Concept-verslag Forum Stad 15 juni 2023

CONCEPT-VERSLAG FORUM STAD 15 JUNI 2023 Aanwezig: Voorzitter De heer C.P.I.M. Dolmans Raadsleden: De heer M. Beij De heer E.G.T. Braam De heer D. Cupedo De heer D.F.A. van Dam De heer M. van het Eind De heer M. van Enk Mevrouw S. van Maarseveen De heer M. El Majjaoui De heer A. Mink De heer U. Oelen de heer Z. Osmani De heer Sleddering De heer J.D. Stam De heer M. Stuijfzand De heer E. v.d. Veer Mevrouw M. van der Weij De heer M. Weterings

Aanwezige portefeuillehouders: Wethouder de heer W. van Damme Wethouder, de heer A. van de Laar Wethouder, de heer M. Wit

1.

Griffie: Forumgriffier: de heer S.A. Manuel

Opening De voorzitter: Een hele goedenavond allemaal. Welkom bij dit forum Stad. Bij uw koffie en thee treft u een kleine traktatie aan, van de forumgriffier, in verband met de laatste keer dat hij bij dit forum aanwezig zal zijn, omdat hij per 1 juli in Delft start. Dus gefeliciteerd.

2.

Algemeen spreekrecht De voorzitter: Dan gaan we over naar het algemeen spreekrecht voor de inwoners. Er is één inspreker, mevrouw Koole. Wel bekend. Die komt namens de werkgroep PAS-geld inspreken. U heeft vijf minuten. Mevrouw Koole: Goedenavond allemaal. Bij deze willen we u graag op de hoogte brengen van het participatieproces voor PAS-geld Oost. Ons is medegedeeld dat dit proces is voltooid en dat het definitieve eindrapport is geschreven. Echter, 6 juni zagen we op de ruimtelijke plannen ineens een bestemmingsplan PAS-geld Oost, in plaats van een voorontwerp bestemmingsplan. Dit kan echter onmogelijk het geval zijn. Naast dat er nog vele bewonersvragen onbeantwoord zijn gebleven, is op onze herhaalde vraag voor dialoog en toelichting niet eens gereageerd. De grote hoeveelheid tijd die van deelnemers kant in het proces is gestoken is volstrekt genegeerd. Terwijl wij met vertrouwen een open en eerlijk traject dachten in te gaan is dit vertrouwen volledig geschonden. Daarbij is zelfs de onderste trap van de participatieladder, mee weten informeren, niet gehaald. Het proces is daardoor niet alleen onzorgvuldig doorlopen, het voldoet zelfs niet aan de basisvereisten zoals van tevoren vastgesteld. Veel waardevolle inbreng is achteloos terzijde geschoven.

Bij navraag van de omgevingsmanager over het ineens verschijnen op de ruimtelijke plannen van een bestemmingsplan PAS-geld Oost, is het bestemmingsplan gauw teruggetrokken. Dat had een voorontwerp bestemmingsplan moeten zijn. Op mijn verdere vragen wordt gesteld: er komt inderdaad nog wel een bewonersbijeenkomst over PAS-geld Oost, net zoals over PAS-geld West. Onzorgvuldig, te snel, veel fouten. Dat is waar we op aankoersen als we op deze manier door blijven gaan. Als u dit wenst, kunnen wij bovenstaande natuurlijk verder toelichten en onderbouwen. Wij zijn daar graag toe bereid. Vooralsnog gaan we ervan uit dat zonder verder inhoudelijk gesprek het participatietraject niet is afgerond, en het participatieprojectrapport zoals nu aan u is of wordt voorgelegd, niet wordt meegenomen in het vervolgtraject. Het voorontwerp zal dus zeker nog niet besproken dienen te worden. Hartelijk dank voor uw aandacht. De voorzitter: Dank u wel. Zijn er vragen aan de inspreker vanuit het forum? Nou, dan was het in ieder geval een duidelijk en helder verhaal. Bedankt.

3.

Lijst van ingekomen stukken: vaststelling wijze van afdoening De voorzitter: Dan gaan wij door naar agendapunt 3, lijst van ingekomen stukken. Er zijn nog een tweetal vragen ingekomen voor bij het vragenuur. Die zullen we daar behandelen. En wie mag ik verder het woord geven? De heer Weterings. De heer Weterings (RB): Voorzitter, ik zou graag de RIB 23 048, de realisatie horeca Wilhelminapark willen agenderen voor het volgend forum. De voorzitter: Is daar steun voor? Ja, daar is steun voor. Dan gaan we dat doen. Dank. Verder niet? Dan sluiten we dit agendapunt af.

4.

Vaststelling agenda De voorzitter: Dan de vaststelling van de agenda. Overzicht toezeggingen en moties, krijg ik van de griffie ingefluisterd dat dat in de komende cyclus gaat komen. Zijn er verder opmerkingen over de agenda? Nee, dan is die bij deze vastgesteld.

5.

Mededelingen college De voorzitter: Mededelingen vanuit het college? Geen mededelingen.

6.

Terugkoppeling gemeenschappelijke regelingen De voorzitter: Terugkoppeling gemeenschappelijke regelingen. Geen.

7.

Overzicht toezeggingen en moties (volgt bij een volgend forum)

8.

Vaststellen verslag en 16 en 23 mei 2023 De voorzitter: Overzicht toezeggingen en moties slaan we dus over, en dan gaan we naar het vaststellen van het forumverslag van de vorige forumvergaderingen. Er staan twee verslagen in iBabs, maar eigenlijk was het één vergadering. Namelijk die van 16 mei, die op 23 mei is voortgezet. Zijn er op- of aanmerkingen op het verslag? Nee, dan is het verslag hierbij vastgesteld. Met dank aan de griffie.

9.

Raadsvoorstel Strategie laadinfrastructuur 2023 -2030 (RB 23 041) De voorzitter: Dan gaan we met het echte werk beginnen. Het raadsvoorstel Strategie Laadinfrastructuur 2023-2030. De heer Van ’t Eind begint. De heer Van ’t Eind (GL): Dank u wel, voorzitter. De mobiliteitstransitie vormt een belangrijk onderdeel van het duurzamer maken van onze samenleving, van onze toekomst. En wat GroenLinks betreft draait die toekomstige mobiliteit niet meer op de eerste plaats om de auto, maar op de eerste plaats voor veel ruimte voor de voetganger en de fietser, en om excellent openbaar vervoer. Pas dan komt de auto, het liefst in de vorm van deelmobiliteit. En die auto zal in de toekomst alleen nog elektrisch zijn, of in ieder geval steeds meer. En dat is een onomkeerbaar proces. Ik denk dat we het daar op zichzelf wel allemaal over eens zijn. En een laadpalenstrategie is dan ook bittere noodzaak. We zijn ook blij dat dit voorstel er nu ligt. Maar wij lezen deze strategie dus in het licht van onze visie op toekomstige mobiliteit. Met de auto op de laatste plaats, ook als die elektrisch is. En dat zou wat ons betreft dus een wereld moeten zijn waar de openbare ruimte niet meer voor zeventig procent is ingericht op de auto, maar op voetganger en fietser in de eerste plaats, en openbaar vervoer. En in dat licht hebben wij in de eerste termijn een drietal vragen.

In de strategie wordt er terecht gewezen op de druk die de laadpaleninfrastructuur ook legt op de openbare ruimte. Het neemt ruimte in, het kan zorgen voor een rommelig beeld, et cetera. En goed dat daar ook aandacht voor is bij het plaatsen van de laadpaal in de openbare ruimte. Maar wat wij in dat licht niet zo goed begrijpen, is waarom het plaatsen van laadpalen in de openbare ruimte helemaal los wordt getrokken van het sturen op privé, dan wel semipublieke laden, dan wel snellaadstations, et cetera. Omdat je ook een andere strategie zou kunnen kiezen, die in andere steden ook gekozen is, waarbij er helemaal niet gegaan wordt voor zoveel mogelijk laadpalen in de openbare ruimte. Nee, juist zo min mogelijk. En waarbij zoveel mogelijk gestuurd wordt op privaat en semipubliek in plaats van openbare ruimte. Waarom kiest het college daar niet voor? Of in ieder geval, neemt het ook niet mee in de overwegingen. Op de tweede plaats, of in ieder geval de tweede vraag. Het lijkt er een beetje op dat we maximaal elektrische auto gaan faciliteren. En dan zou je denken dat wij daar enorm voorstander van zijn. Op zichzelf, als je de auto gebruikt, zoals eerder gezegd, dan het liefst elektrisch. Maar hier lijkt het een beetje dat we dat maximaal in openbare ruimte gaan doen.

Ten koste van fietser en voetganger, terwijl we in de Mobiliteitsstrategie juist hebben gezegd dat we juist eerst ruimte gaan creëren voor de fietser en voetganger et cetera. Dus hoe verhoudt dit verhaal, deze strategie, zich nou tot die Mobiliteitsstrategie? En dan de derde vraag. Gaat ook over het gebruik van privéladen. In veel steden zie je ook een discussie over mensen die geen privé parkeerplek hebben, maar wel met wel met eigen elektriciteit de auto willen laden. En er ontstaat ook heel veel discussies over kabels in de openbare ruimte naar eigen auto's, en kabelgootjes. Zien wij die discussie nou in Rijswijk ook? En komen die vragen van bewoners ook bij de gemeente binnen? Dat zijn voor de eerste termijn mijn drie vragen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Kijk ik even verder. De heer Stuijfzand.

De heer Stuijfzand (PvdA): Dank u, voorzitter. Even kijken. De PvdA-fractie heeft met interesse kennisgenomen van deze strategie. Twee vragen hebben wij naar aanleiding van deze strategie. Enerzijds de innovatie, anderzijds de Planckaert. In het coalitieakkoord staat het volgende over laadinfrastructuur: we stimuleren innovatie, bijvoorbeeld het combineren van laadpalen met straatverlichting en zonnepanelen, en betrekken ook daarbij ondernemers en kijken naar toepassing van onze bedrijfsterreinen. In de ontvangen brief in iBabs, in de alinea innovatie omtrent laadinfrastructuur wordt het volgende beschreven: de technologieën staan nog in de kinderschoenen en zijn daarbij nog niet geschikt om op grote schaal uit de rollen in Rijswijk. Het college wacht de resultaten van deze pilots af. Mijn vraag is aan de wethouder eigenlijk: wanneer verwacht hij dat de eerste resultaten bekend zijn van deze genoemde pilots? En wat betreft eigenlijk die pilots? Dan ga ik naar mijn tweede vraag. Op bladzijde 19, in de alinea participatie, wordt het volgende beschreven: dat er een online tool beschikbaar zal worden gesteld via de gemeentesite, waarop de inwoners van de gemeente Rijswijk alle laadpalen kunnen zien/vinden. Mijn vraag twee is: dient deze online tool gemeenschappelijk georganiseerd te worden of kan het ook regionaal opgepakt worden? Uit een stukje efficiëntie en kosten.

Mogelijk ook toekomstig minder onduidelijkheden voor de gebruikers zelf. Als elke gemeente ook zijn eigen online tool gaat ontwikkelen. En dit was mijn bijdrage voor de eerste termijn, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Kijken we even naar de andere kant. Mevrouw Van der Weij (D66): Dank u wel, voorzitter. Laadpalenbeleid en laadpalenstrategie is iets wat D66 aan het hart gaat. En we hebben dit ook met leden van D66 verder besproken via een loting, een zogenaamd burgerberaad, maar dan op de eigen leden toegepast. En daarom heb ik een best wat uitvoerige inbreng. Maar vooral veel vragen nog, en die zal ik dan voor vandaag stellen. Van het raadsvoorstel, er staat op pagina 1 bij punt 4: beoogd doel om in 2030 te kunnen voldoen. Maar ik hoop dat het vanaf 2030 is, dat het ook daarna nog geldend is. Daar ga ik eigenlijk wel vanuit. Maar het staat zo letterlijk in 2030. Dus dat is een technische vraag voor u. Dan naar het strategiedocument zelf. In 1.3 gaat het over: deze strategie richt zich voornamelijk op de gebruikersgroep personenvoertuigen. En vooral het woordje voornamelijk, daar ben ik een beetje op aan het puzzelen. Want zitten leaserijders daarbij, of niet? Vervolgens staat er een uitvoerige beschouwing over wat er buiten deze doelgroep wordt gehouden. Maar wat is dan dat woordje voornamelijk? Daar ben ik benieuwd naar, of u dat kunt toelichten.

Dan ga ik even verder naar de laadpalen. Of de ladder van laden, waar ook GroenLinks net over begon. Wij vroegen ons eigenlijk af of deze ladder het elektrisch vervoergebruik stimuleert? Omdat het lijkt alsof eigenlijk mensen het eerst allemaal zelf moeten oplossen, en als het echt niet lukt, dan gaan we wat voor ze doen, als je de ladder van boven naar beneden leest. We vroegen we ons af of het niet andersom geplaatst kan worden, omdat de gemeente het maximaal faciliteert. En dan kom ik zo meteen nog even terug op een vraag over de kabelgoten specifiek, waar ook eerder al over werd gesproken. Dan heb ik een volgende vraag. Die staat bij 5.1, faciliteren van gemakkelijk laden voor bewoners. Daar staat een alinea: naarmate we verder komen in de transitie leggen we meer nadruk op het optimaal gebruik van het laad- en energienetwerk, daardoor wordt de openbare ruimte optimaal benut en zijn de maatschappelijke, tussen haakjes, kosten zo laag mogelijk. Ik zou die graag wat verduidelijkt willen zien. Want wat is verder komen in transitie? Wat is optimaal gebruik? Wat is openbare ruimte optimaal benut? In welk ogenschouw moet ik dat zien? Wat is daar belangrijk? En worden die maatschappelijke kosten ook meegenomen of niet, met die haakjes? Daar ben ik wel benieuwd naar. Dat zijn vooral wat technische vragen. Dan heb ik nog een enkele vraag. 6.1, de aanvraagvoorwaarden.

We maken ons wat zorgen over de toegankelijkheid. Er staat namelijk tweehonderd meter loopafstand, en dat is natuurlijk op zich een hartstikke mooi criterium, maar ik kan me voorstellen dat mensen die minder valide zijn en wat lastiger ter been, of één of andere manier, tweehonderd meter nog behoorlijk ver is. Dus hoe gaan we om met die combinatie van mensen die een laadpaal graag willen in hun buurt? Ik begrijp, niet helemaal voor hun deur. Maar een oplossing misschien binnen tweehonderd meter is misschien wel weer het andere uiterste. Hoe gaan we daarmee om? Daar zijn we benieuwd naar. Dus de toegankelijkheid van de laadpalen. Dan specifiek over de parkeerdruk. Dat is het groene blokje bij 6.3. Ik lees dat de gemeente openstaat voor het onderzoeken van het instellen van venstertijden. Dat zijn een laadvakken met bepaalde tijden dat je mag laden, maar buiten laadtijd

dat je ook kan parkeren. We zijn eigenlijk benieuwd of dat nog onderzocht moet worden. Want er zijn al genoeg gemeentes die dat al doen. Zo ook onze buurgemeente Den Haag, bijvoorbeeld. Dus mijn vraag aan de wethouder is: kunnen wij een toezegging verwachten dat hij dat onderzoekt als dat nog nodig is, en anders daarmee uit de voeten kan? Of moeten wij daar een motie of een dergelijk voor indienen? En als je dan toch die venstertijden nog moet onderzoeken, of het dan ook mogelijk is om mee te nemen of je er twee of één laadplek moet reserveren, of niet? Het staat ergens bij de bijlage wel als vraag, dan als het nodig is, als er meer vraag is doen we er twee. Maar ook graag in combinatie met die venstertijden. Want één paal heeft twee aansluitpunten, wat wellicht jullie bekend is. Dan de kabelgoten, het werd al even genoemd. Welke discussies spelen hier over de kabelgoten? In buurgemeentes laten ze dit wel toe. Leidschendam, Voorburg, heeft daar ook dat een recent beleid op gemaakt en dat kunnen we ook allemaal lezen als we even daarop zoeken. En we zijn eigenlijk benieuwd waarom er hier anders naar gekeken wordt? Want nou hier is dat het ons tegenhoudt om mensen die dus wel al graag willen verduurzamen en die energie willen ophalen uit de zon of uit andere middelen, dat niet mogen inzetten voor hun auto. Vinden wij eigenlijk wel een gemiste kans.

En daarmee sluit ik mijn vragen. Dank u wel alvast voor de antwoorden. De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk even verder langs het rijtje. De heer Weterings. De heer Weterings (RB): Voorzitter, dank u wel. In tegenstelling tot mijn raadscollega's van GroenLinks, waar auto op de laatste plek staat, staat die voor ons behoorlijk hoog. We zijn een autopartij. Natuurlijk moet er ruimte zijn voor de fiets en voor openbaar vervoer. En uiteraard gaan we mee met toekomstgerichte laadpalen. Laat alsjeblieft de ruimte blijven voor de auto's. Want als je de statistieken van CBS ziet nemen de auto's gewoon toe. Dus toename van het kopen van auto's neemt toe. Dus hij laat niet af. Voorzitter, op het gebied van het laadpalenvoorstel viel ons op dat u schreef in het voorstel: het zal niet mogelijk zijn voor inwoners om te stemmen om een locatie of laadpalen te verwijderen. Ik zie daar toch een grote gemiste participatiekans. Ik zou toch willen kijken om dit toch wat genuanceerder in het voorstel te willen laten opnemen. Soms hebben inwoners een heel goed idee waar het wel of niet in de wijk of in een straat zou passen. Heel vaak, met alle respect, komen ambtenaren niet altijd in de wijk om te kijken of die palen daar wel of niet goed staan. Dus participatie is heel erg belangrijk.

En ik vind wel dat inwoners daar best wel een stem in mogen hebben waar zij denken waar het wel of niet goed zou passen. Voorzitter, punt twee is … U geeft aan dat sinds de zomer van 2021 is Rijswijk onderdeel van de regionale concessieovereenkomst, voor in de gemeentes. En daarin is er ook een tarief afgesproken van 0,26 eurocent per kWh, ex. btw. En dat er van juli ‘21 tot met december ‘21 om een paal te vervangen is er ook een vergoeding van 0,03 eurocent per kilowatt. En om dat te vangen zou er een vergoeding komen van 8500 euro. We zijn inmiddels twee jaar verder. Zijn het vaste tarieven tot en met 2030 of kunnen die tarieven nog veranderen met de tijd mee tot 2030? Dat was even de vragen voor de eerste termijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk even verder langs het rijtje. Ja. De heer Cupedo (BvR): Dank u, voorzitter. Wij hadden ook vragen. Dank u wel voor het raadsvoorstel. Met interesse gelezen. We hadden ook vragen over de goot, maar die zijn al benoemd door GroenLinks en door D66. De vergoedingen ook van juli 2021 tot december 2021, door Rijswijks Belang benoemd. En verder geeft u in punt 6 aan dat de gebruikersgroep al gebruikmaken van de snelladers. Maar iets verderop in uw brief geeft u aan dat de snelladers vanwege de zware belasting op het netwerk geen gewenste oplossing is vanuit de netwerkbeheerder. Dus dat rijmt niet met elkaar.

Dus graag uw reactie daarop. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Enk. De heer Van Enk (CDA): Dank u wel, voorzitter. Ik moet zeggen dat de strategie die hier voorligt voor het plaatsen van laadpalen mij en mijn fractie aanspreekt. De uitgangspunten die we erin lezen als een geleidelijke ontwikkeling, de balans houden met groen. Spreekt ons aan. En ik zou daaraan willen toevoegen in navolging

van de spreker voor GroenLinks: ook de ruimte voor het voetgangersverkeer. Daar moeten we net zo goed ook op letten. We zien in de praktijk al dat dat soms niet goed lukt. Maar ook met innovaties op dit terrein niet voorop willen lopen. Rijswijk doet er, zoals op veel terreinen, goed aan om de ontwikkelingen, de technische ontwikkelingen, goed te blijven volgen en daar verstandig mee om te gaan. Ook lees ik prognoses die dus steeds worden herijkt om in de pas te blijven lopen met de feitelijke behoefte en het feitelijk gebruik van laadpalen. Allemaal zeer verstandig. En ja, ik zou in het groot willen zeggen: ik lees nu in de krant dat er fabrieken zijn die auto's maken waar de hele accu in één keer vervangen wordt. Dat kan misschien de toekomst zijn voor alle auto's. En dan staan al die laadpalen er niet. En omgekeerd, als we nu te snel gaan, weten we ook dat groene energie niet toereikend is en dat de energie die in die nieuwe te stimuleren elektrische auto's ook door een fossiele brandstof wordt opgewekt. Dus nogmaals, het lijkt mij een verstandige strategie zoals die hier voorligt. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Majjaoui. De heer El Majjaoui (PG&R): Dank, voorzitter, voor het woord. Voor ons ligt inderdaad het raadsvoorstel met betrekking tot de laadpalen of laadpaleninfrastructuur.

Het is onvermijdelijk dat dat de auto's ook de komende tot 2030, 2035, een belangrijk alternatief is als vervoermiddel. Dat blijft. Dus in tegenstelling van GroenLinks is een auto gewoon een hele belangrijke factor binnen ons levensproces. Alleen het feit is dat wij het moeten ordenen en monitoren, vanwege de schaarse ruimte die we hebben. Enkel heb ik een aantal vragen met betrekking tot dit voorstel. Want er wordt in de kanttekening aangegeven dat men een eigen ruimte kan gebruiken voor de laadpaal. Maar wat zijn de voorwaarden? Kunt u dat even specificeren? Mag eenieder, willekeurig iemand, met een voor- en achtertuin, een zijtuin, ook zodanig inrichten dat hij in zijn eigen behoefte kan voorzien voor wat betreft het elektrisch laden van zijn auto? Dat is de eerste vraag wat dat betreft. Dus de voorwaarden voor het eigen gebruiken van het eigen terrein. De tweede vraag die ik heb is inderdaad de tegenstrijdigheden die ik hier constateer voor wat betreft snelladers. Want u geeft het aan de markt over, dus de vrijheid om invulling te geven aan dat aspect. Maar tegelijkertijd geef je aan: als het misloopt of verkeerd loopt, dan grijpen we in.

Welke instrumenten en welke bevoegdheid heeft de gemeente in deze om in te grijpen om het zodanig niet te laten leiden naar een negatief effect? En de derde vraag betreft inderdaad het zal niet mogelijk zijn voor de inwoners om in te stemmen. Naar mijns inziens is dit een beetje in strijd met de Participatiewet. Kan het anders geformuleerd worden? Mocht er een mogelijkheid voordoen dat de bewoners hebben aangegeven dat een laadpaal op een locatie X geplaatst kan worden. Met dien verstande dat dat veel voordeliger is. Dan vind ik dat de gemeente daar ook in mee kan gaan. Dus de vraag is: kunt u dit zinnetje zodanig aanpassen dat het ook de Participatiewet ten goede komt? Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de wethouder. Wethouder de heer Van de Laar: Ja, voorzitter, dank u wel. Dank voor alle vragen, en ik ga het gewoon het rijtje af. Ik heb overwogen om met deze strategie pas te komen nadat we de Mobiliteitsstrategie in de raad zouden hebben vastgesteld. Hij zit vast, maar je kunt mij gewoon horen hè? En de Mobiliteitsstrategie gaat over het brede verhaal, de uitwerking van het Mobiliteitsprogramma dat in de vorige raadsperiode is vastgesteld, zoals u weet. Maar dit is zo'n autonome ontwikkeling, namelijk het is een feit dat vanaf 2030 geen fossiele auto's meer verkocht mogen worden.

En dus die laadbehoefte, die weten we sowieso dat die er is. En dan is er wel nog die component van het ruimtegebruik, maar niet zodanig dat ik het zo contrair vind aan die Mobiliteitsstrategie of van het Mobiliteitsprogramma dat we hebben vastgesteld. Dat ik dacht: oh, daar wil ik mee wachten. Ik denk: ja, dit moeten we gewoon doen. En laten we gewoon vooruitgaan. En dat geldt misschien ook wel een beetje voor het Fietsplan, maar dat komt denk ik ongeveer tegelijkertijd. Dus vandaar dat we wel nu de laadpalenstrategie in de raad behandelen. Dat heeft inderdaad een druk op de openbare ruimte, en dat zit hem dan met name in een verrommeling, vind ik. En hoe het qua zicht is. En daarom is ook gezegd dat we proberen dat zodanig te doen, dat dat eigenlijk geïntegreerd wordt in het beeld zoals dat is. En

voor een heel groot gedeelte gaan we niet heel Rijswijk … Of … We gaan Rijswijk niet om deze reden helemaal op de schop gooien. Dus de fietspaden blijven waar ze zijn, voetpaden blijven waar ze zijn. Ook, en dat is het hele punt, de parkeerplaatsen, zolang we ze niet opheffen, blijven waar ze zijn. En omdat er langzamerhand, en de heer Van Enk die schetst dat heel duidelijk, we weten niet hoe snel dat gaat. Dat het fossiel wagenpark vervangen zal worden door een elektrisch wagenpark. We moeten dat gelijk aan faciliteren als die laadbehoefte er is, op de plekken waar dat dan kan. Dus ik zie … En dat is helemaal niet het streven ook dat dat niet past bij ruimte voor voetganger en fiets. Als je kijkt naar … U stelt heel terecht, en D66 zegt ook al: de ladder van laden. Ja, Remke wilde ik zeggen, maar Van der Weij. We hebben de ladder van laden. En u zegt: we laten dat volledig los. En dat is niet zo. Sterker nog, we schrijven het in de laadpalenstrategie. En het is primair onze strategie om eerst zoveel mogelijk van die punten die gerealiseerd moeten worden op privaat terrein te hebben. En dan vervolgens, stap twee, semiprivaat terrein. Dus dat zijn alle parkeergarages.

En als daar hulp voor nodig is bij de gemeente of van de gemeente, maar die hulp is heel weinig want je kan gewoon een paal kopen en dan moet je dat vervolgens met de beheerder met Stedin regelen om dat te realiseren, dan kan dat. Maar als er op een andere manier nog hulp nodig is van de gemeente, dan staan wij daarvoor klaar. Dat is de strategie. Dat is primair. Zo weinig mogelijk laadpunten eigenlijk in de openbare ruimte van de gemeente, maar zoveel mogelijk op privaat terrein. En in tweede plek, zoveel mogelijk in semiprivate ruimtes. En dat hadden we misschien wat anders kunnen presenteren. Waarbij andere gemeentes zeggen: wij gaan helemaal niet zo snel met die laadpalen. We willen vooral stimuleren stap één. Nou, dat doen wij dus ook, maar we hebben het niet zo benadrukt. Ik heb voor GroenLinks uw tweede vraag al beantwoord, over de elektrische auto en het mag niet ten koste gaan van fietser en voetganger. In de Mobiliteitsstrategie zullen we het erover hebben. Wat we in het Mobiliteitsprogramma hebben gezegd is dat definitief onze strategische hoofdkeuze, dat we de prioriteit geven bij herinrichting en andere investeringen, dat we prioriteit geven aan de fietser en voetganger. Dat betekent niet voor de auto. Maar daar gaan we het tijdens de Mobiliteitsstrategie over hebben. Maar deze strategie die voorligt die staat daar niet haaks tegenover.

En dan kabelgoten, drie keer gevraagd of vier keer. Nee, vijf keer zelfs. Er zijn een aantal argumenten, die worden ook genoemd in de strategie zelf. Dat zijn onder andere de verrommeling die er is mogelijkerwijs op straat. Van nog meer, allerlei dingen die mensen zelf verzinnen om dat te doen. Met haken die overhangen of kabels over de grond of je hebt kabelgoten. Sommige gemeenten die faciliteren het ook door er speciale stenen voor te maken die inpasbaar zijn in de grond. En dan heb je dus aan de stoep bijvoorbeeld een eigen kabel uit de oplaadpunt liggen. We hebben er niet voor gekozen omdat daar hangt een prijs aan, als je dat als gemeente ook nog wil faciliteren. Die prijzen zouden natuurlijk ook nog betaald kunnen worden gewoon door de aanvrager. Maar alle andere oplossingen die in andere gemeenten worden toegestaan, zoals die kabelgoten et cetera, zien wij ook gevaren eigenlijk voor de toegankelijkheid van het openbaar gebied in zijn algemeenheid, van mensen bijvoorbeeld die slecht ter been zijn. Er zit een aansprakelijkheidsrisico aan als iemand valt en die maakt een lelijk ongeluk. Wie is er dan aansprakelijk, de gemeente die het heeft toegestaan of de inwoner die die kabelgoten heeft neergelegd? En daar wordt ook negatief op geadviseerd vooralsnog door de veiligheidsdiensten.

Maar waarom doen andere gemeenten dat dan wel? Nou, ik heb het gevraagd ook aan Leidschendam-Voorburg. En die hebben geen antwoord op die vragen die wij daarover hadden, dus vanuit stadsbeheer werd hier ook negatief op geadviseerd. Aansprakelijkheid, dat soort dingen, die extra kosten, extra processen, aanvragen goedkeuren, beoordelen. Maar die hebben gezegd: we zien het wel. Daar komt het feitelijk op neer. En wij hebben gezegd: oké, dan zien wij het ook wel, maar dan beginnen wij er niet mee. Maar dan zien wij het bij die andere gemeente hoe zich dat ontwikkelt. En of dat nou een wenselijke ontwikkeling is in de openbare ruimte. Dus in die zin organiseren we een pilot. Maar laten we dan plaatsvinden in Pijnacker-Nootdorp en in Leidschendam-Voorburg. Maar als u daar anders over denkt, dan zou ik zeggen: dan moet u met argumenten komen om dat hele rijtje na te gaan. En ik heb ook gevraagd: ga je daar dan op handhaven dat dat goed wordt gedaan? En in die andere gemeenten die het hebben ingevoerd hadden ze geen extra capaciteit voor, hadden ze ook geen antwoord op. Ook daar was het antwoord weer: we zien het wel. Dus ik vind dat we, als we dat doen, we wel een antwoord moeten geven op dat hele rijtje bezwaren die onder andere ook in het voorstel staan. Maar mogelijkerwijs dat het dan uiteindelijk wel kan. Als in die andere gemeente blijkt dat het geen problemen oplevert.

Innovatie. De eerste pilots. U heeft de vraag

van de PvdA, over bijvoorbeeld de combinatie met lichtmasten, is ook besproken bij het openbare Verlichtingbeleidsplan. En het gebeurt in een aantal gemeenten. Ik vind Den Haag echt een fantastisch voorbeeld waar je ook in de interne organisatie zag: wie gaat daar dan over? Is dat dan stadsbeheer, of is het allerlei verschillende domeinen? Dat mag geen probleem zijn om die innovatie toe te passen. Maar het feit is ook dat er nog te weinig aanbieders zijn die op deze grote schaal dit kunnen doen. En ik zou … Je ziet wel, en ik meen uit mijn hoofd in Amersfoort, in Veenendaal, in Eindhoven, dat daar wel redelijk grote pilots zijn in wijken die nieuw worden gebouwd. En nou ja, dan zou je kunnen zeggen: laten wij ook zo'n pilot doen voor die innovatie. Daar ben ik op zich wel voor te porren. Maar ik heb ook geconcludeerd, we hebben verschillende pilots gehad ook met die bamboeborden en smart city et cetera. Ik denk: ja, we zijn eigenlijk iets te klein om zoiets ook weer te doen. Ook daar geldt dat verhaal, die industrie, die sector, ontwikkelt zich gewoon. Wij blijven dat volgen. En als dat voor ons nou een goed alternatief lijkt te zijn, dan moeten we die innovatie meteen toepassen. Met de terechte opmerking die de heer Van Enk daarover maakt: ook het laden van de auto’s zelf, en de batterijpakketten zit natuurlijk in een ontwikkeling. De online tool.

Ja, die plankaart, dat wil ik even toelichten. Het idee is dat we online kaart hebben. Daar staan al die palen op. Daar kun je dus als bewoner zien: waar komen al die palen terecht? En dan kun je opmerkingen maken of dat nou een gewenste locatie is ja of nee. Als dat geen gewenste locaties en dat goede argumenten zijn, dan zullen we zeker een andere locatie zoeken. Dus dat waren twee, drie mensen die daar om gevraagd hadden. Dus dat zit zeker in die participatie. Dat kondigen we groots aan dat dat er is, maar dat moet wel een goede redenering zijn. En dat hele rijtje van veiligheid, en dat soort zaken. En die tweehonderd meter en dat netwerk, dat zo'n paal daar wordt neergezet. Mogelijkerwijs ook wat meer richting … De voorzitter: Wilt u proberen om iets korter te zijn? Wethouder de heer Van de Laar: Ja, ik merk dat ik inderdaad lang aan het woord … De voorzitter: Vanuit enthousiasme. Wethouder de heer Van de Laar: Het is ook een leuk onderwerp. Maar die participatie, die zit erin. Laat ik het daarbij houden. Als u daar nog een vraag heeft, dan hoor ik het wel in het tweede termijn. Beoogd doel, D66, vanaf 2030. Ja, dat is vanaf, en niet alleen maar in 2030. Voornamelijk personenvoertuigen. We hebben gezegd: er zijn allerlei hele grote ontwikkelingen in de zakelijke markt.

Wettelijk wordt geregeld of gestimuleerd dat zakelijke markt elektrisch gaat rijden, elektrisch opladen op zakelijke particuliere parkeerterreinen et cetera. We hebben gezegd: nou, laten we vooral kijken gewoon naar onze eigen inwoners. En in deze passage staat voornamelijk personenwagens. Omdat je als je een laadpaal neerzet, kan iedereen er gebruik van maken, ook een elektrisch bestelbusje. Maar de strategie legt niet de focus op bestelbusjes, maar op personenvoertuigen van onze inwoners die hier wonen. Ook anderen kunnen dus aan de paal. De ladder van laden, heb ik besproken. En eens even kijken. Dan de aanvraag voor … Of ja, de tweehonderd meter. Is dat niet heel ver? De tweehonderd meter, ik vind niet dat dat heel erg ver is. Het is wel de uiterste. Binnen tweehonderd meter moet er een paal staan. Dus je zal in heel veel wijken zien, noem eens een wijk, bijvoorbeeld Leeuwendaal, dat er al veel dichter bij een laadpaal is. En dat is de manier waarop wij denken dat dat goed is. Ik kijk even of er … Als je het hebt over mensen die slecht ter been zijn. Want daar vroeg je expliciet naar. En gehandicapten, hoe we daarmee doorgaan. Maar daar is wel een regeling voor, maar die weet ik nu niet uit mijn hoofd. Venstertijden. Ja, daar gaan we proeven mee doen. Pilots. Den Haag doet dat al. En dan vooral in gebieden waar de parkeerdruk hoog is.

Want daar is het gevoel wel dat zo'n elektrische plek soms niet optimaal wordt gebruikt, en dat die overdag bijvoorbeeld leegstaat en 's avonds als die parkeer nodig is, dat die dan gereserveerd is of juist andersom. Kortom: ja, we gaan pilots doen in wijken waar de parkeerdruk hoog wordt. De kabelgoten heb ik beantwoord. Rijswijks Belang. Er kan dus opmerking worden gemaakt in de online tool, en dan zal de gemeente daarnaar luisteren. Het concessiebedrag wat wij krijgen, dat staat gewoon vast voor de concessie. En Equans … Je gaat met een pas naar een laadpaal. Die paal is van Shell of weet ik veel. En het bedrag van Equans aan degene aan wie je uiteindelijk betaalt, dat staat wel vast,

maar van wie je die laadpas hebt, van de Shell of andere aanbieders, daar hebben wij geen invloed op. Dus die tarieven die kunnen heel erg verschillen van de aanbieder waar je gebruik van maakt. Dan BVR, de snelladers. Ja. Er zijn snelladers in Rijswijk. Maar we zeggen: we gaan niet zelf snelladers aanleggen. Maar langzaamladers. De snelladers vragen zo'n enorme capaciteit, en daar is een hele zakelijke markt voor, voor die snelladers. En die gaat heel snel. En je ziet ook dat op een aantal plekken in Rijswijk ze zijn aangelegd. CDA heb ik al een aantal keer genoemd. Ruimte voor het voetgangersverkeer, zeker genoteerd. GNR. De auto blijft belangrijk. Daar ben ik het zeker mee eens, voor degene ook voor wie absoluut een auto nodig heeft. Dat zal in de toekomst altijd zo blijven. Dan vraagt u … Voor het online tool, heb ik een antwoord op gegeven. En die voorwaarden, de vraag, zou u die nog kunnen herhalen in het tweede termijn? Dat was het, voorzitter. Ik zal het vanaf nu korter doen. De voorzitter: Dank u. Vanuit GroenLinks nog vragen? De heer Van ’t Eind (GL): Ja. Ik heb … Nou ja, even nog in reactie. Er wordt gezegd dat GroenLinks denkt dat de auto straks niet meer bestaat of dat die niet meer belangrijk zou zijn. Dat zeggen wij niet. Wij begrijpen ook wel dat de auto niet in één keer verdwenen is.

Wij denken wel dat als we het met elkaar leefbaar willen houden, dat je op termijn moet kijken naar meer deelmobiliteit, meer en beter openbaar vervoer, waardoor de auto minder nodig is. En daar hoort … En ik begrijp het antwoord van de wethouder op zich wel, maar we stellen nu wel een strategie vast voor de komende tien jaar waar we al die laadpalen neer gaan zetten. Wat wel degelijk een effect heeft in die openbare ruimte. En de wethouder stelt: dat gaat allemaal wel passen. Maar het is nu al passen en meten op heel veel plekken, ook voor voetgangers, ook voor fietsers. Op sommige plekken misschien niet, maar op heel veel plekken wel. En in dat opzicht … Ja, ik neem het ook even terug, en ik kijk ook even richting de raadsvergadering of ik daar nog iets mee wil in de vorm van een amendement of een voorstel waarmee daar iets meer rekening mee gehouden kan worden. Geen idee of ik daar steun genoeg voor heb, maar dat zie ik dan wel. De heer Braam vraagt aan mij of ik een amendement ga indienen voor extra parkeerplekken. Nou, ik zal er even goed over nadenken. Nee. Nee, dat zal hem niet worden. Dan moet ik de heer Braam echt teleurstellen, voorzitter. Ik had wel even een vraag. Op zichzelf begrijp ik ook het verhaal ten aanzien van die kabels wel. Wat ik me nog wel even afvroeg: op een gegeven moment doen mensen het toch.

Dus ik vraag … Mijn vraag was ook een beetje in het licht van: als dit dan gebeurt, kun je het dan niet maar beter reguleren? Want als het toch gebeurt, zul je ook moeten handhaven. En zien we dat nou gebeuren in Rijswijk op dit moment, dat het ongereguleerd gebeurt? En dan zijn wij ook aansprakelijk. En dus dan zullen wij ook moeten handhaven. En bespaar je dan eigenlijk niet juist handhavingskosten door het dan uiteindelijk gewoon maar te reguleren. Dat is een beetje de achtergrond waarom ik er in de eerste termijn naar vroeg, dus daar heb ik graag nog wel een analyse op van de wethouder. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. De heer Stuijfzand, tweede termijn. De heer Stuijfzand (PvdA): Ja, toch nog even over de plankaart, voorzitter. Wordt het gemeentelijk geregeld of nog regionaal? Dat was hem, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Van der Weij, tweede termijn. Mevrouw Van der Weij (D66): Dank u wel, voorzitter. Allereerst, ik had een vraag gesteld over paragraaf 5.1, de tweede alinea. Die is niet beantwoord. Naarmate we verder komen in de transitie leggen we meer nadruk, of daar wat toelichting op kan wat daar bedoeld wordt. Dus of dat nog zou kunnen. Verder natuurlijk bedankt voor alle andere antwoorden. En de vraag over de mindervaliden, dat moet even opgezocht worden, begrijp ik. Maar of dat toegestuurd zou kunnen worden. Die vraag had ik.

En ik hoorde van de plankaart en de participatie, wat natuurlijk prachtig is. Ik ben wel benieuwd hoe integraal dat gebeurt. Want ik kan me voorstellen dat de bewoners niet zitten te wachten op de ene week een vraag over een laadpaal en volgende week, ik ben blij dat u er bent mijnheer Wit van de afval, een afvalbak voor hun stoep. En de volgende week

voor iets anders. Hoe integraal wordt er gekeken naar de participatie van de omgeving? Dus daar ben ik wel heel benieuwd naar. En ik ben voornemens, maar ik ben ook wel benieuwd hoe de anderen erin zitten, nadenken over een kabelgootmotie. Omdat ik net als GroenLinks me afvraag: het niet doen, levert dat niet dezelfde risico’s op? Want je kunt eigenlijk alle risico's omkeren bij het niet doen. Als je geen kabelgoot aanlegt, verrommelt dat ook. Gaan mensen het ook doen. Als er niet meer handhaving in komt. Dus je kunt eigenlijk hele argumentatie omkeren en dan wel een kabelgoten aanleggen. Dus ik ben benieuwd hoe de wethouder dat ziet. Dank u wel, dit was mijn tweede termijn. De voorzitter: Dank u wel. De heer Weterings, tweede termijn. De heer Weterings (RB): Voorzitter, dank u wel. Laat ik vooropstellen dat ik … De termijn van de wethouder behoorlijk veel onduidelijkheden heeft benoemd, en ook dat pilots dan maar in Leidschendam-Voorburg worden gedaan. Hij sprak behoorlijk veel onduidelijkheden uit. En dat baart mij wel zorgen. Voorzitter, op het gebied van de plankaart geeft de wethouder aan: er komt participatie en burgers worden betrokken. Als ik lees dat de plankaart wordt op de gemeentesite gepubliceerd, inwoners krijgen de mogelijkheid om met deze kaart de toekomstige locaties in te zien. Daarnaast kunnen ze alleen maar nieuwe locaties aanwijzen.

En ze hebben de mogelijkheid om opmerkingen te plaatsen als een laadpaal onverhoopt op een onveilige plaats staat. En eigenlijk zou ik aan de wethouder willen vragen: onveilig begrijp ik hè, dat wil tuurlijk niemand. Maar soms worden ook wel dingen door de gemeente op onhandige plaatsen geplaatst. Dus mogen de bewoners ook een voorstel indienen als een laadpaal op een onhandige plek wordt geplaatst? En dat daar in ieder geval over gesproken wordt, zeker als we met een amendement mee komen, dat de bewoners ook op onhandige plekken mogen participeren. En daarvoor een opmerking mogen plaatsen bij de gemeente. En voorzitter, als laatste eigenlijk. De wethouder gaf aan dat er bepaalde vergoedingen waren. Die kunnen wel veranderen. Maar de vraag is: waarom zijn er nu dan vergoedingen genomen uit de periode 2021? Ligt het plan al twee jaar op de plank, of waarom is er geen update geweest van 2023? Want in uw voorstel geeft u aan dat er in een periode van juli ’21 tot en met december ‘21 bedroeg de vergoeding die je voor een laadpaal kreeg 8500 euro. Is er niks in die hier twee jaar gebeurd? En dat geldt ook voor de vergoedingen die we kregen per kWh, exclusief de btw. Dus het lijkt een heel verouderd plan wat hier is gepresenteerd.

Kan de wethouder dat beamen of ontkrachten, dat we hier praten over een oud plan? En mocht het een oud plan zijn, kan de wethouder dan misschien bij de raadsvergadering een voorstel presenteren die up to date is? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Cupedo, nog behoefte aan een tweede termijn? De heer Cupedo (BvR): Ja, kort. Ook wij hebben nog geen antwoord gekregen, net zoals Rijswijks Belang, over de vergoedingen van januari ‘22 tot december ‘22 voor het gemak. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Enk behoefte, aan een tweede termijn? Nee. De heer El Majjaoui. Oké. De heer Sleddering eerst. De heer Sleddering (VVD): Ik wou een verduidelijkende technische vraag stellen naar aanleiding van het betoog van de wethouder. Is het nog steeds zo dat het hebben van een kabelgoot om je auto op te laden, niet gelijkstaat aan het hebben van een gereserveerde plek om je auto neer te zetten? Want om een voorbeeld te noemen, op de Geestbrugweg is er een kabel van een huis, door de tuin, onder de stoep door gelegd. En het aansluitingspuntje zit op een parkeerplek aan de Geesperweg. En die meneer of mevrouw die daar staat, die wil daar graag natuurlijk zijn auto plaatsen. Maar hij heeft geen recht om daar te staan. Dat is de vraag, of dat nog steeds geldt hier eigenlijk. De voorzitter: Dank u. De heer El Majjaoui.

De heer El Majjaoui (PG&R): Ja, dank voorzitter. Inderdaad, de twee vragen die zijn in mijn beleving nog onbeantwoord gebleven. Voor wat betreft de voorwaarden. Je hebt een woning, en je hebt behoefte om je eigen terrein, je eigen plaats, te voorzien van een laadpaal. Dus zelfvoorzienend. Wat zijn de voorwaarden en waar moet men aan voldoen? Moet daar eventueel bestemmingsplan gewijzigd worden, omdat toch ruimtelijke ordening in het geding komt? Dat is de eerste vraag. En de tweede vraag is ook onbeantwoord gebleven. U geeft ook terecht dat snelladers overgelaten worden aan de markt. Dus het is een zakelijke kwestie. Maar goed, als het misloopt, gaan wij ingrijpen als gemeente. Dus ik vroeg aan u: wat zijn de instrumenten die we hebben? Maar tegelijkertijd, is het dan niet verstandig dat je eerst kaders stelt? Want je kan niet alles aan de markt overlaten. Met de hoop dat het allemaal goed gaat lopen. Want ja, goed, vraag en aanbod, economisch verkeer. Als het goed gaat dan zie je de jongens in één keer heel veel snelladers plaatsen. Met alle risico’s van dien, want de externe veiligheid is daarmee in het geding, met die hoge spanningsvermogens. Dus is dat niet mogelijk verstandig in die zin protocol op te stellen of kaders waar men binnen die kaders moet gaan bewegen? Alhoewel dat markt is en zakelijk is. Tot zover mijn twee vragen. De voorzitter: Dank u wel.

Het woord … De heer Van Dam. Ja, is een beetje ongebruikelijk. Ik sta het nu even toe, maar volgende keer gewoon ook in de eerste termijn. De heer Van Dam (WIJ.): Hartelijk dank voor uw coulantie. Ik had één aanvullende vraag op de inbreng van de wethouder. Er komt een online tool waar je bezwaar kan maken tegen de plaatsing van een laadpaal. Werkt het ook andersom, dat je kan vragen om een laadpaal als hij niet in de buurt is? Of behoort dat niet tot de mogelijkheden? De voorzitter: Dank u wel. Dan is het woord aan de wethouder. Wethouder de heer Van de Laar: Dank u wel. Op een gegeven moment doen mensen het toch. Dat was het statement van de heer Van ‘t Eind ten aanzien van kabelgoten en andersoortige eigen oplossingen. Om vanuit het eigen huis, met de eigen elektriciteit, de auto op te laden. En dat zien we inderdaad, geïllustreerd door de heer Sleddering. En dat is niet de bedoeling. We zien het nog niet in zo'n mate dat we denken: dat moeten we reguleren. Dat krijgen we ook nog niet te horen van de handhavers. Dat we daar echt een probleem hebben wat beleid behoeft. Ik zou me kunnen voorstellen dat we wel zoiets opnemen, dat we ons gaan voorbereiden op die mogelijkheid om dat wel mogelijk te maken. Of dat we dat in kaart gaan brengen. Wat betekent dat voor de gemeente? Stel dat die behoefte echt heel erg gaat groeien.

Het gaat hier dus inderdaad om mensen, inwoners, die niet een eigen parkeerplaats hebben op het eigen terrein, en ook niet blijkbaar ergens anders kunnen opladen, of gebruik maken van snelladers en die dat per se voor hun eigen deur willen doen met bijvoorbeeld dat ze zonnepanelen ook hebben en dan heel erg vanuit goede overwegingen dat zouden willen toepassen. Dus het is wel een afgebakende groep voor wie dit geldt. Maar ik denk dan toch nog wel een redelijk substantiële groep. En het heeft inderdaad onder andere ook als gevolg, waar de heer Sleddering naar verwijst. En dat zie je wel gebeuren, en dat is wel een probleem. Dat parkeerplaatsen dan geclaimd worden. En dat is zeker niet het geval. Ook, stel je dat je al een laadpaal hebt, in het gebied waar een parkeerregime is, dan moet je ook gewoon parkeertarief betalen tijdens het laden. Maar dat is gewoon een openbare parkeerplaats. Dus dat veroorzaakt heel veel ongerust onder de bewoners zelf en soms zelfs burenruzie. En nou ja, daar zou je ook preventief beleid op kunnen maken door het niet toe te staan en dat is eigenlijk onderdeel van de voorliggende strategie. Dus dat zijn allemaal wel elementen ook. Wat doe je dus met de maatschappij als je dat toestaat en wat doe je dan in een straat? Wat faciliteer je dan? Het is dus breder dan dat.

Ik denk dat ik daar ook wel voldoende over heb gezegd, van handhavingskosten versus uitvoeringskosten. Ik denk, als je kijkt naar nu de uitvoeringskosten … Ik vind het principieel niet het sterkste argument als wij beleid willen maken, maar de uitvoeringskosten zijn hoger. Dan moet er een hele keten opgezet worden van aanvragen, beoordelen, inspectie, en mogelijk ook nog handhaven. Die hebben we nu niet, die procedure en die mensen. Dus ook vanuit dat perspectief denk ik dat de uitvoeringskosten op dit moment hoger zijn dan handhavingskosten. PvdA over het platform, de plankaart. Die software wordt niet door de gemeente Rijswijk

ontwikkeld, is gewoon een product wat op de plank ligt zal ik maar zeggen, dat kan je zo kopen. Dus in die zin is dat efficiënt. We hoeven niet apart opnieuw te ontwikkelen binnen de regio, is iets wat als gemeente inkopen, maar het wordt in meerdere gemeenten dus toegepast, deze plankaart. En wat kan je dus met die plankaart? Je kan commentaar geven op de laadpalen die … In één keer is het alle laadpalen eigenlijk die volgens deze strategie in Rijswijk worden geplaatst. Dat plaatsen dat gaat gefaseerd natuurlijk. Maar het zijn wel de locaties die dan worden, en die zal ongetwijfeld worden geüpdatet periodiek. Maar je kan niet nieuwe locaties aangeven. Maar we zijn wel ontvankelijk, antwoord op de heer Weterings, dat alle mogelijke opmerkingen vinden wij valide en zullen we ook iets mee doen, als dat ook ertoe leidt dat dat inderdaad onoverkomelijke problemen oplevert. En dan naar een nieuwe locatie op zoek gaan. Maar geen nieuwe locaties. Want we hebben bijvoorbeeld gezien bij de ondergrondse containers, dat is ongeveer eenzelfde systematiek, in Leeuwendaal, dat dat echt onwijs veel onderlinge spanningen opleverde. Omdat alle buren bij elkaar de ondergrondse container bij de buren neerzetten. En dat was … Dat hebben we ook heel direct uit de wijk teruggekregen. Dat leverde echt heel veel problemen op.

Dus dit is een strategie die gewoon op basis van een aantal uitgangspunten is gemaakt. In één klap krijg je die hele laadpalen te zien waar die komen. En op die manier hopen we dat zo rechtvaardig mogelijk te doen, en tegelijkertijd wel responsief te zijn voor als dat inderdaad op een gekke plek staat. Want dat gebeurt inderdaad wel. Dat ben ik helemaal met u eens. Over die vergoedingen, daar ben ik echt op zoek naar de vraag achter de vraag. Heel feitelijk: we hebben een concessie, die loopt een bepaalde periode. En die vergoedingen staan gedurende die concessieperiode vast. En dat zijn de vergoedingen die Equans vraagt aan degene die uiteindelijk die pas verkoopt. Daar hebben we, dat laatste stukje, geen invloed op. En de vergoedingen die wij krijgen van Equans, die staan ook vast. En die zijn in de hele concessieperiode krijgen wij dat geld, en die 8500 euro die in dat voorstel staan is van een bepaalde periode. Er staan niet recente cijfers in, omdat met de publicatie van deze strategie die cijfers niet bekend waren, of die data. Maar die kunnen wel toesturen. Maar dan denk ik nog steeds niet dat ik de vraag achter de vraag heb beantwoord. Dus als u nog een vraag heeft, dan moeten we dat voor de raadsvergadering misschien nog even met elkaar schakelen, of eventueel formeel via de griffie doen. En dat zeg ik naar Beter voor Rijswijk en naar Rijswijks Belang.

De voorzitter: De heer Weterings. De heer Weterings (RB) : U ontvangt een vergoeding, voor iedere laadpaal ontvangt u een vergoeding. En die vergoeding bedroeg dus 0,03 cent per gebruikte kilowatt. En voor een laadpaal 8500 euro. U zegt: er zijn geen recente cijfers bekend. Maar u heeft toch wel afgelopen twee jaar de vergoedingen gekregen voor de palen en het verbruik daarvan? Dan moeten die cijfers toch recent zijn, of ligt dat al twee jaar lang stil, komt er geen inkomen binnen van deze palen? Wethouder de heer Van de Laar: Jawel, er komt inkomen binnen. Dat is dus vrij overzichtelijk. Namelijk 8500 euro, dat is niet per paal, dat is 0,03 keer … We hadden tot voor kort maar honderd palen. Het groeit enorm. Het zijn er nu 198 oplaadpunten. En de meest recente cijfers over de inkomsten van wat we 0,3 keer kilowattuur binnen hebben gekregen, daarvan heb ik net gezegd: die kunnen we u nog toesturen. En dan … Ja, zo is het. Maar dan nog steeds vraag ik me af wat de vraag achter de vraag is. De heer Weterings (RB): Waarom zijn dan de cijfers van 2021 gebruikt? U heeft de cijfers liggen. Wethouder de heer Van de Laar: Ik heb net gezegd dat bij de publicatie van de laadpalenstrategie de meest recente cijfers niet bekend waren. Maar die 0,03, die geeft u een indicatie … Of een indicatie, dat is het exacte getal wat wij per kilowattuur krijgen.

8500 euro in het jaartal wat daarbij staat. Dat is dus ontzettend weinig. Maar het gaat enorm groeien naarmate we het hele wagenpark elektrificeren. En als we dat ook op deze manier laten opladen. Ik weet niet … Is uw vraag nou of we de cijfers nou niet hebben gegeven, of bent u op zoek naar iets anders? Maar dat moet u maar buiten deze vergadering …

De voorzitter: Laatste interruptie. De heer Weterings (RB): Ja, hij stelt mij een vraag. Ja, ik ben op zoek naar het juiste jaartal. Want volgens dit plan ligt al twee jaar stil. Wethouder de heer Van de Laar: Die conclusie deel ik niet. Dit is het meest recente plan natuurlijk. En de cijfers ten aanzien van de vergoedingen zal ik de raad doen laten toekomen, voorzitter. De voorzitter: Vervolgt u uw betoog. Wethouder de heer Van de Laar: Ik denk dat ik de vraag van VVD inmiddels beantwoord heb. De voorwaarden van de parkeerplek moet inderdaad binnen het bestemmingsplan passen. Dus dat kan voor sommige mensen een teleurstelling zijn, of in ieder geval wijziging van bestemmingsplan, is een enorme procedure. Vandaar dat die grote vraag natuurlijk wel valide is, daar heb ik voldoende over gezegd. En de snelladers. Wij zijn in de lead waar die plekken komen. Tenminste, vaak komen die snelladers langs snelwegen en dat soort zaken. Maar als je hier in Rijswijk bijvoorbeeld bij BP-station en bij Spavarin zijn wij, hebben we daar een say in hoe dat zit. En Stedin bepaalt hoe de netcongestie, in een moeilijk woord, of dat stabiel netwerk zo is. Dus dat zijn wij niet in de lead als gemeente. En daar heb ik geloof ik wel alle vragen beantwoord, behalve 5.1, en dat moet ik u schriftelijk doen toekomen.

D66 heeft ook gevraagd naar: hoe integraal wordt de participatie gedaan? Hier binnen de organisatie als gemeente hebben we wel een integrale afweging, of in ieder geval, we hebben vanuit dezelfde ontwerpprincipes hoe we de openbare ruimte vormgeven, en de principes zoals we die vaststellen in zo'n beleid als voorliggend, dat we daarmee de stad faciliteren met laadpalen en ondergrondse containers et cetera. Dus ondergrondse containers moeten veilig zijn, 250 meter afstand, allemaal dat soort zaken. En laadpalen, zoals in het voorliggende beleid staat. Maar dat wordt niet … Dat komt dus samen. Maar dat is ondoenlijk om daar een integraal ontwerpproces op participatieniveau van te maken. Dus het is onmogelijk om in één gebied één participatieproces te maken. En soms kan dat, bij een totale herinrichting. Maar daar hebben we er maar heel weinig van. Vandaar dat het op de manier gaat zoals is voorgesteld. 5.1 moet ik u echt schriftelijk doen toekomen … Mevrouw Van der Weij (D66): En nog een laatste vraag. U zei dat ook niet antwoord had op de minder validen en hoe dat zit met die tweehonderd meter en hoe daar eventueel aanvullende regels voor zijn. Zou u dat ook schriftelijk kunnen doen toekomen? Wethouder de heer Van de Laar: Ja.

De voorzitter: We tellen een drietal vragen die nog voor de raadsvergadering hopelijk beantwoord kunnen worden, wat betreft de opbrengsten van de heer Weterings en twee vragen van mevrouw Van der Weij. Ik hoorde dat er overwogen wordt om amendementen in te dienen op het voorstel. Dus ik vermoed dat de conclusie is dat dit als bespreekstuk naar de raad toegaat. Ja, is dat akkoord? Dan gaat het als bespreekstuk naar de gemeenteraad. Dan nodig ik iedereen wel van harte uit om dan ook echt met amendementen te komen. Want anders gaan we deze vergadering daar over doen. Dat lijkt me niet de bedoeling. 10. Raadsvoorstel stimulering uitgifte bouwgronden woningbouw Rijswijk-Buiten (RB 23 045) De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt 10, en dat gaat over de stimulering van de uitgifte bouwgronden woningbouw Rijswijk-Buiten. En dan begin ik aan de andere kant, en dan kijk ik even rond. De heer El Majjaoui (PG&R): Ja, dank u wel, voorzitter. Ik heb maar één vraag voor wat betreft dit voorstel. Want ja, goed, de erfpachtregeling wordt aangepast en daarmee krijgt tenminste de gebruiker daarvan één á twee procent korting, voor wat betreft het percentage die hij moet betalen aan de erfpacht. Maar hoe zit dat

met indexering? Want een doorsnee huurder, die betaalt ook huurverhoging op basis van indexering. Of is er sprake van willekeur, omdat dat kopers zijn en de huurders niet? Kunt u dat toelichten? De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk even. De heer Oelen. De heer Oelen (VVD): Ja, dank, voorzitter. Ik vat het voorstel even samen in mijn eigen bewoordingen. We lopen al heel veel geld mis op de grex. We doen er nu nog een schepje bovenop om het verlies van de gemeente nog groter te maken. De vraag daarbij is: vindt u dat nou werkelijk verstandig? Dit kost de gemeente langdurig geld. Op het moment dat je de kenner gaat verlagen. Is dat verstandig? Bent u het daarmee eens? Mijn tweede vraag: waarom zou dit nou werkelijk een stimulans moeten zijn? Is er daadwerkelijk nu een probleem wat moet worden opgelost, en is dit dan daadwerkelijk ook de methode? En de derde vraag is: welke andere methoden zijn onderzocht om de eventuele problematiek te ondervangen? Achtergestelde betaling, andere gebouwen neerzetten, uitstel. Tot zover voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Enk. De heer Van Enk (CDA): Ja. Eén korte vraag in hetzelfde stramien. Is het werkelijk zo dat nu de woningverkoop zou stagneren? Zijn daar echt concrete signalen van? Of is het zo dat we toch nog steeds in een enorm woningtekort zitten? De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Braam.

De heer Braam (BvR): Dank u wel, voorzitter. Ik begrijp op zich de situatie. Wel ook een klein beetje met een dubbele pet, moet ik heel eerlijk zeggen. Ik zie om me heen dat er wel degelijk in ieder geval wat haken en ogen aan zitten. Zeker ook omdat de hypotheekrente fors gestegen is. Er wordt in het voorstel overigens gesproken over vijf procent. Nou, laten we eerlijk wezen, daar is in ieder geval geen sprake van. En zeker omdat er dus erfpacht wordt toegepast. En met dan de feitelijke bedragen waar nu sprake van is, ligt de rente rond de vier procent voor de Nationale Hypotheekgarantie, want daar vallen de meeste woningen nu binnen. Tot bijna 430.000 euro. Dus dat is voor nieuwbouw van toepassing. De informatie zoals die in het raadsvoorstel staat, dat is misschien een klein beetje gericht op de toekomst, dat de rente misschien nog verder gaat stijgen. Maar dit moment is daar geen sprake van. Waar wel sprake van is, is dat er inderdaad merkbaar een verlaging is van het aantal woningen dat verkocht wordt. Dat het wat langer duurt voordat het percentage woningen bereikt wordt om dus door te gaan, zeker in deze prijsklasse en hoger. Dus dat is natuurlijk ook wel duidelijk gebleken uit de diverse presentaties die we gekregen hebben vanuit RijswijkBuiten.

Voorstel zoals het hier ligt, ja, als daar een kleine compensatie moet worden gegeven die geen gigantisch effect heeft op onze totale begroting, kan Beter Voor Rijswijk zich daar wel in vinden. De voorzitter: Dank u wel. Kijk ik even verder langs het rijtje. Fractie van Wij. Nee. De heer Weterings? Nee. D66? Nee. De heer Van der Veer. De heer Van der Veer (PvdA): Dank u wel, voorzitter. Goed dat er aandacht blijft voor de huidige marktontwikkelingen door goed te kijken naar de betaalbaarheid van de woningen en het afzetrisico van deze woningen te verkleinen. Onze marges worden kleiner, worden gebruikt om een tijdelijke regeling te bekostigen, maar de regeling blijft betaalbaar en kostendekkend. Het heeft geen tot weinig gevolgen voor onze grex voor een periode van tweeëneenhalf jaar. Evaluatie kwartaal 2025. Wij zien het als een mooie maatregel en wij wachten de evaluatie af om hem eventueel door te zetten. En wat ons betreft gaat het als akkoordstuk naar de raad. De voorzitter: Dan de fractie van GroenLinks, opmerkingen?

Mevrouw Van Maarseveen (GL): Dank u wel, voorzitter. Eén vraag. Want hoe weten we zeker dat door het geven van korting op de erfpacht de woningen ook daadwerkelijk beter gaan verkopen? Want ik heb gelezen dat banken over het algemeen terughoudender zijn met het financieren van de aankoop van een erfpachtrecht, dan met het financieren van de aankoop van het volledig eigendom van de grond van de woning. Heeft u voorbeelden van andere gemeenten, hoe ze het daar doen? En of dat een succes is geweest? En u geeft aan dat u beschouwt voor de algemene dienstenperiode van tien jaar, in de veronderstelling dat op enig moment in de toekomst de consument de erfpacht zou willen afkopen. En ik vroeg me af: waar is deze veronderstelling op gebaseerd? En ja kunt u dat ook onderbouwen met voorbeelden misschien van andere gemeentes? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de wethouder. Wethouder de heer Van de Laar: Ja, dank u wel. Vrij technisch onderwerp voor een deel, dus ik ben blij dat u niet al te technische vragen stelt. Maar hier en daar toch wel. Het rijtje af. Het is een … We hebben een presentatie gehad 15 juni, die is voor iedereen beschikbaar, niet iedereen was aanwezig. Over wat de gemeente op dit moment kan doen aan de marktomstandigheden. Dat waren zeven of acht zaken.

En dat ging van goed in gesprek blijven met ontwikkelaars, tot en met mogelijkerwijs binnenkort over gaan praten of we onrendabele toppen gaan financieren van projecten. En een onderdeel daarvan was ook de afzetband vergroten of stimuleren, dus garanderen dat die woningen verhuurd of verkocht worden. En de starterslening is daar instrument voor. Die hebben we al in Rijswijk-Buiten. De vraag is of we dat ook voor heel Rijswijk gaan doen. En het introduceren van dit instrument is zo'n ander … Ja, niet een … Het is een heel hard instrument wat over geld gaat, maar we weten niet één op één of dat iets gaat opleveren. Maar we weten wel, zoals de heer Braam dat al omschrijft, dat de verkoop van die woningen stagneert. En dat het heel moeilijk is voor mensen en zeker starters, maar ook gezinnen die een koophuis willen, dat dat verder weg is gekomen. Omdat die rente is gestegen. Misschien nog niet in het rekenvoorbeeld tot vijf procent. Overigens is de rente vandaag weer door de ECB omhooggegaan. Maar wel is gestegen, en daardoor echt moeilijker is geworden door die gestegen rente, en om een huis te kopen. En uit die algemeenheden weten we, omdat het effect van dit instrument is dat het goedkoper wordt omdat je gewoon minder geld hoeft te lenen. Je hoeft geen geld meer te lenen voor de grond te kopen. En dat is vaak een heel groot onderdeel.

Dan wordt het makkelijker om bij de bank een hypotheek te krijgen. En daar hebben we ook in het verleden wel ervaring mee gehad, en we verwachten daar nu wel een effect van. En we hebben allerlei instrumenten afgewogen. Allerlei financiële instrumenten zal ik niet op ingaan. En we hebben geconcludeerd, met allerlei risico’s zaten erbij die instrumenten, en allemaal kosten zaten bij die instrumenten. En dit is eigenlijk het meest kostenneutrale instrument waarvan wij verwachten: dat zou best wel eens een effect kunnen hebben. Dus gaat dat echt helpen? Daar heb ik voldoende over gezegd. Het is een instrument wat wel toepasbaar zou kunnen zijn. Natuurlijk ook om aantallen gevraagd. Hoeveel huizen zou het mogelijkerwijs kunnen zijn? Er zijn iets van 350 huizen die gepland staan om komende tweeënhalf jaar te bouwen voor de verkoop. Daar zitten ook dure huizen bij. De verwachting is niet dat mensen die zo de grond meteen zelf kunnen kopen, dat die er gebruik van maken. Maar dit zou toch wel voor zo’n honderd huizen interessant kunnen zijn. Ik kijk even naar de indexering ook van de heer El Majjaoui. Dat contract wordt dan voor een bepaalde periode vastgelegd, tien jaar in dit geval, en dan is er weer een herziening van zo’n erfpachtcontract. En daarin wordt dan de actuele marktrente gebruikt.