Concept verslag Forum Stad 13 februari 2024

Ik lees erin, samen met een collega van GroenLinks, dat het dan een maandje of vier duurt voordat het geëffectueerd kan worden. Zo is het. Ik zou daar toch nog een klein beetje toelichting op willen hebben van de wethouder waarom dat zo ongelooflijk lang moet duren. Ik snap best wel dat er bepaalde activiteiten moeten worden verricht. De voorzitter: Mag ik toch vragen om de telefoon gewoon even uit te zetten, als het niet lukt om hem stil te houden? De heer Oelen: Inleveren, zeker. Als andere bebording, maar iets heel simpels als een stickie eroverheen. En ik lees iets over interne werkprocessen. Ik heb geen idee, maar ik vind vier maanden ongelofelijk lang. En ook de termijn voor het echt invoeren van een nieuw regime op gebieden waar het nu niet geldt, acht maanden. Dat vind ik ook erg lang. Wellicht dat de wethouder mij er een klein beetje van kan overtuigen waarom die periode echt nodig is. Als het echt niet sneller kan en we hebben ook zicht op de vraag wanneer Den Haag daadwerkelijk tot invoering wil ingaan, is er dan ook een gesprek mogelijk met Den Haag of de regulering niet tegelijkertijd zou kunnen worden ingevoerd, zodat mogelijke overlast voorkomen kan worden? En er is het een en ander al gevraagd over monitoring in de Plaspoelpolder en elders. Ik zie bijvoorbeeld een heel klein gebiedje Rotterdamseweg-Delftweg, als ik daar 's ochtends loop met de hond.

Dat loopt echt helemaal vol met allemaal auto's, mensen die daar in de omgeving de tram pakken of naar de Broekpolder gaan. Zijn dat ook gebieden die in scoop zijn? Ik weet niet of daar nu een probleem is. Misschien ook wel niet. Maar hoe wordt er aan die monitoring vorm en inhoud gegeven om te kijken of dat interne Rijswijkse waterbedeffect niet plaatsvindt. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de wethouder. De heer Van de Laar. De heer Van de Laar: Dank u wel, voorzitter. Invoeren gereguleerd parkeren of gewoon betaald parkeren, wat betekent dat in de praktijk? Dan moeten we inderdaad bordjes ophangen. In gebieden waar het nog niet is, moeten we parkeerautomaten bestellen. Technisch gedetailleerd waar die moeten komen staan. Ik weet niet of dat ook nog vergunningsplichtig is. En de systemen moeten worden ingeregeld. En dat in de context van dat de materialen zeer schaars zijn. Als je een paal nu bestelt, dan heb je hem over acht maanden pas in huis. En dat maakt het dat wij... Stel dat wij vandaag problemen constateren. Dat wij niet morgen parkeerregime kunnen invoeren. Daar zit per definitie dan een X-aantal maanden tussen. En dat kan ook minder dan acht maanden zijn, maar dat verwachten we wel dat het zo werkt. En ik werd geconfronteerd. We praten over mobiliteit, de mobiliteitsstrategie.

En dan is het logisch dat daaruit volgt een Kadernota parkeren, waarin we dan echt invulling geven aan ons parkeerbeleid. En ook grote vraagstukken als, wat doen we met intern waterbedeffect, waar een aantal van u naar vraagt? Zoals het invoeren van gereguleerd parkeren in

Concept verslag Forum Stad 13 februari 2024

het Kessler Park en het invoeren van gereguleerd parkeren in het Havenkwartier, wat al in die ontwikkelkaders staat. Dat heeft wel een effect naar buiten. Dat is wel een forse afwijking van het bestaande beleid. De criteria ziet u in het... Er moet draagvlak zijn. Er moet een parkeerdruk van negentig procent zijn. Dat is een forse afwijking van het staande beleid. En om dat nu even met zo'n voorstel te doen, om dat hele systeem eigenlijk om te klappen, dat vond ik te ver gaan. Ik heb gezegd, laten we gewoon volgens planning de mobiliteitsstrategie op 23 april en dan vervolgens in het najaar de Kadernota doen, waarin we het ook over die waterbedeffecten hebben intern in Rijswijk. Maar nu zijn we geconfronteerd met de invoering van het gereguleerd parkeren, inderdaad aan de grens van Rijswijk, aan de Haagse kant. Maar Delft is er ook over gaan denken om dat te doen. Maar daar hebben we nog geen datum of heb ik in ieder geval nog geen datum van gehoord. Maar zodra dat het geval is, lijkt het logisch om dat daar dan ook te doen. Maar daarvan hebben we gezegd, daar zijn nog geen plannen voor, laten we dat nog niet doen. Is gelijk een antwoord op de vraag van onder andere mevrouw Van der Weij. Maar zien wij ons geconfronteerd met het feit dat Den Haag dat wil invoeren aan de randen van Rijswijk. En in 2014 heeft dat tot enorme overlast gezorgd in die aanliggende wijken.

En maatschappelijke onrust van auto's die in de fik werden gestoken en Haagse parkeerders die daar in Rijswijk kwamen. En ook op dit moment krijgen wij klachten binnen onder andere van busjes en zo, die komen parkeren op de Caan van Necklaan. En wij verwachten gewoon dat dat een effect zal hebben. Dat er meer autoverkeer in Den Haag komt. En daar hebben we ook aanleiding toe, omdat er al gebeld is door ondernemers die aan het zoeken zijn eigenlijk naar parkeerplaatsen in Rijswijk en of ze daar dan gratis kunnen parkeren. Wij verwachten effect, maar zeker weten we natuurlijk helemaal niet of dat het geval gaat zijn. Maar die verwachting is wel zeer sterk aanwezig. En daarom hebben we gedacht van, gezien het feit dat wij niet van de ene dag op de andere dag het kunnen regelen en gezien het feit dat wij wel verwachten dat het een effect zal hebben, stellen wij aan de raad voor, mogen wij afwijken van die criteria die nu in dat kader in het beleid staan? Invoeren op een moment dat er een parkeerdruk is van hoger dan negentig procent, als er een draagvlak is en dat het een logisch gebied is. Op dit moment is die parkeerdruk nog niet hoger dan negentig procent.

We kunnen wel wachten volgens het huidige beleid dat die hoger is dan negentig procent, maar dan vervolgens, en dan ervaren onze inwoners misschien heel veel overlast, maar dan kunnen we niet op de ene dag besluiten, we gaan die overlast vermijden door parkeerregulering, want dan moeten we vier soms tot acht maanden wachten, in dit geval. In het gebied onderhandelen van de Caan van Necklaan en in Oud Rijswijk is al gereguleerd parkeren. Dan gaat het om het uitbreiden van het aantal uren. Dan is er een kortere periode, want dan gaat het puur om de bordjes en het inregelen van het systeem. Dat is de redenering die helemaal achter dit voorstel zat, gebaseerd op verwachtingen en ook respectvol omgaan met de besluitvorming, zoals we die in de raad hebben gedaan. Even kijken. Daarmee heb ik denk ik ook de heer Braam geadresseerd bij hetgeen wat hij allemaal heeft gezegd over de parkeerdruk op dit moment inderdaad, die ik ook niet ervaar als hoger dan negentig procent. Eens even kijken. Moeten we Den Haag na-apen? Met dat woord kan ik eerlijk gezegd niks. We zien in de praktijk dingen gebeuren en daar moeten wij als gemeentebestuur op handelen. En dat doen we in het belang van onze inwoners. Een vergunningengebied hebben we niet voor gekozen. In de praktijk is gereguleerd parkeren ook een vergunningengebied, omdat je dan een vergunning kunt aanvragen.

Maar met betaald parkeren is het niet exclusief voor vergunningen. Daar gaan we zeer spaarzaam mee om, dat je allerlei andere doelgroepen dan ook niet meer daar terecht kunt laten komen. Bijvoorbeeld mensen die willen parkeren voor de economische voorzieningen in Rijswijk, waar Wij. Rijswijk terecht naar verwijst. Heeft het effect overigens op de markt? Nee, want er is al gereguleerd betaald parkeren op de zaterdag, gedurende de hele dag tot negen uur. Dat is al het geval op de zaterdagmarkt. D66 vroeg naar het waterbedeffect binnen Rijswijk, als gevolg van de eigen invoeringen van gereguleerd parkeren. Dat is iets wat ik wil gezamenlijk bespreken bij de Kadernota, hoe we daarmee omgaan,

Concept verslag Forum Stad 13 februari 2024

onder welke omstandigheden we dat willen invoeren. En waarom doen we dat nog niet bij andere wijken of komen nu niet met het voorstel omdat ook gelijk in andere wijken te doen? Dat gaat me wat ver, ook gezien het feit dat bij die andere wijken het nog niet is ingevoerd. En dat geldt ook voor Moerwijk-Oost overigens, waar het logisch is dat er ook nog geen parkeerdruk in Rijswijk-Noord ontstaat. ChristenUnie, wanneer wordt het ingevoerd? Daar hebben we geen zekerheid over. Of wanneer wordt het in de raad besloten? We zouden kunnen zeggen, wij doen het ook niet totdat bekend is wanneer het in Den Haag wordt ingevoerd. Dat voorbehoud zouden we nog kunnen maken. Ik vond het wel een goede of een interessante suggestie van de heer Oelen, als het wordt ingevoerd, kunnen we dat dan niet samen doen? Dat zal ik zeker voorstellen over hoe het zit. Er is inderdaad wel wat onduidelijkheid over wanneer ze dat nu gaan invoeren, omdat de wethouder, de wijkwethouder had er een toezegging over gedaan in Laak, meen ik, dat ze daar nog een keer naar zouden kijken. Even kijken. Dan heb ik die vraag. Kunnen we ook, vraag van de PvdA, proactief gereguleerd parkeren invoeren in het gebied waar de briefschrijver op doelt? Dat is dan The Minister buurt en de Doctor Wibautstraat. Als u het college opdracht geeft om af te wijken van het huidig kader, dan kan dat.

En het is inderdaad wel over de AVG, maar ik zou zeker gaan buurten in die buurt om te zien hoe men dat ervaart. Want ik heb een petitie overhandigd gekregen van meerdere straten, die oproepen om daar gereguleerd parkeren in te voeren, omdat de bezoekers van The Minister op straat parkeren, en dat wordt gezegd, dat weet ik niet zeker, maar omdat ze het blijkbaar makkelijker vinden om op straat te parkeren dan dat ze in de garage parkeren. In de garage is overigens nog ruim plaats. Er zijn 64 extra plaatsen dan de parkeernorm die we hebben aangegeven. Bezoekers en bewoners van The Minister die horen en kunnen gewoon in de parkeergarage, plaatsen met gereguleerd parkeren. Regelen we dat ook, omdat de mensen van The Minister geen bezoekersvergunning hebben in The Minister buurt. Kortom, mijnheer Van der Veer, dat is mogelijk als u het college daar opdracht toe geeft. De voorzitter: De heer Van Enk wil even interrumperen. De heer Van Enk: Een correctie. Het is toch zo dat mensen die een parkeerplaats in het flatcomplex hebben dat die ook voor zichzelf geen parkeervergunning krijgen of vergis ik me daarin? De heer Van de Laar: Ze krijgen zelf geen parkeervergunning en niet voor bezoekers inderdaad, want die moeten beiden parkeren in de parkeergarage als het aankomt op The Minister. Dan denk ik eigenlijk dat ik voor nu alle vragen heb beantwoord, voorzitter.

De voorzitter: Dank u wel. Is er behoefte aan een tweede termijn? Dan gaan we dezelfde rondje weer langs. De heer Braam. De heer Braam: Allereerst bedankt voor de beantwoording, wethouder. Er is één ding wat niet helemaal klopt in het verhaal. We hebben het over Moerwijk gehad. En als je ziet wat daar gebeurt, en dan neem ik maar even het stukje rondom het Heeswijkplein, die wijk is nieuw toegevoegd aan het parkeren in Den Haag. Dan zou je verwachten dat in de Landgoederenzone, Kruisvaarderspark en directe omgeving, dat je daar... Dat is natuurlijk nog steeds vrij parkeren daar. En datzelfde geldt ook voor het stukje rondom Bijna Thuis, om maar even het beestje bij de naam te noemen. De parkeerplekken die daaromheen zijn, dat zijn plekken die echt uitnodigend zijn om daar gratis je busje en dergelijke te parkeren. Maar dat gebeurt niet. En dat is aan de ene kant misschien verrassend, maar dan zeg ik dat nadrukkelijk in positieve zin. Want we zitten natuurlijk niet te wachten op een tsunami van auto's. Maar het geeft mij ook voorlopig nog even het gevoel dat als de zaken straks worden uitgebreid naar de rest van Moerwijk, ik nog maar moet zien gebeuren dat massaal in Rijswijk de zaak moet gaan veranderen. Dat is in ieder geval één. Wat tijd betreft, denk ik, dat we niet te hard van stapel hoeven te lopen. En zeker ook nog eens een keer gelet op het feit... En

Concept verslag Forum Stad 13 februari 2024

de pers loopt denk ik op de troepen vooruit. Maar het is opvallend in ieder geval dat in Den Haag de rem er fors op wordt gezet, omdat er heel veel weerstand is in de wijken om ook daar de tijden en de wijken uit te breiden. Dan een ander puntje, dat is op zich wel aardig om te horen, dat is dat de Partij van de Arbeid inmiddels ook zover is dat een vergunning voor alle Rijswijkers, in heel Rijswijk in ieder geval ook maar eens een keer op de kaart moet worden gezet. Dat hebben we al eens vaker aangekaart. Dat is dan best interessant, want daarmee hebben we denk ik nu een meerderheid die dat wil. Het verzoek aan het college om daar toch op enig moment voorbereidingen voor te treffen om in de volgende wijziging van het parkeren ook de mogelijkheid toe te staan... Voor iedereen in Rijswijk de mogelijkheid te bieden om een vergunning aan te vragen voor alle zones, behalve de winkelzones en de sportzones, noem ik het dan maar even, in Rijswijk, om daar te kunnen parkeren voor een vast bedrag. Dat verzoek wil ik toch hier neerleggen, ook omdat ik nu merk dat daar gewoon een meerderheid voor te vinden is in de raad en het onzinnig zou zijn om dat weer heel vervelend via moties te moeten afdwingen. Voorzitter, daar wil ik het graag bij laten in tweede termijn. De voorzitter: Dank u wel. De heer El Majjaoui. De heer El Majjaoui: Dank, voorzitter.

En dank voor de beantwoording voor wat betreft dit thema. Want u geeft aan dat wij als gemeente geen voorstander zijn om vergunningsgebieden aan te wijzen, vanwege het feit dat iedereen het recht heeft ook bij maatschappelijke voorzieningen te kunnen parkeren. Maar bij woongebieden of woonwijken heb je minimaal aan voorzieningen, want het zijn sec woningen waar men woont. En ik vind dat je dat in tweeën kan delen. Vergunning te verlenen voor een inwoner. Maar dan bij maatschappelijke voorzieningen of winkelcentra betaald parkeren voor in te voeren. Dat geldt voor iedereen. En dan mag een inwoner daar ook niet parkeren, omdat dat een winkelcentra is waar eenieder recht heeft om daar te kunnen parkeren om zijn boodschappen dan wel te winkelen. Hoe staat de wethouder hierin? Dan zou je de Kadernota parkeren moeten openbreken om toch voor deze lijn te kiezen. En als dat niet het geval is, ben ik wel gecharmeerd van de eenduidigheid. Voor heel Rijswijk één vergunning. Wel de kanttekening erbij dat de winkelcentra uitgezonderd worden. Dat iedereen daar mag parkeren. Niet de inwoners, want de inwoner heeft enkel het recht om voor zijn woning of daar in de buurt te kunnen parkeren. Maar de winkelcentra moet voorbehouden aan iedereen. Maakt niet uit waar je vandaan komt. Tot zover. Dank, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. De heer Kaffa. De heer Kaffa: Dank u, voorzitter.

Om even heel kort terug te komen op het verhaal zaterdagmarkt. Het klopt inderdaad dat in de Herenstraat wel het betaald parkeren is, maar de omgeving eromheen is wel degelijk tot zes uur gratis. En uiteraard kunt u zich voorstellen dat dan ook heel veel bezoekers daar parkeren, die gebruikmaken van de winkels en de markt in Oud Rijswijk. Ik blijf toch zeggen dat ik daar echt wel een risico voor blijf zien, omdat ik gewoon geen Bogaard debacle daar zou willen hebben. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Van der Weij. Mevrouw Van der Weij: Dank u wel, voorzitter. Allereerst bedankt voor de beantwoording van de vragen. En ik was nog even benieuwd in overweging van de briefschrijver, of er ook nagedacht is of er uitbreiding van de parkeertijden in specifiek dat gebied aan de Bogaard, in dat kleine stukje van The Minister buurt, omdat daar natuurlijk ook al wel een bewonersvergunning geldig is, of dat nog in overweging is genomen? De voorzitter: Dank u wel. De heer Van der Veer.

Concept verslag Forum Stad 13 februari 2024

De heer Van der Veer: Dank u wel, voorzitter. Wethouder, bedankt voor de beantwoording. Eigenlijk was dat ook mijn vraag. Is de wethouder voornemens om de ongewenste parkeerdruk, waar u de petitie voor heeft aangenomen van de bewoners in de omgeving van de Bogaard, The Minister, om daar iets aan te doen? Bijvoorbeeld wat zij voorstellen, verruiming van de tijden. Zo niet, dan overwegen wij met een amendement of een motie te komen om dat proberen te bewerkstelligen. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Kames. Mevrouw Kames: Dank u wel, voorzitter. Ik wil eigenlijk nog even inhaken op de Partij van de Arbeid. Ten alle tijden moet er toch een onderzoek komen om inderdaad te kijken of er negentig procent bezetting is, voordat er betaald parkeren ingevoerd gaat worden. Zelf woon ik ook in The Minister buurt. En bij mij is er totaal geen probleem met parkeren. Ik denk dat dat wel eerst bekeken moet worden. Dan wil ik ook nog even terugkomen toch op ons partijprogramma, waarin wij ook inderdaad graag willen dat er één vergunning komt voor heel Rijswijk. Dat wil ik nogmaals benadrukken. Dat zou wel prettig zijn als daar toch ook naar gekeken wordt, omdat er ook meerdere mensen in de raad zijn die dat ook zouden willen.

En ik zou het heel fijn vinden als ik een toezegging kan krijgen dat we voorlopig dit plan in de ijskast zetten, totdat u misschien een gesprek hebt gehad met de wethouder in Den Haag. Dat u dat in overeenstemming met hem kan doen of het wel of niet doorgaat in Den Haag. Dat zou ik ook heel fijn vinden. En even kijken. Nee, dan heb ik eigenlijk verder alles. Dank u wel. De voorzitter: Is dat een interruptie? De heer Van der Veer: Ja, ik werd aangesproken over, natuurlijk moet er onderzoek worden gedaan, mevrouw Kames, naar verkeersdruk. Maar u kunt zich ook voorstellen als we straks via allerlei afwijkingen gaan, kunnen we wellicht overwegen om voor Rijswijk één vergunningenbeleid te gaan voeren. Eén vergunning per huishouden. En heb je meerdere auto's, dan ga je gewoon extra veel betalen. De voorzitter: Mevrouw Kames behoeft om te reageren? Mooi. Dank u wel. De heer Van ’t Eind. De heer Van ‘t Eind: Dank u wel, voorzitter. Voor mij heeft de wethouder op dit moment de vragen goed beantwoord. En wij zijn niet per se tegen dit voorstel. We moeten wel even overwegen, ook in relatie met wat er nu allemaal gebeurt, ook in Den Haag, goed naar kijken. Ik wil toch ook nog heel even reageren op de heer Braam, die al een meerderheid proeft. En ik weet niet of hij GroenLinks daar ook al bij rekent. Niet per se gelijk. Ik bedoel, ik zeg nooit gelijk nee.

Als de argumenten goed zijn, dan willen wij best meegaan. Maar ik ben nog niet gelijk overtuigd. Mijn excuses ook naar de collega van de Partij van de Arbeid. Want tegenwoordig vinden wij bijna altijd hetzelfde, maar blijkbaar op dit moment even niet. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van der Veer: Voorzitter, maar ook voor de Partij van de Arbeid geldt dat het goed onderbouwd moet zijn, voordat we akkoord kunnen gaan met het voorstel. De voorzitter: Sorry. Heeft u een vraag voor de heer Van ’t Eind? Nee. Mevrouw Harmsen. Mevrouw Harmsen: Dank u wel, voorzitter. We gaan verder met de technische vragen. De voorzitter: Er mag ook best wel wat gezegd worden. Mevrouw Harmsen: Een beetje. De voorzitter: Gaat uw gang.

Concept verslag Forum Stad 13 februari 2024

Mevrouw Harmsen: Doorgaan dop het punt van, gaat Den Haag het wel invoeren en wanneer? Vraag ik me af, heeft het zin om een soort van amendement dan toe te voegen met die mits. Van mits Den Haag het gaat doen, gaan we dit pas uitvoeren. Want anders heeft het niet zoveel zin om het nu te gaan behandelen. Dat is gewoon waste of time. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Enk in tweede termijn. De heer Van Enk: Ik neem aan dat dit niet een hamerstuk wordt, anders zou ik nu echt mijn standpunt moeten geven natuurlijk in het Forum. De voorzitter: En u heeft nog geen standpunt, begrijp ik. De heer Van Enk: Ik wil graag een paar technische ins en outs die hier zijn gepasseerd ook bespreken in de fractie. Maar ik wil wel vast op dit moment mijn waardering uitspreekt voor het voorstel, omdat het anticiperend is. En ik vind het sowieso goed dat we deze discussie hebben voordat het waterbedeffect ontstaat in plaats van erna. Vandaar. De voorzitter: Dank u wel. De heer Oelen. De heer Oelen: Dank, voorzitter. Dank, wethouder, voor de beantwoording. Ik kom nog heel even terug op twee vragen die ik in eerste termijn heb gesteld. U heeft uitvoerig betoogd waarom het acht maanden moet duren om een nieuw parkeerregime in te stellen. Dat snap ik heel goed dat je apparaten moet bestellen.

Maar mijn vraag was met name ook, waarom moet het maar liefst vier maanden duren op het moment dat alleen maar de tijden uitgebreid worden? Wat is daar dan precies voor nodig, behalve het bestellen van een paar stickers bij de Happy Copy waar in plaats van tussen zes en twaalf, tussen negen en twaalf staat en het automatiseren van een paar apparaten? Dat is één. En de tweede vraag is, ik begrijp heel goed hoor dat u in het proces de discussie over andere gebieden door stift naar de bespreking over de Kadernotitie. Maar de vraag is wel, op welke wijze wordt er nu daadwerkelijk ook gemonitord of er zich in aanpalende gebieden problemen gaan voordoen waar misschien toch wel op geacteerd moet worden? Wellicht dat u daar nog even wat op kan ingaan. Dank u, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Antwoord van de wethouder. De heer Van de Laar: Om daarmee te beginnen, er is nu geen monitoring als we het hebben bijvoorbeeld aan de aanpalende gebieden van de Plaspoelpolder. Dat kwam in de eerste termijn naar voren. Wij gaan monitoren als er iets aan de hand is. En echte tellingen als er iets aan de hand is, zoals bijvoorbeeld in de Pauwhof waar we tellingen hebben gedaan. En zodra we gereguleerd parkeren zouden gaan invoeren, bijvoorbeeld in het Havenkwartier, dan moeten we wel gaan monitoren. Maar dat is iets ook om af te spreken bij de Kadernota.

Hoe gaan we daar dan mee om? Gaan we afwachten of gaan we die percentages verlagen of welk moment gaan wij daar ook gereguleerd parkeren invoeren? U vroeg net ook in de eerste termijn naar, hebben wij onderzoek gedaan naar bijvoorbeeld het aantal Hagenezen of welke Hagenezen, om het maar zo te betitelen, in Rijswijk gaan parkeren? Daar is mij geen onderzoek van bekend. Dat is vooral op basis van signalen die we wel krijgen en een hele indringende ervaring uit het verleden van mensen die toen hebben meegemaakt wat voor een maatschappelijke onrust er ontstond. En op basis daarvan zeggen we van, daar kunnen we echt wel iets van verwachten. U bagatelliseert, als ik dat woord mag gebruiken, een beetje wat het betekent om de tijden uit te breiden. Het zijn inderdaad die zaken die u noemt. Er zit overigens ook een zorgvuldige communicatie bij bewoners bij. We willen bewoners ook de kans geven om nog een vergunning aan te vragen, als ze dat niet al hadden. Daar gaat ook tijd overheen. Het moet een zorgvuldig proces zijn. En niet een proces waarin bij wijze van spreken al auto's in de

Concept verslag Forum Stad 13 februari 2024

fik worden gestoken en de politiek moord en brand roept over het feit dat we niet snel genoeg de parkeerregulering of de tijden uitbreiden. Het is op die manier voor de rust in de maatschappij. En het kan ook sneller dan vier maanden wellicht. Ik ga ervan uit dit een max aantal is. Dank CDA voor de opmerking over het anticiperende karakter van dit voorstel. Even kijken. PG&R, inderdaad het vergunningengebied i iets om te bespreken, de toepassing daarvan, bij de Kadernota, of we dat misschien wel vaker zouden willen doen. De PvdA, bent u voornemens iets te doen aan The Minister buurt? Ik volg uitsluitend het kader... Of ik werk uitsluitend binnen het kader van de raad En dat kader geeft op dit moment niet aan dat we daar parkeerregulering zouden moeten invoeren. En dat heeft onder andere te maken met wat mevrouw Kames naar voren brengt. Als we naar de hele wijk kijken, zien wij, dat is dan een inschatting ook, maar nog geen negentig procent druk in de hele wijk. Maar het zou er wel aan kunnen komen. We zien wel een hoge druk en klachten in de C.T. Storklaan en de andere wegen. De voorzitter: Mevrouw Van der Weij. Mevrouw Van der Weij: Een kleine interruptie, omdat ik misschien iets niet helemaal goed begrijp. Want een deel van The Minister buurt is namelijk al parkeerregulering, aan de kant van de Bogaard.

We hebben het hier een beetje over dingen die niet helemaal op zo'n plek vallen in mijn gedachtewereld. De voorzitter: De heer Van de Laar. De heer Van de Laar: Maar ik heb het over dat gebied waar geen parkeerregulering is en het hele gebied achter de Bogaard, achter de Van Markenlaan. En als we het daar gemiddeld zou nemen, vermoeden we niet dat daar dan een parkeerdruk van negentig procent uit zou komen. En daarmee, en dat is vaak de dynamiek die er is, als de bewoners zelf nog geen negentig procent druk ervaren, hoeft voor hun ook nog geen parkeerregeling te worden ingevoerd. Het is een vraag of er solidariteit binnen de wijken is. Maar ook gewoon, hoe gaan we die problemen voor die bewoners aan de C.T. Storklaan oplossen? De voorzitter: De heer Van ’t Eind. De heer Van ‘t Eind: Toch nog even aanvullend. De briefschrijver heeft het over uitbreiding van parkeerregulering op de plek waar al parkeerregulering is. Dan gaat het niet zozeer over de... De vraag van deze bewoners is niet over de rest van The Minister buurt. De vraag van deze bewoners of de petitie gaat over, daar waar al parkeerregulering is en dat uit te breiden naar tien uur 's avonds. Dat staat in ieder geval in het raadsadres.

En ik denk dat de vraag van de heer Van der Veer dan is, bent u bereid om daar wel naar te kijken of hoe kijkt u daarnaar? Niet naar waar mevrouw Kames woont, want daar is geen parkeerregulering. Maar wel waar hij wel al is. Want daar gaat hij... De voorzitter: Mijnheer Van der Veer. De heer Van der Veer: Klopt helemaal, voorzitter. Mijn vraag is, er is een probleem ongewenste parkeerdruk, waar de petitie en de briefschrijvers u over hebben benaderd. Bent u voornemens om daar de parkeertijd aan te passen op korte termijn of moeten we wachten tot het Kaderdebat? Die staat in Q3 gepland. Of moeten we met een motie komen of amendement. De voorzitter: Dank u wel. Ik denk dat uw vraag duidelijk is. Dank u wel. De wethouder. De heer Van de Laar: Daarbij heb ik aangegeven dat ik, binnen de kaders die de raad gesteld heeft, niet de vrijheid voel om daar de parkeerregulering uit te breiden op eenzelfde manier zoals het voorstel nu behelst, op een andere plek. Maar als u daar zelf van aangeeft, we vinden dat we daar

Concept verslag Forum Stad 13 februari 2024

wel de tijden moeten uitbreiden, dat klopt helemaal, zeg ik naar de heer Van ’t Eind. De tijden moeten uitbreiden. Dan geef ik graag antwoord op uw verzoek, als u dat doet. Wat ik nog voor de volgende vergadering voor u zal uitzoeken, dat is een toezegging, of wij een deel van de zone dat kunnen doen. Maar ik denk eigenlijk dat dat technisch niet gaat. Maar dat zal ik uitzoeken. Want ik vermoed dat u wil vragen van, kunnen we dat voor die straat dan invoeren? Dat heeft denk ik geen zin, want dan verplaatst het probleem zich naar de volgende straat. Maar dat zal ik in ieder geval nog voor u uitzoeken. Dan vervolg ik mijn beantwoording, voorzitter. Rijswijks Belang, toezegging om het voorstel te pauzeren? Nee. Maar ik wil wel toezeggen dat we voor de volgende vergadering meer helderheid krijgen over wanneer Den Haag het nu van plan is in te gaan voeren. En dan zou een amendement, zoals de ChristenUnie voorstelt, misschien best wel een slim idee zijn. Omdat u daar dan voorwaarden aan stelt dat wij geen parkeerregulering gaan invoeren, maar ook de voorwaarden kunt stellen onder welke omstandigheden we wel parkeerregulering daar gaan invoeren. En dan kunnen wij als college in ieder geval makkelijk handelen op het moment dat het moet. Mevrouw Kames: Voorzitter. De voorzitter: Interruptie. Mevrouw Kames: Een interruptie. U had het er net over dat het toch nog maanden zou duren.

Eerder alles besteld zou worden. Maar zoals mijnheer Braam al vertelde, er is nu helemaal geen probleem. Stel dat er dan wel een uitbreiding komt in Den Haag, misschien is er dan wel geen effect in Rijswijk. Dat weet je ook nog niet. Dan zou je ook kunnen denken, al duurt het dan wat langer, dat jullie alvast actie nemen vind ik ook heel goed, maar je kan het ook even afwachten. De heer Van de Laar: Het komt inderdaad neer op een inschatting van wat er gaat gebeuren. En wij denken, dat denken ze ook in Den Haag en onze verkeersexperts en alle mensen die hier in 2014 waren, dat het absoluut een effect zal hebben. Maar ook dat is een inschatting natuurlijk. En iemand vroeg, wat is de zekerheid dat Den Haag het gaat invoeren? We hebben nu geen zekerheid over die datum en er zijn veel klachten uit de wijk. Maar als je gewoon over de grote lijnen met Den Haag praat over hoe mobiliteit ze gaat ontwikkelen, denk ik dat ooit wel een moment gaat komen dat het zeker ingevoerd gaat worden. Hoe dan ook moeten wij daarop anticiperen. Overigens, kijk ik naar de Beter voor Rijswijk, maar dan gaan we wel heel erg in detail, over de parkeerdruk inderdaad vanuit Moerwijk. In Moerwijk-Zuid is het nog niet ingevoerd, parkeerregulering. En dan is de suggestie dat de loopafstand tussen Rijswijk en Moerwijk-Noord te groot is. Maar dat zijn allemaal...

Nogmaals, is eigenlijk een illustratie van de inschatting die we daarbij maken. En ik volg daar in de experts en de inwoners die me daarop hebben aangesproken. De voorzitter: Een laatste interruptie, mevrouw Kames. Mevrouw Kames: Dank u wel, voorzitter. Het probleem is namelijk, in Den Haag is er geen draagvlakonderzoek gedaan dat ook de mensen het willen en dat het inderdaad meer als 90 procent is. Want dat is juist waar de mensen mee overvallen zijn. Er is op de dag geen meer als 90 procent bezetting. En daarom is iedereen zo woest en waren er genoeg mensen in het stadsdeelkantoor om hiertegen te ageren. Want het heeft best wel heel veel effect, nogmaals, voor de ondernemers, want die moeten dan voor het personeel ook allemaal vergunningen gaan doen. En die blijven ook niet tot 12 uur 's avonds. Die zijn er alleen maar op de dag. Maar die moeten dan ook een parkeervergunning nemen van bijna 400 zoveel euro. En dat is het effect waar niemand bij stilstaat. Ik ben zelf er gewoon tegen om nu alvast dat te gaan doen, terwijl het nog niet eens het effect heeft wat we denken wat er gaat gebeuren. De voorzitter: Dat is duidelijk. Is het echt een interruptie? Ja. De heer Braam.

Concept verslag Forum Stad 13 februari 2024

De heer Braam: Ik heb nog geen antwoord gekregen op de vraag over één vergunning voor heel Rijswijk. Daar wil ik nog graag wat duidelijkheid over hebben. En misschien.... Nee, laat maar. Dat andere kom ik in de raad wel op terug. De voorzitter: Dank u wel. De wethouder. De heer Van de Laar: Ik was ook nog niet klaar met de beantwoording. En ik wilde eindigen met een klapper op de vuurpijl, namelijk één vergunning. Nee, ik denk dat dat echt een onderwerp is voor de Kadernota en niet dat we dat ook via een voorstel als dit even erbij halen. Er zijn een aantal partijen van overtuigd dat het heel goed zou zijn. Vind ik zelf ook. Het is in ieder geval heel gemakkelijk. Maar het heeft ook effecten, en dan vraag ik u om daar ook over na te denken, over de spreiding van de auto's in Rijswijk. En wij verwachten dat er hele grote concentraties komen in Rijswijk op het moment dat je het helemaal vrij geeft. En dat je daarmee sommige wijken echt heel veel last gaat bezorgen en andere wijken niet. Dat is een van de overwegingen. Maar daar hoeven we het vanavond, en ook wat mij betreft de volgende raadsvergadering, niet over te hebben, omdat dat niet voorligt. Maar het is een duidelijk punt dat u heeft gemaakt, dat in de Kadernota dat u dat in ieder geval ook te berde brengt daar, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel.

U heeft geen antwoord gekregen op een vraag? De heer Kaffa: Correct, voorzitter. Die wilde ik graag nog even horen. Dank u wel. De heer Van de Laar: U borduurde voort op de economische meerwaarde van de parkeerplaatsen buiten het centrumgebied van Oud Rijswijk, als ik het goed heb geïnterpreteerd. En ik verwacht dat er nauwelijks effect is voor de zaterdagmarkt. De heer Kaffa: Dat is mooi als u dat verwacht. Als we toch nog wat onderzoeken gaan doen hier en daar, is het misschien ook gemakkelijk om dat mee te nemen, want wij zijn van mening, na de inwoners die wij hebben gesproken, dat dat wel degelijk invloed gaat hebben. Omdat je gewoon merkt dat, maar dan val ik in herhaling, en ik wil ook niet dat de vergadering al te lang gaat duren, maar dat iedereen juist precies buiten het betaald bekeren gaat parkeren. Oftewel in de woonwijken, omdat je dan nog steeds gratis staat. Dat is even het punt. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Nog behoefte of een reactie? Nee. Dan gaat dit stuk zeker, mijnheer Van Enk als bespreekstuk naar de raad toe. En dan sluiten we hiermee dit agendapunt in ieder geval af.

11. Blok RIB's over bestemmingsplannen (op verzoek CDA) De voorzitter: Dan gaan wij door naar agendapunt 11. Algemene bespreking van de RIB's over de bestemmingsplannen. Er zijn vragen binnengekomen van de heer Van Enk en van de ChristenUnie. Die geef ik als eerste het woord. En dan kijken we of daarna nog behoefte is bij anderen. De heer Van Enk. De heer Van Enk: Voorzitter, ik heb de vragen op papier gezet. Het was op speciaal verzoek van leden van het presidium. Het zijn algemeen gestelde vragen. Ik laat het graag aan de wethouder over om op de diverse RIB's de eigen accenten te leggen. Maar ik denk dat, althans wat mij betreft, was een actuele ontwikkeling dat ik in de, hoe heet dat tegenwoordig, Groot Rijswijk las dat het bezwaar of het beroep of het hoger beroep van Delfland natuurlijk bij de Raad van State is geweest om te vragen om een voorlopige voorziening. En dat de bouwer of de projectontwikkelaar uit zichzelf zei, daar hoeft u niet over te oordelen, voorlopige voorziening, want wij wachten sowieso wel tot de Raad van

Concept verslag Forum Stad 13 februari 2024

State een beslissing in het bodemgeschil neemt. Dat betekent uitstel met een jaar. Maar het verrassende vond ik dat de vertegenwoordiger van de gemeente schijnt te hebben gezegd volgens dat artikel, daar sluiten wij ons bij aan. En dat is misschien fijn als de wethouder, als daar actuele ontwikkelingen zijn, wat dan kan toelichten. Want we zijn natuurlijk jaren bezig geweest. Heel veel discussies hier over het bouwen in Pasgeld, zowel West als Oost. En het lijkt net alsof we op een achternamiddag eigenlijk zeggen, stel het voorlopig maar even uit, want de bouwer heeft nog niet zo’n zin. Dat kan ook een teken zijn van de spanningen waar ik naar vraag, tussen gemeentelijk belang, woningbouw en de huidige kosten op de markt. Misschien dat de wethouder daar per locatie wat over kan vertellen. Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Harmsen. Mevrouw Harmsen: U kunt mijn vragen vinden in de map. Het gaat over het bestemmingsplan van het Kessler Park, dat er zoveel woningen komen voor starters en jongeren. Mensen met DUO, die erg makkelijk kunnen lenen. En dat een casino er al is, 24/7. Wat de wethouder daarvan vindt. De voorzitter: Is er bij anderen in het Forum behoefte? De heer El Majjaoui. De heer El Majjaoui: Dank, voorzitter. Ik heb eigenlijk specifieke vragen met betrekking tot het ontwerpbestemmingsplan Havenmeester en Urban Parks.

Voor wat betreft ook in lijn met de gestelde vragen... De voorzitter: Ik laat de vraag toe, maar in het presidium is wel heel duidelijk afgesproken, waar u ook bijzat, dat het niet over specifieke bestemmingsplannen zou gaan, maar over algemene vragen. Maar gaat uw gang. De heer El Majjaoui: Ik neem aan dat dit ook onder de algemene vragen valt, omdat vooral dit voorstel wat vragen oproept die onbeantwoord zijn. Er zitten nogal wat haken en ogen aan dit traject en de wijze hoe dit op dit moment nog verloopt. Want de vastgestelde visie behelsde destijds 4.000 woningen. En de firma ZER Holding heeft getekend voor die visie. En naar aanleiding van bezwaren van bewoners is het aantal teruggebracht naar 2.500 woningen. En nu komt er minder dan 400 woningen, die gemixt zijn met bedrijvigheid. De vraag luidt, waarom is de firma ZER Holding niet betrokken bij deze wijziging of aanpassing voor... De voorzitter: De heer El Majjaoui, ik ga u toch stoppen. Dit is gewoon niet de afspraak. Er ligt vanavond niet ter behandeling een ontwerpbestemmingsplan voor. Bespreken wij normaal ook niet in de raad. Ook niet in het Forum. Als u daar technische vragen over heeft, kunt u die stellen aan het college, maar daarbuiten geef ik u geen ruimte. Is niet de bedoeling. Is ook heel duidelijk afgesproken in het presidium. De heer El Majjaoui: Dank, voorzitter. Dan worden deze artikel 44-vragen. Dank.

De voorzitter: Dank u wel. Iemand anders nog het woord hierover? Dat is niet het geval. Dan geef ik het woord aan de wethouder. De heer Van de Laar: Voorzitter, dank u wel. Het waren heel globale vragen ook. Het is een beetje improvisatie. Ik laat me ook maar leiden door u, voorzitter, of ik wat afwijk in de tijd. Maar ik zal met de meest concrete vraag beginnen, namelijk van de ChristenUnie. Ik had niet verwacht dat we nog een ruimtelijke visie op gokgedrag eigenlijk zouden moeten ontwikkelen, want dat is een beetje waar u naar vraagt. Het is studentenwoningen, jongerenwoningen in de buurt van een casino. Bent u zich daarvan bewust, is de vraag. Ja, daar ben ik me van bewust. Mijn vraag is eigenlijk, wat vindt u er zelf van of waar gaat u heen met die vraag, wat is de vraag achter de vraag? Ik kan me zo voorstellen, ik

Concept verslag Forum Stad 13 februari 2024

zou een antwoord kunnen geven over voorzieningen. De perfecte, normale voorzieningen die er in een gemeente zijn. Maar ik geloof dat uw vraag gaat, en ik weet niet, over het thema kat op het spek binden. En laat je jongeren in de buurt van een casino, praat je die niet de gokverslaving aan? Ik denk, als je in het kader van de kat op het spek binden denkt, dat dat niet zozeer met fysieke aanwezigheid van een casino is, maar alleen al met het aanbieden van een internetverbinding. Omdat we zien dat dat zeker onder jongeren... Het is ook een doelgroepenkwestie natuurlijk. Maar als ik dan naar de... Dat is een interessante vraag waar je over van gedachten kunt wisselen. Maar als ik een paar stappen vooruit... Wat voor een conclusie zouden we moeten trekken? Moeten we de ontwikkeling van het Kessler Park stopzetten, omdat er een casino zit? Zou ik zeker zeggen, nee. Want ik denk dat dat een ongelooflijk mooie ontwikkeling is. Waar ik niet heel concreet op in zal gaan, maar wel een aantal keren zal... Of hetgeen wat ik ga zeggen daar ook betrekking op heeft. Er waren vier vragen gesteld om globaal aan te geven wat de laatste ontwikkelingen in de gebiedsontwikkelingen zijn. Wij hebben veel gebiedsontwikkelingen. Zeker voor een gemeente van de grootte die we zijn. En grote gebiedsontwikkelingen. Daar kan ik een hele avond over vullen. En er is goed nieuws. Dat ben ik ook van plan.

Namelijk, net als vorig jaar willen we weer een avond organiseren dat we alle grote ruimtelijke plannen van de gemeente de revue laten passeren. Een soort van Sionsgaerde, maar dan voor de Stadsas. En dan kunnen alle vragen worden gesteld die u dan nog specifiek heeft. En die datumaanvraag ligt denk ik al bij de griffie. Daar kunnen ook nog allerlei vragen... Met uw goed vinden kunnen we dat organiseren. Verder, als het dan over specifieke onderwerpen gaat over de projecten binnen de gebiedsontwikkelingen, dan houd ik u op de hoogte met raadsinformatiebrieven, waarvan er een heel rijtje is. En globaal is het antwoord eigenlijk, we gaan lekker voort met de gebiedsontwikkelingen. En specifiek op projectniveau informeren we u steeds met een raadsinformatiebrief. Maar, en dan wil ik van de gelegenheid gebruik maken, er zijn natuurlijk ook heel veel dingen die wij doen in onze dagelijkse praktijk, die niet direct een aanleiding vorm om een raadsinformatiebrief te sturen. En daar wil ik een paar voorbeelden van geven, namelijk omdat ze ook effect gaan hebben op besluiten, besluitvorming in de raad. Dat is het ontwerpen van de openbare ruimte, bouwplanningen en de concrete planuitwerking van de gebouwen. En ik probeer het zo kort mogelijk te houden. Het ontwerpen van de openbare ruimte geldt voor alle gebiedsontwikkelingen. Het Havenkwartier, het Kessler Park, de Bogaard.

Dan huren we vaak, omdat dat specialistische capaciteit is en ook even nodig en niet de hele tijd nodig, daar bureaus voor in. Bosch Slabbers bijvoorbeeld, die voor Bogaard, is ook gepresenteerd, ik denk twee jaar geleden al, een heel ontwerp maakt. Dat is erg lastig, omdat er een enorme puzzel is. Elektriciteitshuisjes, parkeren, vergroening, voetgangersgebieden, nieuwe normen voor fietspaden. Daar is echt wel specialistisch werk om dat allemaal te combineren. We doen dat ook samen met de projectontwikkelaars, omdat hun terrein ook goed moet aansluiten op die openbare ruimte. Maar ook omdat op het eigen kavel mogelijk oplossingen verzonnen kunnen worden, bijvoorbeeld voor elektriciteitshuisjes en fietsparkeren, zodat die niet in de openbare ruimte zitten. En, wethouder Wit komt binnen, ook misschien wel inpandig afval inzamelen, waar zeker in die kleine gebieden, zoals het Havenkwartier, waar niet veel openbare ruimte is, echt een heel grote meerwaarde heeft als dat inpandig wordt gerealiseerd. Maar dat kost heel veel geld. Het zijn allemaal onderhandelingen die we dan voeren met die projectontwikkelaars. Dat is het ontwerpen van de openbare ruimte. Dat krijgen we gefinancierd met een bijdrage van de projectontwikkelaars, die per meter een afdracht doen voor de bovenplanse gebiedsontwikkeling.

Maar we hebben ook heel veel ambities, die we ongetwijfeld ook zelf nog een bijdrage moeten gaan leveren. We zijn nu in kaart aan het brengen, hoeveel kosten vloeien nog voort uit het aanpakken van die openbare ruimte? Niet alles in de openbare ruimte kun je namelijk toerekenen aan één of twee of een groep projectontwikkelaars. We zullen zelf ook financiering moeten hebben. En we zijn dat nu in kaart aan het brengen, hoeveel is dat dan? Tweede voorbeeld waar we de hele tijd mee bezig zijn, heel belangrijk, maar daar hoor je nooit iets over, is

Concept verslag Forum Stad 13 februari 2024

bouwplanning. Bouwplanning is erg belangrijk onder andere, in willekeurige volgorde, capaciteit van de eigen organisatie. We hebben gewoon een groep mensen, maar de vraag uit de stad om te bouwen en te ontwikkelen is enorm groot. We moeten prioriteiten stellen om stabiel ook onze afspraak te kunnen nakomen. Dat is onder andere waar we de bouwplanning ook moeten doen. Overlast is ook een hele belangrijke reden waarom we een goede bouwplanning moeten hebben. Bijvoorbeeld als je kijkt naar de Bogaard, dat moet wel een leefbaar of een winkelbaar gebied blijven. We moeten afspraken maken met die projectontwikkelaars wie als eerste mag gaan bouwen en dat het een beetje coherent gebied is. En hoe houden we het woongebied of de Bogaard winkelbaar? En ondernemers maken zelf ook die afweging natuurlijk. Want we zagen recent in de Bogaard ook iemand die heeft besloten, ik ben ontzettend voor de plannen die de Bogaard heeft. Er moet iets gebeuren. Maar hou ik het nog vol eigenlijk, die vijf jaar? Dat zijn hele serieuze, impactvolle besluiten, die een ondernemer dan heeft om te blijven of in dit geval om ergens anders naartoe te verhuizen. Maar goed om te zien dat al die ondernemers vanaf het begin af aan de toekomst van de Bogaard altijd hebben gesteund en de veranderingen die daar plaatsvinden.

En zo zijn er nog andere zaken die met de planning heel belangrijk zijn, zoals absorptiecapaciteit van de markt. Om het abstract te zeggen, het is heel onhandig als je tegelijkertijd heel veel dezelfde huizen op de markt laat landen, om het zo te zeggen. Allerlei redenen waarom we ook bezig zijn met bouwplanning waar je nooit iets van hoort, maar wat echt heel belangrijk is. En de laatste, voorzitter, waar heel veel tijd in gaat zitten, waar we geen RIB over sturen, is de concrete planuitwerking van gebouwen. Er zitten heel veel technische aspecten aan, aan die planuitwerking. Stedenbouwkundige, architectonische aspecten, daar vroeg de heer Van Enk ook naar, die bijdragen aan de leefbaarheid, de sociale cohesie van zo'n plek. Hele sessies met heel veel projectontwikkelaars worden besteed. En zichtlijnen, posities van trappen, pleinen, looproutes. En allemaal feitelijk rondom de ene vraag, is het lekker leven in dit gebouw en hoe ontmoeten mensen elkaar in zo'n gebied? En dat laatste vind ik zelf heel erg belangrijk. Er komen ontmoetingspleinen, entreehallen met ruimte en bankjes om te wachten of af te spreken, andere inpandige, collectieve ruimtes waar mensen activiteiten kunnen organiseren en elkaar kunnen ontmoeten. En ik zie ook als bouwwethouder de sociale cohesie eigenlijk als de belangrijkste opdracht in mijn portefeuille.

Dat zijn drie zaken waar heel veel aandacht aan wordt besteed, waar we geen RIB over sturen. En dat geldt vaak ook voor de juridische procedures, waar de heer Van Enk heel concreet naar vraagt. Het is heel normaal dat er bij een... En het gebeurt steeds meer. Sterker nog, in de landelijke media is de afgelopen tijd vaak gezegd, dat is eigenlijk de oorzaak waarom het bouwen zo stagneert. Namelijk heel veel juridische procedures van in bezwaar gaan, in beroep gaan en in hoger beroep gaan. Ik ben de laatste die zou zeggen, die rechten moeten we aanpakken. Maar het is een feit dat daarmee wel de bouw vertraagt. En ik ben blij te melden dat de gemeente daar eigenlijk altijd toch heel goed presteert, zodat bijvoorbeeld ook die voorlopige voorziening niet is getroffen of is toegewezen. Waarbij er zeker niet sprake is van willekeur. Maar, en dat hebben ook op vragen van de heer Van Dam van Wij. Rijswijk een keer besproken in de raad. Het is een risico-inschatting, ook van de ontwikkelaar zelf. Kan ik gaan bouwen, ook al is de omgevingsvergunning nog niet definitief of het bestemmingsplan nog niet definitief? Kan ik nog niet gaan bouwen? Maar in dit geval hebben we te maken met 1.000 woningen. En dan willen we wel zeker hebben dat alles doorgaat. Of in ieder geval de projectontwikkelaars willen dat ook. Er zijn nog drie vraagjes gesteld, concrete vraagjes.

De heer Van Enk: Voorzitter, nog even over dit laatste. Voor Pasgeld hebben we, dacht ik, hele uitgebreide procedures gevolgd. En wij hebben ook aanvullend ecologisch onderzoek laten doen. En we hebben enorm de nadruk gelegd op de inspraak. En een van de redenen dat we dat doen, is niet alleen onze eigen zorgvuldigheid daarin bewaren naar de belanghebbenden, maar ook om juist te voorkomen dat we kwetsbaar zijn voor beroep, hoger beroep en dat een plan wordt getorpedeerd.

Concept verslag Forum Stad 13 februari 2024

Daarom begrijp ik niet goed dat een gemeente, omdat een bouwer daar iets zegt... Maar die is in feite geen partij. Wij zijn de partij. Het is ons bestemmingsplan. Dat we zeggen, we wachten de uitspraak niet eens af of er een voorlopige voorziening wordt getroffen. We hadden kunnen hopen dat dat niet zou gebeuren. Dan kun je wel doorgaan. Maar dat we het hebben laten vallen. En dat we dan zeggen, zo stond het althans geciteerd in de krant: “Dan hebben we even de tijd nog om nader nog te kijken naar milieuoverwegingen, et cetera.” Terwijl we al een bezwaar en een beroep achter de rug hebben. Ik kon me dat niet goed voorstellen. En zit daar achter dat een bouwer, gelet op de bouwkosten, gaat twijfelen of hij dat plan kan doorzetten? En nogmaals, als u in beslotenheid wil vergaderen, vind ik dat ook prima. Maar dat hebben we natuurlijk nu gezien bij de Bogaard, staan er meer van dit soort locaties wat dat betreft onder druk. Het gaat gewoon door. De voorzitter: Laten we even ook deze discussie in algemene termen houden. De heer Van Enk: Ik weet niet hoe u aan algemene termen komt, voorzitter. Dit is naar aanleiding van zes RIB's. Mochten we dit agenderen om de stand van zaken te bespreken. De voorzitter: Maar we bespreken geen ontwerpbestemmingsplannen in de raad. Daar zijn afspraken over... Sorry. Er zijn afspraken over gemaakt in het presidium.

Dat is mij als voorzitter mede gedeeld. En ik probeer me daaraan te houden. Als het Forum daar anders over denkt, dan kunt u een ordevoorstel daartoe indienen. Ik verzoek de wethouder in algemene bewoordingen de vraag te beantwoorden. De heer Van de Laar: Het klopt helemaal wat de heer Van Enk zegt in dat wij heel veel onderzoeken uitvoeren, laten we uitvoeren. Dat is meestal door de projectontwikkelaar zelf. Maar we doen zelf ook een hoop, zodat we een heel goed gedegen plan hebben voor de kwaliteit van de ontwikkeling van de stad, wat ook goed onderbouwd is. En de rechter kijkt altijd of de procedures goed gevolgd zijn en of het plan voldoende onderbouwd is. En wij zijn er volledig van overtuigd dat dat het geval is. Maar dat weerhoudt mensen er niet van om hun beroep in te stellen. En dat houden we ook helemaal niet tegen. En het is niet de bouwkosten, een van de overwegingen van de projectontwikkelaar, om dat te doen of op strak niveau misschien wel, maar dan gaat het over risico. En dan in sommige gevallen wil je gewoon de vergunning onherroepelijk hebben. Maar ook in de praktijk zijn wij in Rijswijk Buiten, en dat gaat helemaal over bouwstroom en bouwplanningen en waar wordt de weg wel kapot gereden en waar niet, allemaal heel praktische overwegingen, zien wij nog niet dat wij op korte termijn gaan bouwen in Pasgeld-West, omdat we ook nog Parkrijk moeten afmaken.

En gezamenlijkheid is daarmee blijkbaar geconcludeerd, we wachten gewoon het hoger beroep af. En inderdaad, dan komen die goede onderbouwingen hopelijk van dienst. Nog drie. En ik zal het kort... Zover als mogelijk. Wat zijn de resultaten van de inspraakbijeenkomsten? We doen ongelooflijk veel aan participatie en aan inspraak. Zowel fysieke bijeenkomsten, online, Samen Rijswijk, enquêtes en meer. Het is ondoenlijk om daar nu op in te gaan. Wel constateer ik groot enthousiasme. Enerzijds om mee te denken met de planontwikkeling. Dat is een goed teken. Dat interpreteer ik maar als een grote betrokkenheid bij Rijswijk. Anderzijds is er ook een heel groot enthousiasme. Er komen heel veel mensen op die bijeenkomsten af, die graag in Rijswijk willen wonen of op zoek zijn als Rijswijker zijnde en in Rijswijk een nieuw huis zoeken. Dat is ontzettend fijn dat mensen in Rijswijk willen blijven en dat er zoveel mensen geïnteresseerd zijn. Dat zien we ook aan de snelheid van de verkoop, bijvoorbeeld bij De Machinist. Over participatie. Ik verwijs daarin naar de nota van beantwoordingen, die we altijd meesturen met de bestemmingsplannen. Dat geeft altijd wel een heel goed beeld hoe de participatie is gegaan of waar mensen zich zorgen over maken.

En ook zit bij die bestemmingsplannen vrijwel altijd een verslag van de participatie, waar je ook kunt teruglezen wat er gebeurd is met die verschillende participatiemomenten in een project. Maar dat is echt veel te veel om daar nu op in te gaan. Dat hebben we ook nog helemaal niet, omdat die

Concept verslag Forum Stad 13 februari 2024

verslagen niet gereed zijn. Vraag twee. Welk kader geven we als gemeente mee aan ontwikkelaars? Dat is puur natuurlijk gewoon de beleidskaders die u als raad heeft vastgesteld. En dat culmineert, zal maar zeggen, in de ontwikkelkaders die we hebben vastgesteld. Die ontwikkelkaders zijn ongelooflijk belangrijk. Besluit is dat van de raad, omdat u als raad daarmee aangeeft, ondernemers, u mag binnen deze kaders uw plannen gaan ontwikkelen. En dan besluit zo'n ondernemer om vervolgens, en vaak is dat tonnen, duizenden, honderdduizenden euro's geld aan onderzoeken en architecten en planstudies, om vervolgens zo'n plan uit te ontwikkelen. En uiteindelijk resulteert dat dan in een bestemmingsplan. Maar welke kaders geven wij mee over kwaliteit? Dat zijn de ontwikkelkaders. En dan hebben we een voorbeeld, bijvoorbeeld in het Havenkwartier. Dat wordt een kader dat bestaat uit de hoogtes en uit de stedenbouwkundige opzet. En daar hebben we het vaak over gehad, bij de Bogaard ging het bijvoorbeeld om, mag er daar een toren van 100 meter of van 70 meter? Die ging naar 70 meter. Zo hebben we het ook gehad bij dat Havenkwartier, hoe moet die wijk eruitzien? Dat heeft u zelf geloof ik, mijnheer Van Enk, net gezegd van, daar hebben we het over gehad vanuit de Prunuskade omhoog.

Heel bewust besluit om aan de Burgemeester Elsenlaan richting het EPO juist die hoogbouw te plaatsen, omdat we dat zelf vonden passen, omdat de bewoners van de Prunuskade dat graag voor ogen zagen. En nu heeft de advocaat zojuist gezegd, u kunt niet van 4.000 naar 2.500 woningen besluiten. Maar daar mag u zelf uw mening over vormen of u daartoe bevoegd bent, ja of nee. De heer Van Enk: Voorzitter, bij interruptie. Dat is een voorbeeld wat ik al, zonder dat ik wist of er insprekers zouden zijn, bedoelde met, waar zit de spanning op? Op het aantal woningen komt spanning te zitten. En dat kun je ook als een goed teken beschouwen. Liever meer dan minder. Maar als we ons kader willen vasthouden, die 2.000 à 2.500 woningen, hebben we ook destijds gevraagd, kunnen we dat goed bewaken, omdat de ontwikkeling in delen gaat plaatsvinden. Dat wisten we toen al. Mijn vraag is op dit moment, is nog steeds uw indruk dat we dat goed kunnen bewaken? Kunt u inderdaad garanderen dat we niet boven die 2.000 à 2.500 woningen uitkomen? De heer Van de Laar: Bij de gebiedsontwikkelingen zie je dat er... Of het is inherent aan gebiedsontwikkelingen dat alle belangen bij elkaar komen. Belangen van de ondernemers. Belangen van omwoners. Belangen van projectontwikkelaars, van vastgoedeigenaren, die ook speculatief grond hebben aangekocht.

En je ziet vanuit alle kanten wordt er druk uitgeoefend en staat zo'n project onder spanning. Aan de onderkant, als je het hebt over aantallen, en aan de bovenkant. Maar ook nu heel het manifest, zagen we in de media. Ook gewoon de bouwoverlast voor ondernemers. Overigens waar we een heel goede band mee hebben opgebouwd, met in ieder geval het merendeel van de ondernemers daar. Maar kunt u dat goed bewaken? Daar ziet u vandaag eigenlijk een resultante van, op de manier waarop we dat bewaken en wat voor gevolgen dat heeft. Dat er advocaten worden... En dat de raad wordt ingeschakeld. Het is ook aan u, zou ik bijna willen zeggen. Raad, op wat voor manier blijft u uw eigen ontwikkelkader steunen? Voorzitter, dat ging allemaal over het kader geven als gemeente aan ontwikkelaars. Dat denk dat ik wel voldoende heb gezegd. Ik wilde nog laatst aan toevoegen, wij hebben voor bijvoorbeeld de architectonische kwaliteit en de stedenbouwkundige balans, als u mij jargon permitteert, ook een Q-team. Daar zitten allemaal architecten in. Architect van het jaar bijvoorbeeld, Steven Delva voor Bogaard stadscentrum. En die komen één keer in de zoveel tijd bij elkaar. En die beoordelen dan de plannen op de kwaliteit, op de materialisering, over de groen, over al die trappenstructuren et cetera, waar ik het net over had. Het Havenkwartier hebben we daar een supervisor voor en zo.

En dat zijn ook wel stevige gesprekken, omdat dat vaak kosten oplevert voor de projectontwikkelaar. Maar dat komt wel allemaal ten goede voor de kwaliteit van Rijswijk. En dan de laatste vraag, voorzitter, dat gaat over de sociale woningbouw. Hoeveel sociale woningbouw? U heeft, voorzitter, het CDA onder leiding van de heer Van Enk in de vorige periode, zich er sterk voor gemaakt om de sociale woningbouwplannen af te

Concept verslag Forum Stad 13 februari 2024

remmen. Met als resultaat eigenlijk dat die ontwikkelkaders nul procent sociale woningbouw in zich hebben. Tegelijkertijd zien we nu dat er meerdere partijen, geloof ik, in deze raad ook in de media hebben gezegd dat het werkelijk schandalig is dat er zoveel woningzoekenden in Rijswijk zijn en dat het onacceptabel is dat de wachtlijsten voor de sociale woningbouw zolang zijn. En dat daar iets aan moet gebeuren. Daar kan maar één ding aan gebeuren en dat is bouwen. En dan verwijs ik u naar de raadsinformatiebrief die op 10 november van vorig jaar door de heer Van Malsen, mijn collega, naar u is gestuurd. Even kijken. Ik heb het RIB-nummer niet paraat. Maar dat gaat in ieder geval over de vijfsporenaanpak om sociale woningbouwlocaties te vinden. En dat komt er feitelijk op neer dat als zich ergens in Rijswijk er een kans voordoet, moet dat eigenlijk als eerste afgewogen worden voor sociale woningbouw. Voorzitter. De voorzitter: Dat was een uitgebreid antwoord. Dank, wethouder. Ik kijk eerst even naar de heer Van Enk of hij nog aanvullende vragen heeft. De heer Van Enk: Die avond waarover wordt gesproken, is daar een datum door de griffie voor vastgesteld? De voorzitter: Door de microfoon. Dat is nog niet vastgesteld. De heer Van Enk: Niet vastgesteld. Dat betekent dat we volgens de planning deze bestemmingsplannen, waar in die RIB's sprake van is in mei in de raad krijgen.

En dat er voorafgaand dan waarschijnlijk geen nadere informatie komt. Heb ik dat juist? De voorzitter: Is dat uw volledige tweede termijn, want anders mag u hem even afmaken. En dan kan de wethouder alle vragen beantwoorden. Wethouder. Nee, u heeft gelijk. Mevrouw Harmsen. Mevrouw Harmsen: Een hele korte opmerking, want we zouden het proberen tot tien uur te halen, mijnheer Van Enk. Maar ik doe ook mijn best. Hele korte opmerking. Ik ben niet tegen het ontwerpplan Kessler Park. Ik ben heel erg voor de verdichting in de stad, naast de bestaande ov. De vragen waren meer... Het roept wat op. Er komt een kat aan het spek, is er al. Moeten we wat doen aan dat spek? Ook in online gokken, de Tweede Kamer is ermee bezig om te kijken of dat ingeperkt kan worden. We weten nu wat gokken doet. We weten dat er heel veel mensen met schulden zijn in Rijswijk. Vandaar mijn vraag meer... Het is ook echt wel een schot voor de boeg eigenlijk voor het volgende punt van vergunningen van deze gok al. De voorzitter: U heeft uw punt denk ik wel gemaakt. Ik kijk nog even rond. Iemand anders nog behoefte? De heer Van Dam, welkom. Met de neus in de boter, zou ik zeggen. De heer Van Dam: Bedankt. Precies op tijd. Ik voelde het in die andere ruimte dat we hierover aan het praten waren. De voorzitter: Het is wel tweede termijn. Alleen even aanvullende zaken.

De heer Van Dam: Ik heb toch nog wel wat vragen die we dan niet in de eerste termijn hebben gesteld. Maar ik zal het dan iets korter houden dan ik had gepland. We zien een hele grote lijst aan allemaal ontwikkelprojecten staan. En dank voor in ieder geval het inzicht daarin. Even kijken. We vinden het belangrijk om in de stad ook de bredere discussie te kunnen voeren over wat we doen met de stad. Het voorzieningenniveau van tandartsen, scholen, winkelgebieden en sportverenigingen, maar ook de recreatieve buitenruimtes, waaronder de bossen en de parken, vallen onder die discussie wat we doen met de stad. En onze vraag is aan het college, we zien heel veel van deze ontwikkeltrajecten, zoals de Havenmeester, Urban Parks, Pasgeld-Oost, ING-blok zien we nu voorbijkomen. Maar hoe houden we dan die andere kant, dat rijtje wat ik net opnoemde, in

Concept verslag Forum Stad 13 februari 2024

evenwicht om die leefbaarheid van Rijswijk ook even hard mee te laten groeien als al die bouwprojecten die we doen? Zoals we al aangaven, is het belangrijk om te sturen op die leefbaarheid. Maar dat is niet alleen de taak van het college. Dat vind ik ook dat het een grote taak voor ons is als raad om dat te doen. Maar we zien soms door al die ontwikkeltrajecten onze stad niet meer. Door de bomen, het bos of door de stukken de stad niet meer. Wilde ik eigenlijk vragen of het mogelijk was, via de wethouder, om een klein overzichtje te krijgen. En dat hoeft echt geen document van twintig pagina's te zijn, maar misschien van één pagina om overzicht te krijgen per project hoeveel huizen daar komen, wanneer die bouwprojecten dan daadwerkelijk van start gaan, zodat we eigenlijk in één RIB-brief kunnen zien hoe onze stad zich gaat ontwikkelen. In plaats van dat we zelf door twintig verschillende stukken moeten gaan scrollen. Dat zou ons in ieder geval denk ik heel erg helpen in de taak die wij hebben om de toekomst van de stad leefbaar te maken. De voorzitter: Er is een kleine interruptie van de heer Van ’t Eind. De heer Van ‘t Eind: Voorzitter, toch een punt van orde. Ik gun natuurlijk de vragen, maar ik heb toch het gevoel dat hier ook wel enige dubbeling zit in het verhaal die de wethouder nu net al in eerste termijn heeft gehouden.