concept-verslag forum stad 071221.docx

De leegstaande grasveldjes langs de Delftweg waar vooralsnog geen bestemming op ligt. Is het wellicht een idee om daar zonnepanelen neer te leggen of op gronden die vooralsnog geen bestemming hebben, om daar dat soort maatregelen te nemen? Dat was het even, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Wij. Rijswijk, de heer Van Dam. De heer Van Dam WIJ.: Ja, bedankt. Ja, ik denk dat het stuk een goede basis vormt voor de toekomst. In het stuk wordt ook benoemd dat draagvlak vanuit Rijswijk natuurlijk enorm belangrijk is, nou, helemaal mee eens. Een van de middelen om dat te doen is een goede communicatiestrategie naar inwoners. Bij het vorige stuk ook al besproken dat het onwijs belangrijk is dat men ook weet waar we mee bezig zijn en waar men aan toe is. Ik zie in het stuk staan dat we een website gaan maken die in januari online komt waarin inwoners kunnen zien wat de bedoeling is voor hun huis, hoe ze dat kunnen verbeteren met het ook op duurzaamheid. Ik vraag aan de wethouder hoe die website eruit gaat zien. Krijgen ze een soort van totaal overzicht aan maatregelen die ze kunnen gaan doen, worden daar bijvoorbeeld subsidies aan weergegeven waarop men aanspraak kan maken bij verbouwingen? Dus hoe concreet is die website en hoever gaat die informatievoering op de website? Dan twee, er worden vaak in Rijswijk heel mooie initiatieven ontwikkeld, ik denk dat die website er

een van wordt, maar hoe gaan we zorgen dat die dan ook daadwerkelijk bij de inwoners terecht komt? Dus hoe zorgen we dat het middel dat gemaakt wordt ook door de juiste doelgroep wordt ontvangen en gebruikt? Dat blijkt soms nogal lastig hier zo en het zou natuurlijk eeuwig zonde zijn als de Rijswijker nog steeds met dezelfde vragen zit terwijl het antwoord er eigenlijk al is. Dan een stukje over de financiën, er is nog heel onbekend. Het werd al genoemd door een paar andere mensen in deze vergadering. Er worden twee kostenplaatjes benoemd, of althans financiële middelen en het groeifonds en tweede regiekosten. Over de regiekosten lezen we dat we daar afwachtende zijn op de rijksbegroting van het ministerie van economische zaken en het klimaat. Nou, volgens mij is die, zou die medio november worden gepubliceerd. Ik vroeg me af of de wethouder daar dan ook al wat meer toelichting op kan geven. Dan de tweede vraag over het stukje financiën. In kopje 2.3 staat de betaalbaarheid, maar er wordt nog weinig concreets benoemd. Nou snap ik ook dat dit een visie is en dat we nog moeten kiezen tussen concrete middelen, maar is er al enig inzicht mogelijk in de kosten die eventuele projecten met zich mee gaan brengen? Het zou handig zijn om een keuze op te kunnen baseren. Dat zijn de vragen tot nu toe. De voorzitter: Dank u wel, de heer Van Dam.

Ga ik over naar de heer Weterings, Rijswijks Belang. De heer Weterings RB: Voorzitter, dank. Rijswijks Belang is altijd al kritisch geweest op de gehele transitie, energie, nou komt de warmtetransitie erbij. Er staan wat ons betreft best wel veel open vragen in. Er zijn heel veel plannen, er zijn denkwijzen, alleen wat mij zorgen baart is, op pagina nummer 6, waar staat dat met het vaststellen van deze transitievisie warmte het beleid is vastgelegd. We hebben juist een beetje moeite met het beleid, want we weten niet wat het gaat kosten, we weten niet wat het gaat doen. En ook nog eens met de grote zorg dat er in Den Haag ook een aantal grote problemen zijn ontstaan, wat de heer Veerman ook al aangaf, kunnen wij niet akkoord gaan met dit raadsvoorstel. Aangezien als we het wel doen, dan gaan we dus akkoord met het beleid en dat kunnen we niet. Dus ook al zal dit als een akkoordstuk naar de raad gaan, dan zonder het akkoord van Rijswijks Belang. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Jense van Onafhankelijk Rijswijk. De heer Jense OR: Voorzitter, ik denk dat ik de wethouder kan complimenteren met een behoorlijk compleet stuk, zeer uitgebreid. Toch een paar opmerkingen onzerzijds. Allereerst de suggestie om bijvoorbeeld zonnepanelen neer te leggen op groen, ook al wordt dat misschien niet gebruikt, vind ik toch een klein beetje dweilen met de kraan open.

Wellicht wek je energie op, maar je haalt groen weg en we willen allemaal ook groen beleven. Dus hetzelfde fenomeen met windmolens op het land, liever niet. Als ze op zee staan, kun je er nog genuanceerd over denken. Ik wil graag de opmerkingen die gemaakt zijn ten aanzien van kernenergie onderschrijven. Overigens denk ik dat er al maatschappijen zijn die regelmatig als onderdeel al energie leveren die door kernenergie zijn opgewekt. Dat is dus niet nieuw, maar daar zouden we misschien wat meer aandacht voor kunnen hebben. Geothermie, wordt ook genoemd. Daar wil ik toch wel waarschuwen, want dat hebben we in het verleden meegemaakt, dat een mislukte boring een miljoenengrap is die je niet over het hoofd moet zien. Vervolgens, voorzitter, vraag ik aandacht voor individuele woningeigenaren of huurders, maar dat zit meer, denk ik, aan eigenaren, als zij gebruik gaan maken van collectieve voorzieningen, om deze niet te straffen du moment dat zijn in staat zijn om hun eigen woning volledig energieneutraal te maken. Dat zie je nu natuurlijk bij de energiebedrijven, dat afsluiting kost mensen een hoop geld, dus daar vraag ik wel aandacht voor om daarover na te denken hoe je dat het beste zou kunnen oplossen. Even zien, geothermie hebben we gehad. Ja, de warmte, u spreekt in het stuk ook over duurzame warmtebronnen.

Het moet ons van het hart dat wij, als Onafhankelijk Rijswijk zijnde, absoluut geen voorstander zijn van de warmteleiding die wordt voorzien, om daar de warmte van te gebruiken. Ten eerste omdat het bedrijven betreft die uiteindelijk toch

ook hun werkzaamheden zullen moeten gaan afbouwen. Dus hoe duurzaam en hoe langdurig kunnen we daar gebruik van maken en weegt dat op tegen de gigantische investeringen die genomen zullen moeten worden in de infrastructuur plus wat deze voorzieningen aanleggen aan infrastructuur teweeg brengt. Ik vraag daar nadrukkelijk toch een kritische aandacht voor vanuit het gemeentebestuur. Voorzitter, tot zover wil ik het eigenlijk laten. De voorzitter: De heer Van Enk. De heer Van Enk CDA: Ik hoor de voorgangers al zeggen, waar halen we de energie vandaan, maar ik heb nog energie, voorzitter. Dan hoor ik ook een heleboel over kernenergie, dan denk ik ook, waar halen we de energie vandaan? Iedere keer weer gaan we het hebben over kernenergie. De sprekers die daar voorstander van zijn, die zeggen steeds van maar ja, dat is een landelijke kwestie, maar ze gaan er lokaal steeds weer over beginnen. Dus ik denk dat zij inmiddels wel een plekje in Rijswijk hebben gevonden waar die kerncentrale moet komen en ik wil ze daarin teleurstellen, want het CDA is, en dat stel ik maar eventjes heel duidelijk vandaag, het CDA is tegen een kerncentrale in Rijswijk. Dat we dat even weten, dat we dat even goed markeren en dat we dat ook duidelijk maken aan onze achterban. Dat wat betreft de kernenergie.

Ik vind, als je iets wil, dan moet je ook bereid zijn het zelf te organiseren in je gemeente, anders is het een zeer gratuite opmerking. Dan de nota, daar staat niks over kernenergie in, prima. Het is een mooie balans, zeker als je kijkt naar de uitgangspunten in het raadsvoorstel genoemd, vind ik het een mooie balans geworden. Je kunt je bijna niet voorstellen dat hier drie jaar geleden of twee jaar geleden nog een college op gevallen is. Maar wat ik hier ook belangrijk in vind namens het CDA te benadrukken is die no regret. De middelen voor Rijswijk zijn schaars, het vermijden van investeringen et cetera. Dat is niet zoals een aantal sprekers zeggen van wachten tot er subsidies van de provincie of het rijk komen, nee, dit is om te voorkomen dat we investeringen doen in innovatieve, nieuwe zaken, op zichzelf prima, maar waar Rijswijk dan koploper in is en later financieel moet betreuren dat we iets hebben gedaan wat feitelijk helemaal niet gaat werken. Daar zijn voorbeelden van, we kennen het voorbeeld van Purmerend. Grote investeringen waar later blijkt dat dat helemaal niks of veel te weinig oplevert. Dat moeten we ons als gemeente niet permitteren.

Dat we grote uitgaven doen, dat vinden we als CDA uitstekend en dat is ook in een nota genoemd, dat wij het energienet, dat we daar een grote investering in mogelijk maken via Stedin, daar hebben we miljoenen voor over en dat vinden we ook volstrekt terecht, dat zijn zekere investeringen die bijdragen en zelfs absoluut noodzakelijk zijn voor die warmtetransitie. Kortom, ik zal er verder niet te veel woorden aan vuil maken, we vinden dit een prima stuk. Ook hier kun je natuurlijk je afvragen, wat is de status, wat besluiten we nu als raad? Ik zie dit voornamelijk als een nieuwe stap in de gedachtevorming van hoe die warmtetransitie waar in Rijswijk gaat plaatsvinden en niet als een heel concreet besluit waar later we elkaar aan vastpinnen, maar wel als een stap in het proces wat nog een ongewisse uitkomst heeft, maar waar het doel in ieder geval maatschappelijk en ook politiek volstrekt helder is voor ons allemaal. Dank u wel. De voorzitter: De heer Keus voor de eerste termijn beantwoording. Wethouder de heer Keus: Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, die bijdrage van de heer Van Enk had ik niet willen missen, al was het maar om zijn laatste conclusie. Wat zou mijn inleiding namelijk zijn? Het is geen vastomlijnd, in beton gegoten plan.

Het is inderdaad, het zit ook in het woord transitie, het zet aan, het is een stap in het denken over alternatieve warmte en dan in de plaats van aardgas. Het is niet een, wat heel lang wel dominant is geweest in het publieke debat van wij gaan iets weghalen bij de mensen, wij gaan van gas los. Nee, we gaan nadenken over duurzame alternatieven die ook voldoen aan allerlei belangrijke voorwaarden. Het moet comfortabel zijn, het moet betaalbaar zijn, de leveringszekerheid, dat moet geborgd zijn en een

alternatief moet op zijn minst dus inderdaad net zo goed zijn als hetgeen wat het gaat vervangen en de inzet is eigenlijk nog, en dat is misschien ook wel een stuk ambitie wat misschien iets minder duidelijk in het stuk naar voren komt, maar die ik zeker persoonlijk ook wel heb, is om juist een verbetering op al die fronten te krijgen. Dus dank daarvoor, voor de erkenning. Ook dank voor bijna alle fracties die hun complimenten hebben uitgesproken voor het stuk. Dat doet me deugd. Het is namelijk een onderwerp wat best gepolariseerd is in de samenleving. Voorstanders en tegenstanders, terwijl, het gaat echt over hoe krijgen we nu onze warmtevoorziening voor de toekomst, hoe regelen we dat met z’n allen en nogmaals, aan die randvoorwaarde, die ik net heb genoemd, dat het daaraan voldoet. Dus het is mooi dat het vanuit de verschillende partijen op die manier zo wordt erkend. Ik ga gewoon de fracties langs, en ook gelet op de agenda probeer ik het ook bondig te houden. Dat is voor mij altijd een uitdaging, voorzitter, maar ik ga het toch proberen. De fractie van GroenLinks die herkent zich wel in de analyse, maar is benieuwd van welke criteria zijn precies, zijn nu gehouden. Nou, er zijn verschillende studies gedaan naar welke alternatieve warmtebronnen er zijn voor welke wijken en een van de belangrijke criteria daarvan is bijvoorbeeld tegen lage maatschappelijke kosten.

Het gaat ook over de beschikbaarheid van bronnen in de omgeving of kansen die er zijn. Het gaat over de infrastructuur die er ligt, ook over de bebouwing. Zijn dat woningen dicht bij elkaar of juist uit elkaar? Dat maakt of een warmtenet wel of niet bijvoorbeeld geschikt is. Nou, een van de belangrijke factoren, en u noemde het zelf ook, is de komst van WarmtelinQ en dat is gewoon een enorme kans om op korte termijn al woningen dus van alternatieve duurzame warmte te voorzien. Er is wat kritiek op, kom ik ook nog wel op terug, maar ook vanuit, en dat kunt u ook lezen in het stuk, ook vanuit de corporaties die toch de grootste woning vastgoedeigenaars zijn hier, die vragen hier ook echt om, omdat de warmte vanuit WarmtelinQ ook hoge temperatuur is, dat maakt ook dat het financieel ook voor corporaties die toch beperkt zijn ook in hun investeringsvermogen, om al heel grote stappen te kunnen zetten. Dus er zijn geen heel grote investeringen nodig op korte termijn. Het moet natuurlijk wel gebeuren, uiteindelijk, maar op korte termijn niet om al die huizen die slecht geïsoleerd zijn, om die helemaal dicht te maken, omdat je nu met die hoge temperatuur van WarmtelinQ daar nu al een stap mee kan zetten. Dan kan je dus ook die investeringen die uiteindelijk wel gedaan moeten worden ook in betere isolatie, kan je dus ook verspreiden over een langere periode.

Dus dat is de keuze geweest dus inderdaad dat we voor warmte cluster een, zoals we het dan noemen, dat we daar terecht zijn gekomen en deze woningen. U had het over de hoeveelheid woningen. Ik moet even spieken, maar volgens mij ging het om 7000 woningen dan voor het eerste cluster. Dus ja, ook als je dat afzet tegen de landelijke ambitie, lopen we daar eigenlijk juist iets op vooruit. Dus dat is denk ik, dat is mooi. Even kijken, u noemde ook de adviesraad in oprichting en wat zij daar aangeven, van we moeten alleen terughoudend zijn. Mag wat meer ambitie tonen. Dit stuk gaat inderdaad alleen over warmte, maar de energietransitie, dat raakt eigenlijk, dat geef ik ook in mijn voorwoord aan, het raakt zoveel vraagstukken. Nou, ik heb sinds vorige week de eer ook om over mobiliteit wat te mogen zeggen. Dat zijn zaken waar we natuurlijk rekening mee moeten houden, als we steeds meer elektrische auto’s gaan krijgen, betekent dat ook wat voor de netinfrastructuur. Nou, de heer Van Enk had het al over investering in Stedin, dat heeft ook daarmee te maken. Het raakt al die opgaves en daar moeten we snelheid maken, wel realistisch blijven natuurlijk, we mogen geen kansen missen, het is de no regret waar we het inderdaad ook over hebben. Dus dat hebben we, denk ik, wel scherp.

Ik denk ook steeds dat het bewustzijn dat het een integraal vraagstuk is, dat het zoveel opgaves raakt, dat dat bewustzijn steeds beter wordt. Dus dat is in antwoord op uw vraag. Dan kom ik bij de fractie van Beter voor Rijswijk. Nou, u ook. Lijn met het coalitieakkoord. Nou ja, dat is natuurlijk iets wat we ook raadplegen. Ja, u vraagt zich af, 2050, of dat überhaupt, als je kijkt naar de, vooral de wat verouderde woningvoorraad, of dat haalbaar is. Nou ja, niemand heeft een glazen bol, maar wat ik wel zie is dat innovaties echt heel snel gaan. Bijna met de dag komt er wel weer iets nieuws waardoor ook voor die oudere voorraad er alternatieven gaan komen. We noemen groene waterstof, dat is met de kennis van nu is daar ook voor echt oude woningen, monumentale panden en woningen die echt niet in aanmerking komen

bijvoorbeeld voor all electric of voor een warmtenet, zou bijvoorbeeld ook op den duur groene waterstof voor die specifieke woningen wellicht ook beschikbaar komen. U vraagt ook de zienswijzen, ook al zijn dat er niet veel maar wat is daar mee gedaan? Ja, dat is wel in principe interessant, er is een zienswijze inderdaad door Eneco in de polder met waterzuiveringsinstallatie zit en daar eigenlijk heel veel restwarmte ook overhoudt. En die zegt ook ja we liggen relatief dichtbij, wij willen daar best willen wij dat ergens invoeren zodat Rijswijk daarvan kan profiteren. Nou ja wij hebben dat nu ook opgenomen, dat is echt een concrete wijziging dus vanuit het concept naar definitieve, dat dat ook inderdaad een bron is die ingezet kan worden in die warmtemix. Dus dat is op die manier hebben wij daar invulling aan gegeven. Ja kernenergie, ik snap de punten allemaal maar het is inderdaad zoals de heer Van Enk, het is geen lokale kwestie. Wat wel zo is, is dat in het kader van de regionale energiestrategie daar ook aandacht is voor kernenergie en daar wordt in de landen de overheden die daar wel over gaan wordt daar heel veel onderzoek naar gedaan naar de haalbaarheid van mogelijke uitbreiding van kernenergie. Maar daar moet die discussie plaatsvinden inderdaad. Er staat voldoende op de agenda voor degene die dat van belang achten op de juiste agenda’s.

Ja, voorzitter even kijken, dan kom ik aan bij, eigenlijk geeft hij ook antwoord op de fractie van de VVD als het gaat om kernenergie. Fractie van D66, dat is wel leuk, u had het over, van ja hoe houdt ook de, mooie stuk wat ik ook kan meenemen naar de adviesraad. Lokale initiatieven, of in ieder geval lokale potentieel voor warmte, aquathermie of geothermie, hoe houd je ook de samenleving daarvan op de hoogte? Vind ik een heel goed punt, neem ik ook mee. Ik kan er nog niet teveel over zeggen maar wij hebben natuurlijk het aardwarmtecentrum hier in de Plashoekpolder en wij zijn bezig met allerlei plannen om te kijken van hoe kunnen we dat ook wellicht iets toegankelijker maken ook voor de mensen die dat willen ook om wat te leren inderdaad hoe lokaal ook warmte opgewekt zou kunnen worden, we hebben daar een hele mooie faciliteit, kom er later op terug kan er nu niet teveel over zeggen maar het heeft wel de aandacht. Ja, en dan, en dat is wel een terecht punt, u begint over die uitzending van de Hofbar en de opstelling van met name gemeente Den Haag in het kader warmtelink. Het is al langer bekend dat de gemeente Den Haag, dan heb ik het denk ik over de gemeenteraad, hoe zal ik dat eens noemen, sceptisch is.

Maar dat ziet hem op zowel de ruimtelijke impact of de impact op de omgeving, laat ik het zo zeggen, van de komst van de leiding, dus echt gewoon in wat betekent dat? Moet gegraven worden, er gaan wegen open en noem het allemaal maar op. Daar zijn zorgen over en over de duurzaamheid. Waar ik me toch, laat ik het maar gewoon zeggen, toch wel een beetje over verbaasd heb in die uitzending is dat de duurzaamheid van de warmte ter discussie kwam te staan. Kijk, al die warmte die wij voor die zevenduizend woningen dat eerste cluster kunnen gaan inzetten dat betekent dat er substantieel, wat zeg ik, er significant minder aardgas nodig is. En dat is de besparing dus nog even los van de bron van de warmte. Industrie moet ook gaan verduurzamen en zelfs dan blijft er ook gewoon restwarmte beschikbaar. Dus over die duurzaamheid, nou ja daar heb ik zo mijn opvattingen over maar dat het impact heeft op de omgeving, het echt het aanleggen, ja dat zal er inderdaad natuurlijk zijn en de gemeenteraad heeft het college opgedragen om dan in het kader van die Bip procedure om daar in beroep te gaan. Naja dat gaan we afwachten maar het project dat staan alle seinen gewoon op groen. De Gas unie heeft ook een investeringsbesluit ook genomen, het Rijk heeft er ook geld bij gelegd dus ik denk wat dat betreft dat er niets in de weg moet staan om hier optimaal van te profiteren.

Ja voorzitter, dan even kijken, de vraag van de Partij van de Arbeid over die zonnepanelen en ook een reactie van de heer Jense erop. Laat ik het gewoon even meenemen, ik zal even een navraag doen, ik weet dat de corporaties of de coöperatie en Zon op Rijswijk ook kijkt naar nieuwe locaties, of je dat nou echt op gras moet doen dat weet ik niet. Sowieso is het heel lastig om bijvoorbeeld een tijdelijke periode het ook echt een businesscase te krijgen om zonnepanelen aan te leggen dus ja dat is een ingewikkelde. Maar wij zijn wel altijd heel constructief ook naar dat soort initiatieven dus mocht er een initiatief komen dan zullen wij daar serieus naar kijken. Voorzitter, dan de vraag van de fractie van Wij. Communicatie heel belangrijk, Energieloket, het regionaal Energieloket heeft voor ons ook een hele belangrijke functie op hun website eigenlijk alle informatie als het gaat om subsidie en dergelijke goed bij

elkaar te brengen. Ik denk dat daar ook naar verwezen wordt naar die website. Maar het is wel een punt waar we ook echt, en de Adviesraad geeft dat ook aan, waar we echt op moeten letten, communicatie is echt essentieel. Dit is dan nog inderdaad een visiedocument, straks bij de uitvoeringsplannen ja moeten we echt ook met een herijkt Communicatieplan gaan komen en veel meer op die doelgroepen waar ook in het eerdere agendaonderwerp naar werd verwezen moeten we de aandacht voor gaan hebben en daar hebben we echt iedereen voor nodig dus dat is een punt van zorg en die deel ik en daar moeten wij ook serieus werk van maken. U had dan ook nog vragen over de financiën, ik verwacht dat we in de december circulair daar meer duidelijkheid over krijgen, sowieso de raad van openbaar bestuur heeft al aangetoond dat we als gemeente voor die echt regie te kunnen voeren over dit vraagstuk dat we daarvoor gewoon te weinig geld krijgen voor de uitvoering. En het Rijk heeft daar bij Prinsjesdag wel geld voor toegezegd maar hoe dat precies in de verdeling in Rijswijk terecht gaat komen dat zal duidelijker worden bij de december circulaire. En zodra ik wat kan u ook kan informeren daarover zal ik dat zeker doen. Ja, en de betaalbaarheid, is een heel terecht punt, ligt ook een Kamerbrief ligt daarover.

Over de definitie van ja wat is nou betaalbaar? Dan heb je het ook over woonlasten, neutraliteit, al dat soort termen. Dat vraagt ook nadere uitwerkingen, V&G vertegenwoordigd de gemeentes daar heel goed in ook om met het Rijk daar afspraken over te gaan maken en dat zal steeds duidelijker moeten worden over wat we daaronder gaan verstaan als het echt gaat om definities. Maar ja dat is nu heel lastig om daar tot in detail een antwoord op te geven. Maar meer is het een uitgangspunt waar we rekening mee moeten houden met de keuzes, waar we onze keuzes ook op baseren. Ja voorzitter, kom ik bij Rijswijks Belang en ja u gaat niet akkoord. Ik voel weinig ruimte om u te overtuigen, laat ik het zo zeggen. Ik kan een poging wagen maar ik hoorde met name dat u op Warmtelink dat u daar ook onduidelijkheid over heeft. Volgens mij heb ik dat net kunnen, heb ik daar wat meer duidelijkheid over kunnen geven, wellicht dat u in tweede termijn daar zelf nog iets over kunt zeggen en dat u misschien van standpunt veranderd. Fractie Onafhankelijk Rijswijk. Geothermie, noemt u de risico’s, absoluut waar, daar moeten we zeker aandacht voor hebben. Het heeft enorme potentie, alles heeft risico’s in zich. Toen we in de jaren zestig aan het gas gingen had dat ook hele grote veiligheidsrisico’s en ook financiële risico’s, dus dat zullen we absoluut in kaart ook moeten hebben.

Nu hebben we een uniek centrum in Nederland, maar sterker nog, eigenlijk in de wereld. Hier toevallig in onze gemeentegrenzen waar ook allerlei onderzoeken naar gedaan worden als het gaat over veilig boren en dergelijke. Daar hopen we natuurlijk ook wel gebruik van te kunnen maken. Maar de potentie is echt enorm, maar zeker moeten we de risico’s, daar moeten we absoluut niet blind voor zijn. U vraagt volgens mij, maar ik weet niet of ik het goed begrepen heb, de heer Jense, aandacht voor de als het gaat over individuele huishoudens die van het gas dan af gaan en afsluitkosten. Dat we daar, misschien kunt u dat in tweede termijn ook wel even duiden, die vraag kreeg ik niet helemaal scherp mee. En dan even kijken, dan heb ik tot slot nog fractie van het CDA. Die no regret, ja dat is echt een uitgangspunt. Het betekent absoluut niet, laat ik dat even bevestigen, juist afwachten, maar het betekent dat we gewoon slimme investeringen die altijd goed zijn, dat we daarop moeten inzetten en inderdaad ook aandacht ook voor innovatie moeten hebben.

Ik denk in de plaats van investering is altijd goed, en ja zo zullen we ook nog heel veel nieuwe vraagstukken komen waar we met die blik naar moeten gaan kijken van ja, wat is nou altijd goed om te doen? En kunnen we ook, zijn we ook voorbereid ook voor de toekomst? Want ik ben het wel echt eens, we moeten snelheid maken, en moeten het wel verantwoord doen, maar afwachten ja daar doen we onze inwoners niet goed mee. Voorzitter, dat was voor mij eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Keus. Ga ik over naar de tweede termijn. GroenLinks, de heer De Vries, behoefte aan een tweede termijn? De heer De Vries GL: Jazeker. Dank u wel voor het woord. In ieder geval bedankt voor de beantwoording via de voorzitter richting de wethouder. Goed om ook te horen dat het niet om die twee en een half duizend

woningen gaat maar om meer. Ik had ook even de percentages ten opzichte van het gehele woningaantal in andere gemeenten gekeken in Transitievisies Warmtes en Rijswijk zit dan iets boven de twintig procent van het totaal aantal woningen. Nou dat doet Delft, Voorburg, Pijnacker en Nootdorp bijvoorbeeld ik had even bekeken, die doen dat ook. Dus wij lopen als Rijswijk dan een keer om en nabij de twintig, lopen wij ook een keer mee met de targets. Dus daar zijn we als GroenLinks blij mee. Daarbij wil ik nog wel, als we dan even naar de breedte van de energietransitie kijken, dan wordt er steeds gezegd, Rijswijk wil niet voorop lopen. Daar wil ik nog wel even een kritische kanttekening plaatsen want bijvoorbeeld op pagina veertien daar staat dat, we zien dat er in Rijswijk de afgelopen jaren een dalende tendens zien als het gaat om het energieverbruik. Daarin wordt dan bijvoorbeeld verwezen naar dashboard energiebesparingen. Nou het klopt feitelijk inderdaad dat er een dalende tendens is, maar dat is wel heel positief geformuleerd. Want het dashboard laat het percentage woningen en gebouwen zien met een energielabel c of hoger. Maar Rijswijk is op Schiedam na de slechtste gemeente van Nederland daarin. Als je dan naar andere staartjes kijkt, bijvoorbeeld percentage hernieuwbare energie, plek 342 van de 355 gemeenten. Woningen met zonnepanelen, plek 309 van de 355.

Opgewekte zonne-energie per inwoner, 349 van de 355. Nou ik heb er nog een paar maar bijvoorbeeld gas- en elektraverbruik van maatschappelijk vastgoed maar wat ik ermee wil aantonen is dat, er zijn heel veel bewezen technieken en Rijswijk, als je zegt Rijswijk wilt niet voorop lopen, dan klinkt het een beetje als een middenmoter, maar eigenlijk lijken we meer een blok achter de wagen te zijn als je naar geheel Nederland kijkt. En die houding doet totaal geen recht aan de urgentie die er is van die grote opgave en er zijn tal van wetenschappers en organisaties die continu zeggen, ja de uitstoot moet aanzienlijk sneller en dat kan ook in Rijswijk want er zijn veel bewezen technieken. Dus de vaart moet erin. Dus complimenten voor het Transitievisie Warmte stuk, op de gehele breedte blijven de resultaten gewoon nog uit. Tot zover mijn tweede termijn. De voorzitter: Dank u wel de heer De Vries. Ga ik over naar de heer Braam, Beter Voor Rijswijk. De heer Braam BvR: Dank u wel voorzitter. Allereerst bedankt in ieder geval voor de reactie in eerste termijn van de wethouder. Ja, ik heb net ook niet voor niks kernenergie even genoemd. Dat gaat zeker een discussie worden en ongetwijfeld is het niet in een nieuw coalitieakkoord of een regeerakkoord heet dat dan tegenwoordig. Dan zal dat zeker in de discussie de komende jaren toch wel veel aan de orde gaan komen.

Kijk, wordt er in Nederland dan niets gebouwd, in het buitenland wel. En ook nu nemen we van het communistisch regime in Rusland met het grootste gemak gas af en waarom zouden we dat niet vanuit Frankrijk of een ander land die zich straks sterk gaat inzetten voor kernenergie wat er feitelijk nu al is. Waarom zouden we dat niet afnemen? We zijn ook zo gek om in te stappen in een miljoenen, zo niet miljarden transportleiding die er vanuit Rotterdam, via Rijswijk naar Den Haag gaat lopen. Als die er überhaupt al gaat komen. En als die leiding er straks komt, daar moet ik Rijswijks Belang wel gelijk in geven, er gaat wel wat in Rijswijk gebeuren. Er moet een aardig stukje grond worden verzet en de grote vraag is in ieder geval, waar dat precies zich dat gaat afspelen en in hoeverre dus de Rijswijker daar straks last van krijgt. En we gaan straks zoveel ontwikkelingen doen in Rijswijk, bijna allemaal tegelijkertijd ook. Ontwikkelingen van De Boogaard met de nieuwbouw, ontwikkelingen in de Plashoevepolder die komt straks op gang, uiteraard ik hoef al die andere ontwikkelingen denk ik niet te noemen, Rijswijk-Buiten is natuurlijk bij lange na nog niet af. Dus dat betekent wel dat als Rijswijk op de schop gaat dat we wel in ieder geval de boel leefbaar moeten houden.

Als er dan op een gegeven moment vervolgens zo een hele lange leiding door Rijswijk heen wordt gelegd en de grond moet op vele plekken open, hoe leefbaar blijft Rijswijk? Best belangrijk. Verder in de richting van GroenLinks, ja voor mijn part staan we … De heer Van Enk CDA: Voorzitter, mag ik interruptie?

De voorzitter: Dat mag heel kort. De heer Van Enk CDA: Is de heer Braam het met mij eens dat het een goed plan zou zijn als die leiding dan toch wordt aangelegd ondergronds bij de Beatrixlaan dan gelijk die tunnel te graven die daar zo wordt gemist. De voorzitter: Ik wil voorkomen dat we een discussie over de tunnel gaan hebben. De heer Braam BVR: Ja kijk wat Beter voor Rijswijk betreft, dat weet u mijnheer Van Enk, we zijn de partij van het werk met werk maken en zeker als je de kans heb om van bepaalde grond zelfs dubbel grondgebruik te maken dan zijn we daar veruit een partij in die, als we dan echt vooruit moet lopen, zegt van, laten we dat dan vooral doen. Werk met werk maken en ook dubbel grondgebruik, super. Als dan in één klap die tunnel ook kan worden aangelegd en er zijn partijen die daar stevig voor willen inzetten dan lopen wij zeker voorop in de polonaise mee. Dat zult u begrijpen. Ja, wat GroenLinks betreft, er werden allemaal posities genoemd waarin de gemeente Rijswijk staat op allerlei leuke lijstjes, ja ik heb daar helemaal niks mee. Een ander belangrijk waar het voor Beter voor Rijswijk om draait is, is participatie, laat de burger meehelpen, meebeslissen, meedenken met wat er aan kansen liggen.

Op de korte termijn betaalbare kansen liggen en laten we vooral in ieder geval stappen gaan zetten op het moment als de partijen, het Rijk, de provincie ook bereid zijn om dus een geldstroom, subsidiestroom in gang te zetten zodat het voor de bewoners betaalbaar wordt om stappen te zetten. En dan loop ik liever achteraan, dat we mee kunnen liften op allemaal goede ontwikkelingen, dan dat we nu allemaal dure ontwikkelingen in gang gaan zetten om maar onder die tijdsdruk te werken, dat lijkt ons in ieder geval niet beter voor Rijswijk. Voorzitter, hier wil ik het graag bij laten. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik over naar mevrouw De Mooij van de VVD, tweede termijn. Mevrouw De Mooij VVD: Dank u wel voorzitter, maar ik heb geen behoefte aan tweede termijn, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, de heer Veerman, D66 tweede termijn. De heer Veerman D66: Dank u wel voorzitter. Ik wil de wethouder bedanken voor de beantwoording, geen tweede termijn dank u wel. De voorzitter: PvdA, de heer Van der Veer. De heer Van der Veer PvdA: Nee dank u wel, wethouder bedankt voor de beantwoording. En geen behoefte aan een tweede termijn. De voorzitter: De heer Weterings? De heer Weterings: Nee voorzitter, de heer Braam legt de woorden niet in mijn mond maar haalt ze uit mijn mond. Dank daarvoor, inderdaad Rijswijk wordt behoorlijk ontwikkeld.

En om nou beleid te gaan vastleggen wat in mijn ogen, in onze ogen, nog best wel onduidelijkheid is, krijgen ondernemers last van deze buis? Is de Boogaard, is Oud-Rijswijk? We weten niet wat nog op ons af gaat komen. Dus wij zijn van mening om deze transitie vast te leggen nog iets te vroeg komt. Zijn best bereid om mee te denken in de toekomst, want we willen best wel mee bewegen in deze criteria omdat het natuurlijk ook natuur en uitstoot ontzettend belangrijk vinden. Alleen komt het nog steeds te vroeg en zitten er toch teveel haken en ogen aan en vooral ja de kosten en wie gaat hier de dupe van raken want er moet een behoorlijk stuk grond open. Is ook in Den Haag al een protest. Niet voor niets dat er een meerderheid uit de raad daar zelfs naar de Hoge Raad toestapt

om het plan tegen te houden, doen ze ook niet voor niks. Ik vind dat wij als Rijswijk ook niet te makkelijk moeten denken over deze aanleg en vooral moeten kijken wat doen onze buurtgemeentes? En hun bezwaren moeten we ook gaan afwegen. Want Den Haag is wel groter dan ons, maar heeft wel gewoon dezelfde ondernemers, dezelfde sportverenigingen, zelfde inwoners dus laten we gerust om ons heen kijken hoe zich dat ontwikkelt en inderdaad ook ja de financiële kwestie. Komt het Rijk met een grote compensatie? Gaat het Rijk betalen hier voor de overlast? Is er compensatie? Om deze Transitievisie vast te leggen gaat ons nog iets te ver dus we zijn er nog niet dank u wel. De voorzitter: Ik had een interruptie van de heer Van Enk. De heer Van Enk CDA: Ja ik hoor een vergelijking met Den Haag. Dat daar protest is tegen die waterleiding maar die loopt daar dwars door een oude woonwijk heen, dat is toch absoluut niet te vergelijken met de situatie in Rijswijk? Hij komt onder de Beatrixlaan, die gaat sowieso op de schop. De voorzitter: De heer Weterings, kort reageren. De heer Weterings RB: Ja dat zal ongetwijfeld kunnen maar ook daar in die omgeving wonen mensen die overlast kunnen krijgen, zitten ondernemers, flora en fauna onderzoek, noem maar wat.

Dus het is ook een raadsel, nee mijnheer Van Enk, de bloemetjes en de bijtjes … De heer Van Enk CDA: Flora en fauna op de Beatrixlaan? De heer Weterings RB: Nee, nee nee, vleermuizen. Nee, nee zonder dollen, moet nog heel veel onderzoeken worden verricht, ik zie GroenLinks wel knikken, dank jullie wel jongens, het gaat over jullie straat, maar laten we niet op de muziek vooruitlopen, eerst alle onderzoeken doen. En dan de zonligging, nee zonder dollen, komt ons echt nog iets te vroeg. Dus kom even met wat duidelijkere plannen en vooral dus ook waar het rijk mee gaat komen willen we best nog wel een heroverweging maken om hier aan mee te gaan maar nu nog niet. Dank u wel. De voorzitter: Nou ik zal u gerust stellen de heer Veerman, het voorstel voor warmte ligt nu niet voor, dus daar gaan we het vanavond ook niet over besluiten of iets dergelijks. Ik ga tot slot naar Onafhankelijk Rijswijk. De heer Jense. De heer Jense OR: Ja voorzitter dank u wel. Voorzitter, de wethouder wist niet wat ik bedoelde met kosten voor afsluiting. Laat ik het omdraaien, kosten voor aansluiting. Stel mijn woning is volledig zelfvoorzienend. Moet ik dan toch gaan meebetalen als er wordt gezegd, collectief komt er een aansluiting maar ik heb die warmte niet nodig. Hoe zit dat? Heb daar oog voor want ik zal niet de enige zijn.

Met betrekking tot de uitval van mijnheer Van Enk over kernenergie, voorzitter ik verwacht niet in te zien waarom ik in deze discussie niet vanuit het Rijswijk een opmerking over kernenergie zou mogen maken, dat ten eerste, en ik kijk met belangstelling uit naar een eventueel regeerakkoord waar misschien wel het CDA aan mee mag doen waarin ook passages zullen staan over kernenergie, dank u wel. De voorzitter: Dat roept een korte reactie op bij de heer Van Enk. De heer Van Enk CDA: Ja ik verhinder niks, ik vind de uitspraken allemaal zeer interessant alleen ik constateer dat de hele tijd wordt gezegd, het is landelijk beleid, raadsleden als de heer Jense blijven er lokaal over praten

dus dan blijft mijn vraag, waar wil de heer Jense in Rijswijk dan die kerncentrale kwijt? Zo moet je ook eerlijk wezen. De heer Jense OR: Ja voorzitter, als het gaat om ben je er voor of tegen? Ben je er bang voor ja of nee? Dan zeg ik, hij mag bij mij in de achtertuin. Even alle gekheid op een stokje natuurlijk, dan praat je wel over de regio, maar laten we wel zijn, in Delft staat een kleine kernreactor, weliswaar voor industrieel gebruik, maar hij staat er wel. De voorzitter: De heer Van Dam. De heer Van Dam WIJ.: Ja dat is het online vergaderen, zijn grote veranderingen. In ieder geval hartelijk dank voor de beantwoording in de eerste termijn van de wethouder. Ik wil nog even meegeven dat het in ieder geval goed is dat de gemeente er in ieder geval onderzoek naar doet naar alle mogelijkheden binnen Rijswijk zodat we later, als we naar de uitvoeringsnota’s moeten en als we moeten gaan beslissen over wat er gedaan moet worden in Rijswijk, in ieder geval een goede analyse hebben gemaakt en weten wat er speelt dus daarvoor dank. Ik wacht dan ook met volste benieuwdheid af dat wanneer we naar die uitvoeringsnota gaat, dan wil ik wel daarbij benadrukken en gelukkig is de wethouder het daarmee eens zei die in eerste termijn, dat we de inwoners meenemen en een goede informatievoorziening leveren zodat iedereen weet waar ze aan toe zijn, zeker mensen met een eigen huis.

De voorzitter: Dank u wel. De heer Keus nu dan toch voor de tweede termijn. Wethouder de heer Keus: Ja dank u wel voorzitter, ik zal het kort houden. Fractie van GroenLinks, herken het geval dat we wel meelopen als het gaat over die warmte. Dat we inderdaad in dat opzicht wel wat vooruitlopen wat landelijk eigenlijk gevraagd wordt. Dus dat is mooi. Ten aanzien van die andere lijstjes, u zegt, dan zijn we niet eens een middenmoter, ja misschien is het een beetje slechte beeldspraak maar dan zijn we misschien maar de diesel die even op gang moet komen. We zijn echt wel bezig met ook beleid ontwikkelen als het gaat over opwekken van elektriciteit, er is wat, er zijn genoeg ondernemers die echt wel zonnepanelen op hun daken willen maar waar allerlei andere zaken bij komen kijken waardoor de motivatie soms een beetje kan wegebben en daarvoor is er gewoon ook duidelijk vanuit de gemeente, maar ook andere overheden nodig welke kansen er zijn om de daken, om die met zonnepanelen te bedekken. Dus daar zijn we ook mee aan de slag, ook als het gaat over in regionaal verband. Als het gaat over opwekken van duurzame elektriciteit langs snelwegen en de potentie die daar is. Daar zijn we ook mee bezig, dat zijn wat langere trajecten natuurlijk en daar hebben we ook andere partners voor nodig om dat ook echt te realiseren.

Maar het heeft zeker onze aandacht en nou ja u noemt die lijstjes op, die ken ik niet maar dat is in ieder geval niet het doel om tot die groep te horen. Maar wel eens met de heer Braam dat we gewoon op een verstandige manier stappen moeten gaan zetten en daar inderdaad ook ogen hebben, inderdaad participatie, want het is een vraagstuk van de samenleving, die moet uiteindelijk ook aan de slag waarbij je als overheid, als gemeente hebben natuurlijk wel de kans en ik denk ook de toegevoegde waarde juist om dat soort besluiten te kunnen nemen, om mensen goed te informeren, om partijen bij elkaar te brengen en om kansen te benutten. Daarin zal ook de inzet, ook op die andere gebieden, niet alleen dus warmte, maar ook inderdaad als het gaat over opwek, duurzame elektriciteit, om daar als gemeente ook extra inspanning op te plegen. Dus dat kan ik de heer De Vries meegeven. Ja, dan kom ik toch even in zijn algemeenheid dan bij Warmtelink, kijk inderdaad, voorzitter zegt terecht van, dat ligt nu niet hier ter besluitvorming, als je echt kijkt naar de Warmtelink, je moet het zien als een warmtebron voor Rijswijk met een enorme potentie. Het is grappig, nee niet grappig, maar het is wel interessant dat als het gaat over het aflevering van de Hofbar, daar in Moerwijk, ik ben daar geboren, ik ken de wijk goed, dat daarin werd gevraagd aan de inwoners, over de overlast. Maar dat een week

eerder of twee weken eerder in diezelfde wijk Moerwijk een item werd gemaakt over energiearmoede. En het is juist in die wijk in Moerwijk waar die hele slecht geïsoleerde woningen zijn en waar mensen wonen met een kleine beurs die eigenlijk dubbel in dat opzicht gepakt worden. Ze hebben én slecht geïsoleerde woningen waardoor ze meer energie nodig hebben en dan zijn ook nog een keertje die gasprijzen en die elektriciteitsprijzen die omhoog gaan. En ze hebben dus geen geld om te investeren in hun woningen. Dus het zijn juist, het is juist eigenlijk ook voor die groep mensen in hun belang ook dat zoiets als Warmtelink dat daar echt maximaal op gaan inzetten om dat te laten slagen. Omdat dat juist, omdat het hoge temperaturen zijn, op korte termijn ja mogelijk maakt om een alternatief voor aardgas te vinden zonder dat gelijk hele grote investeringen nodig zijn met het isoleren van die woningen. Dus ook in dat kader, tuurlijk is er overlast, maar je moet altijd ook moet je dat afzetten ook tegen de voordelen die het met zich meebrengt, die wegen naar mijn mening echt op tegen de tijdelijke overlast die inderdaad, de heer Van Enk zegt terecht, in Rijswijk dan nog zeer beperkt zal zijn vanwege het feit dat die over de Beatrixlaan gaat.

En om dat nou nog te combineren met de tunnel, ik kan de discussie nog herinneren dat het in ieder geval niet onmogelijk mocht zijn om die tunnel te realiseren. Dus dat die Warmtelink, die leiding, dat dat niet onmogelijk mocht maken dat die tunnel er kwam. Dus ik neem het mee, werk met werk, het ligt al in de praktijk altijd een stuk complexer om dat soort grote ingrepen en trajecten op elkaar af te stemmen maar ja daar zal ook wel aandacht voor zijn. De voorzitter: Korte interruptie de heer Van Enk, niet over de Beatrixtunnel. De heer Van Enk CDA: Ja toen de provincie een hoorzitting hield in onze gemeenteraad over die Warmtelink heb ik deze vraag ook aan de gedeputeerden gesteld. En die heeft deze vraag serieus meegenomen, zouden nog op terugkomen, werk met werk maken om dat ook te combineren met onze plannen voor een tunnel. Dus ik wacht daar het antwoord wel op af. En ik hoop dat het college erop blijft sturen. Wethouder de heer Keus: Ik zal de wethouder mobiliteit verzoeken om dit mee te nemen. Ja voorzitter, ik heb de vraag van, dan kom ik tot slot op de vraag van de heer Jense die in eerste termijn is gesteld.

Ja, er geldt geen verplichting om aangesloten te worden op een warmtenet als inderdaad ook, hou mij te goede dat dit nu niet juridisch is vastgelegd, wettelijk is vastgelegd de ja of de nee, maar wel als iemand kan aantonen dat inderdaad op een alternatieve manier die verduurzaming heeft gerealiseerd. Dus inderdaad op individuele basis van aardgas is afgegaan dan is het niet in lijn der verwachting, dat is volgens mij ook de insteek vanuit het Rijk, om dan te verplichten om alsnog die kosten te gaan maken. Dus die kosten hoeven dus niet gemaakt te worden, aansluitkosten, als iemand zelfstandig al van het aardgas is gegaan. Ja voorzitter … De heer Jense OR: Voorzitter interruptie. De heer Jense OR: Voorzitter, toch even aan de wethouder, ik begrijp dat hij het niet zomaar uit het hoofd kan antwoorden hoe dat juridisch in elkaar steekt, maar ik vraag het toch aan hem om daar aandacht aan te besteden. Niks voor mij persoonlijk, maar gewoon in zijn algemeenheid, ik denk dat het helder kan zijn hoe de zaak in elkaar steekt. Wethouder de heer Keus: Ja het staat genoteerd. De voorzitter: Oké dan zijn we aan het einde van de tweede termijn. Ik constateer voorzichtig dat het stuk als hamerstuk naar de raad kan met een stemverklaring van de heer Weterings, ik kijk even of hij daarmee zou kunnen leven. Want bij een hamerstuk wordt ook om stemming gevraagd.

Of dat de heer Weterings het toch als bespreekstuk naar de raad wil.

De heer Weterings: Nee dat is prima. Ik geef het voordeel aan de stemverklaring dat wij hieraan mee doen misschien. De voorzitter: Oké dan gaat het stuk als akkoordstuk naar de raad toe is de conclusie met de mogelijkheid voor partijen om daar een stemverklaring bij af te geven. Dank u wel. 12. Raadsvoorstel Vaststelling Bestemmingsplan 't Haantje H1.3C (RV-21-058) De voorzitter: Dit raadsvoorstel is eerder in het Forum behandeld van 30-09 jongstleden. In de raadsvergadering daaropvolgend heeft de wethouder Keus namens het college het raadsvoorstel ingetrokken om het nu weer opnieuw te bespreken in het Forum aan de hand van het raadsvoorstel met een aanvullende notitie die aan de Forumleden is toegestuurd. De heer Wit. De heer Wit GL: GroenLinks is blij om te zien dat de kritiek die wij in eerdere vergaderingen hebben geuit over de visuele uitstraling van impressies ter harte is genomen. Dat gezegd hebbende moeten we constateren dat de nu gepresenteerde visualisaties nog best wel ver afliggen van de oorspronkelijke afbeeldingen maar hebben wel waardering voor de poging. Dat laat onverlet dat wij de wethouder en ambtelijk apparaat op het hart blijven drukken, dat zullen we straks ook wel zien bij het volgende agendapunt, om geen luchtkastelen te presenteren waardoor in het volgende traject alleen maar plaats is voor teleurstelling.

Niet alleen de raad maar ook bij de omwonenden. De bijlage Toelichting Bouwmassa, is wel een interessante studie maar ik moet heel eerlijk zeggen dat die een beetje verkeerd valt, het geeft het gevoel van kijk eens wat we hadden kunnen bouwen, maar we doen het niet, we maken het veel minder erg. Dat kun je beter weglaten dat soort dingen. Ik bedoel dat geeft een heel scheef beeld, toerekenen, toetekenen naar iets wat misschien acceptabeler is dan wat wettelijk mogelijk is, vind ik nooit zo chique wijze. Over de groene gevel heb ik nog wel een vraag, is het de bedoeling dat die groen door de bewoners wordt geplaatst en onderhouden of wordt dit centraal uitgevoerd en dus door VVE of door Cardia geregeld? Want mijn ervaring met groene gevels die moeten worden onderhouden door bewoners is over het algemeen niet zo heel erg goed en we willen toch niet dat de gevel er naar een aantal jaar uitziet alsof er een woestijndroogte over Rijswijk-Buiten is gevallen, dat zou zonde zijn. Voor GroenLinks is het belangrijk dat er naast de bebouwing zelf ook wordt gezorgd voor dat het park de mogelijkheid krijgt om zich tussen de bebouwing door als groene vingers de wijk in kan verplaatsen. Dat was de presentatie van Parkwijk een aantal jaar geleden en we zien de visualisaties nog vanuit de bestrating tussen die panden.

Er is niet echt integratie met groen, kan de wethouder hier onze zorg nog wegnemen? Bebouwing is al een harde grens, laten we in ieder geval zorgen dat de openbare ruimte eromheen de groene uitstraling van een park enigszins houdt. Het heet nog steeds niet voor niks Parkwijk. Ook in de afgelopen vergadering hebben we onze zorg geuit over de hoogte van de bebouwing. Het is echter wel vanaf het begin af aan duidelijk geweest, wil ik toch even hierbij wel zeggen, dat er altijd hoogbouw op die locatie zou komen. 35 meter was het oorspronkelijk, het was een ander beeld dan wat er nu ligt, maar het kan niet zo zijn dat men nu gaat zeggen, ja er komt hoogbouw naast onze woningen en we zijn daar niet mee akkoord, het is altijd zo geweest. Dat we naar 42 meter gaan, ja de gevoerde redenatie door de wethouder met een bevoegdheid om af te wijken van een bestemmingsplan is natuurlijk wettelijk wel correct, maar het zou men wel sieren als we dit soort besluiten beter gecommuniceerd worden en eerder gecommuniceerd wordt naar bewoners en ook toekomstige bewoners toe. Want ik denk dat ook een groot deel van de pijn daarin zit. De zorgen van de bewoners als de insprekers zijn dan ook duidelijk, de groene uitgangspunten van de wijk lijken helaas al lang geleden losgelaten en het wordt echt tijd dat de gemeente daar een fatsoenlijke investering gaat doen om hier nog iets van te maken.

Nou we weten allemaal dat mobiliteit in deze wijk een ondergeschoven kindje is, dat wil zeggen, het openbaar vervoer. Laten we hopen dat in ieder geval dat

mobiliteitsprogramma dat later op de agenda staat, daar verbetering in gaat brengen. Voor zover even mijn eerste termijn, dank u wel. De voorzitter: De heer Braam. De heer Braam BvR: Op zich we hebben het besproken in de fractie dus dat scheelt altijd wel weer. Het belangrijkste waarover het in dit dossier gaat is inderdaad vooral de participatie en wat wordt er dus gedaan feitelijk met de inbreng daarvan? Dat zien we natuurlijk ook terug in de zienswijze en het vervolg daarvan. De grootste problemen die we vooral in de stukken van ’t Haantje zien, maar dat hebben we al eens een keer eerder geuit, dat is vooral het schuiven met het nieuwe parkeerprobleem wat daar feitelijk gaat ontstaan, daar zitten wij toch wel mee. En dus daar zouden we heel graag van de wethouder willen horen van hoe hij daar met een deel van de ontwikkeling verder in Rijswijk-Buiten daaraan gaat werken om dat probleem dus te gaan oplossen. Dat zien wij op korte termijn niet gebeuren en richting in de sfeer van deelmobiliteit en dergelijke zult u ons niet in meekrijgen. Er is sprake van een keurige verdeling per te bouwen appartement en zoveel mogelijk natuurlijk opvangen of als het in flessen gaat in eigen omgeving. Als het gaat om de bebouwing dan zou er zoveel mogelijk achter groen worden weggeplaatst.

Ik zie nu al die veranderingen plaatsvinden in het deel van ’t Haantje dat het verkeer teveel zichtbaar is. Dat is niet de bedoeling geweest, denk ook niet van GroenLinks, we wilde altijd zorgen dat juist dat gebied zoveel mogelijk zichtbaar vrij van het parkeerregime zou zijn. Dus parkeren achter het groen, niet zo simpel als dat het nu is. Dus daar wil ik het heel graag even bij laten voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik over naar D66, de heer Veerman. De heer Veerman D66 : Dank u wel voorzitter, ja klopt. Heel blij dat de uitstraling een stuk verbeterd is. We zien groen, we zien witte muren, dat ziet er allemaal veel beter uit. En ik zag inderdaad dat er een onderhoudsprogramma opgenomen wordt voor het groen voor de flats. Nou hoop ik ook dat dat daarin meegenomen wordt. Dat het niet eenmalig is of voor een aantal jaar, maar dat het ook continuïteit kan waarborgen daarmee, als we dat bij zo een VVE zouden neerleggen. Ik hoor het anderen ook al noemen, de zienswijze, participatie, belangrijke onderwerpen. Als ik dan eens terugkijk hoe wij de burgers daarin helpen denk ik van nou dat zijn korte antwoorden, mag wel wat uitgebreider, er wordt doorverwezen naar andere stukken. Ik zou dan de beantwoording daar ook gelijk bij zetten.

Maakt het eenvoudig voor de burgers, ik denk dat je daarbij helpt om een totaalplaatje te krijgen en niet allerlei stukken bij moet gaan snuffelen om tot een antwoord te komen. Dat zou beter kunnen maar dat is even voor de vorm. Eén van die dingen die daar ook in genoemd worden is parkeren. Mobiliteit komen we inderdaad later op maar als we het over parkeren hebben op dit terrein, ik heb de afgelopen weken cijfers gehoord, gezien en dan kom ik eigenlijk een beetje uit waar hier de zorgen in heten en dan komen er ongeveer 298 auto’s van huizen die daar komen. Dan hoor ik van de belasting van 381. In het stuk staat een belasting van 480 auto’s en daar kunnen maar 150 op eigen terrein. Nou dat betekent nog wel wat voor die buurt daar ook. Ik vraag even aan de wethouder hoe hij dat ziet eigenlijk en wat de parkeernormen per huis is dan. Hebben die laag weten in te schatten, staat die op één of 1.3, dat je in het weekend nog een bezoeker over de vloer kan krijgen die ook mag parkeren. Hoe gaan we daar mee om en wat ik ook denk van ja, er komen natuurlijk mensen werken en die hebben we keihard nodig in de zorg, krijgen die vaste plaatsen? Kunnen die mensen echt bij de zorgeenheid ook parkeren als ze daar moeten werken of moeten ze heel de wijk doorlopen ’s nachts om terug naar hun auto te gaan? Dat is nog wel heel belangrijk om daar voor die mensen om daar iets in te doen denk ik.

De auto’s komen dus uiteindelijk in de wijk terecht want als we het over het weekend hebben en daar zijn daar zorgeenheden, dat betekent dat er ook mensen op bezoek komen. Kijk in Coronatijd nu, is dat wat minder, maar het komt gewoon voor dat je in

het weekend dat de familie een verjaardag heeft, dat er gewoon een stuk of vijf, zes auto’s bijkomen per eenheid. Dus hebben we daar rekening mee gehouden? Dat is de grote vraag en wat betekent dat voor de woonwijk eromheen? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik over naar de VVD. De heer Oelen. De heer Oelen VVD: Dank u wel voorzitter. Dank aan het college en de wethouder voor dit nieuwe voorstel en ik denk dat de verschillende pijnpunten die de VVD in dit verhaal ziet, die zijn door de anderen ook genoemd. Dat is die verhoging van 35 naar 42 meter, ja er is een wettelijke bevoegdheid van het college om dat te doen, maar de uitleg is summier en volgens mij is het sowieso best wel exceptioneel dat we van dit soort bevoegdheden gebruik wordt gemaakt. Dus het zou goed zijn als de wethouder daar te laat helaas naar de omwonenden, maar hopelijk bijtijds vanavond toch nog iets er met de raad over willen delen.

Participatie is ook al genoemd, ja het rammelt weer aan alle kanten, graag de visie daarop van de wethouder waarom loopt dat nou toch steeds niet goed? En waarom is dat nu ook in de afgelopen periode ook weer, als we nu ook weer die inspreker horen ook in de afgelopen periode gewoon niet goed van de grond gekomen? En tot slot, inderdaad ook de zorg bij de VVD Rijswijk over die parkeren, die parkeernormen, ik ga die vragen niet allemaal herhalen maar ik zie ook graag de antwoorden van de wethouder over de verschillende vragen van het parkeren tegemoet, dank u voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Enk van het CDA. De heer Van Enk CDA: Om te beginnen voorzitter, wat de heer Wit zegt over de artist impression, ik vind dat we daar wel ook voorzichtig mee moeten zijn. Aan de andere kant, we stellen een bestemmingsplan vast en niet een artist impression. De wethouder moet mij corrigeren als ik verkeerd zit maar zo een artist impression is maar niet meer dan wat het genoemd wordt. En ik vind in die zin zo een massastudie, zo een volumestudie wel iets inzicht geven. Want wat ik wel belangrijk vind en wat we wel in het bestemmingsplan gaan vastleggen neem ik aan dat zijn de respectievelijke bouwhoogtes en grenzen van de drie gebouwen die daar komen te staan.

En daarvan zeg ik, we kunnen beter wat spelen met die hoogtes om te voorkomen dat een massief gebouw krijgen op gemiddelde hoogte. Dat heb ik bij het Havenkwartier gezegd, maar dat zeg ik hier ook. Dat komt de zichtbaarheid en de verfraaiing van de wijk ten goede. Dan dat we dat allemaal op een gemiddelde hoogte zouden houden en dan veel breder bebouwd. En het gaat tenslotte uiteindelijk wel om een bepaald volume, dat hebben we ook van de inspreker van Cardia destijds begrepen wat het belang is van dit wooncomplex. In dit verband zou ik graag van de wethouder willen horen wat een bouwenvelop is, want er staat, “je kunt al zien hoe de beoogde massabouw zich verhoudt tot de bouwenvelop” Ik ga er vanuit dat in het bestemmingsplan exact de contouren van de drie gebouwen vast hebben. Hetzelfde geldt voor de beplanting, het ziet er inderdaad mooi uit, dat zeggen meerdere partijen, maar het is een artist impression en dan staat er “de exacte pontkeuze en het onderhoudsprogramma zal in overleg nader worden vastgesteld”, maar daar hebben we toch helemaal geen grip op? Als het bestemmingsplan is vastgesteld dan is het er en dat laat zich toch helemaal niet uit over ponten? Graag, correct me if i’m wrong. Dan tot slot parkeren. Ik begrijp het verhaal van de inspreekster, mevrouw Marleen en tegelijkertijd zegt ze ook, er is veel te weinig openbaar vervoer in de wijk.

En dat is waar ik nu al een aantal fracties over hoor die ik niet consequent vind. Want we gaan straks een mobiliteitsvisie vaststellen waarvan ik bij de algemene beschouwing al heb gezegd, dat is mosterd na de maaltijd, hier worden de keuzes gemaakt, hier zijn ze al gemaakt in Rijswijk-Buiten. Hier had dus veel meer openbaar vervoer moeten komen wil je echt een andere parkeerladder gaan hanteren in een nieuwe wijk waar mensen komen te wonen die allang blij zouden moeten zijn met een woning, maar die dan ook een alternatieve vorm van vervoer aangeboden krijgen om hem leefbaar te houden. En dat is waar we nu

op hinken. En dan hoor ik zelfs D66 ook vragen naar de zorgen over parkeren en dan denk ik ja zo komen we toch nooit een steek verder? Wanneer gaan we dan dat nieuwe beleid een keer met elkaar vaststellen? Dit zijn nota bene nieuwe wijken die de ontwikkelingsmotor zouden moeten zijn van het nieuwe beleid. Ik zie het niet gebeuren als ik mijn collega’s zo hoor en dat betreur ik want we hebben dus de fout gemaakt dat we in Rijswijk-Buiten niet meer openbaar vervoer voorziening hebben gecreëerd en daarom krijgen we dit soort knelpunten opnieuw en dat betreur ik. Graag de reactie van de wethouder. De voorzitter: Dank u wel de heer Van Enk, ga ik over naar de PvdA, de heer Van der Veer. De heer Van der Veer PvdA: Ja dank u wel voorzitter. Ideeën van de woonzorgvisie spreekt de PvdA goed aan, PvdA maakt zich net als vele andere partijen zorgen over het hele communicatieproces want daar blijkt het toch steeds weer fout te gaan. Over de bouwhoogtes, ook in de aanpassing wordt niet duidelijk uitgelegd richting bewoners en wij hebben het ook niet kunnen lezen waarom je nou van 35 naar 42 meter moet. Aandacht voor parkeren. En de vraag is, waarom wordt er uitgegaan van een bij het akoestisch geluid. Er is een akoestisch geluidsonderzoek gebeurd en wij blijken dus de hogere waarde aan te houden dan de voorkeurswaarde, dat is de vraag waarom dat wordt gedaan? Dat is het even voorzitter.

De voorzitter: Dank u wel, dan ga ik over naar de heer Van Dam van Wij. Rijswijk. De heer Van Dam WIJ: Ja bedankt, ja het stuk is natuurlijk al een keer in het Forum geweest. We hebben toen aangegeven dat we betreuren dat de communicatie zo lastig gaat tussen de gemeente, omwonenden en betrokkene en we hebben toen aangegeven van, kan daar geen verbetering in komen? En toen werd beaamd van ja het moet echt beter en daar gaan we in het vervolg op letten en ja dan schrik ik toch wel als er een inspreker hier weer komt die zegt ja, we krijgen vier dagen van te voren te horen dat dit in de raad besproken werd en de communicatie gaat nog steeds slecht en vragen worden nog steeds niet beantwoord. Denk ik van ja, dat is volgens mij niet helemaal de bedoeling. Kunnen we hier blijven praten totdat we een ons wegen maar dan schiet je ook niet heel veel mee op. Tegelijkertijd heeft een verhaal natuurlijk meerdere kanten, dat weet ik ook, dus ik hoor graag de toelichting van de wethouder hoe hij dit ziet en wat voor stappen er zijn ondernomen om die bewoners dan nu wel te betrekken. Ook aangezien de nieuwe informatie die we hebben gekregen, de nieuwe planvorming, of in ieder geval toevoegingen. En daarvoor wil ik het even laten bij de eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik over naar Rijswijks Belang, de heer Weterings. De heer Weterings RB: Voorzitter, dank u wel.

Laat ik beginnen met we waren eigenlijk verheugd dat het plan was teruggetrokken op 12-10, dat waren in feite de bezwaren van de omwonenden en eigenlijk alle reacties daaromheen werd het plan teruggetrokken. Met goede hoop hadden we ook eigenlijk getracht te hopen dat er ook aanpassingen zouden komen op het plan. Het enige wat er nou is aangepast is een beetje groen op de gevel. Dat de gevel een andere uitstraling krijgt. Maar qua hoogte, qua parkeren, is er gewoon helemaal niks veranderd. Dat betreurt ons ten zeerste. Op 12-10 was een raadsvergadering en daarna hebben de bewoners gewoon niks meer vernomen van de gemeente of van de wethouder. Terwijl was besproken, ook tijdens de raadsvergadering van 12-10 en ook nog eens een keer in een persoonlijk gesprek met wethouder Keus, dat de bewoners tot aanpassing van het plan zouden komen in overleg met de bewoners tot de aanpassing zouden komen van het plan. De bewoners hebben tot 30-11 dus tot 30 november, niks vernomen. En toen ineens plotseling nam wethouder Keus deel aan de bewonerscommissievergadering, 30-11 om mede te delen dat er een nieuw plan wordt gepresenteerd aan de gemeenteraad in een forum op 7 december. Dus al die bewoners dachten van huh een nieuw plan? Zou toch in overleg gaan met ons? Zouden we toch bij betrokken raken? Die

bezwaarschriften zouden worden besproken en ook de buurt en de bewonerscommissie zouden er toch bij worden betrokken? Nou die stonden dus letterlijk en figuurlijk met een mond vol tanden op 30-11. Ja, en dan laat ik eigenlijk alle moed weer in mijn schoenen zakken, er zijn afspraken gemaakt over de communicatie, afspraken gemaakt over participatie, er is gewoon niet geparticipeerd met de wijk, ook niet met de bewonerscommissie op dat moment. Toen de bewonerscommissie om stukken vroeg, ja goed mochten wij de stukken inzien, die waren niet ter handen op dat moment. Dus ja in navolging van de heer Wit en ook de Partij van de Arbeid, ja communicatie is weer volledig mis gegaan. Goed voorzitter, dat even gezegd hebbende betreuren wij nogmaals ook de uitwerkingsplannen in het begin van ’t Haantje, dat is juli geweest. Ook de huidige bestemming van wonen aan ’t Haantje van maximaal driehonderd woningen waarvan er maximaal dertig procent mag worden gestapeld. Al die plannen zijn gewoon in een mum van tijd verdubbeld. En ook de parkeersituatie, is meerdere malen aangevraagd, ook door andere partijen, we verwachten daar echt gewoon hele grote problemen want ook de inspreker gaf het al aan, ik moet nu al ’s avonds moet ik einde van de wijk kijken voor een parkeerplekje, er is nergens plek, als we daar nog eens een keer gaan hoogbouwen dan komen we echt met parkeerproblemen.