Concept verslag Forum Stad 14 september 2023

Daar zijn … Hebben wij van geacht van, de implementatie duurt erg lang

en de aantallen zijn van een andere dan bij de Kristalweg en echt heel groot. En wie gaan we dan die ontheffing geven? Dat is ook ongelooflijk veel werk want stel dat dat 250 of duizenden, hoeveel mensen wonen inmiddels in Sion en Hoekpolder, dat zijn, nou, toch denk ik 2000 huishoudens misschien wel bij elkaar, als het niet meer zijn. Dat zijn dus de hele tijd ontheffingen die ook beoordeeld moeten worden en goedgekeurd, dat is een enorme administratieve last. Maar het belangrijkste argument, het is geen oplossing voor de situatie die er is en het is ook contrair aan wat de eerdere besluiten zijn die u heeft genomen. Het rapport van de auditor, dat stuur ik u samen toe. Ik heb drie toezeggingen gedaan. De tellingen van juni over de aantallen daar, het oordeel van de verkeersauditor. Dat is een heel overzichtelijk, het zijn geloof ik maar drie pagina’s hoor. Maar info over de Prinses Beatrixlaan, daar heb ik van te horen gekregen dat we daar inderdaad iets over kunnen zeggen, over de aantallen daar. BVR, draagvlak onderzoek. Nou ja, ik wil niet overdoen wat u al heeft gedaan, zou ik bijna willen zeggen. Maar ik denk dat de conclusie in zijn algemeenheid is dat de meningen wel uiteenlopen en dat veel mensen in die wijken wellicht teleurgesteld worden. Dan heb ik het vooral over de autorijder die op die manier in de auto wil blijven zitten.

Maar we hebben ook met elkaar een beeld geschetst van waarom de argumenten, wat de argumenten zijn om hem uit te voeren. En waarom is daar nog een besluit voor nodig, zeg ik naar mevrouw Harmsen. De voorzitter: Mijnheer Loof. De heer Loof (VVD): Heel even korte vraag, voorzitter. De mensen die in de auto willen blijven zitten, nog heel even van de wethouder horen, daar is niks mis mee toch? De voorzitter: Wethouder Van de Laar. Wethouder de heer Van de Laar: Ik vind autorijden heerlijk en de auto is een heel belangrijk onderdeel van het mobiliteitssysteem en zal ook, nou, ik denk nooit verdwijnen, individueel vervoer in ons systeem in Rijswijk. Dus daar ben ik het met u eens. Waar … De voorzitter: Mijnheer Braam. Wethouder de heer Van de Laar: Ben ik wel van mijn apropos. Draagvlakonderzoek, nee, daar was ik … We hebben … De voorzitter: Interruptie van de heer Braam. Een snelle interruptie, mijnheer Braam. De heer Braam (BvR): Ja, is over het draagvlak. Nou, heel simpel, een participatieplan dat schuift u dus terzijde begrijp ik? De voorzitter: Wethouder Van de Laar. Wethouder de heer Van de Laar: Nee, maar ik denk dat het wel heel duidelijk is wat de situatie is.

Voor een draagvlakonderzoek, kijk, wij … Ik vind dit een heel ander geval dan bijvoorbeeld bij het invoeren van een parkeerregime in het oude beleid, misschien dat we daar nieuw beleid over gaan maken, bij het invoeren van het parkeerregime moet 90 procent van de wijk akkoord zijn met het invoeren van dat regime. Ik vind als je het hebt over de beloften die zijn gemaakt aan de bewoners en de betrouwbare overheid en de verkeersveiligheid en de stem van de schoolgaande kinderen en de ouders, et cetera, en de leefbaarheid, geluidsoverlast en de hele visie op mobiliteit, willen we die auto's door die wijk jagen, dat we op dit moment in onze raad geen draagvlakonderzoek nodig hebben omdat alle meningen denk ik en belangen hier

uitstekend vertegenwoordigd zijn. Voorzitter, er moet wel een verkeersbesluit genomen worden, dat is een formeel besluit. En een aantal redenen waar onder andere het bericht van de minister dat we niet snel zouden beginnen was voor mij een aanleiding van, nou, ik wil toch gewoon de raad daar dat besluit laat weten omdat het een afwijking is van de meekoppelkansen qua timing alleen maar niet qua inhoud. De aanrijroutes van de politie en hulpdiensten daar, als we dat afsluiten, die moeten zeker door kunnen gaan via de afgesloten route. Maar dat was de hele reden waarom het nog geen fietspad is, namelijk dat de wijk Sion van twee kanten ontsloten zou moeten worden. Dat was al het geval via de Terras van Sion en dat was nog niet het geval bij de Laan van Sion daar naast het Krajicek court. Sinds die weg open is, is de wijk goed ontsloten voor veiligheid en hulpdiensten en kan het voorgenomen besluit dus doorgevoerd worden met de back-up van de raad. Eens even kijken, het sluipverkeer heb ik al besproken en de meekoppelkansen heb ik ook voldoende over gezegd. Daar is dus het punt van dat die, daar krijgt u dus nog een notitie van over wat het effect is van het niet verbreden op dit moment van, want de Hof van Elsenburg heeft allemaal effect maar daar laat ik het voor nu bij. OV, vraagt zowel BVR als het CDA naar, om daar heel concreet inzichtelijk te maken.

En ik beloof u dat voor volgende week de 21e zeker te doen. Mijn gevoel zegt dat we op de goede weg zitten voor de lobby en uiteindelijk de realisatie van een bushalte in RijswijkBuiten. Even kijken, dan ga ik naar de laatste vragen van de VVD. Afsluiten lost niks op. Nou, ik denk dat er toch anderen zijn die er een ander beeld van hebben. Hulpdiensten, bloembakken. De loopbrug noemde u trouwens, die staat wel nog steeds op het meerjareninvesteringsprogramma over de … Zoals heel veel andere plannen. Dat zou een besluit van uw kant moeten zijn om die ervan af te halen. Misschien komen we wel tot dat besluit ergens binnenkort maar dat is dan aan u. Daarmee heb ik alle antwoorden gehad denk ik. Voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van de Laar. Even kijken hoor, ik wilde eigenlijk omwille van de tijd afsluiten. Heeft u een hele korte vraag, mijnheer Braam? De heer Braam (BvR): Ja, de ongevallenstatistieken, die graag voor volgende week? De voorzitter: Ja, wethouder Van de Laar heeft dat volgens mij al toegezegd maar ‘…’. Wethouder de heer Van de Laar: Nee, niet ten aanzien van de ongevallen. Als u in het fietsplan, nee, in de ongevallenanalyse kijkt zijn daar data tot en met 2021 en daar blijkt dat er vanuit die ongevallen, dat dit geen blackspot is. Maar ik zal u wel een en ander doen toekomen over of we nog andere data hebben.

De vraag is natuurlijk als je kijkt naar de ongevallenanalyse, die toont dus aan dat in Rijswijk 36 procent meer ongelukken zijn dan de gemiddelde MRDH-regio. Dat zijn ongelukken ten gevolge van conflicten tussen fietsers en auto's, zoals het dan in jargon zegt, 36 procent meer. We zitten niet in een landelijk gebied, dat is dus 36 procent ook meer dan het gemiddelde van Den Haag en Rotterdam. En u kunt echt heel erg goed nadenken of afvragen, waardoor komt dat? En wat doen wij er als gemeenteraad en gemeente aan om dat te voorkomen? En kijken wij dan terug naar de meldingen die zijn gemaakt of kijken wij vooruit naar het risico wat we lopen op dit moment? En als wij door meerdere experts het geadviseerd krijgen dat dit een buitengewoon onveilige weg is die onmiddellijk afgesloten moet worden, wat zitten we dan volgende week te praten op het moment dat er een ongeluk gebeurt? Dan slaan we dus de experts in de wind en onze eigen belofte in de wind. Daar wil ik mee afsluiten, voorzitter. De heer Braam (BvR) Voorzitter, daar wil ik maar één ding aan toevoegen, pak de blackspots aan, ja? Van 0 plus 36 procent, blijf 0 want de blackspots die moeten worden aangepakt. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Braam. Dank u wel, wethouder Van de Laar voor de beantwoording van de vragen. Ik wil nu dit punt af gaan sluiten. De wethouder heeft volgens mij een aantal toezeggingen gedaan.

Auditoroordeel, de tellingen van juli en info over de Prinses Beatrixlaan en kort ook wat informatie over de ongevallenanalyse, als ik het goed heb begrepen. En de vragen van de PvdA worden schriftelijk beantwoord. En nou, ik ga ervan uit dat dit als bespreekstuk naar de raad gaat. 12. Raadsvoorstel Bestemmingsplan Pasgeld West De voorzitter: Dus dan wilde ik nu voorstellen om door te gaan naar het volgende agendapunt, raadsvoorstel bestemmingsplan Pasgeld West. Om iedereen wakker te houden ga ik nu met een nieuwe volgorde beginnen. Dus ik wilde nu graag het woord geven aan Beter Voor Rijswijk. De heer Braam (BvR): Voorzitter, dat is een onderwerp waar we het de afgelopen, nou, misschien zelfs wel jaren uitgebreid over gesproken hebben. Vanuit Beter Voor Rijswijk durf ik in ieder geval te stellen dat anders het feit van dat het geluid vanuit de insprekers, waarvoor overigens wel dank, anders doorklinkt. Het merendeel ook daar vanuit de wijk, en daar is absoluut natuurlijk best wel veel onderzoek ook naar gedaan, ook veel gesprekken, veel wijkbijeenkomsten geweest. Bijeenkomsten toen nog in dat restaurant een stukje verderop, zijn in ieder geval toch positief geweest. Niet altijd op de manier zoals de insprekers dat graag hebben gewild maar wel in de sfeer om te komen tot een goed werkbaar compromis. Dat goede werkbare compromis, ja, dat ligt hier.

Ik zeg, er wordt nu gesproken over van dat er van een beetje steeds meer woningen kwamen. Nou, ik ken de getallen van eind vorige eeuw nog wel en er zitten mensen aan de overkant die ook die cijfers kennen. Nou, die lagen ongeveer 40 tot 60 procent hoger dan de getallen die nu worden ontwikkeld. En dan durf ik te stellen van dat we vanuit de politiek stappen hebben gezet om toch in ieder geval een wijk te ontwikkelen waar met zoveel als mogelijk rekening wordt gehouden met één, de manier van bewoning, twee, een leefbare omgeving, drie, het behoud van zoveel mogelijk geschiedenis, denk onder andere aan de slagenlandschappen. Dat er ook zoveel mogelijk koppelingen worden gelegd naar de groenstroken die er zijn en dat ook bepaalde stroken die er nu niet of nauwelijks zijn, dat die, zeker gelet op de TNO, mogelijkheden op het TNO-gebied, dat die dus nog worden gerealiseerd. Nou, dat zijn slagen die we in ieder geval vanuit de politiek kunnen maken. Dus alles wat hier ligt en ook alle reacties die zijn gekomen, en ook al zitten er misschien wat subtiele wijzigingen in, dan denk ik dat we overal kunnen stellen dat hier een plan ligt waar we met dus de subtiele wijzigingen en wellicht op middellange en lange termijn nog zaken kunnen bedenken, in ieder geval een voorstel hebben waar we wat mee kunnen.

Maar ik ben erg nieuwsgierig ook van de andere partijen wat zij ook vinden van de bevindingen zoals ze nu op papier staan? De voorzitter: Oké, dank u wel, mijnheer Braam. Dan wilde ik nu het woord geven aan mijnheer Kösedag van GroenLinks en die heeft ook vandaag zijn première dus succes. De heer Kösedag (GL): Yes, dank, voorzitter. Ja, en inderdaad een eerste keer voor mij dus ik wil even kort zeggen dat ik mij enorm verheug op een mooie tijd hier in de Rijswijkse raad. En een goede samenwerking en een goede verstandhouding met alle fracties. Ja, ook trouwens dank aan alle insprekers. Dat lijkt inmiddels wel weer een tijd geleden en het is inmiddels ook halfelf zie ik. Een deel van onze technische vragen die zijn beantwoord tijdens de informatiebijeenkomst dus dank daarvoor en ook mijn complimenten aan de wethouder. Voordat ik overga tot de vragen zelf, nou, heeft mijn fractie ook wel de behoefte om even uit te zoomen en misschien met een wat holistische blik te kijken naar wat we nou in Pasgeld West gaan doen met elkaar. Er zitten namelijk elementen in dit plan, in het bestemmingsplan moet ik zeggen, waar GroenLinks Rijswijk optimistisch en ook enthousiast over kan zijn. Maar tegelijkertijd is mijn fractie ook op zoek naar meer garantie en borging, en dan met name op die voorgenomen plannen.

En als ik het dan nog specifieker maak, als het gaat om groenbehoud en biodiversiteit, of die plannen ook daadwerkelijk gerealiseerd zullen worden of kunnen worden. Ja, in die zin hebben we natuurlijk ook te maken met een commercieel projectontwikkelaar

en financiële afwegingen. Ik wil bijna ook zeggen, ook financiële uitdagingen. Hoe kijkt de wethouder hier eigenlijk zelf naar? Kunnen we steviger vastleggen bijvoorbeeld dat de projectontwikkelaar zich daadwerkelijk aan het programma van eisen zal houden en de broodnodige ambities met betrekking tot die biodiversiteit en groenbehoud ook uitgevoerd kan worden. Ja, en daarbij ontkomt het mijn fractie ook helaas niet dat er ook een vergelijking met Parkrijk te maken is. Ook mooie ambities gehad en mooie plannen voor bedacht maar helaas is het nu toch een stukje Rijswijk geworden waar veel verstening is. Ik fiets er ook regelmatig doorheen. Ja, en dat vind ik een gemiste kans en mijn fractie ook. Hoe houden wij dus als gemeente meer regie op Pasgeld West en voorkomen we dat we over een paar jaar terugkijken naar dit plan en zeggen dat we een fout met elkaar hebben gemaakt of dat het een mislukt project is geworden. Wat ons betreft voorkomen we problemen in de toekomst door vandaag ook hele concrete en duidelijke afspraken met elkaar te maken en zeker niet te beknibbelen op groen, op blauw, de watergangen en daarmee simpelweg de toekomst van Rijswijk. Dus hoe voorkomen we dat de klappen vallen in Pasgeld West als we zouden moeten sturen op potentiële verliezen? En dan heb ik het natuurlijk over de financiën.

Kunnen we bijvoorbeeld ook sturen op de anterieure overeenkomst met de projectontwikkelaar, vraag ik aan de wethouder? Dan heb ik nog een aantal vragen over de voorzieningen in de wijk zelf. U heeft al de revue gepasseerd maar onder andere OV en dan goed en meervoudig OV zou ik eraan willen toevoegen. En een toekomstbestendige wijk met maatschappelijke voorzieningen en niet te vergeten ook een stukje verbinding met andere delen van RijswijkBuiten. Nou ja, heeft de wethouder vanuit de integraliteit ook bijvoorbeeld een toekomststrategie voor heel RijswijkBuiten? Even kijken. Nou, tot slot voegen wij ons graag ook bij een onderdeel wat vandaag ook vaker voorbij is gekomen, het participatieproces. De bij Pasgeld West betrokken inwoners hebben ook een duidelijke mening daarover. Daar heeft mijn fractie ook duidelijk naar geluisterd. Is de wethouder voornemens om dat participatieproces nog eens even grondig te evalueren? En dan zit het wat ons betreft ook bijvoorbeeld op de informatie wat de inwoners is toegekomen of in sommige gevallen vanuit de ervaring van de inwoners toch anders gepercipieerd is. Hiermee ook misschien samenhangend, welke lessen trekt de wethouder ook richting Pasgeld Oost straks? Concluderend, voorzitter, zoals de Engelsen dat zo mooi zeggen, the proof of the pudding is in the eating.

Dus wij, met andere woorden, zullen merken of de ambities die nu in dit plan zijn beschreven ook daadwerkelijk waargemaakt kunnen worden nadat we klaar zijn en de wijk af is. Dus laten we vandaag en nu dus alles op alles zetten om van Pasgeld West een dierbaar, een bewust en een toekomstbestendig stukje Rijswijk te maken. Ik dank u, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Kösedag. Rijswijks Belang, mevrouw Niesen. Mevrouw De Haan-Niesen (RB): Nee, dank u wel, voorzitter, geen technische vragen. De voorzitter: Oké, dank u wel, mevrouw Niesen. Wie mag ik ... Ja, gaat uw gang? De heer Dolmans (D66): Dank u wel, voorzitter. Ik wil allereerst de insprekers achter mij van harte bedanken. Ik zit met de rug naar u toe maar ik hoop dat u dat niet symbolisch opvat. RijswijkBuiten blijft natuurlijk de gemoederen flink bezighouden en D66 was indertijd, toen zeg maar de besluitvorming helemaal begon ergens in 2008, 2009, geen groot voorstander van de financiële risico's in de massale grondverwerving. Die risico's hebben zich deels gematerialiseerd maar terugkijken heeft ook niet zo heel veel zin. En nu stoppen met de ontwikkeling, ja, dat is financieel buitengewoon onverstandig. We mogen denk ik toch ook wel trots zijn op de ontwikkeling van een duurzame wijk.

In 2021, in oktober 2021 heeft D66 ingestemd met de hoofdplanstructuur, mede op basis van de maatschappelijke kosten-batenanalyse die toen is gemaakt. Dus ook met de 1000 woningen die nu voorliggen voor Pasgeld West. Een collega van GroenLinks refereerde er al even aan, ook D66 maakt zich zorgen over de kwaliteit, ook gezien de ervaringen in Parkrijk. Maar het

terugbrengen van het aantal woningen van 1000 naar 575, ja, dat komt niet heel goed uit die maatschappelijke kosten-batenanalyse. Daar was het meest optimale scenario was 1000 woningen. Dat was overigens niet de financieel meest aantrekkelijke scenario voor de gemeente, het was echt op basis van de maatschappelijk kosten-batenanalyse. Ik zei iets over de kwaliteit van de ontwikkeling en dan lees ik in het bestemmingsplan dat er is gekozen voor een globale wijze van bestemmen. Dat brengt wel een aantal risico's met zich mee voor die kwaliteit maar ook voor het realiseren van de ecologische structuur. Een parkloper op het TNO-terrein werd al door een van de insprekers genoemd. In het programma van eisen staat dat er maximaal 70 procent bebouwd mag worden op percelen. Dan denk ik van, ja, maar als iemand vervolgens de 30 procent resterend van zijn tuin ook nog eens een keertje vol gooit met tegels, dan komt dat de kwaliteit van de wijk maar ook de ecologische structuur niet ten goede. D66 heeft dus in oktober 2021 ingestemd met de hoofdplanstructuur maar wel nadat het college een aantal toezeggingen heeft gedaan. Die toezeggingen zijn mijns inziens niet helemaal nagekomen of in een aantal gevallen in ieder geval niet. Er is toen toegezegd dat er een kwantitatief verkeerskundig onderzoek zou komen en dat het aan de raad gepresenteerd zou worden voor besluitvorming.

Ik heb dat niet gezien, tenminste niet wat ik weet. In de zienswijzebeantwoording staat duidelijk dat er nog geen waterhuishoudelijk plan is terwijl in de toezegging in oktober 2021 ook is toegezegd dat die er wel zou liggen. Dat het ook aan de raad zou worden voorgelegd voorafgaand aan het voorleggen van het bestemmingsplan. Een andere toezegging was het als uitgangspunt nemen van het TAUW-rapport bij het ontwikkelen van de potentiële natuurwaarden. We zien dat bij Pasgeld Oost heel duidelijk gebeuren. Mijn vraag is in hoeverre dat ontwikkelaars bij Pasgeld West wordt gevraagd om dat mee te nemen? Ook is toen toegezegd dat er een normerings- en toetsingskader voor groen en klimaatadaptief bouwen voorgelegd zou worden aan de raad, ook die toezegging is mijns inziens niet nagekomen. Maar ik hoor graag als het college daar anders over denkt. Een van de insprekers die refereerde ook aan wateroverlast en dat het zou komen vanwege de voorbelasting van Pasgeld West. Ik vraag de wethouder om daar uitleg op te geven. Ik ken het antwoord al maar ik denk dat het goed is als dat hier ook in de openbaarheid wordt gezegd nog een keer. Dan nog twee andere zaken. In het coalitieakkoord staat dat op TNO geen woningbouw wordt gedaan. Daar is toch een duidelijke samenhang in, ook met de ontwikkeling van Pasgeld West en later Pasgeld Oost.

Mijn vraag is, welke concrete stappen gaat het college deze collegeperiode nog nemen om inhoud te geven aan die beloften uit het coalitieakkoord? Dan als laatste de vraag van een van de insprekers van de Flattuinvereniging Volle Grond. Ja, ik stel hier dan maar even de vraag formeel aan de wethouder, is dat inderdaad een fout en moet dat hersteld worden? Dank. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Dolmans. Mijnheer Van Dam, gaat uw gang. De heer Van Dam (WIJ.): Ja, ik … Nou, bedankt. Ja, ik heb ook een heel wat vragen hier opgesteld en ik ga ze toch allemaal, ondanks het late uur, toch even langslopen. Eerst zou ik het willen hebben over het plangebied want toen ik dit plan voor het eerst ging lezen toen dacht ik dat ik Pasgeld West ging lezen. En toch tot mijn enige verbazing, nou ja, ik dacht in principe dat dat het gebied was tussen RHC en ’t Haantje of inclusief nog ’t Haantje maar wat we zien is dat ook het slagenlandschap en de groengebieden rondom Pasgeld Oost worden meegenomen in deze bestemmingsplanwijziging. Dat verbaast me toch enigszins omdat we ook nog moeten gaan praten over Pasgeld Oost. Daar zijn heel veel wensen ook vanuit inwoners gekomen, met name over de aansluiting op datzelfde slagenlandschap en met name op de aansluiting op de natuur daarzo.

Dus leek het me ook logischer dat zeg maar tijdens die discussie van Pasgeld Oost ook het slagenlandschap en de groengebieden rondom TNO zouden worden besproken maar die zijn nu opgenomen in dit plan. Dus ik zou graag willen weten van, waar is die afweging gemaakt en hoezo is deze afweging gemaakt? En eigenlijk nog een vervolgvraag daarop die misschien nog wel iets prangender is. Op het moment dat we inhoudelijk meer gaan weten over de echte daadwerkelijke invulling van deze gebieden, wordt dan dezelfde opdeling zeg maar

gemaakt tussen Pasgeld West en Pasgeld Oost? Dus op het moment dat we gaan praten over bijvoorbeeld de invulling van Pasgeld met we hebben een bestemmingsplan of in ieder geval dat er wat meer te weten over welke huizen daar precies komen te staan, hebben we dan dezelfde opdeling nog in het stedenbouwkundig plan? Bespreken we die in de raad? Dan zou ik nog graag wat willen vragen over die parkloper. Mevrouw De Leur die sprak net in, die gaf het eigenlijk al aan dat die bosloper en parkloper wel steeds voorbijkomen maar dat we eigenlijk over de inhoud nog niet verschrikkelijk veel weten. Dus ja, wanneer wordt daar wat meer invulling aan gegeven? En klopt het nou ook dat die binnen dit bestemmingsplan vallen, ja of nee? Dat was mij nog niet geheel duidelijk. Dan over Pasgeld West. Kijk, er worden nu 1000 woningen toegevoegd, of althans, dat is de ambitie, nu 950 en er is een kans dat het tot 1000 woningen daar gaan toevoegen en dat was eerst 775. De heer Jansen die liet het al doorschemeren, we hebben, ja, dat is aanzienlijk gegroeid. Maar voor mij was nog niet helemaal duidelijk wanneer nou die keuze naar die 1000 woningen zeg maar precies is gevallen? Is dat dus echt in dit plan of is dat in het verleden al gekomen en hoe zijn we daartoe gekomen? In het stuk wordt ook gerefereerd naar kansen voor een sporthal in Pasgeld West zelf.

Ik vroeg me af, uit welk behoefteonderzoek komt dit zeg maar en hoe wordt die sporthal onderbouwd? Ik meen me te menen dat we in een vorige discussie over Pasgeld West, nou eigenlijk over de grex toen we het daarover hadden, dat we samen met volgens mij D66 hebben gevraagd of die bezuinigingen, welke effecten die gaan hebben op dit gebied en met name op de woonkwaliteit? Toen hebben we volgens mij afgesproken dat er in ieder geval in enige vorm een plan naar de raad toe kwam hoe die besparingen niet gaan zorgen voor een afbreuk aan die woonkwaliteit in dit gebied. Komt dat plan nog hier of wanneer zien we dat eigenlijk naar de raad toe verschijnen? Dan net als de heer Dolmans heb ik toch ook zitten luisteren naar de insprekers en wilde ik ook de vraag van mevrouw Weirauch stellen maar gelukkig heeft mijnheer Dolmans dat al gedaan. Dan had ik nog wel één vraag die vanuit de insprekers kwam die toch mijn aandacht pakte en dat was dat het bestemmingsplan West hier nog niet mag liggen omwille van een aanvraag voor een ontheffing die bij de ODH ligt voor een beschermde vleermuis. Ik zou daar toch wel graag de reflectie van de wethouder nog een keer op horen wat de situatie daarvan is? En daarvoor laat ik het bij mijn eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van. Mijnheer Loof, VVD. De heer Loof (VVD): Ja, voorzitter, dank u wel. Dank aan de wethouder voor het voorstel.

In algemene zin is het een logisch en overzichtelijk verhaal. De Rijswijkse VVD kan, met nogmaals het dankwoord aan de wethouder voor dit dikke pakket werk, akkoord gaan met het voorstel zoals het op dit moment voorligt. Dank. De voorzitter: Oké. Dank u wel, mijnheer Loof. Mijnheer Van Enk. De heer Van Enk (CDA): Dank u wel, voorzitter. Met het oog op de tijd wil ik me graag tot een aspect beperken van dit plan. Andere sprekers hebben al vragen gesteld over andere onderdelen. Dat is het aspect van parkeren en de mobiliteit. In het bestemmingsplan, het stuk wat althans 146 pagina's telt, is er één alinea gewijd aan openbaar vervoer. Dat is opvallend. Als dat iets zegt over de prioritering van de onderwerpen, dan is dat een heel slecht teken. Ik heb zelf namens het CDA al in de vorige periode en ook deze periode het voorstel gedaan om deze wijk, Pasgeld West, om daar proberen creatief te werk te gaan als het gaat om mobiliteit. Ik heb gevraagd, laten we een keer proberen om zo'n wijk vorm te geven zonder parkeerplaatsen en laten we kijken of we vanuit Rijswijk station naar Delft station een pendeldienst kunnen organiseren. Daar zijn we nu nog op tijd voor, voordat die wijk er staat.

En laten we kijken of we nieuwe bewoners in die wijk, waaronder waarschijnlijk ook veel starters, mensen die met smart op een woning wachten, of we die mensen kunnen verleiden om daar zonder auto te gaan wonen of die auto niet aan te schaffen. Omdat die woningnood zo groot is, is alle ruimte enorm kostbaar en dat zou een prachtig experiment zijn. Een

experiment wat wij niet als eerste gemeente doen. Ik heb erop gewezen ook een jaar geleden nog dat in Utrecht een autoluwe wijk is ontwikkeld in Merwedekanaalzone. Dus als we zo worstelen met die ruimte, waarom dan niet een keer creatief? Dus in plaats van huisje, boompje, beestje, zien we hier toch het boompje weer vervangen door de parkeerplaatsen. Dan kan je zeggen, ja, dat wil het CDA, is een leuk creatief idee van het CDA maar wij hebben maar twee zetels in deze raad. Dus hallo, we moeten verder. Maar juist omdat deze wijk zoveel weerstand heeft opgeroepen tijdens de inspraakprocedures en ook omdat we in deze raad zitten met een aantal groene partijen noem ik het maar, die deel uitmaken van de coalitie en zich waarschijnlijk tegen hun zin moeten conformeren aan de voortgang van deze besluitvorming, zou ik denken dat het de moeite waard was geweest om dan creatief om te gaan met deze wijk. Als je al die parkeerplaatsen, die 1000 parkeerplaatsen zou weg hebben gelaten, dan krijg je daar dus enorm veel groen voor terug of ruimte om andere dingen te doen in deze wijken. Dan hoeven we geen tegeltjes te wippen maar dan kunnen we gewoon zinvol en mooi bouwen. Nu zien we bij het openbaar vervoer dat er natuurlijk een buslijn langsloopt en dat die in de spitsuren ieder half uur langskomt.

Nou, ik denk niet dat dat mensen zal verleiden om hun auto niet aan te schaffen of weg te doen. Dus ja, mijn vraag is aan de wethouder, is er in het college serieus nagedacht over een wat meer creatieve oplossing voor deze wijk? En zo nee, waarom niet? Dat was het, dank u. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Enk. Mevrouw Harmsen. Mevrouw Harmsen (CU): Ja, dank u wel, mevrouw de voorzitter. Ik heb nog maar een paar vragen over. De ChristenUnie heeft natuurlijk nooit eerder hoeven stemmen over het ingewikkelde onderwerp en de afwegingen hoeven maken. Er zijn heel veel vragen al gesteld, ook over participatie. Dat doe ik niet meer, ik heb het keurig afgestreept. Ik heb nog wel een vraag over de biodiversiteit. Klopt het dat er een ontheffing wordt verleend om bomen te kappen waar de ransuil in broedt? En is er ook sprake van compensatie zeg maar voor een aantal dieren wat daar al niet meer te vinden is, kunnen die ergens naartoe gebracht worden? Ik hoor meer, ook de heer Van Enk net, over kan die wijk niet nog wat groener? Ik probeer echt even mee te denken. Ook wat de heer Dolmans zei geloof ik en ook, ik kan me ook herinneren GroenLinks maar ik durf het even niet te zeggen, over iedere woning die er is, als dat ook nog gaat betegeld worden, krijg je toch nog een hele versteende wijk en kan heel warm worden.

Is het mogelijk met een amendement bijvoorbeeld dat je zegt van, ja, er mag maar een derde van de tuin betegeld worden of er moet per se een sedumdak op de daken naast de zonnepanelen. Heeft een amendement zin? Dat is een technische vraag, toch? Daar kunnen andere partijen ook weer even over nadenken. Dank u wel. De voorzitter: Oké, dank u wel, mevrouw Harmsen. Mijnheer El Majjaoui. De heer El Majjaoui (PG&R): Ja, dank, voorzitter, voor het woord. Het is nu onvermijdelijk dat we voortdurend moeten op zoek gaan naar ruimte om voor de woningbouwopgave. En ja, helaas gaat het ook wel eens ten koste van de natuurwaarde. Maar ja, in het raadsvoorstel is uitgebreid gesproken inderdaad over natuurinclusieve buurtschappen, ecologische natuurwaarde alleen ik mis hier de echte ecologische verbindingszone. Want ja, goed dat is ook een aspect waar flora en fauna duurzaam in kunnen gedijen. De vraag aan de wethouder, waarom is dit niet in opgenomen? En wat ik weet uit mijn hoofd dat er op een paar kilometers verderop ook Natura 2000 zich bevindt, hoe zit dat? want die is niet beoordelingsplichtig en hoe zit dat met de stikstofdepositie tijdens de bouw.

Kan mij de wethouder ook toelichten omdat er altijd keuzes zijn gemaakt in het verleden qua aantal woningen, en nu is dat geüpgrade naar 1000 woningen, is dat zo dat dat straks wellicht met de andere wetenschappelijke inzichten, dat er weer een toename plaatsvindt met betrekking tot aantal woningen? En de laatste vraag is voor wat betreft het grondwater is daar echt een issue

en de verzakking en de zettingen. Hoe gaan we dat even tackelen want dat is toch een overlast als dat blijft voortduren. Kunnen de toekomstige bewoners daar echt last ondervinden? Tot zover, wethouder. De voorzitter: Oké, dank u wel, mijnheer El Majjaoui. Wethouder Van de Laar, gaat uw gang. O, excuus, PvdA. Mijnheer Van der Veer. De heer Van der Veer (PvdA): Dank u wel, voorzitter. Er is al veel gezegd. Insprekers, bedankt voor de adviezen, de brieven en alle stukken die u heeft toegestuurd en elke vergadering heeft ingesproken. Ik wil de wethouder bedanken voor de beantwoording van onze artikel 44 vragen over het waterpeil. Daar is veel duidelijk in geworden dat dat in principe allemaal in mijn bewoording allemaal in orde komt en dat dat in het plan straks vrijwel niet meer voorkomt. Dan de invulling. Ook wij refereren graag aan de motie die is aangenomen over de beeldkwaliteit in het gebied, dat we die niet uit het oog mogen verliezen. Dus hoe blijven wij garanderen dat de biodiversiteit, de blauwgroene verbindingen en zones, die worden straks heel mooi opgeleverd, hoe gaan we daarvoor zorgen dat dat ook zo blijft de komende 40, 50 en misschien wel 100 jaar? Dat de icoonsoorten die er nu zijn, dat die kunnen gedijen in een mooi gebied waardoor het nog prettiger wonen wordt.

De vraag is, is alles in geld uit te drukken? Tot hoever kunnen wij gaan met de ambities die we voor dat gebied hebben en hoeveel hebben wij daar als gemeente, gemeenteraad voor over qua straks eventuele verliezen, wat we natuurlijk niet hopen. Maar investeren in gezondheid, klimaat en andere dingen is volgens mij net zo belangrijk voor de toekomst. De heer Van Enk (CDA): Voorzitter? De voorzitter: Mijnheer Van Enk. De heer Van Enk (CDA): Ja, de heer Van der Veer stelt een vraag hoe je dat kan bereiken. Maar ik dacht dat de Partij van de Arbeid daar al lang en breed een duidelijk antwoord op had, namelijk niet gaan bouwen daar, toch? De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Enk. Mijnheer Van der Veer. De heer Van der Veer (PvdA): Niet gaan bouwen daar zo? Nou, u weet ons standpunt daarin, wij zijn in een coalitie gegaan, wij hebben … Ja, niet gaan bouwen daar. We hebben ons geconformeerd met de plannen die er liggen en we gaan ervan uit dat wat er is afgesproken, dat daar een hele mooie ambitie voor terugkomt.

En ik kan u wellicht tegemoetkomen want u zegt, waarom zouden wij 1000 parkeerplaatsen bij die mooie woningen die in de toekomst … Nou, wellicht moeten we de parkeernorm flink omlaag zetten en dan halen we de mooie plannen van onze bekende, beroemde mijnheer Klapwijk erbij en dan kunnen we hele mooie woninkjes voor starters en toekomstgerichte woningen eventueel erbij zetten. En dan hebben we verschillende doelen, minder auto's, meer woningen, woninkjes van hout wellicht. Maar ja, ik werkte, dat is beelddromen momenteel. Belangrijk is, hoe houden we onze beeldkwaliteit zo dat wat we daar gaan neerzetten, dat dat toekomstbestendig is. En ik laat het daar even bij, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van der Veer. Wethouder Van de Laar. Wethouder de heer Van de Laar: Ja, dank u wel. BVR, u verwees ook naar TNO-gebied. En dank voor alles wat u verder heeft gezegd over het plan maar er werd ook heel concreet gevraagd, wanneer komen we met concrete stappen voor de invulling van het TNO-gebied, waar een en ander voor over is afgesproken. We zijn daarover in gesprek met TNO maar het gaat er natuurlijk vooral om wat voor een eigen visie we leggen of daar

maken. We hebben ik geloof een vier-, vijftal scenario's uitgewerkt met KuiperCompagnons, dus die opdracht is gegeven. Ik zou op dit moment nu even heb ik geen planning in mijn hoofd wanneer we die scenario's in de politiek bespreken. Maar ik interpreteer uw vraag als dat u daar voortgang mee wil maken. Dus daar moet ik bij u op terugkomen wanneer we dat doen maar we zijn daar in ieder geval mee bezig. GroenLinks, u verwijst naar de financiële situatie waarbij we in RijswijkBuiten, wat onze eigen grond is die we ontwikkelen door laten ontwikkelen door inderdaad commerciële projectontwikkelaars. Anders dan in bijvoorbeeld het Havenkwartier en De Boogaard waar wij nauwelijks grond hebben, afgezien van de ontwikkelstrook maar die is nog niet beschikbaar in De Boogaard. Waar wij de grond bouwrijp maken maar ook heel nadrukkelijk de kaders stellen van wat daar moet komen. Alles wat tot nu toe in RijswijkBuiten gebouwd is, is volgens de kaders zoals wij ze zelf hebben gesteld. Ik herken wat u zegt als dat Parkrijk in vergelijking met de oorspronkelijke ontwerpen, waarbij dat Wilhelminapark echt de wijk in werd getrokken, dat dat nu een veel hardere grens is geworden. Maar dat is een gevolg geweest van een in jargon, rationalisatie. Dus gewoon meer woningen bouwen eigenlijk en met om de grex en de financiële verplichtingen die we hebben op peil te houden.

We staan nu voor een cruciaal punt om daar sturing aan te geven voor Pasgeld West. Dat doen we 21 september met dit bestemmingsplan, dat doet u met uw amendementen en de moties ten aanzien van de kwaliteit. Dat doen we ook nog op 14 als we het bestemmingsplan hebben vastgesteld over vervolgens de grex in zijn algemeenheid, 14 november hebben we een Sionsgaerde bijeenkomst waarin we, de heer Van Dam die verwees er al naar, praten over de verschillende opties die er zijn om de verliesvoorziening zo min mogelijk te laten stijgen. Ik denk dat dat de juiste bewoordingen zijn. Dat gaat onder andere over kwaliteit en wat is kwaliteit? Dat is natuurlijk een grote vraag. Is dat groen en natuur en de watergangen, et cetera, of zijn dat, is dat architectuur, van alles. Maar we moeten bij groen en watergangen ook rekening houden, en dat zullen we 14 november in ieder geval noemen, dat dat ook allemaal geld kost in onderhoud. Als we een heel bijzondere natuur daar maken, dat dat ook misschien wel een bijzondere vorm van onderhoud vraagt met de bijbehorende financiën. Ik denk dat het heel belangrijk is om daar met zijn allen van doordrongen te zijn over wat voor keuzes we maken.

Maar dan ben ik het ook volledig met de heer Van der Veer eens, kan je alles uitdrukken in geld? En moet je dat op die manier de wereld waarderen want we willen ook nog over 100 jaar een gezond en fijn Rijswijk hebben. Dat een iets uitgebreid exposé, voorzitter, ten aanzien van de opmerking over de financiële situatie waar ik de andere aanvragen heb meegenomen. Houdt de projectontwikkelaar zich aan zijn woord? Ja, ik heb daar geen … Maar dat is het woord wat wij met hem afspreken en in die anterieure overeenkomst ook vastleggen. Maar dat ligt dus, zou ik willen zeggen, vrijwel geheel bij ons. De vergelijking met Parkwijk heb ik gemaakt. Ofschoon dat toch ook heel mooi is, die bomen moeten nog allemaal gaan groeien maar daar worden heel bijzondere maatregelen getroffen ten aanzien van de klimaatadaptatie met verlaagde perken en zo zodat water langer vastgehouden wordt en zo en langzamer wegloopt dus op zich wel heel mooi. Hoe houden we regie op Pasgeld West? Op dezelfde manier zoals we dat op de rest van de grex en de ontwikkeling doen. Niet beknibbelen op groen en blauw, heb ik het een en ander over gezegd. Goed OV, daar doet u een pleidooi voor. In een eerder debat werd er ook gezegd, nou, het wordt eens tijd dat we weer eens wat krijgen.

Nou, we hebben natuurlijk, de heer Van Enk die refereert er al aan, we moeten een bushalte krijgen maar we hebben best wel een groot iets gekregen, namelijk een treinstation. Dat kost inderdaad veel tijd dat dat wordt gemaakt. Het is niet een intercity maar het is een soort van metrohalte achtige treinverbinding gaat dat worden. En twee, drie weken geleden was ik uitgenodigd door ProRail om in de NRC daar een en ander over te zeggen, dat was een artikel van drie pagina's. En ProRail heeft RijswijkBuiten uitgekozen omdat RijswijkBuiten, omdat ze dat een halte vinden waarvan het meest realistisch is dat die gerealiseerd wordt van alle zestien haltes of van de vier nieuwe haltes en alle zestien haltes op het hele spoor. Dus daar ben ik heel erg blij mee dat dat commitment er van dat soort partijen ook is. Maar inderdaad, dat wordt een kwestie van na 2033 zeker. Participatie, er is heel veel participatie geweest. Er is, mag ik complimenteren met de uitgebreide bijdrage die u heeft genomen maar daar mist misschien ook wat

geschiedenis, namelijk dat we het over participatie in deze raad echt wel heel vaak hebben gehad. Met allerlei rapporten en een schetsboek, procesmatig wordt dat ook in de stukken gezet. Het is ook geëvalueerd en is de wethouder bereid om het grondig te evalueren? Nou, dat kan ik absoluut niet. Ik ben daar maar heel kort in want daar is al echt tonnen, tonnen geld naartoe gegaan. Die informele participatie die hebben we gehad, daar is al heel veel over gezegd. We zitten nu in de formele participatie, dus de zienswijze en de inspraak daarop. Maar, en onlangs hebben we ook nog iets rondgestuurd over welke lessen we kunnen leren voor Pasgeld Oost. Duizend woningen, er werd eerder ook al iets gezegd, D66 noemde dat 1100 woningen, door insprekers en terecht werd gezegd, op dit moment zijn er plannen voor 950 woningen. Wanneer is dat besluit genomen? Vroeg de heer Van Dam. Ik weet de datum niet uit mijn hoofd maar dat is een expliciet besluit geweest van de gemeenteraad toen de hoofdplanstructuur is … 12 oktober 2021. Kijk eens aan. Dank aan de heer Dolmans. Het is een globale wijze van bestemmen waarbij de hoofdplanstructuur inderdaad bestemd wordt en niet per kavel ook nog de groenstrookjes zal ik maar zeggen tussen de huizen door bestemd worden. Dat geeft wat flexibiliteit in de programmering.

Daar sluipt inderdaad wel direct het gevaar in, zoals de heer Dolmans dat ook zegt, dat ook op dit gebied gerationaliseerd gaat worden. Met andere woorden, dat die dichtheden anders worden maar die worden nu wel in dit bestemmingsplan gewoon vastgesteld en dan kan het niet meer worden dan 1000. En we zijn er zelf bij dus om keuzes te maken over die kwaliteit. Volgooien met tegels. De voorzitter: Mijnheer Dolmans. De heer Dolmans (D66): Kan de wethouder toezeggen dat in de uitvoering het programmabureau daar ook wordt op aangestuurd? Want het denken van het programmabureau zal heel erg op rationaliseren zitten en optimaliseren van de opbrengsten, terwijl deze raad zich toch duidelijk heeft uitgesproken voor de kwaliteit van het gebied. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Dolmans. Mijnheer Van de Laar. Wethouder de heer Van de Laar: Ja, dat kan ik toezeggen. Ja. Kijk, ik had het over aantallen woningen dus die worden vastgelegd maar we hebben het ook nog over kwaliteit. Daar heeft u een en ander inderdaad over gezegd en in amendementen, et cetera. En 14 november, en misschien dat dat besluit dat op 14 november tijdens de Sionsgaerde bijeenkomst over als we gaan kijken, wat zijn de gevolgen van de besluiten die je neemt en wat heb je daar nou financieel aan en maatschappelijk? Misschien dat daar nog uit volgt dat uw raad een nieuw besluit neemt over kwaliteit.

Ik kan me dat bijna niet voorstellen maar de toezegging is volledig om te sturen waar u mij als raad opdracht toe geeft. Volgooien met tegels, kunnen we daar afspraken over maken? Dat is inderdaad best wel een grote ergernis natuurlijk dat heel veel klimaatadaptieve maatregelen neemt maar dat tegelijkertijd tuinen voor het gemak volgegooid worden, en sommige mensen vinden het gewoon mooi, met tegels. Ik heb net ook gecheckt met de portefeuillehouder die zich daar hard voor maakt. Ja, juridisch valt daar weinig over af te spreken. We hebben ook twee dagen geleden bij de informele bijeenkomst over RijswijkBuiten ook gehoord van de TAUW en van het een eigen programmabureau. Het gaat meer over verleiden, dat je in een groene en een duurzame wijk woont. Maar als u zelf juridische instrumenten weet via een amendement, ik denk dat dat weinig effect zal hebben. Maar het gaat dus meer om het verleiden dat men daar niet de tuinen vol tegelt. In Pasgeld West overigens, want dit was een vraag bij Pasgeld Oost op dinsdagavond, in Pasgeld West is wel net een iets ander verhaal omdat het aantal eengezinswoningen daar wel echt heel erg beperkt zal zijn. Dus waar in Pasgeld Oost eigenlijk alleen maar en wat appartementen, is in Pasgeld Oost toch heel veel appartementen ook in bijvoorbeeld die bosplot.

En dan is er dus sprake van heel veel openbare ruimte waar wij zelf dus de kwaliteit van de inrichting kunnen doen.

Dus dat is misschien een beetje een tegemoetkoming. Vragen, een toezegging voor een kwantitatief verkeerskundig onderzoek. Dat is er mijns inziens gedaan in het bijlageboek dat u in meen ik februari, maart heeft gekregen. Daar heb je bijlage 16, 17 en 18, die gaan over mobiliteit en u ziet dat. Dan is mijn vraag, is dat onvoldoende kwantitatief? Want daar heeft Coffeng, Goudappel Coffeng echt zeer op de getallen. En dat is een rapport, ik heb het vanmiddag nog bekeken, van 36 pagina's vol met cijfers over de vervoersbehoefte die gecreëerd wordt met de bouw van 1000 woningen en met vragen over, wat betekent dat dan voor de Lange Kleiweg in een eerder stadium? De voorzitter: Mijnheer Dolmans. De heer Dolmans (D66): Ja. Nee, terecht dat de heer Va de Laar verwijst naar die bijlage 16. Alleen de toezegging die indertijd, maar dat is een beetje water under the bridge, denk ik dan, met de toezegging die indertijd was gedaan was om dat voor heel Rijswijk te doen. Dit gaat nu puur op Pasgeld West terwijl we allemaal weten dat er gewoon effecten zijn op de andere wijken. We hebben net een enorme discussie gehad over de Van Rijnweg. Ja, ik denk dat het gewoon heel verstandig is dat er een kwantitatief verkeerskundig onderzoek komt op Rijswijk als geheel, met alle ontwikkelingen die we hebben. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Dolmans. Mijnheer Van de Laar.

Wethouder de heer Van de Laar: Ja. Kijk, die onderzoeken doen zich wel, zijn onderdeel van een verkeersmodel waar alle ontwikkelingen van Rijswijk inzitten. En ik ben even op zoek naar wat we daar nog voor donderdag nog over zouden kunnen afspreken. Bij de Geestbrugweg verwijst u zelf al naar, is toegezegd dat er een regionaal onderzoek komt naar. Dat is inmiddels ook echt bevestigd door de MRDH, waarbij er niet alleen maar, want vaak gebeurt dat, naar stromen wordt gekeken van het autoverkeer maar juist multimodaal naar de hele aansluitingen in de regio. Dus, maar wellicht dat we nog voor donderdag kunnen bespreken over wat daarvoor nodig is. Het tweede punt is het waterhuishoudkundig plan. In de bestemmingsplan zit een samenvatting van dat plan waarvan de puntjes nog op de i worden gezet maar dat is echt alleen maar louter uitwerking, van wat ik heb begrepen maar dat ligt wel al bij het hoogheemraadschap en die hebben dat ook al goedgekeurd. Dus we hebben Arcadis die specifiek heeft gekeken naar de gevolgen van of de oorzaken van de ondergelopen kelders, om het maar eens even, of vocht in ieder geval die ieder jaar wordt ervaren op de Van Harderbroeklaan. Dus dat heeft de Arcadis gedaan maar bij het ontwerp van de wijk, dus over klimaatadaptatie en de regenbuien, et cetera, ligt wel degelijk een plan.

Ik zal even navragen hoe het daar dan, want blijkbaar heeft u daar onvoldoende inzicht en of u dat inzicht nog kunt krijgen voor de 21e. Geldt het TAUW-rapport en de adviezen ook voor Pasgeld West? TAUW is ingeschakeld bij natuurinclusief bouwen in het Havenkwartier en bij Pasgeld Oost en doet ook de juridische onderbouwing voor de ontheffing bij de ODH. Dus het is inmiddels echt een bureau wat er heel veel voor doet. En de ik sprak de medewerker nog, die vond het, die maakte wel een heel leuk compliment. Hij wist het zelf eigenlijk niet dat het een compliment was. Hij zei van, eindelijk een gemeente die er ook echt iets mee doet met onze adviezen. Dus we hebben oorspronkelijk een advies gehad, dat hebben we al twee jaar geleden of zo gehad. Daar heeft u zelf op basis daarvan een motie meen ik ingediend. Vervolgens hebben wij opdracht gegeven aan TAUW van, ja, werk het dan ook maar uit en dat gebeurt dus op dit moment. En het is inherent, dat is ook deels meegenomen in de presentatie en dat zal ook op de 20e bij de bewoners, een bewonersavond waar iedereen in de raad ook welkom is, weer gepresenteerd worden hoe dat plan eruitziet. En dat bijvoorbeeld de watergang of de vliegroute van de watervleermuis, ja, die gaat door alles heen. Pasgeld West, Pasgeld Oost, het is gewoon één natuurgebied en die stapstenen gaan over Pasgeld Oost en Pasgeld West heen.

Dus dat ten aanzien van de wateroverlast. Ja, u vroeg, kunt u dat nog uitleggen? Ik zal het toch heel kort proberen te houden maar want

Arcadis heeft dat onderzocht, voorbelasting. En dat was misschien wel in het gevoel van bewoners tegelijkertijd met wat wij hebben geconstateerd, het slaan van de damwand. Er worden verbindingen gelegd of in het gevoel van, nou ja, de voorbelasting is begonnen en dat zou wel eens de reden kunnen zijn. In sommige situaties is dat inderdaad wellicht de reden want waar je het wegdrukt komt het ergens anders naar boven. Dat heeft de inspreker heel duidelijk gezegd. Ware het niet dat het gebied wat nu bebouwd is bij de Van Harderbroeklaan, dat dat hoger ligt dan Pasgeld wegdrukt. Nou ja, dat is een heel amateuristische omschrijving wat Arcadis, hoe het omschrijft. Maar dat valt bijna niet te doen, in de woorden van Arcadis is het zeer onwaarschijnlijk dat het door die voorbelasting komt. Ook omdat er nog een aantal watergangen tussen zitten en watergangen gangen zijn juist bedoeld om het water af te voeren, dat is de functie van een watergang. Dus het zou zeer onwaarschijnlijk zijn dat het water wat hier wordt weggedrukt een aantal watergangen doorkruist en vervolgens nog ergens waar het hoger is de kelder instroomt.

Meer waarschijnlijker zou het zijn dat de, want dat was ongeveer tegelijkertijd, op het moment dat de damwanden zijn vervangen die eerst van hout waren en vijf meter diep, en dus voor water ademend waar richting de Vliet nu stalen damwanden tien meter diep in de kleilaag zijn gegaan omdat er geen enkele dialoog, ik weet niet wat het woord is, tussen die twee watersystemen en het vermoeden is dat dat veel eerder de oorzaak is. Daar zijn we nu over mee in gesprek met de provincie en met het hoogheemraadschap want die hebben dat ongetwijfeld goedgekeurd, moeten goedkeuren dat die damwanden zo geslagen werden. Want het probleem moet uiteindelijk wel opgelost worden voor de bewoners die wateroverlast ervaren. Met het … Nee, o, sorry, dat is Pasgeld Oost, straks neem ik een heel verkeerde afslag. TNO, al een en ander over gezegd. De inspreker over de hoogte H9. Dat was toentertijd inderdaad een fout en we hebben begrepen dat die wel hersteld is maar dat staat in op het einde van de nota van antwoord staat een overzicht van de wijzigingen in vergelijking met de vorige situatie en daar zou het in opgenomen zijn wat de hoogte is. Maar ik beloof u dat we een afspraak maken en dat we het uit de wereld helpen, zeg ik, voorzitter, met uw toestemming richting de inspreker. Want een fout moet gewoon hersteld worden en bedankt voor de accuratesse.

Het plangebied is, wij hebben gemeend, omdat daar behoorlijk wat discussie over was, zeg ik richting Wij. Rijswijk, om met het bestemmingsplan Pasgeld ook gelijk de hele planstructuur, hoofdplanstructuur voor het groen te bestemmen. Zodat u en de inwoners de meeste zekerheid hebben en de borging dat die hoofdplanstructuur daadwerkelijk groen bestemd wordt. Dat is de reden waarom het nu niet alleen over Pasgeld West de bebouwing gaat maar ook over de plan groen hoofdstructuur. De voorzitter: De heer Van Enk. De heer Van Enk (CDA): Voorzitter, dat begrijp ik niet zo goed want het is toch al groen? Dus het huidige bestemmingsplan geeft dan toch aan dat het al groen is, waarom moeten we dat dan nu opnieuw … Volgens mij is het bedoeld om die watergangen te gaan graven in het slagenlandschap, of niet? De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Enk. Mijnheer Van de Laar. Wethouder de heer Van de Laar: Het bestemmingsplan zoals het nu voorligt zijn op een aantal punten, waaronder het bedrijventerrein en het woongebied en ik meen ook de watergangen, uit te werken bestemmingsplan. En dat heeft nog niet, dat geeft nog geen bouwtitel en nog geen titel om te graven. Dus inderdaad, we moeten dit bestemmingsplan vaststellen om daadwerkelijk iets te kunnen gaan doen maar richting de Vliet zal ik maar zeggen weet ik niet exact hoe het verschil zit met de huidige bestemming.

Maar het is in ieder geval gedaan zodat we vastleggen wat we hebben afgesproken met elkaar. De bosloper en de parkloper, dat zijn zaken die nog inderdaad, daar zijn, daar heeft TAUW een hele presentatie over geschreven, gemaakt. Ik meen dat die ook in het stedenbouwkundig plan, wat vorig jaar is gepresenteerd, toch wel redelijk

goed aan bod zijn gekomen. Maar het is inderdaad helemaal aan de gemeente hoe wij daar zelf nog aan investeren om dat voor elkaar te krijgen zoals het is. Nou, dat moet dus nog een beslissing zijn die volgt. Sporthal behoefte, de heer Van Dam. Dat is echt mevrouw Bentvelzen die daar het fijne vanaf weet. Maar het kwam uit de gesprekken die daar naar voren kwamen, was er blijkbaar nog behoefte in ieder geval aan een sportfunctie en daar wordt ruimte voor gemaakt. Het moet een sportzaal zijn bij de basisschool, dat was het idee, of toch een hal. Maar, nou, wij hebben het nu puur over een ruimtelijke benadering en we hebben de ruimte voor. Of het er moet komen, dat is denk ik een investeringsbeslissing die later volgt buiten de grex. Zeg ik, hoop ik in ieder geval. Ja, bestemmingsplan en ontheffing voor de ransuil, en dan kom ik ook bij ChristenUnie uit. We zijn met het aanvragen van een ontheffing, bij de ODH moet je ook allemaal alternatieven regelen en er hangen nou zestien van zulke grote nestgelegenheden in de bomen, dus zestien keer een hoogwerker, waar de ransuil uitgenodigd wordt in ieder geval om van gebruik te maken. Zodra we die … Er is geen enkele barrière om het bestemmingsplan vast te stellen als we de ontheffing nog niet hebben. Maar je mag absoluut niet gaan bouwen en de bomen mogen ook absoluut niet gekapt worden als je die ontheffing nog niet hebt.

Dus dat is dan gewoon een conflict of een overtreding van de Wet op de natuur. Uw andere vragen heb ik al beantwoord. Ja, CDA. U stelt me eigenlijk in verlegenheid want ik ben wel ontvankelijk voor de creativiteit om daar echt meerdere stappen, vergaande stappen te zetten ten aanzien van parkeren en mobiliteit. Tegelijkertijd denk ik dat we nog ongelooflijk mooie stappen zetten met een station en met een verlaging en een ander mobiliteitsconcept dan bij de twee delen die al gerealiseerd zijn. Dus waar we in Sion nog twee parkeernormen hadden per ééngezinsgrootte, ééngezinswoning, gaan we nu naar 1,1 is het geloof ik uit mijn hoofd waarvan die woningen er ook nog nauwelijks komen. Dus de hoeveelheid parkeren is daar minder maar ik ben het helemaal met u eens dat als we dat alle parkeren weg zouden doen, dat het meer groen zou kunnen opleveren of meer huizen. Maar ik denk dat we hier al heel ver in gaan. Het heeft ook een deel met, een deel van de overwegingen heeft ook met absorptievermogen te maken met de woningen die er zijn, dus de aantrekkelijkheid van de woningen die er zijn, de verkoopbaarheid. De gedachte is in ieder geval van de projectontwikkelaar, als we hier helemaal geen auto’s hebben en de OV-voorzieningen in ieder geval in de beslissing waren zoals ze zijn, ja, dan wordt het heel erg moeilijk om deze wijk te ontwikkelen. De voorzitter: Mijnheer Van Enk.

De heer Van Enk (CDA): Ja, de wethouder zegt al, met de OV-voorzieningen zoals ze er zijn. Maar dat is natuurlijk het sleutelwoord hier. We zullen op de een of andere manier zo'n pendeldienst zelf moeten gaan organiseren. En natuurlijk kost dat geld en natuurlijk is dat ander soort geld dan een eenmalige investering, maar je kunt zeggen, dat zou ook een exploitatie kunnen zijn totdat dat station er staat. Want we weten allemaal dat mensen die in de wijk gaan wonen, dat ze niet gaan lopen naar hun werk totdat dat station in 2033 is aangelegd. En daarom toch nog een keer mijn vraag, ik bedoel, het spreekt u aan, daar ben ik blij om. U hebt binnen het college nog minstens twee wethouders van groene partijen die er eigenlijk tijdens de verkiezingen het liefst niks hadden gebouwd. Is er dan geen draagvlak voor enige creativiteit om toch dat stapje verder te gaan? Als ze dat in Utrecht doen, waarom zouden we dat in Rijswijk niet proberen? De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Enk. Mijnheer Van de Laar. Wethouder de heer Van de Laar: Ja, ik waardeer het pleidooi. Ik denk dat we voor een deel al, dus we doen al twee keer zoveel, minder eigenlijk in Pasgeld dan in de oorspronkelijke, of een deel waarmee we begonnen zijn in Sion.

We zien nu ook in Parkrijk, en daar zijn meerdere mensen hier aanwezig die zich daar ook heel dicht tegenaan bemoeien of zorgen over maken, over de creativiteit die we daar hebben getoond om het op die manier te formuleren ten aanzien van de hoeveelheid parkeerplaatsen en het introduceren van de Hely

Hubs. We gaan hier wel weer een stap verder in Pasgeld en we denken dat dat te legitimeren is. Ook met de deelmobiliteitsconcepten voor auto, dat is een belangrijk onderdeel van het plan fiets en anderszins. Ik denk dat dat is wat we in combinatie met de verkoopbaarheid en de termijn waarop we de grex hebben vastgesteld, een hele mooie ontwikkeling ook kan zijn. Maar misschien niet zo ver als in Utrecht, dat is in ieder geval een ding wat zeker is. G&R, stikstofdepositie. De hele ontwikkeling is door de nieuwe AERIUS-calculator gehaald en daar komt uit dat dat geen bezwaar is voor te starten met de bouw. De PvdA, hoe kunnen we regelen dat de doelsoorten goed gedijen nu en ook in de toekomst? Door het gebied goed in te richten. Dat is eigenlijk ook wat TAUW ons zegt. De doelsoorten zijn geformuleerd om vooral bij de inrichting rekening te houden over hoe je het gebied maakt en wat voor ruimte die doelsoorten nodig hebben zodat je de kans het grootste maakt dat ze er ook werkelijk zijn. En als we dat dan ook zo uitvoeren, dan is de hoop dat die doelsoorten er ook komen. Voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van de Laar. Gaan we naar Beter Voor Rijswijk, mijnheer Braam, wilt u in tweede termijn nog vragen stellen? De heer Braam (BvR): Nee, ik heb heel veel meegekregen, ook wat nieuwe dingen dus die ga ik eerst met de fractie bespreken.

De voorzitter: Oké, dank u wel, mijnheer Braam. Mijnheer Kösedag. De heer Kösedag (GL) : Ja, dank voor de uitgebreide beantwoording in deze termijn. Nou, inderdaad, er gebeuren ook hele mooie dingen in Parkrijk, qua klimaatadaptatie dan dus dat wil ik wel toegegeven hebben bij deze. Maar goed, het gaat om Pasgeld West en wat betreft het antwoord van de wethouder met betrekking tot de financiën. Kijk, juist nu we de risico's lopen in de grex, lopen we daarmee ook niet het risico dat de kwaliteit ook sneuvelt? Nou ja, zie bijvoorbeeld dat waterafvoer waar een collega het over had, het gaat notabene wel om een investering van tientallen jaren. Dus in die zin ben ik ook wel zoekende naar een stukje regie ook weer bij de raad. En ja, ik hoor de wethouder ook zeggen dat beheer geld kost, maar repareren kost nog meer geld. Dus, nou ja, misschien een concrete vraag dan, is de wethouder het met GroenLinks eens dat we juist met het risico die we nu lopen in de grex, nog meer zouden moeten inzetten op kwaliteit? Vooral nu het nog kan. Ik had nog een vraag over de anterieure overeenkomst, die was volgens mij even blijven hangen. Is de wethouder bereid om deze in ieder geval voorafgaand aan de vaststelling door het college in voorrang ook aan de raad te geven? En kan hij dat bij deze ook toezeggen aan de raad? Dank, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Kösedag.

Mevrouw Niesen, heeft u een tweede termijn vraag? Nee, dank u wel, mevrouw Niesen. Dan gaan we naar mijnheer Dolmans, gaat uw gang. De heer Dolmans (D66): Ja, dank u wel, voorzitter. Dank aan de wethouder voor de beantwoording. Ik denk dat een van de vragen van de collega van GroenLinks al is beantwoord in de eerste termijn want de wethouder zou het programmabureau gaan aansturen op behoud van kwaliteit. Ik heb nog twee andere toezeggingen gehoord namelijk om terug te komen op concrete stappen ten aanzien van het TNO-terrein en te kijken of er voor donderdag meer inzicht gegeven kan worden in de kwantitatieve verkeersstromen. Wat betreft de watersysteemanalyse. Ik dank aan de wethouder voor de uitleg. Het rapport van Arcadis ken ik inmiddels en ik denk dat het robuust in elkaar steekt. Maar het was heel goed geweest als dat gewoon in zeg maar de volledige openbaarheid als onderdeel van deze beraadslaging meegenomen had kunnen worden want ik denk dat daarmee ook een aantal zorgen bij bewoners kunnen worden weggenomen. Dan wat betreft het rapport van TAUW, een concrete vraag. Is het nou mogelijk om in de algemene bouwregels op te nemen dat

projectontwikkelaars ernaar streven om natuurinclusief te bouwen? Want dat is eigenlijk wat ik mis, er wordt in het bestemmingsplan zelf wordt wel gezegd van, pagina, ik pak hem er even bij, 59 van natuurinclusief bouwen in Pasgeld is een breedgedragen wens, maar concreet wordt het in de bouwregels niet ingevuld. En ja, ik denk dat dat wel moet, wil je daar echt effect in krijgen. Ik hoor de wethouder zeggen dat over de bosloper en de parkloper nog een beslissing moet worden genomen. Dat brengt wel een risico met zich mee en ik ga even met mijn fractie en anderen overleggen of wij daar eventueel met een motie over komen. Dank. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Dolmans. Mijnheer Van Dam. De heer Van Dam (WIJ.): Ja, dank en dank voor de in ieder geval uitgebreide beantwoording waar heel veel vragen in ieder geval een antwoord hebben gehad. Laat ik beginnen met misschien wel te zeggen dat ik wel meega in de zorgen van GroenLinks met de vraag van, op het moment dat we met zo'n financiële last zitten, gaat die leefkwaliteit en die natuurkwaliteit dan zeg maar niet omlaag? Zeker als ik antwoorden hoor als de rationaliseringsslag in Parkrijk die gebeurd is, die we nu al deels zien in Pasgeld West, met de toevoeging van 1000 huizen in plaats van 775 huizen.

Met de discussie die we nog moeten gaan voeren over wat voor effect die bezuinigingen van de grex nu daadwerkelijk teweeg gaan brengen. En als ik dan ook nog hoor dat bijvoorbeeld zo'n parkloper en bosloper, hoewel daar wel plannen voor zijn en plannen voor zijn geschetst maar nog niet de investering voor is gevonden om ze daadwerkelijk uit te voeren, dan denk ik van, ja, wat blijft er dan nog over van al dat groen en al die groene wensen en die diversiteitswensen en zo die we hebben geschetst samen met bijvoorbeeld de bewoners in dat schetsboek. Dus daar zit wel echt een risico in die ik hoop, in ieder geval in de komende maanden wel zien te beperken zeg maar. En dan die bereikbaarheid wil ik ook nog even over hebben want daar begon de heer Van Enk over. Waar ik best wel bij kan aansluiten is dat, ja, op het moment dat we een station beloofd krijgen maar dat nog tien jaar duurt, minimaal tien jaar, denk ik, ik denk dat het zelfs veel langer kan duren, dan hebben we dus straks een best wel grote wijk die zonder OV zit in een uithoek van Rijswijk. En dan helemaal met in het hoofd houdend de vorige discussie die we hebben gevoerd over de Van Rijnweg, die gaat over onze mobiliteitsvisie, is dat dan precies wat we voor ogen hebben voor zo'n stuk Rijswijk dat we daaraan bijbouwen? Ja, daar heb ik me zorgen over. Ik heb geen specifieke vraag, zoals u merkt.