concept-verslag forum stad 071221.docx

Waarbij we ons dus houden aan die van 20 procent. En wat feitelijk neerkomt op 12 parkeerplaatsen. En de heer Oelen die vroeg ernaar. Hoe zit die berekening er nou precies uit? Nou per uiteindelijk kom je dan uit op 12 auto's, 12 auto's. Eén deelauto is vijf auto's. Dus dat zijn 60, 61 auto's die je parkeerplaatsen hier van af zou mogen trekken van het totaal aantal. Maar het gaat om een netto bedrag. Want je hebt ook die daadwerkelijke parkeerplaatsen nodig voor die deelauto's. Dus het is 61 min 12 en dan kom je uit op het aantal parkeerplaatsen wat je van de parkeernorm mag aftrekken. Het staat helemaal in het plan. Maar dat is het antwoord op uw vraag hoe dat precies zat. BVR vroeg ook naar hoeveel verdiepingen zijn er, hoeveel woonlagen zijn er? En de heer Van Enk vroeg naar de hoogtes. Het Herenblok, het groene blok, is 55 meter. Dat zijn 16 verdiepingen. Dan kom je op een middelhoogste van 22 meter. Dat zijn die eerste verdiepingen van het grote blok. Maar die grootste toren van 75 meter die was dus eerst 100 in het masterplan. Die is 75 meter. En dat zijn in totaal 24 verdiepingen. Dus het is nou het is zoals ik het net zei. Ik begrijp heel goed de zorgen van de heer Cupedo als het gaat over de bouw en de bouwkosten. Die zorgen hebben we eigenlijk allemaal. Maar deze woningen die vallen allemaal onder het nationaal garantiefonds.

Dus daarmee is dat geborgd dat die woningen in ieder geval afgebouwd zullen worden. Maar we zien toch ook dat het incidenten zijn dat als het niet meer goed gaat met de aannemer. Dus laten we hopen dat dit in dit geval goed zal gaan. Ik zal iets sneller er doorheen gaan. Ik VVD ben ik aangekomen. De deelauto's heb ik iets over gezegd. Betaalbaarheid daar hebben wij nog geen afspraken over gemaakt. De heer Weterings heeft het over 160 euro de maand in RijswijkBuiten. Maar we hebben ook de Metamorfose en de Steenvlinder dat is onderdeel van de VvE. Wat je moet betalen is geloof ik 60 euro per maand. En die auto's worden best wel goed gebruikt. Maar het is een goed punt wat we mee

zullen nemen in het ontwikkelen dat het wel betaalbaar wordt. Want we willen dat het een succesvol concept is. Communicatie auto's dat zullen we zeer op aandringen bij de projectontwikkelaar waar de verantwoordelijkheid daarover ligt. Maar dat ze dat zowel contractueel vastleggen als bij de verkoop en de verhuur, want er zijn vooral verhuurappartementen, heel duidelijk zeggen. De bouwoverlast daar hebben ook een aantal mensen iets over gezegd. We er wordt inderdaad veel gebouwd. Kwam ook in het vorige gesprek naar voren. En daarom hebben we inmiddels een paar werksessies gehad met een bouwplanner zoals dat heet. En die gaan we ook structureel voor een bepaald aantal uur in dienst nemen om ons te helpen met de hele bouwlogistiek voor heel Rijswijk. En dat zal ook hier gelden. En ja specifiek het is een winkelcentrum. Dus daar is dan nog eens extra belangrijk dat de bezoekers niet al te veel overlast hebben. Dat het een prettig winkelcentrum blijft voor de huidige ondernemers. Masterplan afwijking van het Steenvoordeplein van 36 naar 21 meter. Dat heeft iets met de beleving te maken, de menselijke maat staat in het stuk inderdaad. Maar het heeft ook te maken u vraagt naar de werkelijke reden, de toren is iets gezakt. En daarmee is het bouwplan ook wat breder geworden. En dat was ook zeker een factor in dat er werd gekeken naar de afmetingen van het plein.

Wat ook werd geacht van hé levert eigenlijk best wel een leuker plein op. Interesse ondernemers, dat heb ik zelf nog niet van gehoord dat er mensen daar zo hebben aangemeld. Ik weet wel dat het ook wel moeilijk was om sommige ondernemers weg te krijgen. Dus dat is misschien een omgekeerd bewijs van dat het wel een goede plek is. En wat heel erg mooi is natuurlijk is dat we hier een plein bij krijgen. Het Steenvoordeplein als verlenging van de straat die door De Terp gaat. En dat zijn een aantal punten voor horeca. En ik denk zeker dat daar absoluut interesse voor zal zijn om daar horeca te beginnen. Ik kom aan bij de vragen van het CDA, maar die heb ik inmiddels eigenlijk wel beantwoord. Behalve uw vraag over de verkeersluwe situatie zoals die op de tekening staat. Dat is niet het geval. Er wordt wel gekeken naar de dertig kilometerzone. Het is nu vijftig. Maar die hele straat moet eigenlijk opnieuw worden ingericht. Dat is ook nog een vraag hoe we dat gaan financieren. Of je de hele straat kunt toerekenen, de ene helft van de straat misschien wel en de andere helft niet. Maar dat is nog niet gelopen race. D66 ik hoop dat ik uw vragen beantwoord heb, ook ten aanzien van de duurzaamheid van het gebouw. Dan kijk ik even woningen voor alle doelgroepen. PvdA, de helft is voor betaalbaar. Dus betaalbare huur en betaalbare koop.

Het zijn maar heel weinig koopappartementen maar betaalbare huur. Dus dat is tot duizend euro. Dat is ook een eis waar we ons over moeten verantwoorden voor de woningbouwimpuls waar we 7,2 miljoen euro voor hebben gekregen voor het hele masterplan. Dus dat is in die zin ook gewaarborgd dat dat zo is. De groene accenten die zitten verwerkt in de VvE. Dus daar betaal je als huurder aan mee. En dat wordt ook de VvE onderhouden. Dus het zijn niet alleen de ja het zijn uiteindelijk bewoners, maar daarmee is dat ook wel meer gewaarborgd dat die groene daktuinen en zo ook mooi blijven. En dan even kijken, kijk ik naar de Q-Park hebben we het ook over gehad. Dank voor de complimenten ook over de participatie. En dan heb ik alle vragen gehad geloof ik. Voorzitter, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel voor deze zeer uitgebreide beantwoording in eerste termijn. Dat doet vermoeden dat we een zeer korte tweede termijn wellicht kunnen houden. Ik wil de partijen ook gezien de tijd daar ook om vragen om eventuele vragen echt kort te houden in de tweede termijn die u wellicht nog heeft. GroenLinks, de heer Wit. De heer Wit GL: Nee geen behoefte voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. De heer Cupedo, Beter Voor Rijswijk. De heer Cupedo BvR: Dank u voorzitter, geen behoefte. De voorzitter: De heer Oelen, VVD.

De heer Oelen VVD: Dank wethouder, en ook geen behoefte aan een tweede termijn. De voorzitter: Mevrouw Woudstra, D66. Mevrouw Woudstra D66: Geen behoefte, dank voor de beantwoording. De voorzitter: De heer Van der Veer, PvdA. De heer Van der Veer PvdA: Bedankt voor de beantwoording wethouder. Kunt u mij vertellen u zegt betaalbare huur tot duizend euro. Hoeveel is daarvan onder de 639? De voorzitter: Dank u wel. Dan de heer Van Enk. Die kan dat antwoord al geven maar dat laten we aan de wethouder over. De heer Van Enk CDA: Dat laat ik aan de wethouder over ja. Ik wil de wethouder graag een compliment maken. Ik sluit me aan bij de complimenten die zijn gegeven. Want zeker zijn antwoorden over de artist impression en de elementen die ik net noemde dat die dus ook inderdaad niet alleen worden afgesproken maar ook hard worden gemaakt en dat daar nog aan gewerkt wordt. Dat geeft aan dat dit voor het eerst echt een ambitieus plan wordt ook qua architectuur. En de uitstraling. En daar ben ik heel erg blij mee. Dat is een verrijking van de invulling van het masterplan. En nee dat vind ik heel mooi. En ik vind dat we diezelfde ambitie overigens moeten blijven uitstralen als het gaat om het vervoersaspect. We gaan straks over het mobiliteitsplan praten. Maar dat was mijn interruptie anders ook geweest naar de heer Van Dam.

Laten we nou niet vragen naar fall-back-scenario's of doemscenario's. Stel dat het niet lukt en is er dan toch nog extra parkeerplaatsen in die parkeergarages? Ik had het over het fall-back-scenario waar de heer Van Dam het over had qua vervoer. Ik wilde zeggen laten we daar niet over gaan praten. Laten we vasthouden aan onze ambitie op dit punt. Het gaat om mensen die er gaan wonen. Die maken een bewuste keus. We hebben het al eerder met elkaar gedeeld. En laten we dus vasthouden aan die ambitie om hier geen ruimere parkeernormen te gaan introduceren. Die ambitie wilde ik ook nog aan de wethouder meegeven. En dat was het wat mij betreft. De voorzitter: Dank u wel. Dan is nu de heer Van Dam voor zijn tweede termijn aan de beurt. Gaat uw gang. De heer Van Dam WIJ.: Ja bedankt. Meegaand op het vorige op Van Enk het was ook helemaal niet bedoeld als worst... doemscenario ik weet niet meer wat hij precies zei. Het was alleen even om te checken of de risicoanalyse goed was gemaakt. En ik ben ook zeer voor het inzetten van deelauto's en voor het verminderen van parkeerdruk en dergelijke. Dus weest u niet bang. Wij zijn het volgens mij met elkaar eens. De voorzitter: Dank u wel. Dan tot slot Rijswijks Belang. De heer Weterings. De heer Weterings RB: Ja voorzitter, recht is recht, krom is krom. En deze is gewoon recht, dus helemaal top.

En blijft gerust bereikbaar voor bewoners en mensen en belanghebbenden. En duikt niet twee maanden weg. Dus compliment, ga zo door. De voorzitter: de wethouder Wethouder de heer Van de Laar: Ja nou die feitelijk die huurprijzen zijn nog niet vastgesteld. Maar u ziet wel de type woningen die er zijn. Dus ook heel veel woningen tussen de veertig en vijftig vierkante meter en vijftig en tachtig. Maar het zijn in ieder geval geen sociale huurwoningen. Maar ik sluit niet uit dat sommige

woningen goedkoper zullen zijn. Maar dat is nog niet vastgesteld. Maar het is niet ingesteld op sociale huur. Daar hebben we uitgebreid ook over gesproken nietwaar? Tot zover voorzitter. De voorzitter: Oké dank u wel, dan zijn we aan het einde van de tweede termijn. Mag ik concluderen dat dit raadsvoorstel als akkoordstuk naar de raad mag? Dat mag zie ik. Dus dat is dan bij deze besloten. Dan moet ik nu officieel de vraag stellen omdat het tien voor elf is. We hebben nog twee agendapunten. Het raadsvoorstel mobiliteit en het vragenuur. Om dat vanavond nog te beantwoorden. Gaan we dat vanavond nog doen? Ik zie meerdere mensen knikken. We zijn nog allemaal fit. 14.a Raadsvoorstel Vaststelling Mobiliteitsprogramma Rijswijk 2040 (RV 21-073) 14.b Raadsvoorstel Evaluatie deelmobiliteit (scooters) en advies verdere voortgang (RV 21-074) De voorzitter: Dan gaan we door met agendapunt 14, het raadsvoorstel vaststelling mobiliteitsprogramma. Tegelijk met het raadsvoorstel evaluatie deelmobiliteit scooters. En advies verdere voortgang. En dan begin ik bij Beter Voor Rijswijk voor de eerste termijn. De heer Cupedo. De heer Cupedo BvR: Dank u voorzitter. Mobiliteitsprogramma. Beter Voor Rijswijk is verheugd dat er een begin is gemaakt met de mobiliteitsvisie 2040. Knelpunten zijn bekend bij de gemeente. Wat Beter Voor Rijswijk betreft kunnen er nog wel een paar bij.

Denk hierbij aan het idee dat Beter Voor Rijswijk al een tijdje heeft om een rotonde te realiseren bij de Huis te Landelaan. Verschillende fora's heeft mijn collega de heer Paredes hier al aandacht voor gevraagd. Wat we ook missen is het oplossen van parkeren, zoals parkeergarages onder andere, het Huis van de Stad. Wat betreft de dertig kilometerzone, Beter Voor Rijswijk is hier absoluut geen voorstander van. Laat de grote steden dit maar doen. Wel ziet Beter Voor Rijswijk kansen de verkeersveiligheid te vergroten. Denk hierbij aan de zebrapaden bij de Generaal Spoorlaan, het bejaardentehuis en de schouwburg. Het plaatsen van snelheidsbeperkende maatregelen op de Schaapweg. En onlangs hebben wij hier nog Artikel 44-vragen over gesteld. Tot zover de eerste termijn, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar GroenLinks Mevrouw Alberts. Mevrouw Alberts GL: Dank u wel. Ja voorzitter, mobiliteit loopt niet alleen vanavond als een rode draad door deze vergadering heen maar ook in deze raadsperiode is dat het geval. Veel van wat we daarin als GroenLinks hebben aangedragen zien we terug in het mobiliteitsprogramma. De mobiliteitstransitie met STOMP als ordeningsprincipe. Niet meer uitgaan van parkeernormen maar van mobiliteitsnormen. Door deelmobiliteit meer ruimte voor spelen en groen. De inrichting van buurt en leefstraten.

De maximum snelheid van vijftig naar 30 kilometer per uur. Het vooropstellen van de effecten op luchtkwaliteit op de woonomgeving en de leefbaarheid. Benoemen van de te beslechten barrières. De gekozen uitgangspositie onderschrijven we dus. Maar wel missen we soms de stap naar het meer concrete. Wat betekent dit programma? Deze visie, bijvoorbeeld voor het parkeerbeleid. Wanneer kiezen we nou voor een progressieve tariefstructuur? En wat doen we voor de niet commerciële deelautoinitiatieven waar mevrouw Harmsen het aan het begin van deze avond over had. En vervangen we de nota parkeernormen uit begin 2011 door een nieuw te schrijven nota mobiliteitsnormen? We zullen moeten wachten op de nadere uitwerking die volgt in de mobiliteitsstrategie. Waarom is gekozen voor deze tussenstap na de uitvoeringsagenda? Had de strategie niet ook gelijk opgenomen kunnen zijn in dit mobiliteitsprogramma? Wanneer kunnen we de strategie verwachten? En waarom heet dat wat nu voorligt eigenlijk mobiliteitsprogramma en niet mobiliteitsvisie? Goed dat inwoners, ondernemers en vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties tijdens de voorbereidingen van dit mobiliteitsprogramma zijn bevraagd. Krijgen zij ook terugkoppeling van wat er met hun input is gedaan? En is

er teruggekoppeld naar de werkgroep parkeren die begin 2020 adviezen heeft gegeven op het gebied van bijvoorbeeld laadpalen, deelmobiliteit en fietsparkeren? Voorzitter, nog een vraag over de nadere uitwerking. Is er iets te zeggen over wanneer het voetgangsersnetwerk wordt uitgewerkt? Over de projecten die nu gaande zijn. Zou bij de herinrichting Prinses Beatrixlaan ook de inrichting van de Admiraal Helfrichsingel meegenomen kunnen worden? Van bewoners daar horen we dat er vaak te hard gereden wordt. Zeker met de basisscholen De Melodie en De Voorde zo dichtbij is dat een vervelende situatie. En wat is de status van de herinrichting van de Lindelaan en dan specifiek de effecten op de geluidshinder of de inrichting aangepast kan worden aan de volgens de een dertig kilometer per uur ontwerp? Kortom, veel vragen. Maar positief over dat wat voorligt. Dan voorzitter, over het raadsvoorstel deelmobiliteit. Eigenlijk gaat dat vooral over de scooters. Goed om te zien dat we waar we als GroenLinks eerder naar hebben gevraagd om te onderzoeken terug te vinden is in de evaluatie. Maar op de methode en de conclusie dat het gebruik van deeltweewielers bijdraagt aan het ontlasten van de autowegen is nog wel wat af te dingen. Zo komen de resultaten niet uit de Rijswijkse pilot zelf, maar uit een enquête uitgevoerd in Rotterdam. Mogelijk met wenselijke antwoorden die gegeven zijn.

Een begrijpelijke pragmatische keuze. Maar wel goed om dat helder te hebben. Binnen het STOMPprincipe staat MaaS, Mobility as a Service, waar de deelscooter onder valt, pas op de vierde plaats na lopen, fietsen en ov. Het is nog maar de vraag in hoeverre de milieu- en omgevingsbalans positief uitvalt met deelscooters, aangezien uit de Rotterdamse enquête blijkt dat 33 procent van de ritten alles lopend of fietsend en 27 procent van de ritten met het ov waren afgelegd. Het is handig dat de gemeente Rijswijk nauw samenwerkt met de gemeente Den Haag als het over deelscooters en daarbij vergelijkbare regels hanteert. Met het aannemen van het voorstel draagt de raad het college op om met de aanbieders van deelscooters scherpere afspraken te maken over het voorkomen van overlast en handhaving. Heeft het college al een idee over wat die scherpere afspraken nou precies in gaan houden. Tot zover voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik over naar D66, mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra D66: Dank voor het woord voorzitter. Ook D66 is ja blij dat we dit voor hebben liggen dit voorstel. Zoals bekend hadden we dat graag eerder gehad. Dat is helaas niet gelukt. Maar het is er nu.

Uit alle vragen, verzoeken, moties en inzet van diverse raadsleden met betrekking tot verkeer en zeker als het gaat als het over stadsontwikkeling hadden is duidelijk dat er grote stappen te zetten zijn in de bereikbaarheid van Rijswijk. En hoe we ons verplaatsen van A naar B zowel in als buiten Rijswijk. Het zal niet onbekend zijn dat D66 Rijswijk zich hard maakt voor meer actie op verkeer en verkeersveiligheid in Rijswijk. De aangegeven principes in dit stuk onderschrijven we en het inzetten op de voetgangers en fietsers en nu op mobiliteit ondersteunen we. Nu hadden we graag al meer stappen gezet dan het bespreken of het vaststellen van dit stuk. Het gaat ten slotte om de echte maatregelen, oplossing en actie waar net ook al aan werd gerefereerd en vandaag al vaker langs hebben gehad. Gelukkig is er wel een actieplan verkeersveiligheid. En staat er geld in de begroting voor het asfalteren van fietspaden waar de inspreker vandaag ook al over begon. En aangeeft hoe belangrijk dat is. De herinrichting van het aantal wegen en slimmere verkeerslichten. Daarnaast hebben we een toezegging voor het uitvoeren ook in oudere wijken van het aanpassen naar wijkontsluitings- en doorgaande wegen van vijftig naar dertig. Die toezegging over deze punten en wat we hebben afgesproken houden we in de gaten.

En ik denk dat deze wethouder dat ook op prijs stelt nu die vandaag voor het eerst hier bij ons aanwezig is over dit onderwerp. Dus willen we hem alvast veel succes wensen. Want dit zal zeker nog wel terugkomen de komende periode. Ook al is het een bijzondere periode tot aan maart en de verkiezingen. Nou we hebben nog wel een aantal vragen. En dat zijn de volgende. Kan de wethouder toelichten waar dit stuk nou precies toe dient? Aansluitend op wat GroenLinks net noemde. Is dit een start en dan een tussenstap? Wat verandert er nu als de raad dit document vaststelt? Wat gaan mensen in de stad nu merken en vanaf wanneer gaan ze dat merken als we dit hebben vastgesteld? Daarnaast, Rijswijk is geen

eiland. Veel verkeer rijdt door Rijswijk heen. En inwoners gaan van A naar B en kijken niet waar de gemeentegrens ligt als ze lopen, fietsen of met de auto gaan of een scooter pakken. Dus op welke manier verhoudt deze visie zich nu tot die van de buurgemeente Den Haag, Delft en Leidschendam-Voorburg? Kan de wethouder toezeggen nog met deze buurgemeenten extra om tafel te gaan om de aansluiting van de visies en plannen te bekijken? Zodat we waterbedeffecten uit het verleden voorkomen, niet nieuwe waterbedeffecten gaan creëren en elkaar versterken als het om mobiliteit gaat. Ook als dat misschien andere en nieuwe lastige keuzes oplevert zijn wij er een voorstander van om het niet in ons uppie te gaan bespreken. En kan de wethouder nog de vervolgstappen aangeven waar net ook naar werd gevraagd inclusief de verhouding tot de acties van de schone lucht en het actieplan verkeer? Kan hij ook toezeggen dat we als raad regelmatig de voortgang van deze actieplannen naar aanleiding van de stukken die we hebben vastgesteld in samenhang en tegelijk te zien krijgen? Zodat we niet eerst over schone lucht, dan over de voortgang van verkeer en daarna over de voortgang van de verkeersveiligheid praten, maar hier echte samenhang in aanbrengen. We zouden dat bijvoorbeeld kunnen doen tijdens het begrotings- en verantwoordingsproces. Maar een andere optie vinden wij ook goed.

Graag horen we de mogelijkheden voordat we dit gaan behandelen in de raad zodat we ook een duidelijk vervolg met elkaar daarover afspreken. Zoals gezegd, voor ons hadden de stapjes sneller, groter en meer gemogen en met meer actie erin. We hebben ook begrip voor de druk die op de gemeente staat met Covid en alle ontwikkelingen. En aan de andere kant is daarom juist dat we nu snelheid willen. Want onze stad groeit en we hebben dit echt kennelijk nodig om ook echt actie te ondernemen. Wat denkt de wethouder dat zou kunnen helpen om meer snelheid te krijgen in de transitie en in het aanpassen hiervan? Kan die daarop ingaan? Dat ten aanzien van de deelscooters. En wat ander deelonderwerp, goed dat de feiten en cijfers er zijn. Maar die introductie van de deelscooters heeft aardig wat haken en ogen gehad. Waar we juist ook bij de introductie over hebben gesproken als het gaat om communicatie, overlast en handhaving. Als het ware bekende punten uit andere pilots. We hebben over de problemen die desondanks zijn ontstaan regelmatig in de raad gesprekken gehad en vragen gehad. Er is ook betere communicatie bij toegezegd. En we zien dat daar nog echt een verbetering mogelijk is. Zowel naar inwoners als naar deelnemers als naar de betrokken bedrijven.

Kan op korte termijn, want wij zagen dit direct terug in het plan, alsnog voor al deze drie groepen versterkte communicatie plaatsvinden op het voorkomen van overlast en handhaving? Wij vinden dat het echt hard nodig is dat er ook voor mensen een daadwerkelijke verbetering plaatsvindt. Want inwoners die een dagtaak hebben om meldingen door te geven vinden we geen goede ontwikkeling. En verder zien wij wel graag deelscooters. Zonder deze problemen erbij. Een kader lijkt ons zeker nodig. We zien dan wel dat het tot 1 januari 2023 duurt en dat we in die tussentijd ja welke actie zijn er nou eigenlijk in die tussentijd? En komt er nou echt een verschil tussen de nieuwe aanbieders en de vorige aanbieders? Eerder is gezegd dat ook met degenen in de pilot nieuwe afspraken gemaakt kunnen worden. Worden er straks met alle partijen die nieuwe afspraken gemaakt of klopt het dat er een verschil gaat ontstaan tussen de ene en de andere aanbieder? Nou we zijn daar heel benieuwd naar en horen graag hoe het precies zit. Dank u wel. De voorzitter: De VVD, de heer Oelen. De heer Oelen VVD: Dank u wel. Dank voor het toezenden van dit mobiliteitsprogramma aan de raad. Ik heb een aantal vragen die over dit verhaal gaan. En mijn eerste vraag is en anderen refereerden er ook aan, maar ik wil hem iets concreter maken.

Wat is eigenlijk nou de status van het verhaal waar we nu naar kijken? Want het wordt u noemt het een programma met uitgangspunten. En dat moet dan heb ik ergens gelezen resulteren in beleid. En daarna gaan we iets uitvoeren. Nou dat klinkt zeer als inderdaad in 2040 gaat er wat gebeuren. Maar ondertussen staan er allerlei hap snap concrete zaken in het stuk, lijstenlang wat hier wel goed gaat en daar niet goed gaat, kansen noem het maar op. Maar dat lijkt helemaal niet te matchen met het idee van een uitgangspuntenprogramma. Dus mijn eerste vraag aan de wethouder zou zijn, wat heeft u

eigenlijk aan de raad gestuurd? Waar kijk ik nou eigenlijk naar? Wat is het? Wat betekent dit? In het stuk worden er bepaalde mobiliteitsdoelen geformuleerd. Op zich logische mobiliteitsdoelen. En die worden dan vervolgens vertaald naar ambities. Dat is pagina 27. Ik weet niet waar de ambities op welke doelen passen, en ik vraag me ook zeker af of met de geformuleerde ambities of je wel alle doelen gaat realiseren. Kunt u daar zo meteen op reflecteren? Er worden ook een aantal uitgangspunten geformuleerd in dit programma. Nou om te beginnen mijn vraag aan de wethouder zou zijn, hoe onderscheidend zijn deze uitgangspunten nou eigenlijk? Zijn dit allerlei zaken die je als normaal bestuur sowieso zou moeten doen? Dus waarom is dat hier als uitgangspunt opgenomen? Uitgangspunt rondom gebiedsontwikkeling. En de heer Van Enk die refereerde er al eerder naar. Hier wordt gezegd van ja op het moment dat we gebieden gaan ontwikkelen dan moeten we de mobiliteitsopgave van meet af aan meenemen. Dit is te laat en te weinig. Want we ontwikkelen overal al en we constateren dat die mobiliteitsopgave tot dusver gewoon altijd onvoldoende is meegenomen. U schrijft het hier op maar u heeft het nog nooit gedaan. Waarom gaat dit stuk er nou toe leiden dat dat gaat veranderen? Volgende vraag dat zit over het participatietraject. We gaan dingen doen, we gaan het ontwikkelen samen met de stad.

Er is net over 't Haantje gehad, u heeft ervaringen in Pasgeld. Het leidt helaas niet altijd tot de beste dingen. Hoe zorgt u ervoor met de stad praten is heel goed, maar hoe zorgt u ervoor dat de gemeente wel de regie blijft houden? Natuurlijk moet je gericht in bepaald gebied moet je maatwerk leveren. Maar we hebben ook een groter belang te bedienen. Een gemeentelijk belang en een regionaal belang. Mijn vraag zou zijn, hoe zorgt u ervoor dat dat aspect, dat hele belangrijke aspect waarmee je zo'n programma, ambities, doelstellingen kunt realiseren, hoe je dat gaat bewaken. De helft van het vervoer in Rijswijk lees ik ergens is transfervervoer. Dat is best wel heel erg veel. Ik lees nergens terug hoe we er nu voor gaan zorgen dat we als we dat nog willen beïnvloeden en we willen verkeersdrukte bijvoorbeeld beïnvloeden, hoe dat dan nou ja genudged op wat voor manieren dan ook kan worden dat het verkeer niet over die Beatrixlaan gaat maar wel over de Westlandroute. En niet over de Haagweg Den Haag in gaat maar wel de Rotterdamsebaan gebruikt. Er zijn totaal geen ideeën nog over hoe daarmee moet worden omgegaan. Het principe van STOMP, prima principe. Maar ik denk dat er altijd een grote groep van burgers is die de auto nodig blijft hebben. En dan kun je gaan discussiëren of dat er één, twee, drie of nog meer moeten zijn.

Maar er zal altijd een groep zoals er nu naar uitziet is zal er altijd een groep zijn die die auto nodig moet hebben. En natuurlijk, deelmobiliteit is belangrijk, fietsen op de korte afstand is belangrijk. Wandelen op de nog kortere afstand is heel belangrijk. En daar zijn we het mee eens. En dat moet dus ook goed gefaciliteerd en goed ontwikkeld moet worden. Maar we zien ook dat we daar best wel afhankelijk zijn weer van andere partijen. Vrij makkelijk om wat voor reden dan ook een lijntje hier schrapt, een lijntje daar schrapt, een halte schrapt. Hoe zorgt u ervoor dat op het moment dat wij die principes willen toepassen op een goede manier willen toepassen en dus ook de burger meer uit die auto willen krijgen dat die voorzieningen er ook daadwerkelijk zijn, dat het ook makkelijker is om uit die auto te stappen. Het voorwoord, nog van uw voorganger op dit dossier, maar goed, misschien had u zelf dat ook wel zo kunnen tekenen, schrijft: blij, ik zie uit naar het intercitystation in Rijswijk. En ergens in de tekst staat ook, het station RijswijkBuiten. Ik snap die ambities, maar ik ben wel heel erg nieuwsgierig hoe reëel deze wensen, deze dromen zijn.

Hoe verlopen daar de contacten over het ProRail om dit te realiseren? Of zijn dit mooie plaatjes waarvan we nu al wel kunnen zeggen, het gaat er gewoon niet komen? Er zijn veel, en mevrouw Woudstra die noemde het ook al, er zijn veel ontwikkelingen om Rijswijk heen en u zegt het overigens zelf ook in het verhaal. Die ontwikkelingen in de Binckhorst, in Den Haag zuidwest, die gaan toch heel erg ook in grote mate hetgeen er in Rijswijk gebeurt ook op het terrein van mobiliteit bepalen. Dus de vraag is aan de wethouder, in hoeverre hebben we überhaupt eigen regel ruimte om hier beleid op te voeren? Hoe meer, hoe beter. Zo zit ik er natuurlijk in, maar hoe reëel is dat? En op welke manier wordt er ingezet om juist ook in die regio de goede afspraak te maken, zodat de goede dingen gedaan gaan worden? Ik lees iets in het stuk over elektrisch rijden en het gaat over 2040, dus dan als we alle autofabrikanten mogen geloven, maar dan zullen de meeste auto’s tegen die tijd elektrisch

zijn, omdat er in 2030 zullen de meeste fabrikanten stoppen met het aanleveren van fossiel aangedreven auto’s. Maar dan lees ik dat je op je eigen terrein moet laden of langs gebieden langs de stad. Kunt u daar wat nadere toelichting over geven? Kan ik dus niet meer voor de deur parkeren op straat als ik niet mijn eigen oprit hebt? Is dat de concrete betekenis van wat hier staat? Er staat iets over het maken van afspraken met werkgevers om ze uit, om te kijken of er meer thuis gewerkt kan worden. De gemeente wil hier ook een bepaald standpunt innemen naar de eigen medewerkers. Ik denk we daarmee het probleem in ieder geval van de tweede vergaderzaal in het huis van de stad hebben opgelost, als dat daadwerkelijk gerealiseerd kan gaan worden. Dus dat probleem hebben we ook niet meer. Maar hoe reëel is dit nou eigenlijk? Hoe reëel is het nou eigenlijk dat de gemeente Rijswijk naar grote werkgevers gaat en zegt goh, kunt u even met uw werknemers afspreken dat uw medewerkers twee dagen in de week thuiswerken of wat dan ook? Hoe reëel is dat? Hoe ideëel of mooi misschien ook, maar hoe reëel is dat eigenlijk? Tot slot het ontwerpen vanuit ideeën, het perspectief van de voetganger. Dat is natuurlijk prachtig en dat is mooi. Maar wil niet ook in zekere zin wel reëel zijn. Nogmaals, wat ik al eerder zei, er zitten gewoon heel veel transferwegen door Rijswijk heen.

En op het moment dat je dan het uitgangspunt gaat hanteren, de voetganger gaat voor, dan komt het in de stad altijd muur en muurvast te staan. Als je bijvoorbeeld de voetgangersoversteek hebt bij de Beatrixlaan, dus om die tunnel die er nog niet ligt, dat betekent dus altijd dat er voetgangers voor gaan en dat het tot Amsterdam op de A4 vaststaat, omdat het stokt bij de afslag van de Beatrixlaan. Hoe reëel is dit nou eigenlijk, dit hele plaatje? Kortom, ik heb voorzitter, grote twijfels bij dit verhaal. Dat is, het forum is technisch bedoeld, maar toch een politiek statement. Ik zie deze niet vliegen. Daar komt het op neer. Dan nog even de deelscooters, de evaluatie die is toegezonden. Veel dank daarvoor. Ik heb daar twee opmerkingen of twee vragen eigenlijk bij. Dat gaat om te beginnen over die regulering. Regulering vanaf 2023. Nou ja, dat er gereguleerd gaat worden, dat lijkt me prima. Ik zou wel het college willen oproepen om vooral aan te sluiten, heel nauw aan te sluiten, op de meeste nauwe mogelijke manier aan te sluiten bij het vergunningensysteem wat ook in Den Haag wordt gehanteerd. Er zal geen deelaanbieder, geen aanbieder van deel mobiliteit zijn die alleen maar in Rijswijk hier scootertjes of wat gaan neerzetten.

Die zullen altijd aansluiten bij datgene wat er al in Den Haag wordt ontwikkeld en Rijswijk zal daar gewoon een onderdeel worden van de regio, dus sluit daarbij aan. Ik heb geen idee of het vergunning technisch mogelijk is om te zeggen nou, heb je een vergunning in Den Haag, dan mag je ook aanbieden in Rijswijk bijvoorbeeld. Maar goed, zo’n constructie, dat lijkt mij het meest handige voor Rijswijk, maar ook voor de aanbieders van deel mobiliteit. Ik zie dat er verzoeken gaan komen vanuit andere aanbieders om ook misschien deel mobiliteit aan te bieden in Rijswijk. HTM fietsen, ik geloof nog een andere scooteraanbieder. Er is al best wel krapte in de openbare ruimte in fietsenstallingen. Gaat dit niet tot meer verrommeling leiden? Wilt u daar straks ook misschien nog even op reageren? En het laatste punt hierover, volgens mij mag er volgend jaar geëxperimenteerd worden met de bekende i-stepjes. Op het moment dat je een i-stepje krijgt, dat is dus echt voor de hele korte afstand. Daar waar de deelscooter misschien wat dingen van de fiets afvangt, die i-stepjes gaat een gezonde wandeling afvangen. Die wordt tot één, twee kilometer gebruikt. Heeft de gemeente Rijswijk al een opvatting voor het geval er ook i-stepjes geïntroduceerd gaan worden in Rijswijk? Tot zover mijn bijdrage in eerste termijn, beste voorzitter. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Enk.

De heer Van Enk CDA: Ja voorzitter, lastig. Want wat moet je nou met zo’n beleidsnota? Ik zal niet herhalen de kritische kanttekeningen die er al zijn gemaakt over de status en de functie van deze nota. Ik zou me wel kunnen voorstellen dat we daar onderling juist in een forum een goede discussie over hebben, namelijk over zaken waar we het niet over eens zijn met elkaar. En dat er verschillende visies van fracties op mobiliteit hier dan door uit de verf komen, in plaats van een rondje vragen stellen aan de wethouder. Maar dat gaat denk ik niet lukken. Ik denk dat we het over mobiliteit in grote lijnen misschien wel allemaal met elkaar eens zijn. En

dat werpt nog een extra vraag op de zinnen noodzaak van deze nota. Een nota opent, waar ik het wat ongemakkelijk vind, dat die wordt ingeleid door een wethouder die volgens collegeafspraken nu niet meer in staat is die zelf over het voetlicht te brengen, die hier toch de afgelopen jaren kennelijk aan heeft gewerkt. Als ik kijk naar zo’n opzet van zo’n plan, waar dus ook nog een programma en weet ik het, strategie onder zou moeten komen hangen, dan denk ik, concludeer ik dat het een beetje een ouderwetse vorm van beleid maken begint te worden. We doen net alsof er Rijswijk of de wereld gaan maken op het moment dat zo’n groot beleidsdocument tuintafel voeren en gevoed door analyses zeggen we nou, zo gaan we het tot 2040 doen, terwijl het feitelijk natuurlijk al lang voortdurend bezig zijn met dit soort vraagstukken. Dat leert vanavond ook en daar gaat het om. Dan maken we concrete keuzes. En als een fracties zeggen, ik ben heel hard voor het stom-principe, ja, dan hoor ik diezelfde fracties toch mopperen over het gebrek aan parkeerruimte voor privé auto’s in RijswijkBuiten en dat bedoelde ik net. Als je consequent wil zijn, dan moet je ook doen wat je op papier zet in zo’n beleidsnota. En ik zie dat niet gebeuren.

Wat doen we daarmee? Ja, mijn eerste reactie was, als we nu helemaal aan het eind van deze raadsperiode zitten, laten we hem dan over de verkiezingen heen tillen en laten we dan na de verkiezingen met een nieuwe raad, nieuwe samenstelling een goede discussie over hebben. Dat is misschien meer zinvol. Aan de andere kant kunnen we het ook gebruiken als een baken wat we neerzetten en wat we gaandeweg veranderen als we er met concrete zaken tegenaan lopen en dat voortdurend herijken. Want dat is denk ik een nieuwe, modernere en betere manier van beleid maken. Gewoon je zaken, je dossiers handelen en zo’n stuk voortdurend herijken op de koers die je kiest. Dat is cyclisch beleid en niet een hele piramide van beleidsnota’s voor twintig jaar vaststellen. Als je kijkt naar de doelstellingen die in dit raadsvoorstel staan, het is ook al gezegd denk ik, ja, uit de analyse, uit de peilingen, uit de werksessies komen duidelijk drie doelstellingen, worden gehaald. Ja, verkeersveiliger, leefbaar, bereikbaar. Voorzitter, dat is van alle tijden denk ik, dat hebben we in Rijswijk altijd gedacht. Daar verandert niet veel in. Wat er wel verandert, dat is de bevolkingsgroei, dat is de stadsverdichting die er in Rijswijk aan het bouwen zijn en die geven enorme druk op mobiliteit. En daar zitten we een beetje langzamerhand in hetzelfde schuitje als een grote stad als Den Haag.

En daarom dat ik het helemaal eens ben met mensen die daar op hebben gewezen. Als ik naar de analyse kijk, dan mis ik met name het regionale aspect. Er zitten wel wat kaartjes in en we zeggen als uitgangspunt nummer zeven, de laatste, we doen het samen met de regio, maar feitelijk is dit wel de afgelopen jaren de zwakke stee gebleken van het mobiliteitsbeleid. We visten achter het net in de Binckhorst ontwikkelingen. We hebben nog niet veel voortgang gemaakt met ons regionaal project, de Beatrixtunnel. En ik denk dat in de analyse de Haagse beleidsnota’s op mobiliteit hadden moeten worden meegenomen, expliciet. Daar had afstemming op moeten worden gepleegd en daar hadden we ons mee moeten bemoeien en daar hadden we ons omgekeerd door moeten laten beïnvloeden. Het tweede aspect dat ik in de analyse heel erg mis als het gaat om vervuiling, over geluidsoverlast, over verdichting en het verkeerprobleem, dat is het effect van de snelwegen om ons heen. We kunnen in onze bebouwde kom van allerlei mooie principes willen en maatregelen in onze oude, vooroorlogse wijken, maar feitelijk klopt het probleem als Rijswijk op landelijke staat nationaal, komt met name vanaf die snelwegen. En daar zullen we dus hele gerichte grote maatregelen op moeten nemen. Dan hebben we een heleboel van die problemen getackeld. Kom ik in de analyse veel te weinig tegen.

Tot slot, ja, participatie is mooi, maar als je het over algemene beleidsnota’s doet wordt dat al een stuk lastiger. En als ik dan lees en een van de bijlages dat er acht bewoners worden genoemd die opmerkingen hebben gemaakt, die bijvoorbeeld nog allemaal geloof ik net niet overnemen in het stuk, en verder alleen de HTM en de reizigersvereniging, dan denk ik wethouder, dat is mijn vraag, is dat participatie geweest, acht inwoners? Of zie ik dat verkeerd? Ik zou dus dit stuk niet in de raad vaststellen, maar ik zou het gebruiken voor de herijking van ons voortdurende beleid op dossiers. En laten we in de praktijk met concrete voorstellen zien dat het ons menens is. Als het gaat om concrete fietsenstallingen in Oud Rijswijk, waar we tweeënhalf jaar over doen om daar een begin mee te maken, of de plannen die we vanavond langs hebben zien komen. Daar gaat het om. Daar moeten we het concreet maken.

De deelscooters, voorzitter. Daar kan ik duidelijk over zijn. Het CDA is tegen het nog verder voortzetten van proeven met deelscooters. Mevrouw Alberts heeft al gewezen op de gebrekkigheid van de enquête, maar dertig procent vervangen van autoverkeer, daar geloven wij niet zo in. Zeventig procent zou dan sowieso al niet vervanging van de auto zijn, maar dat betekent dus dat mensen en vooral jonge mensen niet meer gaan lopen en niet meer gaan fietsen. Dat is in strijd met het stom-principe. Dus ik zeg niet doen. Het geeft een enorme rommel op straat. We hebben het er al vaker over gehad in de aanloop naar dit evaluatiemoment. Wij zijn er wat dat betreft klaar mee. Het is een enorm rommelig straatbeeld en de fietsers komen steeds meer in het gedrang door overmatig scootergebruik, dus wij willen dat absoluut niet entameren. De i-step, kan ik al antwoord geven aan de heer Oelen, die gaat er bij ons ook niet in komen. Ik heb de voorbeelden in Frankrijk al gezien in stede. Zelfde verrommeling van het straatbeeld, hier en daar neergesmeten, niet op het trottoir geparkeerd. Moeten we gewoon niet aan beginnen. Laten we het stom-principe hier gewoon consequent voeren, ook in de daad en niet alleen in dit soort mooie beleidsnota’s. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik over naar de heer Van der Veer van de PvdA. De heer Van der Veer PvdA: Dank u wel, voorzitter.

Nou, heel veel is al voorbij gekomen. We kunnen ons grotendeels aansluiten bij GroenLinks, D66. Het gaat hier om echt een plan op hoofdlijnen wat ons betreft, weinig concrete acties en uitwerkingen. Wanneer komt het college daarmee? En er wordt gesproken over monitor. Dan zouden we graag willen weten wanneer die wordt opgesteld. Wat betreft de deelscooters. Nou, deelscooters is een concept wat wellicht in de toekomst zou kunnen werken. Echter moet daar, als we daar echt mee doorgaan, goede afspraken maken met de verhuurders aanmaken dat het voor verrommeling boven op de handhaving zit en de overlast. Dat was het, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar de heer Van Dam van Wij. Rijswijk. De heer Van Dam WIJ.: Ja, hartelijk dank. Ik zal het kort houden. Ik denk dat het een mooie analyse is zowel heel veel kansen in beeld krijgt als een aantal knelpunten goed in beeld brengt. Wij hebben in Rijswijk gewoon te maken met het steeds drukker wordend mobiliteitsnetwerk en ik denk dat daar een paar mooie aanknopingspunten in dit mobiliteitsprogramma worden benoemd. Ik wil even ingaan op de laatste doelstelling die wordt benoemd en dat is de regio. Ik vind dat dat heel belangrijk is.

Ik denk dat we, zeker als we het hebben over mobiliteit en dat wordt ook benadrukt in het stuk, dat meer dan de helft van het verkeer in Rijswijk van andere gemeenten naar andere gemeenten toe gaat. En dan ontkom je er niet aan, het is net ook al genoemd, dus ik zal er niet heel uitgebreid over beginnen, maar dat je afspraken maakt met die andere gemeentes, dat je gaat kijken hoe je op hun plannen eventueel aan kan sluiten of hoe jij hun kan meenemen in onze plannen, in onze visies. Ik denk dat dat een heel belangrijk punt is en zeker terug mag komen in de mobiliteitsstrategie die later nog naar de raad kan komen. De vraag is van, weet de wethouder hoe andere gemeenten tegenover dit mobiliteitsprogramma staan? Wanneer komt die mobiliteitsstrategie naar ons toe? En hoe differentieert die zich van dit stuk? Die drie vragen. Dan over de deelscooters. Ik denk dat het een mooie toevoeging is volgens mobiliteitsnetwerk. Moeten we daar nog verbetering in brengen? Jazeker. Is het perfect? Zeker niet. Ik ben wel benieuwd naar de toekomst. In reactie op voorgaande sprekers ben ik ook benieuwd of de wethouder inzicht kan geven in het aantal klachten of meldingen dat bij de gemeente is gemaakt. Is dat relatief veel of weinig? Kunt u daar inzicht in geven vanuit uw kant? En ik ben benieuwd naar de doorzetting.

Of wat zijn de vervolgstappen met de deelscooters? En daar wil ik het voor nu even bij laten. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar de heer Weterings van Rijswijks Belang.

De heer Weterings RB: Voorzitter, dank u wel. Niet echt een van mijn favoriete onderwerpen. Zoals u weet, is Rijswijks Belang geen grote voorstander van de deelscooters. Het concept is prima, absoluut, alleen is de uitvoering gewoon een regelrechte ramp gebleken. Voorzitter, ik zou heel graag aan de wethouder willen vragen, als wethouder zijnde moet je dus de wet handhaven, de plaatselijke verordeningen moet u handhaven maar de afgesproken regelgeving moet je handhaven. Daarvoor heb je als het goed is de wethouderfunctie. Als ik de wethouder vraag dat in artikel 5.12, staat dat het overlast geven van fietsen, bromfietsers, scooters verboden is als de verkeersveiligheid of de vrijheid in het geding komt. Dat gebeurt nu ook met de deelscooters, artikel 5.12. En artikel 2.10 geeft aan dat als je voorwerpen op of aan de openbare weg, mogen niet voor belemmering zorgen. Dat gebeurt nu continu. De deelscooters vallen op in Rijswijk, omdat ze altijd fout geparkeerd staan. Zeker op voetpaden, looppaden, op de aller gekste plaatsen komen we ze tegen en dat is dagelijks. U kan het aan uw collega Lugthart vragen, ik stuur nog steeds dagelijks foto’s, op de aller gekste plekken zorgt dat voor gevaarlijke situaties. Dat is in strijd met onze afgesproken APV. Ik kan het blijven herhalen, maar we kunnen wel doen alsof er niks aan de hand is, maar we komen onze eigen regelgevingen niet naar.

Zo serieus moeten wij onze eigen APV nemen. Dat is één. Nou voorzitter, dan ga ik even een punt noemen en een commentaar later wel even op terug wat ik daarmee bedoel. Er zijn zevenhonderd verkeersdoden per dag in China, 260 duizend per jaar in China, vooral op elektrische scooters. Dus zevenhonderd verkeersdoden per jaar, kom ik dadelijk op terug. U bent in oktober een overeenkomst aangegaan met Felix scooters, waarbij vooral de jeugd op zien. Vooral jongeren die normaal gesproken lopend, fietsend of met het openbaar vervoer gaan, die pakken nu de deelscooters. Alle scholen in hun omgeving, ook Rotterdam, ook in Den Haag, staan vol met deelscooters, dus het openbaar vervoer eigenlijk in een vergeten hoek gestopt of het lopen of het fietsen. Dus dat daarmee het autogebruik omlaag is gegaan, gaat er bij ons inzien, vooral veel jongeren, tieners, pubers eigenlijk die daarvan gebruik maken. U gebruikt nu cijfers die baseert op Den Haag en Rotterdam. Dat geeft een heel vertekend beeld, want Den Haag is 9,9 keer zo groot als Rijswijk en Rotterdam 11,2 keer zo groot. Dus we praten over getalen, ja, zeshonderd deelscooters in Rotterdam, 1350 in Den Haag, 120 duizend gebruikers in het algemeen, 850 duizend ritten. Dan praat je over Den Haag en Rotterdam. Den Haag en Rotterdam is geen Rijswijk. Dat geeft een vertekend beeld.

Wat ons betreft, heeft u een vertekend beeld om ons zaken te verkopen wat niet in lijn staat met Rijswijk zelf. Daarom ga ik ook even op de andere toer. Als ik ook dingen wil gaan vergroten om het duidelijk te maken en proberen te verkopen. Wat veel erger is, u probeert iets te verkopen wat in uw ogen heel goed is. Ik verkoop wat er slecht is: zevenhonderd doden per dag in China. Dan zeg je ja Marc, maar nu ga je China toch niet vergelijken met Rijswijk. U doet precies hetzelfde met Rotterdam. Kijk, China heeft 1,4 miljard inwoners. Dan is zevenhonderd doden per dag niet veel. Rijswijk is maar een kleine gemeente met 55.222 inwoners op dit moment. Kan je niet vergelijken met de grote steden. Dus zoals ik al zei, u gebruikt cijfers. Daarmee is het gewoon misleidend om die te gebruiken voor dit onderzoek. Dan nog het allerergste, voorzitter. Op pagina acht in het voorstel gooit u gewoon verschrikkelijk keihard uw eigen ramen in. Echt keihard gooit u uw eigen ramen in. U gaat een vergelijking maken met een aantal meldingen van januari tot en met september over kapot straatmeubilair, 263 meldingen. Kapotte prullenbakken, 240 meldingen. Kapotte straatverlichting, 572 meldingen. Troepafval naast containers, 695 meldingen. Weesfietsen, 304 meldingen. Wie is daarvoor verantwoordelijk? Dat is de gemeente zelf.

U gaat uw zelf omhoog prijzen dat u de meest kapotte straatverlichting heeft, de meeste afval op dit moment in Rijswijk heeft, weesfietsen heeft, kapot straatmeubilair heeft. Daar bent u verantwoordelijk voor. Ja, dan vallen de aantal deelscooters, dertien, niet op. Maar voorzitter, mag ik de wethouder erop wijzen dat in Q1 van 2021 187 klachten waren, in Q2 van 2021 186 klachten waren, in Q3 van 2021 131 klachten waren. Dat zijn ruim vijfhonderd klachten binnen negen maanden in Rijswijk over die deelscooters. Vraag ik mezelf af, waar zijn we nou in hemelsnaam mee bezig? Je kan zeggen, ja, maar we gaan nu goede afspraken maken. En ook in het voorstel van u staat, er wordt geadviseerd om met aanbieders van de deelscooters goede afspraken te maken. Voorzitter, ik heb de

afspraken van de intentie van 2020 opgevraagd daarbij en in die intentieverklaring, die u hier kunt zien, in die intentieverklaring, ik zal het even voorlezen, wordt aangegeven: de gemeente is bereid mee te werken aan het plaatsen van elektrische deelscooters van Felix in Rijswijk, mits Felix ervoor zorg draagt dat de deelscooters veilig worden gestald en deze de openbare ruimte niet zullen verstoren. Dat staat in de intentieovereenkomst met de deelscooterhouders. Ze hebben zich daar volkomen niet aan gehouden. Dat wordt volledig weggelachen, weggehoond. Dat zijn miljonairs, die gasten. Op tv hebben ze het over miljoenen bedrijven. Die gasten zijn helemaal gevuld en ze houden zich niet aan de gemaakte afspraken. En onze huurders, onze gebruikers maken een foto ervan als ze de scooter neerzetten en wij gaan dat controleren. Ze hebben pas bij Jinek op de Nederlandse televisie gezegd, wij controleren nog niet. Steekproefsgewijs kijken we wel eens foto’s na. We hebben daar de tijd en de manschappen niet voor. We controleren het niet. Dus al die afspraken die zijn gemaakt met Felix en met Gogo worden niet nageleefd. De intentieverklaringen die zijn afgesloten, die zijn gewoon niets meer waard. Vijfhonderd klachten van de afgelopen periode. Ik vind scooters op de bodem van de sloten tegenwoordig. Ze worden omver geduwd.

Het is een grote ergernis, dus ook in lijn van het CDA zegt Rijswijks Belang: stop met deze pilot. Laat de deel aanbieders eerst maar eens komen met een goed plan, een goed voorstel. Misschien even een rustpauze van een jaar. Ik zeg nogmaals niet dat het heel vervelend is of dat het concept niet goed is. Het is een goed concept, alleen het werkt niet. Kom met een goed plan wat gaat werken, maar verleng niet deze pilot voor volgend jaar. Dat is het voor mijn eerste termijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik gaat tenslotte over naar de heer El Majjaoui. De heer El Majjaoui (Fractie Majjaoui): Ja, dank u wel voorzitter voor het woord. Ik moet als eenmansfractie steeds switchen van de Samenleving naar de Stad. Excuses bij deze. Ik heb het stuk gelezen, het programma heb ik gelezen. Het is in het algemeen een mooi stuk, mooie ambities. Maar helaas blijft het enkel alleen maar bij ambities op lange termijn. Ik mis echt het concreet verhaal, want de inwoner en met name de inwoners langs de vervuilende gebieden, met name Beatrixlaan, die hebben niks aan dit verhaal lange termijn. Of mensen die vandaag, morgen of overmorgen geboden zullen worden, die hebben ook niks aan dit verhaal. Ik zou ervoor pleiten om met concrete maatregelen te komen nu alvorens het te laat is. U geeft ook terecht aan dat in Rijswijk de op één na slechtste luchtkwaliteit in Nederland is.

U geeft ook terecht aan in het stuk dat de leefbaarheid of de bereikbaarheid onder druk is. En daar wordt niet op voortborduurt. Ik zie alleen maar enkel een maatregel dat het tunnelonderzoek in 2022 zal gaan plaatsvinden in het kader van financieringen bij het Rijk. Dat is mooi. Maar dan refereer ik aan eerdere vragen die ik gesteld heb in het kader van luchtkwaliteit. Waarom lopen we achter? Want Den Haag, die loopt al voor met de korte termijnen kwaliteit. Waarom mis ik korte termijnen, middellange termijnen, lange termijnen maatregelen? Want we moeten nu al stappen nemen. We moeten nu al concreet gaan investeren onder die drie aspecten die u terecht ook noemt, bereikbaarheid, veiligheid en uiteraard gezondheid moeten bewerkstelligen. Wie geeft mij de garantie dat wij dit programma in 2040 nog steeds, dat die nog steeds haalbaar is? Want er komen nog steeds nieuwe inzichten. We leven nu eenmaal in een dynamische wereld. Ik zou graag willen weten van de wethouder van joh, wat gaat de inwoner en met name de inwoner die last heeft van slechte luchtkwaliteit, die longaandoeningen heeft, die gezondheidsproblemen heeft, wat heeft hij nu aan dit programma? Wat verwacht hij nu van de wethouder op korte termijn? Dan heb ik het over vier, vijf jaar, zes jaar of tien jaar wat mij betreft.

Wat gaat hij doen om de luchtkwaliteit hierbij te verbeteren? Dat is voor mij het … Ja, we leven nou eenmaal in de coronacrisis, maar ik mag het ook zeggen, we leven ook in een andere crisis. Dat is de lucht, dat is de leefomgeving crisis. En daar moeten wij ook op anticiperen en wij moeten gewoon terecht echt concrete maatregelen in benoemen desnoods, maar maak je beleidscyclus voor korte of lange termijn om dat uit te kunnen werken, zodat de burger hier profijt aan heeft dat het ook zichtbaar wordt. Dat is voor mij het belangrijkste en dit is, nogmaals, het is een mooi stuk, maar het blijft puur een theoretisch verhaal en het is

heel abstract. Ik zou heel graag willen vragen aan de wethouder, wat gaat u doen? En met name de vragen die gesteld werden door de inwoners en dat ging voor tachtig procent over de Beatrixlaan en over de CO2reductie. Probeer daar stappen te nemen. Probeer daar iets te doen. En we moeten niet tot 2030 wachten met een tunnel of op het Rijk, dat ze eindelijk met een financiering komen. We moeten nu ervoor zorgen dat we niet achterlopen en proberen ook Den Haag te evenaren in haar korte termijnen maatregelen. Dus dat is mijn pleidooi, voorzitter. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan zijn we aan het einde gekomen van de eerste termijn vanuit het forum. En dan is nu aan de wethouder het woord om daar een reactie op te geven. Wethouder de heer Keus: Ja voorzitter, dank u wel. Ja, zo voelt het inderdaad wel een beetje. En ja, wat bijzonder inderdaad om over dit onderwerp met u te mogen spreken op dit late tijdstip. Ik heb driftig mee zitten schrijven. Ik kan het niet garanderen dat ik op alle vragen direct antwoord kan geven, maar ik zal het, ik ga natuurlijk proberen. Kijk, het belang van dit stuk, dat is eigenlijk door meerdere fracties wordt dat gevraagd. Van he, wat maakt nou de wereld anders dat we dit stuk nu met elkaar bespreken en straks gaan vaststellen als raad? Zit hem in eigenlijk ook de vorige onderwerpen die we met elkaar hebben besproken.

En eigenlijk al heel snel kom je op het onderwerp auto parkeren. En dat zie je ook in de analyse terugkomen, dat Rijswijk eigenlijk na de oorlog is opgebouwd met een hele dominante positie voor de auto. En het is vanuit die tijdsgeest heel goed te verklaren. Alleen, we zitten echt en ik maak ook een vergelijking met de eerdere transitievisie warmte die we net ook hebben besproken, dat we echt in een tijd leven waarin we een aantal hele dominante gedachtes die we hebben, dat we die echt moeten gaan herijken. En dat geldt dus ook op het gebied van mobiliteit. En dat betekent voor de gemeente concreet, waar wij inderdaad heel lang in leidend hebben gehad en eigenlijk als ik heel eerlijk ben nog steeds, dat die auto heel dominant is, want we hebben het over parkeernormen, we hebben het niet over mobiliteitsnormen. Nu wel een beetje conceptueel, maar niet concreet nog bij concrete bestemmingsplannen. Dan moeten we eigenlijk echt die slag gaan maken. En dat is lastig, want iedereen heeft het als iedereen, de meeste mensen nog steeds hecht heel erg inderdaad aan die auto. En we moeten ook ervoor zorgen met elkaar dat het niet gaat over autootje pesten of een auto wegnemen.

Nee, wij moeten als gemeente, als het aan deze visie zou liggen of aan dit programma, maak dan met elkaar collectief een switch van hoe gaan we als gemeente die auto faciliteren in de stad? Nee, hoe gaan we als gemeente mobiliteit faciliteren? Hoe kom je van A naar B. Hoe kom je veilig, hoe kom je comfortabel, iets ondergeschikt nog, onderbelicht uit deze discussie ook betaalbaar van A naar B met elkaar? En dat is hoe we ook om moeten gaan met schaarse ruimte. En die druk op die ruimte, dat hoeven we hier niet met elkaar vast te stellen, want dat is denk ik bij iedereen genoegzaam bekend. Die is enorm. Dat betekent dat je heel efficiënt, slim met de ruimte om moet gaan. En als je dan kijkt inderdaad wat een auto, als je toch even de autoweg uitpakt, wat een ruimte die inderdaad inneemt. Als je ook kijkt naar de onderzoeken dat de auto ook nog wordt ingezet vijftig procent van de tijd voor het zijn die korter dan vijf kilometer zijn, dat betekent dus dat er niet alleen ruimte gereserveerd moet worden voor de deur in de buurt om je auto te parkeren, maar ook dus inderdaad binnen die vijf kilometer bij de supermarkt of bij vrienden die in de buurt wonen. Ook daar moet rekening worden gehouden met dat autobezit. En dat gaat gewoon niet meer. Je loopt vast en daar ben ik wel blij, omdat we dat wel met elkaar dat breed wordt erkend ook, van er moet wel iets gebeuren.

En natuurlijk, dat betekent niet dat er één wetenschappelijk vastgelegde manier is om dat te doen, want er zijn inderdaad ook politieke keuzes daarin te maken. Maar dat er wat moet gebeuren en dat er echt, nou ja, noem het een paradigma verandering moet plaatsvinden over hoe we kijken naar mobiliteit, dat staat echt wel vast. En wat maakt dit document nu dat de wereld gaat veranderen? Nou, dat opzicht zelf natuurlijk niet, maar de eerdere onderwerpen die we vanavond met elkaar besproken hebben, eigenlijk is dat elke keer weer een separate discussie die we met elkaar hebben. En volgens mij, daar ben ik echt van overtuigd, helpt het enorm

als je wel een fundament hebt op basis waarvan we kijken dus inderdaad naar mobiliteit vanuit bijvoorbeeld een woningbouwontwikkeling. Zijn we te laat, zoals de heer Oelen misschien zei, want gebiedsontwikkelingen dat is eigenlijk het vliegwiel om die mobiliteit transitie ook plaats te laten vinden. Nou, in alle eerlijkheid denk ik dat we op sommige fronten, dat we daar gewoon, dat niet per se eer, want er is altijd wel aandacht voor geweest, maar dat we die snelheden van bijvoorbeeld een woningbouw en de bijbehorende mobiliteit infrastructuur, dat die wel meer in elkaar en geleidelijk moeten oplopen. En dat constateer ik wel, dat die woningbouw, dat komt wel goed. De ontwikkelaars staan in de rij. Dat komt wel goed. Maar mobiliteit hobbelt daar nog steeds achteraan. En als ik kijk hoe we bijvoorbeeld over pas geld hebben gesproken en het ontwikkelkader daar, zie ik daar nog steeds wel bijvoorbeeld voor die concrete ontwikkeling daar wel de kans om dat wel zeker als vliegwiel te gaan gebruiken. En waarbij in ieder geval mijn overtuiging is dat dat echt gelijke tred moet gaan houden. En je krijgt altijd het kip en ei, want als het gaat bijvoorbeeld om ov, dan komt geen, de heer Jensen maakte er eerder ook al een opmerking over van ja, er komt geen ov als er geen woningen zijn. Ja, dan zijn er woningen, maar dat is het ook lastig om alsnog die ov te regelen.

Maar daar moeten we heel slim mee omgaan. En dan sluit ik bij de heer Van Enk aan als het gaat over het regionale aspect wat hij dan wat mist in het stukken, moet ik hem wel gelijk in geven dat jullie agenda die je hebt, die gebiedsontwikkelingen die we allemaal zien, dat je nu al, trouwens nu al, misschien al had moeten … Het is altijd, als je een mooie boom wil hebben dan is het beste moment om dat twintig jaar geleden, om die te planten. Maar het tweede moment daarna, dat is vandaag om dat te doen. En ja, daar moeten we echt op strategische manier inderdaad naar gaan kijken. Ook in afstemming inderdaad met de mobiliteitsplannen en de omliggende gemeenten. Waterbedeffect is inderdaad in dat opzicht, ligt het natuurlijk altijd op de loer als Den Haag veel ambitieuzer is, als Delft veel ambitieuzer is. Ja, dan lopen het risico als Rijswijk dat we een afvoerputje kunnen gaan worden. Dus ook in dat opzicht moeten we ook regionaal, moeten wij onze eigen plannen natuurlijk, moeten wij daarop afstemmen, maar misschien ook soms wel leidend zijn. En daar moeten we inderdaad slim en verstandig en strategisch inderdaad mee omgaan. En daar is met zo’n document helpt daarin wel, want dit document dat bepaalt ook ons handelen en geeft ons ook mandaat in de regio om op die manier onze agenda door te zetten. Ja voorzitter, dat is even het waarom. Het hoe wordt inderdaad nader uitgewerkt.

De vraag wanneer strategie, ja, dan zal dat wel niet voor de verkiezingen, kan ik me voorstellen dat dat voor de verkiezingen zal zijn. Dat maakte niet anders natuurlijk dat er een aantal knelpunten zijn die we al in de smiezen hebben en een aantal ontwikkelingen die gewoon nog gaan. In sommige gebieden, zoals in RijswijkBuiten, maar ook bij de Sterpassage zijn we eigenlijk al bezig, lopen we al vooruit op dit document. Dus wat mij betreft, ze staan niet ineens nu stil, maar moeten we gewoon door blijven gaan met de ingeslagen weg. En die strategie, nou ja, laat dat een dynamisch ontwikkelproces gaan worden, maar we hoeven daar niet in volgordelijkheid te gaan wachten tot er een uiteindelijke strategie is en dan een uitvoeringsplan. We moeten gewoon aan de slag. Dat zijn we onze inwoners, onze ondernemers, zijn we dat verplicht om die knelpunten gewoon al aan te gaan pakken. Ja voorzitter, er werden ook een aantal zaken genoemd en volkomen terecht denk ik ook, over als het gaat om … De heer El Majjaoui, die had het daar ook over, over de luchtkwaliteit, de overlast. En wat heeft de gewone burger daar nu aan? Ja, dat zijn zaken die moeten hand in hand met elkaar gaan, dus ook daarvoor geldt dat die mobiliteitstransitie ook aan die zaken moet bijdragen en ook al in concrete plannen. Elektrisch vervoer zorgt voor minder uitstoot.

Daar kunnen we nu al vaart op gaan maken om te kijken hoe we dat beter kunnen gaan faciliteren, maar ook inderdaad mensen de fiets op krijgen. En niet om mezelf nou als lichtend voorbeeld te gaan gebruiken en dat ik vanuit idealisme een bakfiets heb gekocht, ik schaam me dan eens na voordat ik een bakfietsouder ben, maar dat maakt echt dat het veel beter en echt in de praktijk duidelijk is dat bijvoorbeeld de fiets een veel beter alternatief is voor de auto voor die korte afstanden. En daar gaan we nu gewoon mee aan de slag …

De heer Van Enk CDA Het is ook een beetje een punt van orde. Volgens mij vertelt de wethouder over dit plan, eigenlijk waar volgens mij alle partijen het over eens zijn. En dat is misschien net het probleem ook van deze visie. De vraag is dus meer van wat gaan we hiermee doen? Als we daarmee in Den Haag gaan overleggen en we gaan serieus met de randgemeenten overleggen om dit tot een uitwisseling te laten leiden, kan ik me voorstellen dat we dit wel over de verkiezingen heen tillen en het nieuwe college een frisse start geven om dit af te stemmen in de regio. Dan denk ik dat we misschien een echte stap met elkaar gaan maken. De voorzitter: Even geen interrupties nu in de eerste termijn vanwege de tijd. Wethouder Keus. Wethouder de heer Keus: Ja voorzitter, ik zou bijna, ik zou het om willen draaien. Juist vanwege die regionale aspecten en ook een aantal zaken, ook andere gemeentes willen nog voor de verkiezingen een aantal zaken hebben afgerond, is het denk ik van strategisch belang dat we juist dit wel hebben en juist hier niet mee gaan wachten. Ik denk dat dit enorm kan helpen juist ook voor onze regionale belangen, dat we hierop gaan inzetten, op deze mobiliteitstransitie, en dat we ook echt, dat het niet alleen maar papier is, maar dat we ook daad bij het woord voegen. Dus ik zou er juist voor pleiten om het wel in ieder geval naar de raad te brengen.