Concept verslag Forum Samenleving 6 december 2022

De voorzitter: Dank u. Mijnheer Hageman, fractie Wij. Rijswijk. De heer Hageman: Dank u wel. Wij. Rijswijk is natuurlijk blij om te lezen dat Rijswijk stappen maakt richting het herinrichten en het verbeteren van de interne processen en zo natuurlijk ook de communicatie verbetert. Nou hopen we natuurlijk wel dat gedurende deze herinrichting inwoners geen ongemak zullen ervaren en dat dit naadloos in elkaar over zal stromen. Echter hebben wij een aantal vragen naar aanleiding van deze stukken. Zo lezen wij dat de gemeente opdracht heeft gegeven om een cloudstrategie op te stellen en deze strategie wordt dan eind medio 2022 opgeleverd en hier zit dan een uitvoeringsplan bij om te kijken op welke wijze dit geïmplementeerd kan worden en wat de initiële en structurele kosten hiervan zijn. Zou dat dan betekenen dat er boven die miljoen initieel en die 51.000 euro jaarlijks nog andere kosten bijkomen? Wij vragen ons ook af of er in de RV naar een oplossing als Saleforce is gekeken, zoals andere gemeentes als de gemeente Tilburg mee werken. Dan nog een stuk digitale overheid. Er staat dat er wordt gekeken of de toegangsportalen zoals mijnrijswijk.nl voldoen aan de Wet digitale overheid. Verantwoordelijk is hier de proceseigenaar.

Wat gebeurt er dan indien deze toegangsportalen niet aan deze wet voldoen, en komen er dan extra kosten bij om dit wel te laten voldoen? Als laatste vraag over de budgetramingen. Er staan stukken als, er staan een aantal ramen zonder gespecificeerde kosten, het upgraden van Corsa/Liber, implementatie Connecting as a service, nou, dat kunnen we allemaal terug herleiden, dat heeft in Q4 van 2021 plaatsgevonden, dus dat is logisch dat dat er niet in staat. Alleen, we missen bijvoorbeeld dan wel voor dingen als implementatie MyLex een raming. Het lijkt ons niet dat daar geen kosten bij gebaat zijn, dus dat is ook een vraag. Dat was hem dan. De voorzitter: Dank u wel. Wie van GroenLinks mag ik het woord geven? Mijnheer Van ’t Eind, gaat uw gang. De heer Van ’t Eind: Excuus, voorzitter. Dank u wel, voorzitter. Ik had even een kikker in mijn keel. Dank voor het voorstel. Ik denk een belangrijk stuk en we zien er ook gewoon een heleboel goede dingen in staan die belangrijk zijn voor betrouwbare overheid en ook belangrijk zijn voor het vertrouwen in de overheid. Het gaat over benaderbaarheid, transparantie, vindbaarheid van informatie en duidelijkheid naar bewoners. Er zijn een aantal vragen gesteld die wij ook hadden, dus ik zal die niet herhalen. Dan blijven er eigenlijk twee dingen voor mij over nog om te vragen.

De eerste is, het uitgangspunt is: digitaal waar het kan, persoonlijk als het moet. Nou, dat is een hartstikke goed uitgangspunt, daar zijn we hartstikke voor, maar als wij de stukken lezen, dan wekt het ook wel heel erg de indruk dat de focus vooral ligt bij digitaliseren, standaardiseren, automatiseren van onze dienstverlening, processen. Wij vroegen ons af: wat gaat het college nu precies doen om te zorgen

Pagina 19 van 56

Concept verslag Forum Samenleving 6 december 2022 dat die mensen die dat nodig hebben ook dat maatwerk krijgen en dat contact krijgen die ze nodig hebben? Dat vonden wij nog niet zo in de stukken. Het staat er wel in, maar ik zou daar toch iets meer over willen horen dan wat er nu over in de stukken staat. Ten tweede, dat is eigenlijk iets wat me vooral van het hart moet, maar ik was toch ook wel benieuwd hoe het college daar tegenover staat. Het is heel logisch dat we, hoe het stuk geschreven is, vanuit klanttevredenheid, want dat zeggen we namelijk als overheid al dertig jaar, we spreken over de klant. Maar wij vinden eigenlijk dat de overheid geen CoolBlue is en dat de overheid dus ook geen klanten heeft. Er zijn bewoners, er zijn ondernemers in deze stad, dieren, planten en de overheid is een orgaan die de belangen van al die mensen vertegenwoordigt. Wij zouden eigenlijk ook graag willen zien dat we in de komende jaren ook toch op een andere manier gaan kijken naar onze stad en ook naar onze relatie met bewoners en niet meer uitgaan van markttermen als klant, accountmanager en dat soort dingen. Een klant kan ergens anders heen, een bewoner kan nooit ergens anders heen. Als een bewoner iets van ons moet, heeft die geen keuze, dan moet die gewoon bij ons zijn.

Wij vinden het bij deze tijd passen om daar ook opnieuw over na te gaan denken, dus mijn vraag is eigenlijk aan het college: hoe staan jullie daar tegenover, hoe kijken jullie daar ook vanuit de expertise die jullie daar binnen de ambtelijke organisatie over hebben, over onze relatie met de stad in dat licht, in die nieuwe tijd waar we nu steeds meer heen gaan. Hoe kijken jullie daar tegenaan en zijn jullie het met GroenLinks eens dat het tijd wordt om daar ook echt de komende jaren stappen in te gaan maken? Wij begrijpen best dat dat niet morgen allemaal veranderd moet zijn, maar je moet ergens een keer beginnen. De voorzitter: Dank u. Iemand van Beter Voor Rijswijk die ik het woord mag geven? Nee? Rijswijks Belang? Mevrouw Ten Brummelaar. Mevrouw Ten Brummelaar: Dank u wel, voorzitter. Vooropgesteld dat publieke dienstverlening natuurlijk erg belangrijk is binnen de gemeente, zijn er wel een paar dingen waar ik vragen over heb. Eén, las ik op pagina 4 van het eerste stuk, dat gaat over hybride werken en de vrijheid die dit zou geven met betrekking tot bereikbaarheid en dat het er nu voor zou kunnen zorgen dat dat in het geding komt. Ik vraag me alleen af hoe dat dan ging voor dat hybride werken. Want in mijn werk is het de bedoeling dat ik werk gewoon van negen tot acht en dat kan ik niet op eigen houtje veranderen, mits ik dat in overleg met mijn leidinggevende doe.

Dus daar ben ik wel nieuwsgierig naar. Verder goed om te lezen dat gekeken wordt naar de klantreis, dat is een goede tool met betrekking tot klantverbetering. Advies zou ook zijn wellicht om bij commerciële bedrijven te kijken die dit al gebruiken hoe zij dat implementeren. Verder zie ik een goed plan voor vijf jaar, ik mis alleen nog wel de SLA’s en die zou ik graag terug willen zien in het stuk, in plaats van: hier staan we nu en daar willen we over vijf jaar staan, maar hoe gaat dat dan? Ik zou dat graag per jaar willen zien wat de planning is. Dank u wel. De voorzitter: Dank u. Mijnheer Loof van de VVD, gaat uw gang. De heer Loof: Dank u, voorzitter. Beginnend, dank voor het stuk en complimenten vooral ook richting de organisatie voor de stappen die al zijn gezet, want er zijn al heel veel stappen gezet. Dus dank daarvoor. Een paar vragen. In het algemeen de vraag over personele bezetting, is daar rekening mee gehouden in dit plan? In andere woorden, hebben we genoeg mensen op dit moment voor al deze plannen om ze uit te voeren, of zitten we straks met hele mooie uitvoering en zit er daarna straks niemand in het Klant Contact Centrum? Dat zou heel zonde zijn. In andere woorden, wordt dat in het achterhoofd gehouden? Nog een ander punt, het viel mij op dat er niet wordt gesproken over het mogelijk bereiken van mensen die geen Nederlands spreken in de gemeente.

Los van dat het wenselijk is dat men dat wel kan, er zijn gewoon simpelweg mensen in de

Pagina 20 van 56

Concept verslag Forum Samenleving 6 december 2022 gemeente die dat niet kunnen. Hoe worden die bij de dienstverlening geholpen? Even kijken. Er wordt een aantal keer gesproken over werken in de cloud. In de VVD neemt aan dat hierbij ook ICT-beveiliging en oog voor privacy ook meegroeit met deze ambities. Daar kon ik niet al te veel over terugvinden, graag daar wat extra toelichting op. Bijvoorbeeld: bij de digitalisering wordt bijvoorbeeld gewerkt dus aan die cloudstrategie en in hoeverre is daarbij ook opdracht gegeven om te kiezen voor uitsluitend Europese servers, ook in het kader van de AVG, om maar een voorbeeld te noemen? Aansluitend bij de oproep van D66, het fysiek kunnen blijven bezoeken van de balies. Dat konden wij ook niet terug vinden, komt dat er eventueel nog in? Daarbij in het verlengde, in het Huis van de Stad, want wij zaten diep te denken binnen de fractie waar daar ook alweer de publieke balies komen, dus als u daar een antwoord op heeft, heel graag. Ik weet niet of die kennis er is, maar we willen het graag weten. Die zijn ze vergeten, hoor ik hier. Nou, fijn. Anders ook gewoon bij de kamer van de wethouder langskomen, zou ook leuk zijn. Verder, de bijlage A, de vraag over inderdaad de telefonische bereikbaarheid en hybride werken is net al gesteld.

Ik zag dat bij sommige projecten, dit was op pagina 4 of 5, wordt aangegeven dat mogelijk extra budget nodig is voor onder andere eventuele data die nog nodig is voor dit project, extra onderzoek, externe inhuur. De vraag was: in hoeverre ligt dat op dit moment ook voor de hand? Wat zijn de kaders waarbinnen besloten wordt: er is extra budget nodig, want we hebben de data nog niet? Ik mag hopen dat, zeker omdat dit plan er al ligt, dat de meeste data om het plan uit te voeren er al is en er niet nog extra budget nodig is om eerst de data nog te verzamelen om het plan uit te voeren. Algemeen: is de tijdlijn die in het plan staat nog up-to-date, loopt eigenlijk alles dus op schema? Bijvoorbeeld dat project telefonische bereikbaarheid loopt af in Q1 van 2023, gaat het op dit moment prima? In het verlengde daarvan, de update van de website en de optimalisering van het KCC, dat heeft nog ongeveer iets minder dan een maand om dat af te ronden. Gaat dat goed op dit moment, loopt dat iets uit? Verder, bij de bijlage Uitvoeringsprogramma digitalisering, laatste vraag: zijn er incidentele en structurele kosten opgenomen, zijn deze ook allemaal begroot en in hoeverre volgt met die digitalisering ook eventuele efficiëntie waardoor de kosten eventueel kunnen afnemen, en wat zou dan de eventuele afname van die kosten kunnen zijn? Dat waren al mijn vragen, voorzitter, dank.

De voorzitter: Dank u. Mijnheer Knigge, gaat uw gang. De heer Knigge: Dank u wel, voorzitter. Dank van de CDA-fractie aan de wethouders voor de stukken die ontvangen zijn, ze zien er in principe goed uit. Ook wij hebben nog een aantal vragen, alleen als laatste spreker zijn er natuurlijk wel heel veel punten genoemd. Een heel belangrijk punt vonden wij, wat ook uitdrukkelijk door GroenLinks genoemd is en ook door de VVD, is: hoe ga je om met inderdaad de digitalisering naar de inwoners? Er zijn natuurlijk echt heel veel, zoals ook al eerder gezegd, veel oudere mensen, met een andere taalachtergrond, ook andere groepen inwoners die gewoon moeite hebben met de formulieren en moeite hebben met de digitalisering. Hoe kunnen we ervan uitgaan dat de gemeente daar ook aan die groepen goed aandacht zal geven? Gaat de gemeente bij wijze van spreken bepaalde criteria hanteren om te bepalen: die mensen kunnen mee met de digitaliseringsslag en anderen moeten we persoonlijk benaderen. Misschien kunt u daar een toelichting op geven hoe u denkt dat dat proces bij de gemeente gaat verlopen. Ten aanzien van de update van de website, is ook al genoemd, daar hadden we nog één vraag over.

Betekent het nou dat de teksten een-op-een worden overgezet? Wat we zelf ook belangrijk vinden is dat er ook een kwalitatieve toetsing plaatsvindt, dat ook gekeken wordt: wat is nou de informatie, er staat ook misschien verouderde informatie op, kunnen we die eraf halen en kunnen we ook de kwaliteit van de website verbeteren? Dus daar ook graag de aandacht voor. Een ander punt is ook al deels genoemd, het is toch spannend dat je overgaat van het ene systeem naar het andere systeem en in welke mate zijn er ook gewoon testen geweest om te kijken: in hoeverre ben je kwetsbaar voor cyberaanvallen of andersoortige dreigingen, en hoe is de gemeente Pagina 21 van 56

Concept verslag Forum Samenleving 6 december 2022 hiermee omgegaan? Misschien dat het college of de wethouder daar nog een toelichting op kan geven. Tenslotte, de personele inzet op termijn. Er wordt in het begin van de nota gezegd: we denken dat we besparingen kunnen boeken. Maar verder zien we dat ook niet terug in het stuk, wel wordt er gezegd dat structureel de kosten met 51.000 zullen toenemen. Kan de wethouder nog iets zeggen over welke besparingen en personele kosten in de toekomst wordt voorzien en wanneer dat gaat optreden? Dat zijn zo onze vragen. De voorzitter: Dank u. Mijnheer Van der Baan. De heer Van der Baan: Dank u wel, voorzitter. Bedankt ook voor het stuk, een goed stuk, helder stuk namelijk, hoe ben je digitaal overheid en hoe leg je de link ook met de burger? Dus hartelijk dank daarvoor. Ik denk dat het in algemene zin komt het wel een beetje over als een been bij trekken, maar het is goed dat het er ligt en dat we het gaan doen met elkaar. Dus complimenten daarvoor. We hebben er zin in en tegelijkertijd sluit ik me aan bij een paar vorige sprekers met dat het handig zou zijn als we toch een beetje overzicht krijgen in wat dan in welk jaar ongeveer. Anderzijds gaat het in de digitale wereld ook zo snel dat het ook vast lastig plannen is, maar het is goed dat dat been wordt bijgetrokken.

Inderdaad, hetzelfde zinnetje, digitaal waar het kan, persoonlijk contact waar het moet, daar dacht ik ook: hé, is dat nou één zinnetje? Dat voelt nog niet echt goed als met de burger in contact komen, zeg maar. Meer van: we doen het digitaal, maar liever niet persoonlijk. Terwijl, dat zouden we denk ik moeten omkeren en het als een kans zien om het digitaal en persoonlijk te doen, en een goede kans om het vertrouwen in de overheid te herstellen. Dus kortom, hartelijk dank. De voorzitter: Dank u. Mijnheer Van Damme, gaat uw gang. De heer Van Damme: Voorzitter, dank u wel, en dank aan de raad voor de vragen en de belangstelling en de interesse waarmee het stuk is gelezen. Ik ben het volledig met u eens dat het een heel belangrijk stuk is en of u nou het been bijtrekt of niet, dit moeten we gewoon gaan doen en dat gaan we ook gewoon doen. Ik heb heel veel vragen gehoord, dus ik ga ze proberen allemaal te beantwoorden en misschien dat ik er eentje mis, maar dan kunnen we daar in tweede termijn nog wel op terug komen. De vraag even van de heer Van ’t Eind van GroenLinks, dat ging eigenlijk over de positie van de gemeente, zie je het nou als klant, of als inwoner, en dieren die geholpen moeten worden. De rol van de gemeente eigenlijk, dat vind ik wel een hele interessante vraag die u stelt.

In het land van de publieke dienstverlening zullen we maar zeggen is het echt wel ook een discussie. Heb je het nu over de klant, of heb je het nu over de inwoner? Wat er bij publieke dienstverlening in ieder geval altijd aan de hand is, is dat de inwoner en ondernemers geholpen worden, dus dieren in die zin niet. Als je gaat kijken naar de positie van de gemeente in het geheel van Rijswijk wat we zijn, ja, dan moeten we natuurlijk verbindend opereren, maar zijn we tegelijkertijd normstellend, daarom maken we hier met elkaar regels. We zijn ook handhavend treden we ook op en dienstverlenend, vergunningverlenend, noem maar op. Dus die positie van die gemeente, je hebt verschillende gezichten wat mij betreft. In dit geval, als het echt gaat om die publieke dienstverlening en die strategie die we hier dus vaststellen, zou ik toch zien dat inwoners en ondernemers centraal staan. Dus eigenlijk de klantreis, het is misschien een beetje een commercieel begrip, maar het is wel een ingeburgerd begrip en ik ga met u mee als u zegt: dat moeten misschien inwoners zijn, of klant. Nou, we hebben het gewoon klant genoemd en daar voelden wij ons wel prima bij en de organisatie ook.

Ik ben ook zelf bij het KCC langs geweest en bij de publieksbalies hier en ja, die mensen zijn echt gewoon enorm intrinsiek gemotiveerd om de goede antwoorden te geven, mensen snel te helpen en adequaat te helpen en dat doen ze echt wel goed. Ik moet er wel eerlijk bij bekennen dat de entree die je hier maakt in het stadhuis er niet heel uitnodigend is. Je krijgt eerst een windvlaag en vervolgens zie je een beveiliger zitten en dan ga je om je paspoort. Gelukkig gaan we dat dus in het Huis van de Stad

Pagina 22 van 56

Concept verslag Forum Samenleving 6 december 2022 veranderen en dat is in elk geval een hele mooie bijkomstigheid. Hij wordt hij ontvangen door een gastheer of gastvrouw en dan kan je zo linksaf naar de publieksbalies en even kijken, dan moet ik wel even opzoeken waar dat precies zit, want dat heb ik laten uitzoeken. Er komt dus geen receptie in het Huis van de Stad, maar die gastheren en gastvrouwen ontvangen dus inwoners met vragen en ondersteunen of begeleiden ze naar bijvoorbeeld de publieksbalies, maar ook naar de bibliotheek, of naar Welzijn Rijswijk wat daar zit. Daar hebben we afspraken mee gemaakt waar mensen die wat minder digitaal zijn ook geholpen kunnen worden. Rijswijks Belang en PvdA hebben daar in 2019 nog een motie over ingediend en die is aangenomen dat er ook een speciale publieksbalie, of we dat zouden moeten gaan onderzoeken hoe ouderen met vragen met betrekking tot de digitalisering en andere formulieren hulp krijgen. Nou, dat hebben we onderzocht en daar gaan we ook echt aandacht aan besteden. Je wordt welkom geheten op het stadhuis en als je moeite hebt met formulieren, kan je ofwel geholpen worden telefonisch bij het KCC, ofwel je kan naar Welzijn Rijswijk, of naar de bibliotheek. Dus ik hoop dat we die motie op die manier invulling aan hebben kunnen geven. Dan ga ik even naar wat specifiekere vragen, die betreffen de cloudstrategie.

Dat is wat meer met een ICT-component. Ja, natuurlijk staat die informatieveiligheid en privacy hoog in het vaandel en de functionaris gegevensbescherming houdt hier gewoon toezicht op. Dat doen we samen met Delft, die ook onze IThuishouding bewaakt. Dus als er zijn cyberaanvallen zouden plaatsvinden, dan wordt dat via die lijn goed afgevangen en we proberen daar ook van te leren. Waarbij wel gezegd hebbend, mijnheer Knigge, dat een cyberaanval natuurlijk nooit te voorkomen is, maar de techneuten die daar in Delft zitten waar we dus een samenwerking mee hebben, die zijn ertoe geëquipeerd en we houden dat CIO van het Rijk, dus daar zijn die Baseline Informatiehuishouding et cetera, dat houden we echt continu in de gaten. Ik was er vorige week nog bij op een workshop bij het VNG-congres ook op dit vlak, dus op die manier blijven we aan de gang. Dat staat niet zozeer in deze stukken, maar die ICT-agenda de komende jaren is dus echt wel fors, want we moeten gaan digitaliseren. En of je het nou leuk vindt of niet, de leveranciers dwingen ons daar gewoon toe en die gaan ook gewoon de cloud in en dan moet je ook gewoon de cloud in mee. Dat doen we graag, omdat we daarmee ook tegelijkertijd de dienstverlening willen en kunnen gaan verbeteren.

Daarom hebben we al die projecten, het applicatielandschap binnen Rijswijk is ongeveer vier- tot vijfhonderd applicaties en die moeten allemaal omgezet worden. Ik beperk me hier tot de publieke dienstverlening, staat in dit stuk, maar de andere, de digitaliseringsagenda, dat volgt nog in een later stadium ook als we rapporteren over het groot projectorganisatie. Dat betreft gewoon het technisch proces wat je door moet lopen. Procesmatig moet je het goed inrichten en je moet het ook gewoon veranderkundig met de organisatie goed doen, dat die ook in staat is om met die veranderingen om te gaan, die systemen goed te gebruiken en uiteindelijk dus die dienstverlening te gaan verbeteren ook. Het zijn dus een hoop woorden wat dat betreft, waarbij dan toch aan de heer Van der Veer, die vroeg: moet de kwaliteit dan niet voorop staan? Natuurlijk, de kwaliteit staat altijd voorop, dat is gewoon klip en klaar. Of er op termijn dus een kostenreductie gaat plaatsvinden, dat is dus wel de verwachting, in antwoord op vragen die anderen nog hebben gesteld. Alleen, je weet niet exact hoeveel dat zal zijn, dus het is nu gewoon echt te vroeg om dat nu al te gaan inboeken. Dus op het moment dat die kostenbesparing zal gaan plaatsvinden, dan zullen we hem ook gaan inboeken. Ik wil dat toch niet te vroeg gaan doen, want ja, daar zitten ook wel wat risico’s verder aan.

Dan had de heer Van der Veer een specifieke vraag over die MijnGemeente app en meldpunt openbare ruimte, ja, wie gebruikt hem niet, zou ik zeggen. Ik vind hem op zich wel handig, maar dat kan ook beter. Die zit niet in deze stukken, maar wel in de digitaliseringsagenda we waar we nu mee bezig zijn en die we in de maak hebben, die moet ook gewoon doorontwikkeld worden en in de cloud gezet worden. Dus, dan moet ik even kijken. De toetsing, dat ging over dat er gesuggereerd werd in de stukken dat het alleen op basis van klantsignalen gaat. Dat is misschien dan toch niet heel erg goed opgeschreven, want we gebruiken natuurlijk meerdere informatie om te toetsen of de kwaliteit van dienstverlening voldoende is. Dat gaat natuurlijk ook via waarstaatjegemeente.nl en daar zie je Pagina 23 van 56

Concept verslag Forum Samenleving 6 december 2022 dat de huidige dienstverlening al bovengemiddeld scoort. Mevrouw Woudstra, in antwoord dus op uw vraag over de ambitie die u meer heeft. Ja, die heb ik dus ook en daar zijn we dus ook mee bezig. We hebben het applicatielandschap geïnventariseerd, we hebben processen klaarstaan, we hebben een hele flowchart zijn we mee bezig met de hele organisatie. We zitten daar echt bovenop, maar het is, u zult ongetwijfeld herkennen dat het niet eenvoudig is, maar ik heb er echt alle vertrouwen in dat dat gewoon wel goed gaat lukken. In ieder geval deze set die nu voorligt, daarin zitten we qua tijdlijn al goed. Om dan de vragen van de VVD antwoord te geven. De KCC, verandering van het systeem, ik ga daar geen exacte datum, maar ik hoop dat het voor de raadsvergadering waar dit is geagendeerd is geregeld. De mijnrijswijk.nl waar je je product zou moeten volgen, is er ook, dat is op de achtergrond wat meer, die is al inmiddels gemigreerd, zoals ze dat in technische termen noemen. Die website zal dus begin september worden geüpdatet, maar dat is dan een technische update. Dus als het gaat om het up-to-date houden van de teksten, wat ook heel belangrijk is, wat natuurlijk altijd een grote ergernis is als je iets zoekt, dat er dan iets niet staat.

Ik zat van het weekend las ik dat er op de website van de gemeente zou staan dat er een tijdelijk vuurwerkverbod is komend jaar. Nou, ik kan u vertellen, dat is niet zo, maar dat was nog een oude tekst, omdat het gebruikelijk is dat er met de start van de vuurwerkcampagne begonnen wordt als Sinterklaas het land uit is. Nou, laat dat toevallig net vandaag zijn, dus die site is ook meteen op. Maar het wekt wel iets van alertheid op die site en daarvoor hebben we ook dat uitvoeringsplan DNA, dat het echt binnen de hele organisatie gaat leven hoe je je informatie actueel houdt, hoe je dienstbaar bent, snel en adequaat antwoorden levert. Daar zijn ook twee mensen beschikbaar om ook alle teams langs te gaan, om dat ook bij iedereen onder de aandacht te brengen dat dat klantgerichter dan toch – ja sorry, mijnheer Van ’t Eind, ik noem het klant – om dat echt tussen de oren te krijgen, zodat ze daar daadwerkelijk mee kunnen omgaan. Dan, is er nog geld na 2026? Dat zit niet in deze stukken, dat volgt dus later bij de bredere digitaliseringsagenda, want die is veel breder dan even dat geld wat hier wordt gereserveerd, want die is echt specifiek voor de publieksbalies geregeld. Dan had de heer Hageman hele specifieke vragen over die cloudstrategie en of er ook naar andere leveranciers wordt gekeken. Ja, natuurlijk wordt er naar allerlei leveranciers gekeken.

Leveranciers kijken ook naar ons, ze dwingen ons ook gewoon soms om die cloud in te gaan en als we niet aan de Wet digitale toegankelijkheid voldoen, ja, dan overtreed je de wet en dan kan altijd een bepaalde toezichthouder of instantie handhavend optreden. Maar we zullen natuurlijk zoveel mogelijk compliant gaan werken. De implementatie van MyLex, daar zitten geen kosten aan verbonden, omdat die kosten al eerder zijn gemaakt. Het gaat nu dan echt daadwerkelijk nog over het in gebruik nemen daarvan, dus daar hoeven geen technische kosten voor te worden gemaakt verder. Dan, even kijken. Digitaal waar het kan, persoonlijk waar het moet. Dat is natuurlijk een heel belangrijk uitgangspunt. Het staat hier wel vaak, nadrukkelijk ook, want dat is nou eenmaal bekend dat mensen gewoon niet altijd met die digitale formulieren kunnen omgaan. Maar ja, de uitvoeringsstrategie ICT is natuurlijk wel ICT-gericht, dus het is in die zin overschaduwt het een misschien het ander. Kijk, persoonlijk is precies de schaal waarop Rijswijk dat nog altijd kan, wat mij betreft. Dan de SLA’s per jaar. SLA, service level agreements, denk ik, mevrouw Ten Brummelaar, dat u bedoelt. Nou kijk, we gaan over dit specifieke project gewoon jaarlijks met de P&C-cyclus rapporteren en dan dus ook over hoe men het ervaart, hoe het getoetst wordt en wat de ervaringen ermee zijn.

Dan zal ik nog eens even naar de laatste vragen, dan kom ik bij … O, dat hybride werken, wat voor gevolg dat nu heeft, want u begint om acht uur en u eindigt ergens in de avond. Het voordeel is dat je een aantal producten digitaal doet, dat iemand die ‘s nachts gewoon zijn product wil afnemen, bijvoorbeeld zijn vergunning wil verlengen voor de parkeeraanvraag, dat hij dat gewoon midden in de nacht kan doen. Dus dat is het verschil. Met hybride werken wordt bedoeld dat je dan dus en bij de balie terecht kan, en het digitaal online kan aanvragen. Dat staat overigens, in vraag op de heer Loof, ik begrijp dat u een vraag daarover heeft, mevrouw Ten Brummelaar, maar dat kan waarschijnlijk wel in tweede termijn. Op pagina 8 van de strategie staat dat de vrije inloop bij de publieksbalies mogelijk blijft, dus dat staat er gewoon in. Misschien niet Pagina 24 van 56

Concept verslag Forum Samenleving 6 december 2022 duidelijk genoeg, we zouden het nog kunnen verduidelijken, maar wat mij betreft is dat niet nodig. Even kijken. Loopt alles op schema, heb ik ook. De efficiency, de afname in 2026, heb ik wat over gezegd. Testen, cyberaanvallen, heb ik wat over gezegd, en de besparing heb ik wat over gezegd. Ja, ik denk dat ik voor nu wel door de antwoorden heen ben, maar ik kan me voorstellen dat er nog een tweede termijn nodig is voor vragen die overblijven. De voorzitter: Ik gok dat ook. Mijnheer Van der Veer, heeft u behoefte aan een tweede termijn? De heer Van der Veer: Nee, dank u, voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra: Kort, dank u wel, voorzitter. Dank voor de antwoorden aan de wethouder. Ben een afgeleid. U had het inderdaad over dat de financiering na 2026 ergens anders heen gaat. Ik zag hier financiering tot 2025 in zitten en stelde daarbij de vraag wat er nodig zou zijn om te gaan versnellen. Dus is er een manier waarop we wel kunnen zorgen dat we in 2025 alles gedigitaliseerd hebben, of zijn die twee jaar echt nodig en valt de twee jaar van die financiering dan in een nieuw of ander programma, of in de staande organisatie? Wat ik mij voor kan stellen, maar ik ben dan ook wel benieuwd naar hoe de prioritering loopt, wat we eerst doen en wat later en waar we dan mee wachten.

Mocht daar nu niet op ingegaan zijn, dan wil ik dat best later nog in een gesprek doen, als dat te technisch wordt. En dank dat het dus terugkomt in de P&C-cyclus en we zullen de stand van zaken in de gaten houden en wensen u veel succes met inderdaad de grote technische uitdagingen, inclusief het meekrijgen van alle mensen op de werkvloer met deze nieuwe werkwijze. De voorzitter: Dank u. Mijnheer Hageman. De heer Hageman: Misschien dat ik het niet helemaal goed heb meegekregen, maar nog even over die cloudstrategie, die dus eind medio 2022 opgeleverd wordt, of zou worden, of is opgeleverd. Nou, dat even in het midden. Daar wordt dus ook nog gesproken over initiële en structurele kosten, mijn vraag is dus nog of die al hierin mee zijn genomen. Mijn vraag, we hebben dit net even gehad over dus de Wet digitale overheid en dat er een aantal updates voor komen. Maar ja, ik vraag nog steeds dus: wat indien deze toegangsportalen niet doen aan deze wet, komen er dan ook nog kosten daarvoor bij? Dankjewel. De voorzitter: Mijnheer Van ’t Eind. De heer Van ’t Eind: Dank u wel, voorzitter. Dank voor het antwoord op mijn vragen en dank voor het beginnen met de vraag over het woord klant. Toch nog wel een kleine reactie daarop en nog één vraag daarover. Kijk, woorden doen ertoe.

Waarom maak ik er nou zo’n punt van? Dat is omdat het woord klant wel degelijk vooral een marktterm is en dat zijn we niet voor niets gaan gebruiken in overheidsland sinds jaren tachtig, jaren negentig. Dat is uit efficiëntiedenken en dat is doorgeslagen in Nederland. Daar hebben we veel voorbeelden van gezien waarbij we de menselijke maat echt zijn kwijtgeraakt. Onze stelling is dat een deel van het wantrouwen richting de overheid ook daardoor komt. Dan kunnen we flauw doen: ja, het is maar een woord klant. Maar nogmaals, woorden kunnen er toe doen. Dan heb ik toch nog één vervolgvraag: wat heeft een bewoner nou precies aan die klantreis, kunt u daar iets meer over vertellen? Er komt geloof ik nog een vraag van …

Pagina 25 van 56

Concept verslag Forum Samenleving 6 december 2022 De voorzitter: Mevrouw Woudstra wil nog even interrumperen. Mevrouw Woudstra: Ik wil eigenlijk het betoog in die mate ondersteunen dat ik begrip heb voor het feit dat we meer vertrouwen willen kweken. Aan de andere kant denk ik bij klant ook aan Bol.com en hoe tevreden mensen daar kunnen zijn, dus ik denk bij klant helemaal niet alleen aan ontevreden of wantrouwende mensen. Dus ik ondersteun het betoog voor dat het goed is dat we het erover hebben, dat het goed is dat we het over onze inwoners hebben die inderdaad nergens anders naartoe gaan, niet zomaar ergens af kunnen wijken. Maar aan duidelijk hebben welke stappen we zetten met klantreizen, het werken zoals Bol.com, om juist ook terug te krijgen wat het vertrouwen is, van die systemen zou ik geen afstand willen nemen. Hoe we het precies gaat noemen is voor mij een volgende discussie, die we niet per se over dit stuk hoeven voeren, maar ondersteuning op het er goed over hebben en de goede dingen willen doen die ook vertrouwen wekken, graag, en het beschouwen als niet alleen bedrijf, dat wil ik ook graag ondersteunen. In mijn ogen heeft de wethouder dat gehoord, maar ik wil het graag onderstrepen. De voorzitter: Mijnheer Van ’t Eind, gaat u verder. De heer Van ’t Eind: Ik was bijna aan het einde. Dank u wel voor de ondersteuning vanuit D66.

Even, begrijp me niet verkeerd, wij staan positief op zichzelf tegen dit raadsvoorstel, maar ik vind het ook wel belangrijk. Kijk, als we het ergens noemen, dan is het toch in het kader van zo’n verhaal bijvoorbeeld, vandaar dat ik hem hier nu noem. We gaan zelf ook nog even kijken of we hier ook nog iets mee zouden willen en misschien zijn er ook andere partijen die dat ook interessant zouden vinden, ook om te kijken of we die discussie daarover iets kunnen aanzwengelen. Staat overigens wat ons betreft verder dit stuk niet per definitie in de weg. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u. Mijnheer Kruger, gaat uw gang. De heer Kruger: Dank u wel. Ik heb de eerste termijn even voorbij laten gaan, er zijn zulke goede opmerkingen gemaakt waarop uw goede antwoorden hebt gegeven. Maar wat we nu met zijn allen hier bespreken, ik vraag me af hoe je dit over wil dragen naar de burger. Want als je het hele voorstel leest en alles, hele lange volzinnen. Het is in een bepaald jargon geschreven waar die automatiseringsdodo’s helemaal – ik zal het maar niet zeggen – gek van worden. Maar dit is natuurlijk totaal onleesbaar als we het hebben over onze Rijswijkse inwoners. Dus ik sluit me ook aan dat we in alle stukken naar de burger toe, naar de Rijswijker toe, het woord klant echt laten schrappen. Dat moeten we niet willen.

Mensen zijn, inderdaad al aangegeven, klant bij Bol.com en CoolBlue bij Albert Heijn en als ze die gebeld hebben, dan krijgen ze een enquête of ze dat even willen invoeren als klant. Moeten we niet aan beginnen. We hebben het over inwoners en die moeten we niet op die manier gaan benaderen. Dan als laatste, komt er nog voor het publiek een leesbare brochure? Zodat ze ongeveer begrijpen waar het hier over gaat, want die hebben er geen boodschap aan of wij hybride werken, dat ambtenaren ‘s avonds werken. Dat interesseert ze niet. Ze hebben vragen, daar willen ze dus adequaat en snel antwoord op en niet ook in de toekomst allerlei bevestigingen van: u zit ergens in de molen, u hoort nog van ons. Dus daar wil ik echt voor pleiten om het zo simpel mogelijk te maken naar buiten toe en ook met het aanspreken van die mensen. Het zijn de Rijswijkers. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Ten Brummelaar. Mevrouw Ten Brummelaar: Dank u wel, voorzitter. Nou kijk, ik ga niet zeggen waar ik werk, maar dat is de grootste vereniging van Nederland en wij hebben leden, geen klanten, dus wat dat betreft – en iedereen mag Pagina 26 van 56

Concept verslag Forum Samenleving 6 december 2022 dan invullen waar dat dan is. Maar noem het een inwonersreis, het zal Rijswijks Belang wat dat betreft niet zo heel veel uitmaken. De inwonersreis gaat er natuurlijk om dat de inwoner kan aangeven hoe die iets beleeft en hoe we dat dan kunnen verbeteren. Ik ben heel nieuwsgierig of de gemeente Rijswijk bijvoorbeeld al werkt met NPS, MES en CES-scores, want dat kan bijvoorbeeld … NPS staat voor de Netto Promoter Score, de MES voor de Medewerker Enthousiasme Score, en de CES is de – die had ik openstaan – de Customer Effort Score. Daarbij kunnen mensen op een klant contact center bijvoorbeeld, of op het KCC heel goed zelf zien wat de inwoners van hun vinden en hoe zij dat zouden kunnen verbeteren. Dat kan voor de medewerkers zelf heel goed duidelijk maken waar zij bijvoorbeeld zelf nog puntjes op de i zouden kunnen zetten, dus die is wellicht leuk om te onderzoeken. Even terugkomend op het hybride werken. Dat ging niet zozeer over de inwoner die ’s nachts – ja, jullie gaan mij er niet meer op betrappen dat ik klant zeg – dat de inwoner ‘s nachts zijn parkeervergunning aanvraagt. Het gaat erom, en dat staat op pagina 4 van bijlage A Uitvoeringsplan, daar staat telefonische bereikbaarheid en daar staat bij risico: “Het beleid hybride werken ontwikkelen zonder afstemming met Publieke Dienstverlening.

Het risico is dat medewerkers onbereikbaar zijn wanneer er flexibel gewerkt wordt.” Daar ging met name mijn vraag over: hoe ging dat dan voor covid? Want ik heb bepaalde werktijden en als ik daarvan afwijk, dan doe ik dat in overleg met ofwel een leidinggevende, ofwel mijn collega’s. Hoe gaat dat nu binnen het KCC, mogen zij dat dan inderdaad zelf bepalen, zonder enig overleg? Dank u wel. De voorzitter: Dank u. Mijnheer Loof. De heer Loof: Dank, voorzitter. Dank ook aan de wethouder voor het beantwoorden van de vragen. Het meeste is allemaal duidelijk geworden, ook heel fijn dat ik nu weet welke kant ik op moet lopen in het Huis van de Stad om naar de publieksbalie te gaan. Twee vragen nog. Ik kan het gemist hebben, maar de vraag hoe we mensen die geen Nederlands spreken, hoe we die goed gaan helpen, mochten die hulp nodig hebben en mocht de – ja, ik ga nu ook geen klant zeggen – de hulpbehoevende burger hier aankloppen.

Verder nog, er is wel wat op financiën her en der gezegd, maar misschien heb ik hem dan niet helemaal scherp op het netvlies, maar dat bij sommige projecten dus wat extra budget nodig is, omdat er nog informatie nodig is om het goed tot uitvoering te brengen en daarbij de vraag: is de meeste data niet nu al aanwezig om dit plan uit te voeren, zijn er op punten nog echt forse investeringen nodig om echt tot de juiste data en externe inhuur te komen, of valt dat eigenlijk wel mee hoe we het zo zien? Als laatste punt, het was wel grappig dat de wethouder zei dat er wat automatisering in zit wat er op de website komt, want ik keek net heel even op de website en er staat nu heel groot verlengen parkeervergunning, met daarbij: let op, langskomen zonder afspraak is niet mogelijk. Dat is nou de vierde of vijfde keer dat dat ergens terug is gekomen, terwijl we juist met zo’n mooie motie hebben gezorgd dat het nu wel kan. Toch nog een klein puntje van aandacht. Dat waren mijn vragen, dank. De voorzitter: Mijnheer El Majjaoui heeft een interruptie, of heeft u een vraag an sich? De heer El Majjaoui: Een soort verkapte vorm van interruptie, want mijn collega van VVD heeft het constant over een doelgroep die de taal niet machtig is of beheerst. Maar ik wil het breder trekken, want ik heb bewust de eerste termijn niet gereageerd, omdat ik het een goed voorstel vind.

Dit is gewoon heel abstract en ik ga in het volste vertrouwen aan dat dat in details goed uitgevoerd gaat worden. Want we hebben het over inderdaad de inwoners, niet over klanten, want daar ben ik met GroenLinks volledig mee eens. Maar zijn er andere hulpbehoevenden ook hierbij betrokken, ook de mindervaliden, de ouders? Omdat wij ook streven dat mensen zo lang mogelijk zelfstandig moeten wonen en dat ze ook geen externe hulp hierbij behoeven. Is daar ook rekening mee gehouden, is er ook ruimte voor maatwerk? En zijn er mensen die het te hoogdrempelig

Pagina 27 van 56

Concept verslag Forum Samenleving 6 december 2022 vinden, de toegankelijkheid, is dat ook gewaarborgd? Dus niet alleen in grote lijnen, maar dan alleen maar niet de doelgroep die de taal niet beheersen, maar alle inwoners, zonder iemand uit te sluiten, is daar ook rekening mee gehouden? Dankjewel. De voorzitter: Dank u. Ik maak daar gelijk wel uw tweede termijn van, hij was iets uitgebreider. Mijnheer Knigge. De heer Knigge: Voorzitter, dank u wel. De wethouder, bedankt ook voor de antwoorden die hij gegeven heeft. Er komt toch nog even terug op het punt van de digitalisering en de mate dat daar misschien toch een dwingende slag in zit. Ik heb wel gehoord dat de wethouder daar aandacht aan gegeven heeft. Er zijn natuurlijk wel verschillende fracties die daar aandacht voor gevraagd hebben. Ik hoorde hem ook wel zeggen dat hij zegt: er is een digitale slag en die gaat toch voor, die heeft de voorrang. Ik kan me toch zomaar voorstellen, ook andere fracties hebben dat nog even gezegd, dat er toch ook in Rijswijk gewoon heel veel inwoners zullen zijn die – en ik ervaar dat ook zelf als ik vrijwilligerswerk doe bij Welzijn Rijswijk – heel veel mensen die wel mondig zijn, maar die moeite hebben met de documenten, moeite hebben met de ICT, gelijk afhaken en dat gelijk bij anderen neerleggen.

Dat is onze taxatie van onze fractie dat er toch redelijk veel mensen zullen zijn die moeite hebben met deze digitaliseringsslag. We vragen dus graag de aandacht van de gemeente om daar alert op te zijn en om in een vroegtijdig stadium die groep te traceren en hen bij de hand te nemen. De voorzitter: Dank u. Mijnheer Van der Baan. De heer Van der Baan: Dank u wel, voorzitter. Weinig aanvulling, maar ik sluit me aan bij mijn buurman. De voorzitter: Mooi. Mijnheer de wethouder, gaat uw gang. De heer Van Damme: Dank voor de aanvullende vragen in tweede termijn. Wat is er nodig om te versnellen, mevrouw Woudstra? Dat is gewoon niet mogelijk. We zitten echt gewoon nu aan onze max. ik zou ook heel graag versnellen, maar je moet het ook gewoon goed doen en voorzichtig doen en ook met de capaciteiten die we hebben. Dus het is gewoon echt niet mogelijk om te versnellen. Ik heb er echt naar gekeken samen met het team en het gaat niet. Wat ik in eerste termijn vergeten was te vertellen is onze ervaringen uit Alphen aan den Rijn met u te delen. Ik moet zeggen dat het qua digitalisering hebben we niet heel veel nieuws gehoord eigenlijk, maar waar het vooral om ging was de ontvangst en waar de publieksbalie gecombineerd was eigenlijk met het sociaal domein, de vragen.

Dat was eigenlijk allemaal open en behoorlijk gastvrij en je werd er ook echt, ze hadden de beveiligers dus ook een beetje achteraf gezet, zodat ze wel goed overzicht hadden over alles, maar dat je niet in het zicht zat. Nou, daar was echt goed over nagedacht, dus ik denk dat het in ieder geval waardevol was om die ervaringen mee te nemen naar Rijswijk en ook naar het Huis van de Stad waar ik al eerder over meldde. De zorgen, ja, die … Wacht even, hoor, ik heb nog wat … De cloudstrategie en of er incidentele en structurele kosten zijn. Ja, die worden dus met dit raadsvoorstel geregeld en dit is een onderdeel van die totale digitaliseringsagenda en wat er nu ligt is een stukje daarvan, de dienstverlening, die ligt voor ter besluitvorming. De rest gaat zeker ook nog geld kosten, maar wordt na uitwerking echt voorgelegd voor de bestuurlijke besluitvorming, dus dat is nog een vervolgtraject wat daarop gaat komen. De heer Van ’t Eind, ja, goed, ik neem het voor kennisgeving aan en ik ga proberen vanaf nu het woord inwoners te gebruiken en niet klant. Maar u vroeg nog wel specifiek wat de inwoner heeft aan de klantreis. Ja, die ga ik dan toch even via klant beantwoorden. Daar heeft de inwoners dus echt super veel aan, want de ene kant wordt die dus digitaal beter geholpen, de klant die dat wil, en aan de achterkant vindt er dus een optimalisatie Pagina 28 van 56

Concept verslag Forum Samenleving 6 december 2022 van de processen plaats zodat je met dat zaakgericht werken ook echt dat continu kan volgen, je eigen producten die je aanvraagt kan je ook volgen. Degenen die niet digitaal vaardig genoeg zijn worden dus geholpen, omdat het digitaal makkelijker wordt, dus een groep zal dat digitaal kunnen gaan doen. De groep die dat niet kan, die blijft geholpen worden, een antwoord op de vraag van mijnheer Knigge. Wij hebben afspraken over gemaakt met de bibliotheek, met Welzijn Rijswijk en die komen allemaal in het Huis van de Stad. Je kan het KCC, wat overigens heel goed bemand is, we hebben dus geen capacitaire problemen daar, die kunnen daar gebeld worden om eventueel ook nog digitaal geholpen te worden. Dus dan wel telefonisch om dat zo te doen. Dus ik wil u echt op het hart drukken dat we echt oog hebben voor degenen die we moeilijk bereiken. Ik denk dat het ook een kerntaak is van de overheid om juist degenen die het moeilijk hebben te helpen, daarvoor is ook vaak wat mij betreft een overheid. Daar zijn we ook volop mee bezig, niet alleen in dit traject, maar breed, over laaggeletterdheid – waar mijn collega nog even wat licht zo meteen over zeggen. Dus die geruststelling kan ik u in ieder geval geven. Dan ja, de termen die u naar mij gooide, dat is de NPS, CES en et cetera.

Die gebruiken we niet, we werken met … We meten nu in KLANTINFOCUS heet het. Sorry voor het woord weer, maar het heet echt KLANTINFOCUS, dus met smileys wordt er gewerkt. Maar ik nodig u van harte uit dat als het nieuwe systeem operationeel is en een beetje goed werkt, dan komt u gewoon gerust een keer kijken bij het KCC hoe ze dat doen. Ik heb u vaak in de berichtgeving de afgelopen weken gezien dat u met allerlei diensten meeloopt, dus u kunt ook bij het KCC bent u van harte welkom om eens te kijken hoe dat dan gaat met de webcare, hoe ze het telefonisch, hoe dat afgehandeld wordt en hoe de klantvriendelijkheid dan is. Dan de heer Kruger over het jargon. Ja, sorry, ik vind het ook enorm jargon, het is enorm lastig. Digitale wereld is een andere wereld en dit stuk is geschreven voor de organisatie ook, dat ze met de strategie uit de voeten kunnen en uiteindelijk het product daarvan is dat we dus makkelijker, eenvoudiger en duidelijker communiceren naar de inwoners toe. Dus een brochure van dit, die ga ik gewoon echt niet maken, want daar snapt de inwoner helemaal niks van. En gelukkig maar, want we gaan het goed voor die inwoner regelen. Dus als die uiteindelijk contact opneemt met het KCC, of die gaat naar het Huis van de Stad, dan wordt die gewoon begrijpelijk, goed, duidelijk geholpen. Ik hoop dat ik uw vraag hiermee voldoende heb beantwoord op dit vlak. Dan, even kijken.

De VVD had nog een paar vragen over hoe we de niet-Nederlands sprekenden, daar heb ik eigenlijk ook al … Dat gaat enerzijds over laaggeletterdheid, maar de website gaat echt niet in het Engels plaatsvinden, dus ja, je zal toch via een vertaalprogrammaatje denk ik op internet ook te werk moeten gaan en meestal hebben ze ook nog wel hulp in de omgeving. Dus dat zijn nog even de antwoorden die ik kan geven. En ja, ik baal er ook wel van dat dan de parkeervergunning expliciet staat dat je die alleen online kunt aanvragen, maar ik ga daar meteen actie op zetten. En de mindervaliden even, die Wet digitale toegankelijkheid ziet er namelijk echt op dat ook mensen met die dat nodig hebben, dat die website zo is ingericht dat die ook daar toegankelijk is voor mindervaliden, of slechtlezenden, of noem maar op, dat het voorgelezen wordt. Daar zijn allemaal eisen aan waar we ons aan houden. De voorzitter: Dank u. Mevrouw Bentvelzen, heeft u een aanvulling? Mevrouw Bentvelzen: Ik heb een korte aanvulling, voorzitter. Dat fluisterde ik mijn collega nog in, maar we hebben een aantal weken geleden – en mevrouw Jansen let daar ook altijd goed op vanuit de fractie Wij. – hebben we nog gesproken over laaggeletterdheid in Rijswijk en dat het eigenlijk ook wel schokkend is, zeker omdat dat nu al vanaf vrij jong eigenlijk start.

Als je ziet hoeveel laaggeletterde Rijswijkers we hebben heeft dat ook weer betrekking op die digitalisering, of eigenlijk een soort van digibeten die we met elkaar bijna creëren, zou ik willen zeggen. Dus daar is heel veel effort op vanuit de gemeente, dat zit in ons educatief onderwijspakket, met Stichting Lezen & Schrijven doen we het een en het ander. Er is een onderzoek gedaan naar specifieke jongeren en daar zijn aanbevelingen uit voortgekomen, daar heeft mevrouw Jansen onlangs Pagina 29 van 56

Concept verslag Forum Samenleving 6 december 2022 nog om gevraagd en we zijn daar intern mee bezig om daar een uitwerking op te maken van hoe we met die aanbevelingen omgaan en hoe we dat willen gaan uitzetten in onze gemeente. Dus daar is veel oog voor de mensen die niet zo snel met onze digitale snelheidstrein mee kunnen rijden. De voorzitter: Dank u. Kan ik ervan uitgaan dat dit een bespreekstuk gaat worden, of een ak… Heeft u nog een vraag, mevrouw Ten Brummelaar? Mevrouw Ten Brummelaar: Ik wilde even kort reageren op de uitnodigingen van de wethouder en die neem ik graag aan. Wij vinden het belangrijk te gaan kijken bij plekken waar we over mensen praten, dus het lijkt me ook interessant om eens op het KCC te kijken met u. De voorzitter: Mijnheer Sleddering. De heer Sleddering: KCC mogen we niet meer gebruiken, het wordt nu Inwoners Contact Center. De voorzitter: ICC. De heer Sleddering: Maar ICC moet je niet doen, want dan gaan we naar het Internationaal Strafhof. De voorzitter: BCC, ook niet goed. Mevrouw Woudstra, nog heel kort dan. Mevrouw Woudstra: Ook een puntje van de orde. Ik ga ook graag mee naar het KCC, dat willen we al een paar jaar doen, dus als dat nu eindelijk een keer kan, dan heel graag. Gaan we ICC. De voorzitter: Raadsuitje 2023.

Mevrouw Woudstra: Dan maken we meteen een … En als ik iedereen zo hoor zijn we verder heel blij met het stuk en de kanttekeningen, dus ik zou zeggen een akkoordstuk naar de raad en laten we er vooral voortvarend mee verder gaan. De voorzitter: Mooi, perfect. Daarnaast heb ik nog heel even kort het vorige agendapunt per abuis vergeten te vragen of dat een akkoordstuk of een bespreekstuk moet worden. Sorry. Dat was, juist, agendapunt 12. Mevrouw Bentvelzen: Voorzitter, zullen we misschien een punt van orde vanuit mijn zijde afspreken, dat ik ben mijnheer Smith nog beantwoording verschuldigd dat die als akkoordstuk op de raad kan komen te staan, mits hij het echt niet eens is met de beantwoording die ik hem schriftelijk toestuur en dat we dan ten tijde van de vergadering alsnog toevoegen op de agenda? De voorzitter: Buitengewoon goed idee, als mijnheer Smith het daarmee eens is. De heer Smith: Akkoord, hoor. De voorzitter: Bij deze. Dan zou ik graag de vergadering voor vijf minuutjes willen schorsen voor een sanitaire stop.

Pagina 30 van 56

Concept verslag Forum Samenleving 6 december 2022 Schorsing 14. Raadsvoorstel Aanwijzen contactpersoon Wet Open Overheid voor de raad (RV 22-025) De voorzitter: Goed, ik zou graag verder willen met de vergadering. Agendapunt 14, ‘Raadsvoorstel Aanwijzen contactpersoon Wet Open Overheid voor de raad’, de RV 22-025. Heeft iemand de behoefte om daar het woord over te voeren? Mevrouw Woudstra, gaat uw gang. Mevrouw Woudstra: We willen als D66 even zeggen hoe belangrijk wij transparantie vinden en zijn blij dat de Woo-functionaris wordt aangesteld, dat we hier ook in Rijswijk daar weer verder mee aan de slag gaan, want een transparante, duidelijke en controleerbare overheid staat voor ons voorop. We hebben nog wel een vraag aan de wethouder. We horen natuurlijk veel over personeelstekorten en de werkdruk die er is. Ook de Woo vraagt van de organisatie en van medewerkers wat extra’s. Er worden extra mensen geworven, kan de wethouder kort iets vertellen over hoe binnen de organisatie met die balans wordt omgegaan, dat het echt iets betekent voor een heel groot deel van de medewerkers wiens werk straks meer openbaar en transparant wordt, en hoe zich dat verhoudt tot die werkdruk en wat daarvoor wordt gedaan. Dank. De voorzitter: De portefeuillehouder daarvan, die is als ik mij niet vergis burgemeester Verkerk, dus gaat uw gang.

De heer Verkerk: Dank voor de aandacht voor dit onderwerp. Het is belangrijk dat we de informatieverstrekking openbaar en integer en zorgvuldig verstrekken, daar is die wet voor. Een van de uitvoeringsmaatregelen is dat er specifieke ambtenaren worden aangewezen om dit te borgen. In heel Nederland merk ik dat dat gewoon ambtenaren zijn die of te maken hebben met informatie, of op JZ en daarmee voldoen we aan een wettelijke verplichting. Ik heb de indruk dat het in de organisatie verder goed geborgd is en dat men zich ook goed op de hoogte stelt dat de wetswijziging ook hier en daar nog wel aanscherpingen kent en daar zijn ze op ingericht. Dus ik ben blij met het voorstel. De voorzitter: Dank u. Mevrouw Woudstra, heeft u nog behoefte aan een tweede termijn? Mooi. Dan, kan ik ervan uitgaan dat dit een akkoordstuk is die naar de raad gaat? Ja, prima. 15. RIB 22-084 Nadere toelichting aanpak bestrijding energiearmoede De voorzitter: Dan wil ik graag verder met agendapunt 15, ‘RIB 22-084, Nadere toelichting aanpak bestrijding energiearmoede’. Ik zie een compleet rondje nagenoeg. Dan beginnen we, even kijken, rechtsvoor. Mijnheer Van der Baan. De heer Van der Baan: Dank u wel, voorzitter. Dank voor het toezenden van dit stuk. Volgens mij is het een vervolg op een eerdere RIB die we gehad hebben en er was ook het een en ander over te lezen in ons verslag van het Forum van 18-10.

Daar hebben wij als ChristenUnie vooral benadrukt de urgentie voor het nemen van energiebesparende maatregelen. Als raad hebben we het voor elkaar gekregen om de twee zeer concrete maatregelen toch tijdelijk op on hold te zetten, tot verdriet van onze fractie zou ik willen zeggen, en hebben we ook de urgentie benadrukt, omdat de winter gewoon aanstaande is. Daar komt op de middellange termijn nog bij dat we een miljoen te besteden hebben vanuit de Rijksoverheidsbijdrage, maar dat zelfs nu een jaar vooruitkijkend dat nog best een kunst zal zijn om dat uitgegeven te krijgen. Daar komt bij dat ik afgelopen weekend was ik in Oud-Rijswijk, ik sprak daar ook iemand en die zei: ik gebruik eigenlijk helemaal geen gas Pagina 31 van 56

Concept verslag Forum Samenleving 6 december 2022 meer, want ik ga nu alleen nog met elektrisch verwarmen en ik heb een kookstelletje gekocht ook op elektriciteit. Dat is aardig, maar dat betekent wel dat je het grootste gedeelte van je tijd in de kou zit. Kortom, er zijn gewoon al Rijswijkers die nu al in de kou zitten en we hebben het geluk sinds afgelopen oktober, november dat het vrij zacht geweest is, maar ik maak me echt zorgen om de komende maanden, want dan gaat het niet meer zacht zijn – of komend weekend, hoor ik hier tegenover ergens. Nou ja, dus we hebben gewoon de indruk dat er veel meer nodig is en dat we dit onderwerp veel serieuzer moeten nemen. Dus de informatie die we tot nu toe gekregen hebben zijn deze brieven. Ik heb zelf ook even gekeken naar wat omliggende gemeentes en wat vind je daar aan informatie. Best interessant, want ik stuitte op een rapport van gemeente Zoetermeer die al hun huishoudens die gevaar lopen in kaart hebben gebracht, dat bleken er 2200 nog wat te zijn. Als ze die allemaal zouden bezoeken met een energiecoach en daar ook energiebesparende maatregelen zouden gaan doen, dan kwam daar uit dat rapport dat je dan vier ton zou uitgeven. Ik denk niet dat zij het voor elkaar krijgen om iedereen te bereiken, dus dan hebben we het nog maar over vier ton uitgeven.

Ik heb de indruk dat we in Rijswijk nog helemaal geen beeld hebben bij de doelgroep en dat we dit dus nog echt onvoldoende serieus aanpakken, met ook te weinig tempo. Lichtpuntje is wel dat ik vandaag nog een berichtje zag van de wethouder met volgens mij dat in Rijswijk de stand van zaken nu 400 huisbezoeken is van de energiecoach, wat enorm gewaardeerd wordt en waar ook wat concrete maatregelen ook meteen uitgevoerd worden, dus daar zijn we dan wel weer content mee. Maar de indruk is dat deze winter eigenlijk te vroeg komt, dat we te weinig tempo maken. Even kijken. Dus ik heb een paar vragen aan de wethouder. Komt er nog een doordacht plan, dan wel het gezamenlijk optrekken met omliggende gemeentes die vergelijkbaar zijn met Rijswijk waar we goede ideeën van kunnen stelen, of in ieder geval hergebruiken, zou ik willen zeggen. Deelt de wethouder onze zorg dat het budget niet gaat opraken wat we van het Rijk krijgen en dat we wellicht dus allerlei Rijswijkers of in de schulden krijgen, of nodeloos in de kou zitten? En omdat het een urgent probleem is, zouden we eigenlijk graag vaker de voortgang willen zien. Ik zei al, dit hebben we aanhangig gemaakt in het Forum van 18 oktober en het is nu begin december en er is niet heel veel meer informatie bij gekomen.

Dus is het mogelijk om een eenvoudige maandrapportage, of nog vaker, maar in ieder geval vaker een rapportage te krijgen over de stand van zaken op dit onderwerp? Even kijken. O ja, en in het Forum van 18-10 hebben meerdere partijen gevraagd ook om een meer doordacht plan – ik geloof dat ik het CDA en de VVD aan mijn zijde vond wat dat betreft – om meer zorgvuldig maatregelen te treffen. Wanneer komt dat plan en wanneer bespreken we dat in de raad? Dat als vragen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u. Mijnheer Knigge, gaat uw gang. De heer Knigge: Voorzitter, dank u wel. Dank aan de wethouder voor de toelichtende notitie die hij geschreven heeft. De CDA-fractie vindt het een belangrijk onderwerp. Mijn fractievoorzitter heeft natuurlijk ook in een eerdere sessie en ook in eerder overleg dit onderwerp uitdrukkelijk op de agenda gezet en besproken. Zoals mijn buurman ook al zei, vele groepen in de samenleving, zeker deze dagen nu de temperatuur zakt, ervaren natuurlijk een hoge energierekening en hebben moeite om hun rekening te betalen. Het gaat wat ons betreft dus ook niet alleen over mensen met een minimuminkomen of vlak erboven, maar wat ons betreft is ook die groep groter en dat hebben we ook in een eerder overleg al aangekaart.

De CDA-fractie vindt dat ook goede maatregelen ook voor hen beschikbaar moeten zijn, vandaar dat we nu ook de wethouder ook een aantal concrete vragen nog willen stellen. De wethouder geeft aan in zijn toelichting dat het onderzoek naar uitbreiding van de doelgroep tot een inkomen van 150 procent van het minimum loopt. Kan hij ons informeren wat er precies onderzocht wordt? Is er al resultaat, en zo ja, wat is dan het resultaat, of wanneer verwacht hij dat resultaat? Hopelijk kan hij ons daarover informeren. Net als wat mijn buurman noemde, hebben wij ook de positieve geluiden gehoord over de energieambassadeurs, dat er al ik Pagina 32 van 56

Concept verslag Forum Samenleving 6 december 2022 meen 400 woningen bezocht zijn met mensen die tips en praktische ondersteuning gegeven hebben. Dat is een heel mooi resultaat, een prachtig resultaat in korte tijd. Wel horen wij ook wel geluiden dat deze ambassadeurs met name langsgaan bij woningen van woningbouwcorporaties en wij vermoeden dus dat de groep van mensen die bij wijze van spreken steun zouden kunnen ondervinden van deze maatregelen, dat die veel groter is. Kan de wethouder ons dan ook verzekeren dat de ambassadeurs ook straten bezoeken, of woningblokken bezoeken om het zo te zeggen, die niet in het bezit zijn van de corporaties, waarvan bekend is dat er ook mensen wonen met een laag of middeninkomen? Verder zijn we benieuwd hoe het nu gaat met de uitvoering van de witgoedregeling, we hopen daar ook dat de wethouder ons daarover kan informeren. Specifieke vraag over de beschikbaarheid van voorzetfolie, dat is natuurlijk wel een heel mooi middel wat gebruikt kan worden. Heel concreet: bij welke balie kunnen inwoners dit ophalen? Het is bekend in Rijswijk dat er toch heel veel flats of woningcomplexen zijn met een tochtige entree, waarvoor naar ons idee ook de folie gewoon goed bruikbaar zou zijn. Is de folie ook beschikbaar voor deze portiekwoningen? Want vaak zijn dat ook complexen van VvE’s.

Is de folie beschikbaar en kan de wethouder eventueel dit toezeggen dat het ook beschikbaar wordt gesteld voor deze portiekwoningen? Even kijken. Nou, dat waren zo onze vragen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u. Mag ik iemand van de fractie VVD het woord geven? Mijnheer Sleddering, gaat uw gang. De heer Sleddering: Ik twijfel eigenlijk een beetje, omdat wat hier aan de hand is, is dat we hebben een discussie gehad over deze brief in de begrotingsraad. Op verzoek van twee fracties, wij en het CDA, staat het hier op de agenda en vervolgens gaan we met zijn allen daar weer overheen plassen. Ik vind dat qua efficiënte vergaderingen eigenlijk helemaal niet oké. Ik had liever zeg maar een verslag van de wethouder gezien over hoe de stand van zaken nu is, dan kun je daarover praten. Ik ga niet alles wat ik gezegd heb en wat de VVD gezegd heeft over deze situatie, dat heb ik in de begrotingsraad gedaan en ik ga dat niet herhalen, want ik vind dat we onze tijd beter kunnen gebruiken. Dank. De voorzitter: Dank u wel voor uw toevoeging, mijnheer Sleddering. Mevrouw Ten Brummelaar, heeft u daar iets over te zeggen? Mevrouw Ten Brummelaar: Dank u wel, voorzitter. Ik moet zeggen dat we voor een groot deel aansluiten bij wat de heer Sleddering zegt. Het is al uitgekauwd, herkauwd en we gaan het nu nog een keer doorkauwen.

Ik moet wel even zeggen dat het enige wat wij storend vinden is dat het gaat hier om bepaalde inkomens. We hebben eerder aangegeven dat wij niet, de wethouder niet, de mensen die de wijk in gaan niet achter de voordeur kunnen kijken. Er zijn mensen op dit moment met gewoon modaal inkomens die zwaar – nou ja, dan ga ik woorden gebruiken die ik niet mag gebruiken – maar die echt tot aan hun nek in de stront zitten en die de kosten niet meer kunnen betalen door de gas- en energierekeningen en die worden nu eigenlijk gewoon voorbij gelopen, want goh, ja, die hebben toch in ieder geval minimaal modaal. Ik vind daar echt wat van. Of we doen iets voor alle Rijswijkers, of we doen niks. Mijn advies zou zijn: ga die corporaties dwingen om die huizen energieneutraal te maken, of in ieder geval zo energieneutraal mogelijk, en ga met die VvE’s in gesprek en zorg dat dat in ieder geval dan, voor nu lost het niks op, maar dat er voor volgende winter gewoon vanuit de corporaties maatregelen komen. Zij vangen ook de huren, laat ze het ook voor hun huurders oplossen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u. Iemand van Beter Voor Rijswijk?

Pagina 33 van 56

Concept verslag Forum Samenleving 6 december 2022 De heer Kruger: Een kleine opmerking, voorzitter. We sluiten ons eigenlijk aan bij vorige sprekers en met name ook verduurzaming van woningen. Er komen nu dagelijks klachten binnen van het uitvallen verouderde cvinstallaties in flatgebouwen waar ze nog volop in het enkel glas zitten, waar niks meer werkt. Die mensen betalen allemaal braaf iedere maand hun huur en die etteren maar door eigenlijk de koude winter in. Dan is het leuk om te gaan leuren met nieuwe wasautomaten. Vroeger verkocht ik zelf wasautomaten en die deden het op 100 graden, dan kreeg je echt je was schoon als verkoopargument. Door de jaren heen is met name de wastemperatuur teruggedraaid dat je het ook met 30 graden warm kan krijgen. Je bezuinigt echt niet zoveel om mensen een nieuwe wasmachine te geven terwijl die oude nog prima kan functioneren en vaak bewust maken om anders te gaan wassen, daar heb je dezelfde bezuiniging mee. Ik vind het een beetje leuren met gelden. Dus ik vind dat we daar echt zorgvuldig mee moeten omgaan. Kijk, gaat zo’n ding een keer defect en men wil daar vervanging hebben, dan praat je over wat anders, maar om werkelijk de machines te gaan vervangen, ik vind het eigenlijk zonde. Dat kunnen we aan beter aan andere besteden waar het wel effect voor heeft en dat is met name isolatie van met name de huurwoningen.