb ik niet aangegeven. Ik kan niet bij alle bijeenkomsten zijn die we organiseren, van straatinrichtingen tot … En ik ben als wethouder vaak bij een begin van een heel groot project, of als dat nodig is zo tussendoor.

En bijvoorbeeld de Lindenlaan is binnenkort ook weer een grote bijeenkomst, en daar waren wethouder Wit en ik ook weer bij de start. Maar dinsdag hebben we een raadsvergadering. Dus dan zijn we daar niet bij. We kijken van waar het zit in het proces, en is dat nuttig? Wat ik zei is specifiek: er wordt geen aparte bijeenkomst meer georganiseerd. Maar ik heb specifiek nog een afspraak met de indieners van de zienswijze, omdat ik voor de raadsvergadering ook nog hun eigen verhaal wil horen. Want ik krijg van alle kanten krijg ik daar een beeld van, en ik vertrouw op dat beeld. Maar ik wil de bewoners zelf ook nog gesproken hebben, en dat lukte helaas niet meer voor dit forum, maar wel nog voor de raadsbijeenkomst. En over de invulling van de buitenruimte heb ik al één en ander gezegd. U zegt overlast van jongen die de buurt teisteren. Nou, dat beeld herkennen wij niet uit meldingen, het woord teisteren. Maar dat zou niet anders zijn, dat is misschien een beetje een flauw antwoord, als we hier een parkeerplaats of een openbare ruimte zouden inrichten. Dat klinkt wat flauw. Maar wat ik wel al heb gezegd op de vraag van de heer Van Dam, is dat er participatie mogelijk is. Daar is Rijswijk Wonen toe bereid, en de gemeente ook, bij de herinrichting van de ruimte. En dan kunnen we dat natuurlijk gewoon meenemen als één van de uitgangspunten. Dit moet niet leiden tot overlast.

De voorzitter: De heer Weterings heeft nog een vraag. De heer Weterings (RB): Verstond ik nou goed, voorzitter, dat de wethouder zegt dat er geen meldingen bekend waren dat de hangjongeren de boel terroriseren, van afgelopen maanden, jaren? Heb ik dat nou echt goed verstaan? De voorzitter: Terroriseren is misschien een wat groot woord, maar ik geef even het woord aan de wethouder. De heer Weterings (RB): Dat er geen meldingen bekend waren van zware overlast van hangjongeren in de Steenvoorde-Zuidbuurt? Dan kijk ik ook even naar mijnheer El Majjaoui. De voorzitter: Die heeft geen behoefte om te reageren. De wethouder. Wethouder de heer Van de Laar: Ja. Ik reageer op de woorden die u gebruikt. En in uw beantwoording net trekt u het gebied gelijk ook weer veel groter. Maar het is een onderwerp wat niet het mijne is. Dus wat mij betreft trek ik mijn woorden terug, en bied ik daar mijn excuus voor aan dat ik ze überhaupt gebruikt heb,

want ik kan dat niet feitelijk staven. Maar de woorden teisteren en terroriseren, dat is niet woorden die ik herken uit de buurt. En het staat ook los van de behandeling van het bestemmingsplan. En ik heb gezegd over de inrichting van de openbare ruimte betrekken we de bewoners waar we dit als uitgangspunt kunnen hebben, voorzitter. De heer Weterings (RB): Er zijn rapporten bekend over intimidatie, diefstal, vernieling, grote vechtpartijen. Ik bedoel, vraag eerst de cijfers op voordat u wat aangeeft. Dan praat ik puur over het gebied waar u wilt gaan bouwen, Godfried Bomansstraat, Albert Schweitzerlaan, het winkelgebied. Daar is echt een groot probleem met hangjongeren die de boel terroriseren. De voorzitter: We vragen u dat woord even terug te nemen. Dat is een heel zwaar woord. De heer Weterings (RB): Wat is er raar aan het woord terroriseren? De voorzitter: Dat begrijpt u wel. De heer Weterings (RB): De boel heel groot goed terroriseren. Dan ga ik nu zeggen, naar diefstal, molestatie, bedreigingen, intimidatie. Mag u zelf daar, als u daar een verzamelnaam voor wilt verzinnen, mag er zelf een aantal verzinnen. Maar het is er geen prettige bijeenkomst. De voorzitter: Oké, helder. Nou ja, we gaan hier geen debat voeren over. Heeft het betrekking op het bestemmingsplan? Mijnheer El Majjaoui. De heer El Majjaoui (PG&R): Dank, voorzitter. Wij behandelen hier een ander voorstel.

Het is woningbouw, dus geen veiligheids- of leefbaarheidsvraagstuk? Tuurlijk was in het verleden sprake van overlast van jongeren, maar daar heeft de toenmalige burgemeester tegen opgetreden. Maar dat heeft totaal niks te maken met dit project. En wellicht kan dit project een positieve wending krijgen in de toekomst, als betrokken inwoners daar komen huisvesten. Dat dat ineens over gaat waaien. Dus ik zie de link niet tussen de overlast in het verleden en dit project, het beoogd project, die een goede invulling zal geven aan de wijk. Dank u. De voorzitter: Ik stel voor dat we daarmee het debat afsluiten. Gaat het over het bestemmingsplan, de heer Van der Veer? De heer Van der Veer (PvdA): Ja, nou, in zoverre, volgens mij wordt een fout in deze discussie gemaakt. Want volgens mij staat er duidelijk in het stuk dat er een soort woonkamer komt, een ruimte voor de bewoners die normaal gesproken tegenwoordig in elk nieuwbouwproject komt. En dat wordt gerealiseerd door Rijswijk Wonen, in het flatgebouw de Mook. En volgens mij halen we dus dingen door mekaar. Als hangplekken voor jongeren, doelgroepen, dat soort dingen, in de openbare ruimte en in het gebouw zelf. De voorzitter: Dank u wel. Dan stel ik voor dat we hiermee dit agendapunt afsluiten. Dan gaat het als bespreekstuk naar de raad.

Stel ik voor om nu even een paar minuten te schorsen, en dan gaan wij door met agendapunt 12 om vier minuten over tien. Dank u wel. 12. Raadsvoorstel Woningisolatieprogramma Rijswijk 2023 -2026 (RB 23 047) De voorzitter: Ja, wij gaan weer starten. Dus ik zou iedereen willen vragen om weer plaats te nemen. Dank. En dan gaan wij over naar agendapunt 12, het raadsvoorstel Woningisolatieprogramma. En dan zou ik willen beginnen met de fractie van de Partij van de Arbeid. De heer Stuijfzand (PvdA): Dank u, voorzitter. Wij danken de wethouder voor dit Woningisolatieprogramma, en als Partij van de Arbeid-fractie zien we zeker de meerwaarde van dit programma. De gekozen proactieve

benadering voor het leggen van het persoonlijk contact via de energieambassadeurs, met Rijswijkse huishoudens met een lagere investeringsmogelijkheden, draagt hier erg aan bij. We hebben hierover nog wel twee vragen. De eerste vraag is: waarom zit er zo'n groot verschil tussen de begrote bedragen voor het opleiden en de inzet van de proactieve vijf energieambassadeurs, en de twee energieadviseurs? En vraag twee. Wij kijken met nieuwsgierigheid naar de tussentijdse evaluatie na anderhalf jaar. Kan de wethouder ervoor zorgdragen zodra mogelijk en beschikbaar deze evaluatie ook voor te leggen aan de raad? Dit was de bijdrage voor het eerst termijn. De voorzitter: Dank u wel. De fractie van GroenLinks. De heer Van ’t Eind (GL): Dank u wel, voorzitter. Wij zijn heel blij dat dit voorstel er ligt. Een uitwerking van een amendement dat we gezamenlijk met een heel aantal partijen hebben ingediend bij de begrotingsbehandeling van afgelopen jaar. En ook complimenten aan het college dat het in zo’n korte tijd gelukt is om dat ook uit te werken. Dat is op zich niet makkelijk. Dit soort regelingen uitwerken is altijd behoorlijk wat uitzoekwerk. Dus ook complimenten aan het college daarvoor.

Toen wij het amendement bij de afgelopen begrotingsbehandeling indienden, hadden wij een programma voor ogen waarbij we gericht onze stad een extra handje zouden helpen bij het zo snel mogelijk isoleren van huizen. En ondanks dat het voorstel op twee punten afwijkt van het amendement, zien wij dat dit voorstel vanuit de geest van dit principe is geschreven. We kunnen ons ook zeker vinden in het dat niet iedereen opnieuw een energielabel aan moet vragen, zeker alleen al uit toegankelijkheidsoverwegingen. En we zijn ook zeer te spreken over het feit dat er veel aandacht in het voorstel is voor de begeleiding en ondersteuning, ook bij het verbinden van en zoeken naar de juiste regelingen en isolatiemaatregelen. En toch hebben wij wel een aantal vragen. En die gaan met name over de huiseigenaren, boven en onder de NHG-grens. Dat is één van de punten waarop de uitwerking afwijkt. En op zichzelf begrijpen wij de redenering, dat je niet bijvoorbeeld huiseigenaren boven de NHG-grens uit kan sluiten omdat je dan in de knel komt met VVE's.

Maar waarom zou je dan niet wel onderscheid kunnen maken tussen grondgebonden woningen, en VVE's, waarbij je zegt dat je bij grondgebonden woningen niet boven de NHGgrens subsidie aan kan vragen? En waarom, als er dan sprake zou zijn van, waarom is er dan een verschil tussen de hoogte van het bedrag voor een huis onder en boven de NHG-grens? Als er dan geen verschil zou mogen bestaan tussen beide doelgroepen, noem ik het maar even. Dat is voor zover mijn eerste termijn de vragen. De voorzitter: Dank u wel. ChristenUnie, geen behoefte? VVD. De heer Sleddering (VVD): Dank voorzitter. Destijds bij de begrotingsbehandeling hebben wij tegengestemd. Net zoals dertien andere raadsleden. En wij zijn er dus niet zo blij mee. We vinden wel dat er een aantal aanpassingen zijn gedaan die het idee wat beter maken. Onder andere dat de stapeling bij een bepaalde doelgroep toch nu wat minder is dan destijds was voorzien. Maar goed, wij zijn er nog steeds om redenen van die toch dat er toch een gunstige stapeling inzit, zijn we er niet zo'n voorstander van. Voor de rest ga ik er niet veel meer over zeggen. Er staat één zinnetje waar ik enorm van schrok. Dat gaat over mensen die in de schuldhulpverlening staan. Dat zijn er een stuk of honderd. En die zullen allemaal niet een eigen huis hebben, dus dat zal een beperkte groep zijn.

Maar er staat één zinnetje bij, dat voor die groep gaan we het subsidiebedrag vooraf beschikbaar stellen. Nou, wat ik geleerd heb van de schuldhulpverlening, is dat je daar dus heel voorzichtig mee moet zijn, om mensen uit die doelgroep geld vooraf beschikbaar te stellen. Of ik heb het verkeerd gelezen. Dat hoor ik graag van de wethouder. Dank. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Enk. De heer Van Enk (CDA): Ja, voorzitter. Een paar vragen. Technische vragen hè, moet zoveel mogelijk hè, in dit forum. En de andere vragen zouden zijn bijvoorbeeld: is de wethouder van financiën ook nog steeds akkoord met dit raadsvoorstel op dit moment, nu we weten dat de jaarrekening tot zo'n enorm verlies gaat leiden? Dat

is een technische vraag. Dat is één. En twee: wat heeft de ervaring onlangs het college nog geleerd bij het vormgeven van dit raadsvoorstel over het uitdelen van de koelkasten waar bij monde van wethouder Wit het college zeer verrast was doorn de snelle uitverkoop, zal ik maar zeggen, via internet. Als ik hier kijk naar de communicatiemiddelen die worden gebruikt, zie ik weer een website en sociale media staan. Ik zou graag een garantie bijna willen hebben dat we dit soort dingen niet meer gaan meemaken. En dat het geld ook echt zorgvuldig op de goede plek komt. We zien nou ook weer de eerder aangekondigde plannen in over mensen die de wijk ingaan en heel gericht op basis waarvan woningen gaan aanbellen, mensen gaan bezoeken. En aan de andere kant dus die totale verruiming tot alle soorten woningen, beneden maar ook boven de NHG-grens. Hoe moet ik dat zien in de uitvoering straks? Is het voor iedereen beschikbaar, maar gaan we dan bepaalde mensen bezoeken? En wie het eerst komt, wie het eerst maalt? Ik krijg als ik het voorstel lees, zie ik een heleboel soorten van bepalen wie dat geld mag krijgen. Maar hoe dat in elkaar ingrijpt, en wie nou voorrang heeft en wanneer die twee miljoen op is, dan stoppen we ermee. Dat kan ik niet zo goed volgen. Dus daar zou ik graag nog wat nadere toelichting op willen van de wethouder. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Braam.

De heer Braam (BvR): Dank u wel, voorzitter. Allereerst, een beetje in lijn van wat GroenLinks heeft aangegeven net. Dat het reusachtig vlot is. Dat er aan de hand van het verzoek wat er lag van wel 18 raadsleden zijn geweest van de 31. Er ligt een mooi programma als het gaat om de isolatie van delen van het woning… Deels van de VVE's, deels van de woningbouwverenigingen, maar ook particulieren. Wat ik erg belangrijk vind, in dit verhaal, ondanks het feit dat het natuurlijk niet ultiem is. Er staan een aantal dingen genoemd, maar ik kan daar zo nog een aantal zaken benoemen die er niet instaan. Als het gaat om het verduurzamen. Maar in ieder geval belangrijk dat er een hele duidelijke stap gezet wordt. Dat is één. Twee, en dat komt een klein beetje denk ik in de positieve lijn van CDA. Er is niet alleen geld vanuit Rijswijk beschikbaar, er is al een giga bedrag beschikbaar wat beschikbaar wordt gesteld via dat Warmtefonds. Daar kunnen gezinnen met een inkomen van onder de 48 duizend euro … Het woord gratis lenen bestaat niet officieel, maar die kunnen dus geld lenen en hoeven dat alleen terug te betalen als ze dat feitelijk kunnen. Als ze het niet kunnen, en iedere vijf jaar wordt dat beoordeeld, dan op een gegeven moment, na zoveel jaar, exact aantal jaren niet verhogen, maar dan valt het gewoon vrij.

Dus er wordt dan fors door het Rijk al geïnvesteerd, op een hele goedkopere manier. Nul procent rente. En dan is dit natuurlijk, het programma wat hier ligt, een prima aanvulling daarop. En ik zou dan zeker in de richting van de wethouder willen meegeven: kijk gelijk ver om je heen. Het is niet alleen het Rijk, niet alleen de gemeente, wat nu wat doet. Maar kijk ook eventjes bij de buren in de provincie. Ik schat voorzichtig in dat daar ook nog wel een aantal potjes zijn, verduurzaming, die zomaar geclaimd kunnen worden op het moment als de gemeente en bewoners geld inzetten voor verduurzamen. En dan zou weleens de verdubbelaar erop losgelaten kunnen worden. Nou, dan kunnen we echt slagen maken in Rijswijk. Dat is natuurlijk hartstikke mooi als we dat voor elkaar weten te boksen. Samen met het Warmtefonds, samen met de subsidie die we zelf verstrekken. Dus ja, we zijn als Beter Voor Rijswijk best wel positief gestemd. En ondanks het feit dat we weinig mensen kennen van de adviesraad Energietransitie, vind het wel fijn om ook te zien dat de adviesraad vrijwel het volledige programma ondersteunt, en dat het college ook de aanbevelingen die zijn gesteld heeft overgenomen. Dus, voorzitter, toch met een positieve stemming wil ik graag deze eerste termijn eindigen. De voorzitter: Dank u. De heer Van Dam. De heer Van Dam (WIJ.): Ja, dank.

Net als GroenLinks zijn we positief verrast met de snelle uitwerking van dit plan. Gebeurt niet heel vaak dat een plan binnen zo'n korte termijn wordt uitgewerkt in deze gradatie. Toch heb ik wel een aantal vragen. Want volgens mij werd het plan ingediend met de intentie ieder geval om huizen te isoleren die nu niet al te best geïsoleerd zijn, om zeg maar die ondergrens aan huizen voor mensen die het wellicht zelf niet kunnen betalen te gaan helpen om alsnog de juiste isolatie te krijgen. En dan hebben we het over de energielabels D, E, F en G. En nu lees ik in dit plan dat juist om aanspraak te maken er geen

onderscheid wordt gemaakt op energielabel. Oftewel, de huizen met energielabel A, B en C zouden ook even makkelijk gebruik kunnen maken van dit isolatiefonds, wat volgens mij contrair staat op de eigenlijke bedoeling daarvan. Dus ik vraag me af: waarom is die keuze nu gemaakt om niet met een uitsluitingscriteria te werken voor de huizen die eigenlijk al wat beter geïsoleerd zijn? Daar zou ik graag een toelichting voor willen hebben. Wel staat benoemd dat we dit plan in ieder geval onder de aandacht gaan brengen. Of gaan promoten, naar juist die huizen met mindere isolatie. Maar hoe we dat gaan doen, staat er vervolgens volgens mij niet in. Of ik heb het verkeerd gelezen. Maar daar zou ik ook een toelichting op willen hebben. Want het maakt wel een heel groot verschil of we de juiste mensen weten te bereiken. Maar of we dat nou gaan doen met een social media-post, in de krant, of met een artikel dat we ergens gaan plaatsen. Ja, goed. Ik tast daarin een beetje in het duister. Dus daar zou ik graag wat meer over willen horen. En waarom? Dat haakt eigenlijk in op de heer Van Enk van het CDA, die dat al net noemde. We hebben een aantal weken geleden koelkasten verkocht als Rijswijk. En die gingen best wel heel erg snel erdoorheen. En je zou toch willen voorkomen dat dat met dit plan hetzelfde werkt. Of de boodschappentassen.

Dus hoe gaan we ervoor zorgen dat de juiste mensen hier gebruik van kunnen maken? Ik zie dat ook we een Rijkssubsidie hebben. Echter wordt wel geschreven dat we geen inzicht hebben in het aantal huizen dat al gebruik maakt van die Rijkssubsidie. Lijkt me toch best wel belangrijk om te weten hoeveel huishoudens nu al gebruikmaken van die Rijkssubsidie, om ons plan daarop aan te kunnen laten sluiten. Dus hoe gaan we dat in de toekomst doen met de monitoring van geïsoleerde woningen in Rijswijk? En dan een laatste vraag over de uitgave. Ik zie dat bijna een kwart van het totale budget uitgaat naar de overheid en communicatie. Is dat helemaal reëel, of kan daar wellicht nog wat vanaf? Ik vond het namelijk een fors deel van onze uitgaven in dit plan. Maar daar graag ook een toelichting op. En daarvoor laat ik mijn eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel. De heer Weterings. De heer Weterings (RB): Dank u. We delen de zorgen van de VVD en dat van CDA. Dat laatste spreken ook van wij over de hoge kosten van de mensen die het allemaal gaan begeleiden. Voorzitter, wat ook al is aangegeven, is dat er een soort van loterij heeft plaatsgevonden met het witgoed-verhaal. Wat dat betreft, voor ons: dat nooit meer. We hebben echt mensen gesproken die met tranen daar vertellen dat ze gewoon te laat waren of er sterk voor stonden en digitaal niet vaardig waren en gewoon echt misgrepen.

Ja, dat wat ons betreft nooit meer. Maar goed, dat kan ik ook wel voor de raad bewaren. Mochten we het dan toch enigszins gaan verloten, zou dan toch iets in het leven geroepen kunnen worden dat de mensen die hebben misgegrepen misschien hierop weer voorrang zouden kunnen krijgen? Dat we die gelukkig kunnen maken met deze regeling. Dan kan je het een beetje compenseren, wat we eigenlijk totaal mis hebben gedaan, of wat we totaal verkeerd hebben gedaan de vorige keer. Misschien niet door eigen fout, maar in ieder geval heeft het een behoorlijke impact gehad. Voor de rest, zoals aangegeven waren toen de partijen VVD, CDA, Wij Rijswijk ook tegen het voorstel. En eigenlijk zijn wij niet van gedachten veranderd met dit nieuwe voorstel. Mocht u nog met een heel mooi betoog komen hoe we het wel zouden moeten doen, staan we daar wel open voor. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Fractie van D66. De heer Osmani (D66): Dank u wel, voorzitter. Onze fractie is blij met het voorstel wat er ligt en wij sluiten ons aan bij de vragen van fractie GroenLinks. En daarbij laten we het. De voorzitter: Ja, volgende keer als ik het rondje maak gewoon even het rondje aangeven. Nee, dat weet ik. Daarom geef ik ook het woord. Maar ik hou een bepaalde volgorde aan, dus dan is het prettig als u dan uw vinger opsteekt als u aan de beurt bent. Mijnheer El Majjaoui, bij dezen.

De heer El Majjaoui (PG&R): Dank, voorzitter, voor het woord. Nou, ik heb dit voorstel met interesse gelezen. En de eerste indruk: het is alleen maar positief dat wij de woningen gaan isoleren. Althans, bijdragen tot

isolatie, stimuleren, en vooral de woningbezitters. Alleen dan val ik in herhaling, wat mijn voorgangers hebben aangegeven. Er is een beperkt budget voor geraamd de komende drie jaar. Omdat de inkomstengrens ook is verwijderd. Dus de NHG-grens, de Nationale Hypotheekgrens is ook daarbij ook komen te vervallen. Dat betekent dat er ook een woning boven een half miljoen in aanmerking zou kunnen komen voor een subsidie. Maar bent u niet bang dat wij weer in diezelfde regeling terechtkomen als hiervoor, dus de koelkastenregeling, of witgoedregeling. Dat is één. En de tweede is, want ja, er zijn inderdaad landelijke regelingen. Bent u niet bang dat dat gewoon langs mekaar heen gaat werken, waardoor efficiëntie in de hand gaat werken zodat er mensen daar niet het volledige voordeel uit kunnen halen? Hoe gaat u dat monitoren? Dat het gezamenlijk kan gaan, zodat er ook het rendement alleen maar vergroot wordt. Tot zover deze twee vragen. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de wethouder. Wethouder de heer Wit: Ja, dank u wel, voorzitter. Allereerst ook dank voor de complimenten. Ik heb ook zelf richting de beleidsambtenaren hiervoor mijn bewondering en complimenten uitgesproken, want het is inderdaad vrij complexe materie. Er zit heel veel juridische zaken of juridische punten achter, en om dit zo snel bij elkaar te krijgen, daar was ik heel erg blij mee.