Concept verslag Forum Samenleving 7 februari 2023

Ik denk iedereen. CDA zie ik. PvdA, VVD. Ja, ik ga gewoon het rijtje af, en dan begin ik met D66, mevrouw Van der Weij. Mevrouw Van der Weij: Dank u wel voorzitter. Als eerst bedankt voor het stuk. Ik heb eigenlijk gewoon zes vragen en ik dacht ik ga ze gewoon alle zes even opnoemen. De eerste vraag gaat over: gaat het om kunst in de openbare ruimte of openbare kunst? Die twee termen loopt wel door mekaar in de tekst, en is er dan een verschil, en zo ja, welke? Dus binnen of buiten? De tweede vraag, om even te ordenen, wat is het voordeel van het opnieuw plaatsen van bestaande kunst via deze regeling, aangezien dat al geregeld is nu in Rijswijk door plaatsing in het Wilhelminapark, zoals ook beschreven is? Dus wat is het voordeel van om dat hier op te kunnen nemen in scenario D? De derde vraag, hoe zit het met het onderhoud van nog aan te brengen kunst? Zijn er onderhoudsplannen, wat is het beleid daarop? De vierde vraag, is er een planbeleid voor het beter bekendmaken van kunst door middel van bijvoorbeeld routes zoals bijvoorbeeld de audiotour in RijswijkBuiten? Zijn er plannen voor of niet? De vijfde vraag, kunt u de Kunstcommissie toelichten en hoe ze waarborgen dat de kunst divers is van graffiti tot fotocollages, of zijn het anderen die dat waarborgen? En als laatste, de zesde vraag, welke nieuwe opties brengt optie D voor participatie met zich mee? Dat zijn mijn vragen.

Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel voor de eerste termijn. Dan Wij. Rijswijk, mijnheer Hageman. De heer Hageman: Nee, wij hadden ook nog een drietal vragen. Nou, het is logisch dat het herplaatsen van bestaande kunst ook kosten met zich meebrengt. Echter vinden wij het vreemd dat dan eerst het projectbudget hiervoor benut wordt, voordat er over wordt gegaan op financiering vanuit de regeling. Waarom is deze keuze gemaakt? Als tweede vroegen wij ons af wat er gebeurt indien het gewaardeerde bedrag van een kunstwerk, inclusief de plaatsingskosten, lager uitkomen dan volgens de regeling begrote bedrag? Moet dit dan worden uitgegeven aan extra kunst of vervalt dit bedrag? En ja, wij vinden participatie ook erg belangrijk en vinden het daarom ook jammer dat wij zien dat er voor het kunstwerk in RijswijkBuiten Pagina 16 van 47

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 7 februari 2023 slechts 27 mensen gebruik hebben genomen van de mogelijkheid om te stemmen. Is het geen idee om voor dit soort stemmingen ons participatieplatform in te zetten? En voor de mensen die dan wat minder digitaal zijn, deze mogelijkheid ook te creëren op bijvoorbeeld het Huis van de Stad? En dat zouden wij ook dan bij scenario twee willen toevoegen. Dus dat. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar het CDA. Als het goed is mijnheer Knigge. Zeg ik dat goed? De heer Knigge: Klopt. Ja, dank u we, voorzitter. Ja, ten het aanzien van het raadsvoorstel voor de percentageregeling. Nou, zoals bekend zien wij niet de noodzaak om de percentageregeling aan te passen. We hebben de motie in mei 2022 ook niet gesteund. We vonden en vinden dat er ruimte moet zijn voor een kunstvoorwerp als onderdeel van een bouwproject. We hebben kennisgenomen van het raadsvoorstel, vijf alternatieven die het college voorstelt en het voorstel om scenario D te steunen. Op grond van de historie zal duidelijk zijn dat we scenario’s A en B over afschaffing van de percentageregeling niet zullen steunen. Op zich vinden we de elementen over flexibiliteit die staan in optie D, of in scenario D, moet ik zeggen, die zien we niet verkeerd, maar we zien wel alles graag in de totale context. Op dit moment willen we ons dus niet uitspreken over een keuze.

We willen graag de discussie in het Forum en in de raad afwachten. We hebben nog een vraag. Dat zit dicht bij een vraag die eerder is gesteld, maar hoe gaat het nu precies met een bestaand kunstwerk als het blijft staan? Er worden kosten meegemaakt. Ten laste van welk budget komen die kosten, en hoe zit het nu precies met het gereserveerde budget volgens de percentageregeling op het moment dat je kiest voor een bestaand kunstwerk? Dus graag een toelichting van de wethouder. De voorzitter: Dank u wel. PvdA, mevrouw Van Nunen. Mevrouw Van Nunen: Ja, voorzitter dank. Ja, wij hebben ook met natuurlijk zeer veel interesse dit raadsvoorstel gelezen. Wat ons betreft is de discussie ook nog niet gevoerd in Forum. In die zin sluit ik me wel aan bij het CDA. Ik wil eigenlijk meer in algemene zin de vervangend wethouder vragen: waarom is eigenlijk gekozen voor scenario D? Er staat eigenlijk alleen in, en vind ik wel een vrij magere formulering, op basis van voor- en nadelen is deze afweging gemaakt en stellen wij voor om scenario D uit te voeren. Dat zegt me verder niets. Dus ik heb graag van de wethouder als hij dat in ieder geval ook in het Forum kan melden en het niet door wil laten gaan naar de raad, naar de eigenlijk verantwoordelijk wethouder voor kunst en cultuur.

Ik wil graag weten waarom het college voor scenario D heeft gekozen? Daar zijn in ieder geval als Partij van de Arbeid, niet per definitie voor. Ik hoor graag een uitleg, zoals ik net zei. Ook wat betreft wat D66 zei met betrekking tot onderhoud. Daar lezen we ook te weinig over, want dat moet natuurlijk ook zeker meegenomen worden. En laat ik het zo zeggen, wat betreft scenario D zien wij ook dat innovatie te weinig ruimte krijgt. En herplaatsen van oude kunst, prima, maar waar blijft de innoverende krachten van onze kunstenaars in deze gemeente? Voorzitter, hier laat ik het even bij. De voorzitter: Dank u wel. VVD, mijnheer Ezinga. De heer Ezinga: Er is in zo'n korte tijd, voorzitter, zoveel inhoudelijke vragen gesteld dat ik even achterover ga leunen en even afwacht wat er in de discussie tot stand gaat komen. Dus dank u wel. De voorzitter: Dat is mooi. Dat scheelt tijd. GroenLinks, mijnheer Smith. Nou, daar komt hij, hoor. De heer Smith: Nee, dank voorzitter. GroenLinks onderkent de zeggingskracht van de kunst, en in dit geval specifiek voor de kunst in openbare ruimte en is daarom voor handhaving van de percentageregeling. Pagina 17 van 47

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 7 februari 2023 GroenLinks is ook voor het hergebruik en inzet van reeds bestaande kunstwerken, maar is ook voorstander om de verordening toe te passen op renovatie- en verbouwprojecten. Deze combinatie is in geen van de vijf scenario’s opgenomen en daarom wil GroenLinks voorstellen het door de wethouder geadviseerde scenario D uit te breiden met punt 3 van scenario E: de verordening ook toe te passen bij de gemeentelijke renovatie- en verbouwprojecten, en dat zou dan een soort van scenario D plus worden. GroenLinks heeft daar nogtwee2 vragen hierover aan de wethouder. De eerste, als voorbeeld willen we graag weten of de transformatie van wijk Te Werve, als voorbeeld, als renovatie-, verbouw- of nieuwbouwproject wordt gezien? Dit heeft te maken met de plaatsing van kunst, want de inwoners van deze wijk en andere wijken die getransformeerd worden, hebben ook recht op kunst in de ruimte. En twee, waar wordt beschreven op welke wijze de betrokken bewoners inspraak hebben in de vorm en verwezenlijking van de kunst in hun buurt, het participatievraagstuk dus eigenlijk? Dat was het tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Beter voor Rijswijk, mevrouw Prenger. Mevrouw Prenger: Dank u wel, voorzitter. Met veel interesse hebben we het raadsvoorstel gelezen. We zijn ook heel benieuwd naar de discussie die verder nu in het Forum gaat.

We hebben nog niet een standpunt ingenomen hierover. Dank u wel. De voorzitter: En Rijswijks Belang, mijnheer Weterings. De heer Weterings: Voorzitter, dank u wel. Ja, tijdens de bespreking op 10 mei terwijl 2022 is verzocht om met een gedegen alternatief te komen met het oogmerk om van deze verplichte prestatieregeling af te stappen. Dan vervalt automatisch optie C, het handhaven van de regeling, want dat is geen gedegen alternatief. En ook optie E een uitbreiding vervalt ook direct, want ook een uitbreiding is geen gedegen alternatief om het te minderen of om daarvan af te stappen. We vinden dat deze alternatieven die erbij zijn gekomen, dus C en E. Zonde van de tijd die in het voorstel is gestoken, want de wachttijd op dit voorstel heeft even lang geduurd als een volledige zwangerschap. Hiermee wil ik zeggen, of in ieder geval aanduiden, maar liefst negen maanden, en volgens mij was afgesproken binnen vier maanden met een gedegen voorstel te komen, en niet negen maanden. Dus daar zou ik wel graag antwoord op willen waarom het zolang heeft geduurd over deze vijf puntjes van een voorstel. Voorzitter, u geeft aan tijdens de bespreking dat er twee hoofdzaken naar voren zijn gekomen: de regeling zelf, en of er andere opties zijn om invulling te geven aan de financiering van de kunst bij nieuwbouw. Bij deze opties hadden wat ons betreft ook goedkopere alternatieven bij gemogen.

Daar ontbreekt het aan in het voorstel, terwijl er meerdere goedkopere alternatieven zijn besproken op 10 mei en ook eerder, toen kunst in de openbare ruimte op de agenda stond. Kunstenaars zoeken al gauw de max op tussen de 55.000 en 56.000 euro voor een ontwerp. U geeft aan in uw voorstel dat het belang van kunst staat niet ter discussie. Kunt u dat voor mij onderbouwen? Hoe bent u tot deze conclusie gekomen? Is er een enquête geweest, is er een volksraadpleging geweest onder Rijswijkers? Hoe komt u daarbij? In hetzelfde voorstel spreekt u van een achterliggende gedachte. U zegt het zelf al: een gedachte is de overtuiging tot het toevoegen van kunst bijdraagt aan het kwaliteitsbeleid van het gebouw. Dus de achterliggende gedachte is dat kunst bijdraagt aan de kwaliteit en kwaliteitsbeleid van het gebouw.

Moeten wij ons zorgen maken bij elk ziekenhuis, politiebureau, brandkazerne of school waar geen kunstwerk staat dat de kwaliteit niet goed is? Onze fractie vraagt zich oprecht af hoever u staat van de realiteit op dit moment? Ziet en voelt u wel op dit moment wat zich afspeelt in de samenleving? De beeldvorming die u schetst met uitgeven van tonnen aan kunst in de tijd waarin wij nu leven … En ik ga hier wel op terugkomen in de raad, over de voedselbank, over de energiecrisis, en dergelijke, over allerlei hele nare situaties waar Rijswijkers in zitten, dus ik zeg erbij dat het

Pagina 18 van 47

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 7 februari 2023 in ieder geval niet gepast … Maar daar ga ik op terugkomen in de raad. Het prijspeil dat u hanteert is conform 2008. We zitten nu in 2023. Daar zit 15 jaar tussen. Er is een hele hoop veranderd in die tussentijd. Zoals ik aangeven heb, kom ik bij de raad op terug. Voorzitter, met de techniek en wetenschap van nu worden er zeer kunstige gebouwen al ontworpen waar kunst inzit, er zit al kunst in verwerkt. Als voorbeeld heeft bijvoorbeeld De Altis. Kunnen wij als Rijswijk ons daar niet beter op gaan richten? Dan terugkomend op uw voorstel, dus E een uitbreiding, C handhaven, vallen dus per definitie al af. Dit conform de strekking van de motie. B, het afschaffen van de percentageregeling, maar dan wel budgetteren van een vast bedrag voor nieuwe kunst. Daar ziet onze fractie geen verschil in. U gaat iets afschaffen en daarna weer budgetteren. Broekzak- vestzak? Hoe gaan we dat doen? Dan heb je nog optie D, het herplaatsen van kunst. Zou in onze ogen al altijd mogelijk moeten zijn. Dit hebben de afgelopen jaren meer partijen geopperd, de VVD, Beter voor Rijswijk, ook Rijswijks Belang. Dit staat in onze ogen los van de percentageregeling. En dit zou, zoals mijn buurman van Wij. ook al zei, via projectbudget bekostigd kunnen worden.

En trouwens, nu praat je over het incidenteel verplaatsen van kunstwerk, want zoveel hebben wij niet meer staan op dit moment. En mocht het dan mogelijk zijn zou je altijd via een raadsbesluit, als de kosten meer zijn dan 100.000 euro, dat via een raadsvoorstel toch aan raad kunnen brengen. Voorzitter, dan blijft over optie A, het afschaffen van de verplichte percentage kunstregeling. En uiteraard is het college altijd vrij om met voorstellen te komen bij projecten. Dank u wel. Dat was mijn eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik het woord aan … Nu zie ik de wethouder ook nog even schrijven en tikken. Wethouder Van Damme, voor uw eerste termijn. De heer Van Damme: Ja voorzitter, dank u wel. Vanaf deze plaats wens ik mijn collega Wit allerbeste beterschap, en ik ben blij dat ik deze discussie mag overnemen, want ook kunst zit in mijn hart. Misschien laat ik dat niet altijd even goed blijken, maar ik vind kunst een waarde hebben, maar is mijn persoonlijke mening. En ik denk dat het ook goed is als ik zo eens kijk en dan kom ik eigenlijk al meteen op wat mevrouw Van Nunen zei: hoe komt u nu tot dit voorstel D? Ik denk dat u hier in het Forum al goed heeft gekeken waar de verschillen in zitten. GroenLinks wil eigenlijk meer uitbreiden. Rijswijks Belang ziet het anders op A.

En ik denk dat wij juist een coalitie hebben gevormd waarin verschillende partijen bij elkaar zijn gekomen om ook die breedte in de samenleving, want die realiteit van de samenleving hebben we gewoon wel, te laten zien en tot uitdrukking te laten komen. Dus ik denk dat optie D, dat hebben wij in het college afgewogen, een hele mooie optie is dat de bestaande regeling wordt aangepast. Dat betekent dat we ook circulaire gaan inzetten op het hergebruik. Dat kan nu al, het hergebruiken, dat klopt, maar nu kan het ook straks bij nieuwbouwprojecten. Dus dat is de afweging die daar eigenlijk achter zit om tot optie D te komen. Ik denk een mooi gewogen gemiddelde van de afspiegeling van de Rijswijkse samenleving. Er zijn er spervuur van vragen gesteld en die ga ik toch proberen te beantwoorden. Gaat het hier nu om kunst in de openbare ruimte of openbare kunst? Nou, het gaat gewoon om kunst in de openbare ruimte. En het is goed, als het is echt verkeerd in een stuk staat, of in de regeling met name, want dát is waar we over gaan stemmen als het voorstel wordt doorgeleid naar de raad. Dan moeten we daar nog even scherp naar kijken. Ik zou zeggen het Raadsvoorstel. Nou goed, maar echt om de verordening, hè, want daar gaat het uiteindelijk om, want die gaat dan gelden. Maar we gaan daar nog even goed naar kijken. Ik heb een heel slecht handschrift ook, hoor.

Dus hoe zit het met het onderhoud? Ja, dat gaat dus niet van het budget af want het zit gewoon in de reguliere onderhoudskosten bij openbare ruimte. En dan … Ja, je had echt vijf vragen, en dan kan ik ze dus heel … Zes inderdaad. Verdeel, opnieuw plaatsen of plaatsen kunst. Nou ja, dit kan ik … Sorry, dit is een tweede vraag. Zou u toch nog even de tweede vraag kunnen herhalen? Dat is opgeschreven, denk ik.

Pagina 19 van 47

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 7 februari 2023 Mevrouw Van der Weij: De tweede vraag over het voordeel van het opnieuw plaatsen van bestaande kunst via deze regeling omdat het sowieso al kan. De heer Van Damme: Ja, omdat dat dus bij een nieuw gebouwen is dan in plaats, dus het kan nu al sowieso ergens anders in de openbare ruimte, het verplaatsen van die kunstwerken, dus dat klopt. Die had ik eigenlijk al beantwoord, zie ik. En dan? De Kunstcommissie toelichten, de rol daarvan. Nou ja, dat is ook wel een belangrijk punt. Andere partijen hebben ook aandacht gevraagd voor die participatie. En we kunnen wel stellen dat - dat was ook volgens mij de aanleiding van die discussie in mei waar de motie uit is voortgekomen - dat traject met de Kunstcommissie met de participatie bij De Altist. Ja, dat is gewoon niet goed gelopen. En daarom stellen we in dit voorstel ook voor om daar uitvoeringsregels op te stellen zodat die participatie ook klip en klaar is voor iedereen, de kunstenaars een goed proces kunnen verwachten, maar ook de Kunstcommissie. En bij De Altis is dat gewoon - dat moet ik maar ruiterlijk toegeven - niet goed gelopen. De ene koos A,B,C en de ene vindt dit van kunst, de ander vindt dat van kunst. Ik heb dat ook net een aantal kwalificaties van kunst gehoord.

Ja, ik ga niet een discussie over kunst beginnen want dat hebben moeten we ordentelijk en gedegen uitvoeringsregels met die Kunstcommissie. Dus dat dat even ter toelichting op de Kunstcommissie. Nou, u heeft gelezen dat er iemand is uitgestapt en we zoeken natuurlijk weer nieuwe mensen, en dan kunnen we ook de kwaliteit van die kunst waarderen. Ik vind dat ook een belangrijk iets om dat te doen. Dus dat voor de participatie. Dus volgens mij heb ik alle vragen van D66 gehad, mevrouw Van der Wei. Toch niet? Eentje dan? Mevrouw Van der Weij: U bent er nog een vergeten inderdaad. Als ik het woord mag voorzitter, sorry. De heer Van Damme: Ja, u helpt mij eigenlijk. Mevrouw Van der Weij: Oké, heel goed. Is er een planbeleid of voor het beter bekendmaken van de kunst door middel van bijvoorbeeld voor de audiotours of -routes of dergelijke? De heer Van Damme: Ja voorzitter. Ja, mevrouw Van der Weij, dank voor de toelichting . Nou, daar is geen concreet plan voor, maar dat is natuurlijk wel een hele charmante suggestie die u doet, denk ik. Als er al een plan is, misschien een oud plan, om dat te revitaliseren en om dan gewoon ook met ateliers en met restaurants zo’n een beetje in overleg te gaan met het museum, met de Kracht van Rijswijk om eens te kijken of we daar iets leuks voor kunnen doen.

Maar ik dacht was het niet ooit de heer Van der Veer die zich zo hard maakte voor de kunstroute. Of was dat een op een ander punt? Maar ik zal hem nog eens erover navragen hoe dat zit. Maar ik vind een hele goeie suggestie, dus die gaan we zeker wat meedoen op dat punt. Dan de heer Knigge. Oké. Ik heb ook gezien hoe de motie … De stemming was, 15-14 destijds. U heeft als fractie de motie niet ondersteund. U ziet er dan vooralsnog geen aanleiding om optie D te steunen. Nou, misschien kunt u dat toch nog even heroverwegen want optie D is toch ook een hele charmante oplossing, zeg maar, ook om die juist die gedachte die oude kunst weer opnieuw in te zetten. En dan ging het over de kosten, van welk budget dat dan gaat. Dit is ook alleen bij nieuwbouw. Heeft ook iemand gevraagd: is het nu voor nieuwbouw, herbouw of verbouw? GroenLinks pleitte er eigenlijk voor om dat juist wel te doen. Nou ja, we hebben de discussie destijds in mei zo begrepen, en de motie ook zo letterlijk uitgevoerd dat het ging om een herziening van de percentageregeling. Dus niet zozeer om de herziening in de zin van de financiële afdracht daarvoor, en niet zozeer in de zin van je moet ook bij verbouw of herbouw of renovatie dat gaan doen.

Dus dat staat als zodanig ook niet in het voorstel, want we proefden daarvoor eigenlijk de motie niet voldoende ruimte dat te doen, dus vandaar dat we dat ook niet in het voorstel hebben gezet. En dat betekent dus er komt een budget pas nádat een plan is tot stand is gekomen en die handtekening is gezet, dan pas gaat het budget ook naar die Pagina 20 van 47

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 7 februari 2023 bestemmingsreserve Kunst. Dus daar gaat het budget daarnaartoe, en dan kan er inschrijving plaatsvinden. Goed, en of de kunstenaars daar nu veel weinig voor vragen? Ik weet het niet. Het waarderen van kunst, de heer Weterings, ja, dat is niet mijn stiel. Daar hebben we een kunstmarkt ook voor. Dus ja, als het binnen het beschikbare budget blijft, en kan het dan goedkoper of niet? Ja, je kan dan ook als kwaliteitstoets meenemen van is het goedkoper of niet, maar ja, dat laten we dus aan het participatieproces en de Kunstcommissie over. Dus dat is nu precies hoe we dat proces willen gaan inrichten. De max is natuurlijk dat budget wat beschikbaar is. De VVD. Ja, die had geen vragen, dus die beantwoord ik ook niet. En GroenLinks. Ja, die heb ik ook aangehaald zegt de heer Smith. Ja, u pleit echt voor uitbreiding van de regeling. Ja, ik begrijp dat vanuit uw kant, maar dat zit hier gewoon niet in het voorstel, omdat ik juist heb gezegd dat we die brede samenstelling ook willen laten terugkomen in het voorstel. Althans, zo hebben we dat ook bedoeld in het college. Dus dat zit er nu niet in. De voorzitter: Interruptie is normaal voor de tweede termijn. Dat is voor de tweede termijn, interrupties. De heer Smith: Pardon, dan bewaar ik hem. Oké. De heer Van Damme: Dus verbouw en nieuwbouw heb ik gezegd.

Ja, ik denk dat ik hiermee eigenlijk wel het meeste heb beantwoord. Ja. Nou goed. Ik denk dat ik wel aan het eind van mijn eerste termijn ben op deze manier. Nog even, participatieplatform, dat kan natuurlijk ook gewoon meegenomen worden, hè, dat gaan we dan ook gewoon doen in die uitvoeringsregels, ja. De voorzitter: Ik zie een partij, Rijswijks Belang, die zegt dat niet alle vragen beantwoord zijn. De heer Van Damme: Ja voorzitter, kijk, ik heb een hele hoop statements gehoord van u en kwalificaties, maar concrete vragen over de regeling heb ik niet gehoord. Wij zijn tot dit voorstel gekomen, dat heb ik al eerder gemeld. Maar goed. De voorzitter: Zullen we afspreken voor de tweede termijn eindigen met een aantal duidelijke vragen? Ga ik het rijtje af waar ik mee begonnen was. D66, mevrouw Van der Weij. Mevrouw Van der Weij: Ik wil alleen de wethouder bedanken voor het beantwoorden van alle vragen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Wij. Rijswijk, mijnheer Hageman. De heer Hageman: Bedankt voor het beantwoorden van de vragen inderdaad. Ik heb nog één vraag openstaan. Misschien dat het wel beantwoord is, maar dat ik het dan niet heb meegekregen. De voorzitter: Ik denk dat u beter even kunt wachten. De heer Hageman: Ja, ik dacht ik wacht to de brandweer voorbij is inderdaad. De voorzitter: Gaat u verder. De heer Hageman: Hopelijk niks ernstig.

Dat ging erom of indien de herplaatsingskosten van het gewaardeerde bedrag van een kunstwerk en de herplaatsingskosten lager uitkomen dan volgens de regeling

Pagina 21 van 47

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 7 februari 2023 begrote kosten, moet dit bedrag dan worden aangevuld door extra kunst of vervalt dit bedrag? Misschien dat hij wel beantwoord is, maar dan heb ik het niet meegekregen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. CDA, mijnheer Knigge. De heer Knigge: Ja voorzitter, dank u wel. Wethouder dank voor alle antwoorden die hij gegeven heeft. Nou, zoals we zeiden wij nemen de antwoorden van de wethouder mee en alles wat hier gezegd is, en dat nemen we mee om daar ons standpunt te bepalen. Dus dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. PvdA, mevrouw Van Nunen, nog een tweede termijn? Mevrouw Van Nunen: Ja voorzitter, we bewaren onze politieke inbreng voor in de raad, dus dank. De voorzitter: Dank u wel. VVD, mijnheer Ezinga een tweede termijn? De heer Ezinga: Dank u wel, voorzitter. Ik ben blij dat de PvdA de politieke boodschap inderdaad voor de raad bewaart. Dat is inderdaad precies waar het behoort. Dat gaan wij dan ook doen, en ik wacht het dan ook verder af. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. GroenLinks, mijnheer Smith? De heer Smith: Toch nog één verhelderingsvraag voor de wethouder. Het betreft de wijk Te Werve als voorbeeld. Is dat nu een renovatieverbouw of een nieuwbouwproject? De voorzitter: Dank u wel. Beter voor Rijswijk, mevrouw Prenger, nog een tweede termijn? Mevrouw Prenger: Ja. Dank u wel, voorzitter.

Ik bedank de wethouder voor zijn beantwoording en vurige pleidooi voor D. Dus we zullen het in overweging nemen en meenemen naar de raad. De voorzitter: Dank u wel. Dan Rijswijks Belang, mijnheer Weterings, voor uw tweede termijn. De heer Weterings: Voorzitter, dank u wel. Ja, toch helaas niet veel vragen beantwoord, maar ik ga zo op mijn gemakje ze opnieuw stellen. Ik begon het betoog met dat er op 10 mei 2022 was er verzocht om met een gedegen alternatief te komen met oogmerk om van deze verplichte percentageregeling af te stappen. In de voorstellen die u zelf aangeeft blijven wij verplicht aan die percentageregeling. Dus u heeft niet conform de motie gehandeld. Dat was vraag één. En ja, welke aanleiding ziet u dat u van mening bent dat u wel naar deze motie of in ieder geval heeft uitgewerkt? Ik heb aangegeven dat een gedegen alternatief is geen handhaven van de regeling, en ook geen uitbreiding. Heb ik ook geen antwoord op gekregen. En ik heb nu gevraagd waarom het negen maanden heeft geduurd terwijl de motie duidelijk opriep vier maanden? Die is ook aangenomen, ook geen reactie op gekregen. We hebben u aangegeven dat wij het jammer vinden dat er geen goedkopere alternatieven zijn benoemd. U geeft aan: ja, goed, die worden getoetst door een commissie.

Ja, wij zouden toch daar wat dieper op in willen gaan, want ja op wat wordt er dan getoetst? Is ook gewoon een vraag, want er zijn al goedkoper alternatieven besproken op 10 mei, en ook eerder toen kunst van de openbare ruimte op de agenda stond. U geeft aan, is ook een vraag, dat het belang van kunst staat niet ter discussie. Ik vroeg daarop: hoe kunt u dat onderbouwen, hoe bent u tot deze conclusie gekomen, is er een enquête geweest of een volksraadpleging? Hoe bent u tot de conclusie gekomen dat het belang van kunst die ter discussie staat in de samenleving? Is ook een vraag. Niet beantwoord. U geeft zelf aan dat het een Pagina 22 van 47

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 7 februari 2023 achterliggende gedachte is dat de overtuiging van het toevoegen van kunst een bijdrage aan de kwaliteit van gebouwen. En dan komt nu de vraag: moeten wij ons zorgen maken dat wij elk ziekenhuis, politiebureau, brandweerkazerne of school waar geen kunst staat dat de kwaliteit niet goed is? Het zijn uw eigen woorden dat u aangeeft dat dat de gedachte is. Dus dat is een gedachte als het er niet staat. Is ook een vraag. Geen antwoord op gekregen. Nou, over de afstand van realiteit, daar kom ik in het Forum op terug. Even kijken. We hebben ook een vraag gesteld. Met de techniek en wetenschap van nu worden er al zeer kunstige gebouwen ontworpen waar de kunst al in is verwerkt. Kunnen wij als Rijswijk ons daar niet beter op gaan richten, vraagteken? Ook een vraag. Niet beantwoord. Nou, aangeven al dat E en C, conform de motie, al zouden vervallen. Ook een vraag. Niet beantwoord. Bij het afschaffen van de percentageregeling, maar dan wel het budgetteren van een vast bedrag voor nieuwe kunst, daar zag onze fractie geen verschil in. Wat is het verschil tussen iets afschaffen en dan weer budgetteren? Was een vraag. Geen antwoord. We hebben gevraagd … Of in ieder geval, dat is misschien nog geen vraag, het herplaatsen van de kunst zou in onze ogen altijd mogelijk moeten zijn.

De afgelopen jaren hebben de partijen dat ook geopperd, en staat het los van de percentageregeling. Dan heeft u het ook gehad over in onze optie D kunnen wij oude kunst gaan inzetten. Hoeveel kunstobjecten zijn er oud volgens u? Hoeveel kunstobjecten hebben wij nu nog om te kunnen herplaatsen? Ik denk dat die op één hand te tellen zijn, dus is er niet echt relevant. En uw optie D het aanpassen van de percentageregeling, wat wordt er dan aangepast? Is ook een vraag. Dit was maar even voor de tweede termijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Wethouder Van Damme. Als u klaar bent, heeft u het woord en anders wachten we wel even. Mijn voorstel was ook na deze om eventueel eventjes te schorsen. Dat kan ook nu eventjes. Dan kijk ik het Forum even aan. Sorry. Vijf minuutjes? De heer Weterings: Mijnheer Van Damme wil wat tijd hebben, neem ik aan? U mag ook gewoon eerlijk zijn, hoor. De voorzitter: Ja, het is zijn portefeuille niet, dus geef ik ... Mevrouw Bentvelzen: Het is ook niet zijn portefeuille, mijnheer Weterings. De heer Weterings: Prima. Geen probleem. Dat kunnen we mekaar ook eerlijk zeggen. De voorzitter: Vijf minuutjes schorsen? Had ik een akkoord van het Forum? Ja, dan schors ik voor vijf minuutjes. Schorsing Einde schorsing De voorzitter: Als iedereen weer klaar is dan gaan we beginnen.

Dan open ik de vergadering weer, en dan geef ik de wethouder Van Damme het woord over de technische vraag van Rijswijks Belang en andere technische vragen van andere fracties. Mijnheer Van Damme. De heer Van Damme: Ja dank, voorzitter, voor beantwoording tweede termijn. Nog even, de heer Hageman had het over die herplaatsingskosten en waar gaat dat dan uit bekostigd worden? Ja, dat zit er dus ook

Pagina 23 van 47

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 7 februari 2023 gewoon in, in die regelingen, dat gaat dus vanuit diezelfde bestemmingsreserve wordt dat dan betaald. Te Werve, de heer Smith, is dus een... De heer Hageman: Ik wil toch interrumperen, want dat is niet helemaal de vraag. Het gaat erom als wij een waarde hebben voor dat kunstwerk, om het simpel te zeggen, 50.000 euro kost dat werk met herplaatsing en er is 60.000 daarvoor uitgeroepen door die procentregeling, vervalt die laatste 10.000 dan, of wat gebeurt daarmee? Dat is … De voorzitter: Wethouder? De heer Van Damme: Ja, u doelt dan op dat dat kunstwerk al is aangeschaft of voor de herplaatsing? Ja, dan is die toch al aangeschaft, dus dan zijn de herplaatsingskosten dan 10.000 euro. De heer Hageman: Laten we maar zeggen, het kunstwerk moet dan toch naar waarde geschat worden, of begrijp ik dat verkeerd? Het kunstwerk wordt dan naar waarde geschat, want het maakt dan alsnog gebruik van die procentregeling indien we herplaatsen? Nee, eigenlijk heb ik genoteerd waar het mij om gaat is er moet natuurlijk een bedrag gereserveerd worden uit die procentregeling, dan wordt dat kunstwerk teruggeplaatst. Dat kunstwerk heeft een bepaalde waarde en er komt nog een bedrag bij voor het terugplaatsen van dat bedrag. Dan blijft er nog een X bedrag eventueel over.

Moet dat dan in nieuwe kunst worden gestoken, vervalt dat? De heer Van Damme: Ja, nu snap ik hem ook. Dan kom ik bij u apart op terug dan. Dat moet ik even uitzoeken. Is te technische op dit punt voor mij. Ja, en dan de vragen van Rijswijks Belang, hè, waarom heeft het negen maanden geduurd? Ik denk juist dat ook, want er was gezegd vier maanden - dat stond ook duidelijk in de motie - alle alternatieven in beeld zijn gebracht, die vijf opties zijn geschetst, waaronder dus ook gewoon het afschaffen van die regelingen, A en B zijn die opties in principe, dus zo zien wij dat dan, dat dat dan wel voldoet aan die uitvoering van de motie. Dus er liggen gedegen alternatieven, er liggen ook nog andere alternatieven, en de voorkeur van het college gaat dus uit naar D. En het is natuurlijk verder aan uw raad wat u met dit voorstel doet. Dan waar wordt erop getoetst? Dat is natuurlijk wel wat we met die uitvoeringsregels, waar uw raad dus ook over gaat besluiten in de komende raadsvergadering, want dat wordt nader uitgewerkt. Dus in samenwerking met die participatie en met die Kunstcommissie, en dan wordt het ook duidelijk voor iedereen zodat je dat, niet denkt aan het proces zoals we dat hebben gehad met onze sporthal, voorkomt, zodat het ook voor iedereen duidelijk is wat dan die criteria zijn. En daar laten we dus de participatie en de Kunstcommissie hun werk doen.

Ja, en dat Kunstregeling niet ter discussie staat, die conclusie, waar is dat op gebaseerd, vraagt u dan ook. Ja, dat is toch een beetje het gevoel wat wij uit die raadsvergadering in mei hebben overgehouden. Ja, iedereen vindt iets van kunst, ik ook. De ene vindt het niet leuk, niet mooi. Maar ja of we een enquête moeten gaan doen? Ja, dan gaan we toch al te ver. Ik bedoel, er is ook bij de rijksoverheid gewoon een cultuur ministerie en een kunst wordt daar vaak ook aangekocht, voor miljoenen overigens hè. Dat gaan we hier in Rijswijk niet doen. Het voorstel is dat we die regeling houden. We hebben dus ongeveer nog drie van die kunstwerken hier op de Werf staan, denk ik, op de Werf is dat. En wat is verschil is tussen afschaffen en budgetteren? Ja afschaffen, is dan schaf je de regeling af, hè, dus A en B, en dan kom je dus continu met als er een nieuwbouwproject is of een verbouwproject met een voorstel, dat kan natuurlijk altijd, en dan beslissen je als raad over dat bepaalde kunstobject. Dus dat in antwoord op uw vragen, de heer Weterings. De voorzitter: Ik zag een kleine interruptie, maar die hand ging weer weg. Mijnheer Weterings. Pagina 24 van 47

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 7 februari 2023 De heer Weterings: Ja, ik heb de wethouder niet goed verstaan over wat op de Werf, maar hoeveel kunstwerken staan er nu op de Werf dan? De heer Van Damme: Drie. Ongeveer drie. De voorzitter: Dan denk ik dat dit als een bespreekstuk naar de raad toegaat. Ik zie nog een … Is het een derde termijn of een niet beantwoorde vraag? GroenLinks, mijnheer Smith. De heer Smith: De wethouder was begonnen door GroenLinks te noemen, maar toen schakelde hij snel over naar iets veel belangrijkers. Te Werve, ging het nog even over. Hoe wordt het gezien in de definitie? De heer Van Damme: Verbouw. De voorzitter: En nog twee vragen zie ik van Rijswijks Belang, mijnheer Weterings. Als u nog een korte aanvulling met vraag heeft. De heer Weterings: Ja, laat ik het zo zeggen, ik vind het jammer, want ik heb heel veel vragen gesteld en heel weinig antwoorden gekregen. Zoals ik heb aangeven ik ga het wel meenemen naar de raad, maar laat ik dan misschien nog één korte vraag stellen, want we praten over participatie en over mensen erbij betrekken.

Hoe kan u dan verklaren dat er voor heel RijswijkBuiten maar een opkomst was van vijftien procent en eigenlijk voor heel Rijswijk voor iets in het Rembrandtkwartier, de Altis maar 27 mensen hebben gereageerd? Hoe kan dat? De heer Van Damme: Ja, hoe dat kan, kan ik een verklaring voor zoeken, voorzitter, maar wat ik al heb gezegd bij die sporthal, en dat heb ik al meerdere keren gezegd, daar is het niet goed gegaan. Niet qua participatie, niet qua betrekken van die uitvoeringscommissie of de Kunstcommissie, dus komen de uitvoeringsregels, dus gaan we dat proces beter faciliteren. Ja, ik laat het aan uw rekening of u dan het aantal mensen dat reageert veel of weinig vindt. De voorzitter: Dan doe ik dit stuk als een bespreekstuk naar de raad, en dan sluit ik hierbij dit agendapunt. 11. Raadsvoorstel 2e wijziging legesverordening (RV 23-003) De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 11, raadsvoorstel tweede wijziging legesverordening RV 23-003. Zijn er fracties die daar het woord in willen nemen? Ik zie GroenLinks, alleen GroenLinks. Mijnheer Smith. De heer Smith: Anderhalve vraag. Dank u wel, voorzitter. Als gevolg van het uitstel heeft het team vergunningen extra personele lasten, schatting is voor 64.000. Uitstel is een half jaar geschat, nu. Je weet niet wat het gaat worden, maar in juli moet het voorstel toch wel doorkomen.

Stel dat het weer verlengd wordt zou kunnen – blijf je dan gewoon de rekensom houden weer een half jaar, weer een 64.000 euro? Dat is de eerste vraag, en de tweede vraag. Die 64.000 euro personeelskosten, worden die gedekt door die 200.000 extra inkomsten die je dan hebt of komen die uit een andere pot? Tot zover. De voorzitter: Dank u wel. Wethouder Van Damme. De heer Van Damme: Voorzitter, ja, dank GroenLinks aan de vragen over het voorstel, over de legesverordening, de wijzigingen daarvan. Ik heb er in de Begrotingsraad ook aandacht voor gevraagd mocht Pagina 25 van 47

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 7 februari 2023 die Omgevingswet dus niet per 1 januari 2023 in werking treden dan is er dus overgangsgeld geregeld zodat de ouwe legesverordening weer gaat gelden, want dat is dan het probleem. Dan betekent het dus dat de kostendekkendheid, daar was dan een probleem mee, dat hebben we dus opnieuw berekend, vandaar dat het voorstel nu hier voorligt, een technische wijziging wat dat betreft. In juli, dat was wel het streven van de minister van bouwen en wonen. Maar die heeft inmiddels al tussen neus en lippen eigenlijk openlijk ook al aangegeven dat 1 januari 2024 de gewenste ingangsdatum is, dus dat betekent eigenlijk dat we nu gewoon deze voor een heel jaar kunnen houden, en dan volgend jaar zullen we weer opnieuw de leges moeten gaan berekenen, omdat het aantal … Dat is ook altijd afhankelijk van het aantal verwachte bouwprojecten, dus dan moet je heel erg onderbouwd doen. Het is de bouwvergunningen, et cetera, dus dat daar zit een hele complexe berekening aan ten grondslag. Dus daar zijn sowieso altijd personeelslasten mee gemoeid. De voorzitter: Dank u wel, wethouder. Mijnheer Smith voldoende? Dan denk ik dat, zonder vragen, dat dit als al akkoordstuk naar de raad kan? Ja. Dan sluit ik hierbij agendapunt 11. 12.

RIB 22-090 Raadsrapportage Sociaal Domein en RIB 22 092 Prognose BUIG resultaat 2022 De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 12, twee RIB-brieven, RIB 22-090, Raadsrapportage Sociaal Domein, en RIB 22-092 prognose BUIG-resultaten 2022. Zag ik D66 mijnheer Veerman, en even spieken, PvdA mevrouw Van Nunen. VVD, Wij., Rijswijks Belang, CDA. We gaan het rijtje weer af. Dan geef ik eerst het woord aan D66, mijnheer Veerman. De heer Veerman: We doen ze achter elkaar geloof ik, dus nou dat doe ik ook. Begin over sociaal de mijn over de raadsrapportage. Bedankt voor de uitgebreide rapportage over 2021. Het is een beetje laat, zeg ik wel, want we zitten in ’23, maar ik ga wel mijn vragen stellen. Ik ben wel geïnteresseerd in een aantal zaken die ik toch mis in deze rapportage. Ik mis onder andere de splitsing tussen de zorg in natura en pgb. En waarom deze laatste eigenlijk helemaal niet meegenomen is en buiten deze reportage is gehouden. Of misschien ziet het in één van de andere deelgebieden, in maatwerkvoorziening bijvoorbeeld? Dat zou kunnen, maar ik kan het niet onderscheiden. Dat vind ik eigenlijk wel een beetje jammer. Zo kan je eigenlijk niet zien wat de onderverdeling is tussen de twee deelgebieden, zeker voor Jeugd Wmo, ben ik daar wel in geïnteresseerd. Wat we ook zien is dat wat er uitgegeven in de voorliggende voorzieningen.

Dat is op zich best interessant, maar hoe gaan we om met de gegevens? Zeker als we zien dat de toestromen van mensen die in de toekomst gebruik moeten maken van een Wlz-indicatie in Rijswijk gaat toenemen als we de minister moeten geloven. Dus ik ben heel geïnteresseerd in hoe we die cijfers dan ook gaan oppakken in het kader van de plannen van de minister om iedereen langer thuis te laten wonen, waardoor we ook misschien wel een verhoging krijgen van de Wmo. Ik mis ook de cijfers op het onderdeel beschermd wonen in deze getallen. Ook daar zit het misschien in de maatwerkvoorziening. Ik zou het graag gesplitst zien, mede ook omdat er vanaf 1-1-2024 een woonplaatsbeginsel ook voor Rijswijk gaat gelden. En dan moeten we een aantal voorzieningen die nog bij de centrumgemeente zijn ondergebracht waaronder, beschermd wonen, dan zou het mooi zijn om daar iets mee te gaan doen. En ik heb ook een vraag aan de wethouder: in welke termijn wij voor deze invullingen ook vanuit deze kwetsbare groep een advies mogen ontvangen? Ee zijn mooie resultaten geboekt op de diverse gebieden. Dat is natuurlijk hartstikke mooi. En als ik het mooiste resultaat echt noem is het een aantal mantelzorgers wat omhooggegaan is, en die ook niet uit te drukken is in geldelijke waarde, maar onmisbaar zijn voor onze samenleving eigenlijk.

Want deze mensen doen eigenlijk heel veel goed werk wat we anders niet zouden kunnen doen, en ook niet in kosten is om te rekenen. En als we het dan over die kosten hebben dan vind ik het heel interessant dat we deze meetgegevens allemaal krijgen, maar we kunnen er eigenlijk heel

Pagina 26 van 47

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 7 februari 2023 weinig mee. Het zijn leuke kerngetallen maar daar staan eigenlijk helemaal geen financiële gegevens tegenover. Waarom worden die niet tegenover elkaar afgezet, want dan kun je gewoon veel beter ook kijken van wat het betekent voor de diverse deelgebieden, en dan kunnen wij ook ons toekomstig beleid daarop focussen. Nou, ik zie dat nu niet terug. Ik denk dat u dat heeft meegenomen, want we zitten al in ’23, dus dat is eigenlijk een beetje jammer dat dat als mosterd na de maaltijd nu nog komt, want we weten eigenlijk niet wat die cijfers nu betekent voor ons nieuwe beleid. We hebben er eigenlijk heel weinig over gehoord, ieder geval over die uitgaven, wat dat betekent als je ze niet tegen elkaar kan afzetten, of ons beleid van de afgelopen 2021, maar ook daarvoor, wat dat heeft bewerkstelligd. Ik vroeg me af of dat ook zou kunnen dat tegen elkaar afzetten want dan kun je beter gegevens beoordelen. BUIG-gelden, dat is de 22-092. De uitstroom is eigenlijk minder groot dan je zou mogen verwachten bij de uitkeringsgerechtigden. We zagen eerst een daling daarvan, en nu zie je toch dat die daling eigenlijk weer terugkomt op het oude niveau. Hier ontstaat eigenlijk de komende jaren, maar in ieder geval een jaar misschien een extra tekort op de BUIGgelden.

Vraag is zijn er in de komende periode nog mogelijkheden om dit tekort verder om te buigen zodat het tekort wat nu op een half miljoen wordt geschat kleiner wordt gemaakt? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar de PvdA. Mevrouw Van Nunen. Mevrouw Van Nunen: Ja, voorzitter. Ik wil me vooral richten op die relatie BUIG-tekort en de rapportage. Ik sluit me overigens wel aan bij D66 die zegt die rapportage sociaal domein hoe mooi de cijfers ook inzichtelijk gemaakt worden, maar zeggen niet alles ook over de financiële lasten die daartegenover staan. Maar ik wil, zoals net gezegd, me vooral richten op die relatie met BUIG, want daarin vielen me natuurlijk een aantal dingen op die we ook al eerder met elkaar geconstateerd hebben, dat relatief veel mensen bij ons in het uitkeringsbestand zitten tussen 35 en 55 jaar. En een hoog percentage langdurig werkzoekenden, dat weten we ook, en ik weet ook hoe moeilijk - want daar hebben we het al vaker in de raad ook over gehad - dat is om te buigen. Langdurig werklozen 41 procent, en dan hebben we het over meer dan vijf jaar. Maar ook die nogmaals net genoemde leeftijdsgroep, daar wil ik toch nog wel aandacht voor vragen, want dat blijft wat ons betreft, wat PvdA betreft, zorgelijk. Er moeten als het kan meer maatregelen bij.

Ook gezien het tekort op BUIG, maar ook gezien de prognose die we voor 2023, zoals u zelf in uw RIB schrijft, ook te verwachten is. Dan stel ik toch een paar vragen. Wat levert op dit moment het Lokaal Sociaal Akkoord dan op en de banenmarkten? Dus in welke trend zitten we nu, want u kunt inderdaad in uw BUIG- brief wel zeggen we hebben vorig jaar - en dat was dan 2021 - meer mensen aan het werk geholpen uit de bijstand, maar daarvoor waren de cijfers, zoals D66 net aangaf, veel positiever. Dus één jaar is die daling ingezet maar daarvoor waren er veel meer en veel minder mensen met een bijstandsuitkering in Rijswijk. Hoe komt het dat we maar één jaar dat cijfer hebben kunnen ombuigen in positieve zin? Ik begrijp één zin ook uit die RIB niet. Dat onder andere door indexering de lasten verhoogd zijn, uitkeringslasten. Waar nog meer dan door? Indexering begrijp ik, maar waar nog meer? Wat speelt nog meer een rol? Over die dubieuze debiteuren wil ik graag weten of verruiming, giften in de bijstand een positieve uitwerking gehad heeft. Kunt u daar iets over zeggen of anders schriftelijk? Dus kortom, we zijn op de goede weg, maar er wacht ons eigenlijk een zorgelijk jaar in 2023. Alle hens aan dek om meer maatregelen in te zetten om dat BUIG-tekort toch te verkleinen. Ik hoor graag de reactie van de wethouder. De voorzitter: Dank u wel. VVD, mijnheer Ezinga.

De heer Ezinga: Dank u wel, voorzitter. Ik heb eigenlijk twee vragen met betrekking tot de raadsrapportage, en één vraag met betrekking tot BUIG. En in tegenstelling tot wat de heer Veerman net zei begreep ik uit

Pagina 27 van 47

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 7 februari 2023 rapportage dat het aantal mantelzorgers daalt in tegenstelling tot stijgt. Dus dat is eigenlijk een minnetje in plaats van een plusje. Daar gaat mijn vraag ook over, we zien dus vanaf 2018 een continuerend dalende trend van het aantal mantelzorgers. En we hebben ook net eigenlijk geconstateerd in de welzijnsagenda dat die noodzaak zo hoog is, en ook met de toekomst voorzien met de hulpbehoevenden, de zelfredzaamheid die noodzakelijk is om thuis een quality of life te genereren, is het juist van belang om deze mantelzorgers van een goede service te voorzien. Dus mijn vraag aan de wethouder, als zodanig met de raadsrapportage 2021 in het achterhoofd 2022 nu voorbij, wat gaan wij vanuit de gemeente extra doen om dit thema van mantelzorg verder te ondersteunen? En misschien kan ze kort nog toelichten hoe ze er nu tegenaan kijkt met de huidige acties? Twee, wanneer het gaat om de jeugdhulp, ook altijd een het thema als het gaat om dit soort raadsrapportages, blijkt dat ondanks de wisselende positieve en negatieve trends nog steeds wel werk aan de winkel, en dat constateren we elke vergadering weer.

Ook hier is de vraag van een soortgelijke trend: welke opgave ziet zij, mede naar aanleiding van deze raadrapportage, nu als het meest urgent voor het komende kalenderjaar met de kennis van nu en 2022, zeker als het gaat om het terugdringen van het aantal jeugdhulpaanvragen? Ik heb dan in een ander documentje over de BUIG. Excuses. Uit deze brief, waarvoor dank, blijkt dat de uitkeringslasten mogelijk zullen gaan stijgen voor 2023. Mede omdat wij in onze gemeente statushouders op gaan nemen. En mijn vraag aan u is dan: in verre is er nog een aanspraak mogelijk op een aanvullende financiering of ondersteuning voor de gemeente om in deze groep inwoners te voorzien, naast de reguliere inwoners die aanspraak maken op deze BUIG-regeling, wetende dat de BUIG een risico is als een financieel lekkend vat, zoals wij ook wel regelmatig hebben geconstateerd? Dus graag hoor ik uw reactie hierop. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Gaan we naar WIJ. Rijswijk, mevrouw Jansen? Mevrouw Jansen-Dirkx: Ja, dank u wel. Ik hoor een hele hoop vragen die al gesteld zijn, en ik wil me enigszins ook aansluiten bij de vraagstelling van mevrouw Van Nunen, die had het over de doelgroep volgens mij 40 plus tot 55 plus. Nou, dat is een groep inderdaad waar het erg slecht meegeteld is dat ze niet aan het werken toekomen. Maar ik zie ook dat het aantal werkloze jongeren niet echt afneemt.

En het bijzondere is wel dat we werkgevers hebben die te staan te springen om personeel, dus mijn vraag is dan: is er misschien sprake van een mismatch, weten de werkgevers onze werknemers niet te vinden? Dus zitten ze in de kaartenbak maar worden ze niet gevonden? Misschien kan de wethouder daar enig licht op schijnen om daar wat duidelijkheid in te verschaffen, want het lijkt me toch raar dat we een hele grote groep hebben die niet aan het werk komt, maar dat er ook een hele hoe grote groep mensen is die graag personeel wil. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we naar Rijswijks Belang, mevrouw Koegler. Mevrouw Koegler-Böhm: Ja dank u wel, voorzitter. Ja, ik heb de raadsrapportage met interesse gelezen. Er is hard gewerkt door de ambtenaren. Het is een uitgebreid stuk geworden. Wat ik wel jammer vind, is dat ik me afvraag hoe relevant het stuk is. Mijnheer Veerman gaf het ook wel even aan. We praten dan over cijfers van 2020 of 2021. We hebben sindsdien als raad kadernota's en strategische visiestukken aangenomen, en eigenlijk kunnen we uit dit stuk niet goed halen wat het effect geweest is van die stukken. Ja, en als ik er dan zo naar kijk kan ik allerlei vragen stellen maar ik zou gewoon graag met de raad eens in gesprek gaan hoe we wat meer data gedreven in de actualiteit kunnen gaan sturen.

We hebben anderhalf jaar geleden met raad en de Werkgroep Social Domein gesproken over wat we dan in die rapportage willen zien. Maar misschien moeten we eerst eens gaan kijken wat is in de actualiteit beschikbaar en wat kunnen we daarmee? Ja, dat zou Rijswijks Belang in ieder geval heel prettig vinden, zodat we wat meer in de actualiteit zitten. Ja, over BUIG.

Pagina 28 van 47

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 7 februari 2023 Het is natuurlijk spijtig dat de rijksbijdrage en de trends die daarbij in afweging genomen zijn dat we die niet één op één kunnen vertalen naar Rijswijk. We hebben nu eenmaal gewoon te maken met het granieten bestand, daar hebben we inderdaad ook al vaker over gesproken. En ik vroeg me af in hoeverre het granieten bestand we dat nu echt inzichtelijk hebben? Er zouden ook gesprekken gevoerd worden door een participatieconsulent, en hoe verloopt dat momenteel? En verder vroeg ik me af, er staat in het stuk dat er veel mensen uit de bijstand weg zijn gestroomd en vanuit de WW direct naar een baan. Nou, dat klinkt natuurlijk heel goed, veel mensen. Maar ik was benieuwd of de raad geïnformeerd kan worden over welke aantallen dat dan zijn, dus de resultaten die geboekt zijn? En tenslotte lees ik dat tekort op BUIG, naar verwachting kunnen we dat compenseren binnen het budget van het sociaal domein. En ik vroeg me dan af waar halen we die overschotten dan binnen het sociaal domein? De voorzitter: Dank u wel. Het CDA, mijnheer Knigge. De heer Knigge: Ja. Dank aan de wethouder voor het toesturen van de totaalrapportage. Veel informatie en veel cijfers, en uiteraard goed om daarvan kennis te nemen. We hebben er twee informatieve vragen over.

Wat wij gezien hebben uit de grafieken en tabellen daar halen we toch een zorgelijk beeld uit voor de ontwikkeling in de regio Haaglanden. Dat heeft u ook in het begin al even kort geconstateerd, het mist in het stuk. Het betreft een aantal personen met een bijstandsuitkering in de regio Haaglanden die dus in 2021 met 38 procent stijgt, de tabel op bladzijde 16, en veel sterkere stijgingen elders. Ook is het aantal huishoudens met een bijstandsuitkering stijgt heel fors. Daarnaast zien we ook dat het aantal kinderen dat leeft in gezinnen met een uitkering in deze regio ook fors gestegen is. Een stijging van in totaliteit zes procent van de kinderen naar negen procent van de kinderen in 2020, dus dat is grofweg een stijging met vijftig procent. Dat zijn dingen die ons zo opvielen in de cijfers van de regio Haaglanden. Nou ja, Haaglanden is natuurlijk gewoon dichtbij, en door allerlei verhuizingen, die komen natuurlijk deze kant – of naar Rijswijk komen, zou ik zeggen - grotere financiële en sociale problematiek.

Nou, mijn vraag is: heeft de wethouder deze trends ook gezien? Hoe kijkt ze hiernaar en hoe reëel acht zij het dat deze grotere sociale problematiek, de opvang van mensen, de financiële problematiek, ook Rijswijk gaat treffen? Dat is dan de eerste vraag, en de tweede vraag is, er zijn een aantal fracties die daar ook op in zijn gegaan, dat wij het ook opvallend vonden dat het aantal mantelzorgers die geregistreerd staan bij Welzijn Rijswijk die zo enorm gedaald zijn met 420 procent. En ja, aanvullend op de eerdere vragen die gesteld zijn, kan de wethouder deze ontwikkeling nog verder duiden, en misschien aangeven of acties gewend zijn? Dank u wel. De voorzitter: Dank u we. Dan geef ik het woord aan Beter voor Rijswijk, mevrouw Prenger. Mevrouw Prenger: Dank u wel, voorzitter. Ik wil de wethouder en de ambtenaren bedanken voor de uitgebreide raadsreportage, en het spreekwoord is: beter laat dan nooit. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. GroenLinks, mijnheer Smith. De heer Smith: Dank voorzitter. GroenLinks deelt d zorgen van de PvdA, en de uitsproken zorg van Wij. over de doorstroom van werkloze jongeren, en het aantal van werkloze jongeren. En wat betreft het traject naar de arbeidsmarkt zou het wellicht ook goed zijn om statushouders expliciet hierbij te benoemen.

Ze lopen tegen extra blokkades aan omdat zij vaak de weg binnen de procedures niet kennen, omdat ze minder Nederlands taalvaardig zijn, omdat ze helaas een grotere kans op het krijgen van een afwijzing hebben. Maar ja, statushouders willen hier aan de slag, vaak omdat zij niet van uitkeringen en de daarbij behorende beperkingen afhankelijk willen zijn. En aan de wethouder de vraag of het mogelijk is om de gegevens van de Pagina 29 van 47

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 7 februari 2023 doorstroom van statushouders naar de arbeidsmarkt in kaart te brengen om zodoende een gerichter begeleidingstraject met hen in te gaan. En over de BUIG. Dit was trouwens ook over de Buig. Nog een andere opmerking, geen vraag meer, echter wel een aanmerking over de samenvattende tabel. Volgens ons staan hier twee rekenfoutjes in, en omdat hier een cijfer achter de komma al een ton is, lijkt me toch even verstandig om hier even nog precies naar te kijken. En in mijn schermpje kan ik u aangeven waar het foutje zit. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik voor het eerst termijn wethouder Bentvelzen het woord als zij zover is. Veel vragen. Mevrouw Bentvelzen: Voorzitter, ja veel vragen, maar dat is ook goed. En dit onderwerp is altijd belangrijk. Ik wil graag starten met hetgeen aan te geven dat we voorheen hadden we een Sociaal Domein werkgroep, en die werkgroep die werkte in mijn ogen fijn omdat we daarin dus dit soort vragen konden tackelen met desbetreffende ambtenaren die daar ook bij hoorden, en we dan deze discussie in de raad voor ieder wat beperkter wisten te houden. Dus mijn oproep is bijna: zorg dat die Sociaal Domein werkgroep weer gaat werken, want daarmee ondervangen we in ieder geval met elkaar een hoop. Veel vragen. En ja, de raadsrapportage is laat. Het is wel in december naar u toegestuurd.

Dat neemt niet weg dat het tamelijk laat is, en dat vloeit ook wel een beetje voort uit het feit dat we met de raad ooit een keer een afspraak hebben gemaakt: elk half jaar wordt er een rapportage aan u opgeleverd. En mijn verzoek is dan ook aan de raad of dat niet gewoon jaarlijks kan? En dat zit hem in het feit dat wij onze data ophalen vanuit waarstaatjegemeente.nl. Waarstaatjegemeente.nl wordt gevoed door het Centraal Bureau voor de Statistiek, door het CBS, en die zetten al hun gegevens rond de maand van juni in het systeem. Maar je begrijpt dat dat dan hier verwerkt moet worden door gewoon mensen die dat per onderwerp doen, dus mijn voorstel is om dat voor in het vervolg na het zomerreces u te doen toekomen, zodat u ook actuele cijfers heeft ,waar ook mevrouw Koegler naar refereerde: ik heb liever actuele cijfers dan cijfers waar ik eigenlijk niks meer mee kan. Voorzitter, dat gezegd hebbende waren er ook een hoop inhoudelijke vragen die ik ga proberen na te lopen, maar ik zal er vast één missen. D66 heeft gevraagd waarom de financiële gegevens ontbreken? Nou, volgens mij doen we dat altijd bij de begroting, en zetten we daar de financiële gegevens tegen dit soort dingen ook volledig transparant in kaart. Dus ik begrijp dat dat een opgave is, maar dat moet u echt naast elkaar neerleggen tegen die tijd.

U heeft gevraagd die pgb en waarom dat niet gesplitst staat, zodat je wat meer zicht hebt op wat is nu zorg, wat is nu pgb, en hoe zit dat dan in de verhouding? Maar het pgb gaat via de Sociale Verzekeringsbank. Die gegevens hebben wij niet van wat voor zorg daar dan uit voortvloeit, dus die die kan ik u ook niet toezeggen, want ik heb alleen de kosten en ik heb niet daar in samenhang wat voor zorgt er dan wordt verstrekt voor die kosten. Dat doet het SVB, het informele pgb, maar niet het formele pgb. De toestroom in de samenleving, an sich, u verwijst naar de Wet langdurige zorg in de Wmo, in samenhang met het langer thuis wonen concept die het rijk ons heeft opgelegd met z’n allen door de bejaardentehuizen en dergelijke te sluiten. Zonder mijn persoonlijke mening daarin over te weergeven hier vanavond is dat zeker een ding, en daar hebben we met elkaar mee van doen, en tegelijkertijd zijn we daar wel mee hard aan de slag samen met de woningbouwcorporaties. Ook in onze Woonzorgvisie hebben ouderen een prominente plek gekregen en dat betekent dat we met elkaar levensloopbestendig willen bouwen. Levensloopbestendig bouwen, dat betekent als het goed is minder individuele aanvragen Wmo, in ieder geval op huisaanpassingen, woningaanpassingen moet ik zeggen.

Dus we hopen daarmee in ieder geval een deel te kunnen doen, en dan uiteraard in samenhang met mijn collega Van Malsen en zijn Welzijn portefeuille waarin we dingen doen als ontmoetingsruimtes, flatcoaches en dergelijk om daarin ook een stukje te ondervangen voor de mensen die, helaas zeg ik erbij, langer thuis moeten wonen in sommige gevallen. Dus we doen daarin heel erg ons best. U heeft aangeven beschermd wonen en het woonplaatsbeginsel en alles wat daarmee gemoeid gaat. Nou, dat is Pagina 30 van 47

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 7 februari 2023 natuurlijk ook weer zo’n gedrocht van iets wat van het rijk door gedecentraliseerd wordt naar de gemeente, samen met maatschappelijke opvang. Die heb ik niet gehoord vanavond, maar die hoort er toch bij. Het is een jaar uitgesteld wederom. Het zou per 2024, meen ik uit mijn hoofd gezegd, naar de gemeente gaan, maar dat wordt 2025 vooralsnog. Voor zover ik weet, maar ik weet wel dat we een onderzoek hebben gedaan naar hoeveel mensen betreft het dan die dat woonplaatsbeginsel hebben? En als we dat in Rijswijk moeten oplossen wat zijn dan de aantallen? Nou, dat waren toentertijd 53 mensen die vanuit het woonplaatsbeginsel in Rijswijk zouden moeten landen. En daarin zijn we in de regio nog met elkaar om de tafel van moet je dat mensen door de strot duwen als ze al jaren bij wijze van spreken in Den Haag in een beschermd woonvorm wonen, of waar dan ook in een andere stad, dat zij dan per se, omdat wij het woonplaatsbeginsel hebben bedacht, hier moeten wonen, en kunnen we daar dan niet iets van een soort - dat klinkt lelijk - maar een uitruilsituatie met elkaar bedenken zodat mensen ook een beetje zelfbeschikkingsrecht hebben over waar ze wel of niet willen en kunnen wonen. Mantelzorg is onmisbaar. Ja, dat gaf mijnheer Veerman aan. Daar ben ik het 100.000 procent mee eens.

Tegelijkertijd weten sommige mensen die mantelzorger zijn niet dat ze mantelzorger zijn, of die zien dat niet zo. Die zien dat gewoon als een gewone taak om hun opa en oma langs te lopen, om hun vader en moeder te helpen of een nichtje, neefje, zusje, broertje. Dus ik denk ook niet dat iedereen zich daarin heel erg bewust is en dat die zich daar ook mee registreert echt als: ik ben een mantelzorger. Dus ik denk dat we daarin, ja, de communicatie kunnen verbeteren. Sommige mensen die vinden het ook gewoon normaal en die hoeven dat niet per se … Die zeggen: ik vind dat gewoon normaal, dat hoort tot mijn normen en waarden en daarvoor hoef ik niet de sticker mantelzorger te krijgen of daarvoor beloond te worden. Dus ja, ik vind dat daar aandacht voor moet zijn, en tegelijkertijd vind ik ook dat iemand dat zelf mag bepalen. Ik loop ook nog twee opa's van 80 plus en een oma na, en ik sta ook niet geregistreerd als mantelzorger, gewoonweg omdat ik het normaal vind om dat te doen. De BUIG is door een aantal mensen aangegeven, de uitstroom minder groot. Zijn er mogelijkheden om tekorten verder om te buigen zodat die 0,5 miljoen wellicht nog wat minder groots zal uitvallen? Ja, daar werken we met man en macht aan. Zoals mevrouw Koegler ook aangaf, we hebben hier een granieten bestand.

Ik had toevallig vorige week een gesprek met de regio arbeidsmarkt Haaglanden waarin ik direct zei: ik heb hier al jaren te maken met een bestand van om en nabij de 1500 mensen waarvan er ruim 1000 in het granieten bestand behoren. Daar zijn we heel meer hard mee aan de slag. Er zijn participatieconsulenten voor ingevlogen. Het streven is om in ieder geval 200 mensen per jaar echt te spreken, een plan voor te schrijven, samen met die mensen op te trekken om die wel weer aan het werk te krijgen. En mevrouw Jansen-Dirkx die gaf ook al aan: ja, is er dan een mismatch op onze arbeidsmarkt? Want je ziet vacatures, nou, die slaan je om de oren en tegelijkertijd hoe kan het dan dat je zo gigantisch veel werklozen hebt? Er is inderdaad sprake van een mismatch op de arbeidsmarkt, in zoverre, er is heel veel vraag in de techniek, en er is heel veel vraag in de zorg. Nou, dat zijn dan niet de meest sexy beroepen, zeg ik dan maar, waar we momenteel opsturen. Ik ben heel erg blij dat er nu een minister zit die daar aandacht voor vraagt, minister Dijkgraaf die heel erg stuurt op het vmbo en het mbo, die aangeeft dat we de praktijk geschoolden harder nodig hebben misschien wel dat de theoretisch geschoolden. Ik ben ook blij dat we die termen aanhouden tegenwoordig in plaats van het is ‘maar vmbo’, want voor jullie, ik ben ook ‘maar een vmbo-leerling’ geweest ooit.