Concept verslag Forum Samenleving 4 februari 2025

Concept verslag Forum Samenleving 4 februari 2025

overeenkomst, diploma, wat een statushouder behaalt en het traject dus daarmee afsluit. Ik heb nog een paar andere. Dus dat is mijn vraag. Hoe kan dat, dat die interne samenwerking daarin dus blijkbaar op papier wel goed eruitziet, maar in de praktijk minder goed loopt? Wat gaat u daaraan doen, om die samenwerking intern beter vorm te geven? Compliment voor de behaalde resultaten in de pilots met de statushouders aan het werk en snel aan de slag. Ik zou willen pleiten voor dat wat u noemt participatietrajecten, vervolgtrajecten die ook in het schema staan, waar Welzijn Rijswijk een taak in heeft, om die zo veel mogelijk ook om te zetten in werkervaringsplaatsen met taal en uiteindelijk ook een perspectief op banen. Want ik zie dat daar veel meer mensen in zitten dan in die pilot die u nu gestart bent of zelfs ook afgesloten hebt, in mensen te begeleiden naar de arbeidsmarkt. Dat is ook meteen een aanbeveling. Dus daar kom ik ook meteen dan op terug. Kunnen er niet veel meer mensen vanuit die participatie, die PVT, ik weet niet meer waar V' voor staat, ben ik even kwijt. Vanuit die PVT naar ook meteen werkervaringsplaatsen. De voorzitter: Heeft u ook voor de mensen thuis PVT als volledig woord, toevallig? De heer Van Malsen: Participatie Verklaringstraject. Mevrouw Van Nunen: Dat betekent dat je op het punt staat om ook die werkervaring op te kunnen doen.

Want je hebt je taaltraject dan achter de rug of voor het grootste deel, zoals ik het zag in het doorstroomschema. Ik ben geen uitvoerder in dit traject. Daarin zou ook heel mooi en dat hoorde ik vorige week dus, dat wil ik ook de wethouder meegeven, bijvoorbeeld met een partij als de BBR samengewerkt kunnen worden, die echt heel graag meer samen met WSP doen. Ik heb begrepen dat daar nog echt een goede verbeterslag in te maken is. Dan denk ik: daar hebben we het eigenlijk al jaren over, het Lokaal Sociaal Akkoord. Waarom lukt dat toch steeds niet? De BBR heeft ook voorgesteld, begreep ik, om een echt, denktank is misschien een groot woord, maar gewoon eens echt stappen daarin te maken. Tussen bedrijven, de gemeente en eventueel mensen van ons uiteraard. Om eens te kijken hoe dat echt beter kan. Er zijn banen ook voor deze groep die beschikbaar zijn, ook voor statushouders zonder volledige kennis van de Nederlandse taal. Dus graag ook meer contact voor die externe partijen. Eigenlijk komt het erop neer, hoe gaat u alle aanbevelingen ter harte nemen en vooral gericht op werkervaringsplaatsen en arbeidsplaatsen? Ik weet dat u heel betrokken bent, want dat zie ik ook aan diverse berichten die u regelmatig ook op social media zet en daar ben ik het alleen maar van harte mee eens. Voorzitter, tot zover in mijn eerste termijn. Dank. De voorzitter: Dank u wel.

Dan kijk ik in dit geval weer naar rechts. ChristenUnie, ga uw gang. De heer Van der Baan: Dank u wel, voorzitter. Complimenten voor het stuk. Fijn dat we dit kunnen bespreken met elkaar en ook complimenten aan de betrokken organisaties, zoals Welzijn Rijswijk. We hebben echt mooie resultaten geboekt, hebben we kunnen lezen. Stek punt is ook dat de verwachtingen eerder duidelijk zijn bij de doelgroep. Dat helpt enorm, want mensen kunnen zich dan ook richten. Daarnaast lazen we de conclusie dat een taal leren enorm helpt als je werk hebt. Dat leek ons evident. Het was ook opbeurend om te lezen dat degenen die wel eerst een uitkering ontvingen, dat was de minderheid, maar toch binnen een kwartaal ook weer een baan vond. Dus dat statushouders graag de mouwen uit de handen willen steken, is evident. Mooi om te lezen. Winwinsituatie voor ons land, maar ook voor onze stad. Er wordt ook nog genoemd dat dit beperkte financiële consequenties heeft, deze inburgering. Er zijn natuurlijk ook talloze kwalitatieve positieve resultaten. Namelijk werk hebben en zo snel mogelijk waarde kunnen toevoegen aan onze samenleving in onze stad. Ik sluit me aan bij de vorige spreker over de aanbevelingen, waar ik dan ook vragen over heb.

Ik las een zorg van de ambtenaren over 10 procent minder budget in de SPUK en daarnaast ook dat de Oekraïense ontheemden eigenlijk weinig in beeld zijn bij dit soort verplichte Pagina 18 van 48

Concept verslag Forum Samenleving 4 februari 2025

inburgeringstrajecten, omdat ze daarvoor zijn vrijgesteld. Tegelijkertijd zullen zij wellicht wel in Nederland blijven. Onze vraag is dan: hoe gaan we daarmee om of hoe beleggen we dat? Hoe hebben we zicht op die groepen? Dat was de vraag. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Ten Brummelaar, ga uw gang. Mevrouw Ten Brummelaar: Ja, u gaat door voor de koelkast. Dank u wel. We hebben het stuk gelezen. Mooi stuk, duidelijk. Ik heb nog wel één vraag en dat komt ook voort uit de bijeenkomst Preventie met gezag, waaruit gebleken is hoe belangrijk inburgering eigenlijk is. In het stuk lezen we dat er na anderhalf jaar nog niet zo goed zichtbaar is of inburgering, hoe dat verloopt en dat een inburgeringstraject drie jaar duurt. We zijn eigenlijk wel heel benieuwd of er na die drie jaar nog terloops gekeken wordt of een check wordt gedaan hoe het er nu voor staat met het inburgeren. Ook omdat gezien de cultuurverschillen waarin vader toch veel al werkt en moeder thuis zit bij de kinderen en daardoor niet goed of snel genoeg de Nederlandse taal machtig wordt en of dat dan ook nog wel goed gaat. Dus daar zouden we graag antwoord op willen. Dank u wel. De voorzitter: De heer Kruger, als u zover bent, van Beter voor Rijswijk. De heer Kruger: Dank u wel, voorzitter. We hebben de informatiebrief gelezen. Compliment overigens hoe het is opgesteld. Het is heel goed leesbaar.

Wilt u de complimenten overbrengen aan de ambtenaar die dit voor elkaar heeft gemaakt? Het is erg duidelijk. Er zijn wel een paar dingen opgevallen, dat viel mevrouw Van Nunen ook al op. Dat is de kwaliteit van het onderwijs in de Nederlandse taal. Er schijnen toch nog wat verschillen in te zitten. Wat gaat u doen vanuit het college om dat in ieder geval op een vergelijkbaar niveau te brengen? Want de Nederlandse taal beheersen, is natuurlijk heel erg belangrijk wil je ook aan de bak kunnen komen. Dat aan de kwaliteit van het onderwijs nog wat wordt gedaan. Misschien zijn er bepaalde normen voor of certificering waar die organisaties aan moeten voldoen. Dus daar vraag ik wat aandacht voor, want met een goede taalbeheersing heb je uiteraard veel meer kansen, ook op de arbeidsmarkt, ook in de wat betere banen, want die gunnen we iedereen. Tot zover heb ik geen verdere vragen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Zoghbi van Mijn Rijswijk, geen vragen. De heer Veerman, D66 Rijswijk, ga uw gang. De heer Zoghbi: Sorry, dank u wel, voorzitter. We hadden onze vraag ingestuurd, aansluitend bij BvR. Er wordt gesproken over taalscholen te verbeteren bij hun uitvoering. Dat heel veel taalscholen dus eigenlijk niet voldoen aan die kwaliteitseisen die wij wel stellen om hen in te huren.

Dus ik vraag me eigenlijk af als ze niet goed presteren of wij dan het systeem hebben dat ze een geel of een rode kaart krijgen of dat ze gewoon afscheid van elkaar kunnen nemen als zij überhaupt niet aan de prestaties voldoen, zodat we scholen kunnen inhuren die wel aan die prestaties voldoen. Want het gaat om behoorlijk wat geld en we zouden daardoor de prestaties van deze doelgroep alleen maar kunnen verbeteren. Waar we het ook mee zouden kunnen verbeteren, is dat ik lees dat de maatschappelijke begeleider onnodig veel tijd kwijt is met het uitleggen van brieven die zij krijgen vanuit de gemeente of anderszins. In de vorige kabinetsperiode zijn extra middelen beschikbaar gesteld voor de bibliotheek, juist om laaggeletterden mensen met een leesbeperking hierbij te ondersteunen. Moeten we daar geen gebruik van maken? Want het is natuurlijk een beetje raar dat zij begeleid moeten worden en dat ze dan brieven moeten gaan lezen met deze doelgroep. Daar is het geld niet voor bedoeld, terwijl de bibliotheek middelen krijgt juist om deze doelgroep te begeleiden. Dus dat zou mooi zijn, een en een is twee, om daar ook een slag te maken. Als derde had ik nog, ik zag een voorbeeld van een tandarts uit Syrië die hier moeilijk aan de bak of aan de slag zou kunnen komen. Dat hij heel graag dat beroep hier ook zou willen uitoefenen.

Wat de mogelijkheden zijn, wij als gemeenschap kunnen doen om tandartsen die hier in Rijswijk werkzaam zijn, om te kijken Pagina 19 van 48

Concept verslag Forum Samenleving 4 februari 2025

hoe we die samen met misschien de BBR ook een stageplaats kunnen aanbieden, zodat die wel ieder geval bezig blijft. Want het belangrijkste is denk ik dat we mensen begeleiden naar werk en dat mensen ook weer zingeving krijgen. Ik denk dat dat belangrijkste is wat ook uit deze evaluatie komt en wat ook naar voren komt. Ik denk dat we daardoor nog mooiere resultaten kunnen behalen. De voorzitter: Dank u wel. GroenLinks. De heer Van ‘t Eind: Voorzitter, ik sluit me grotendeels aan bij de vragen van de Partij van de Arbeid, ChristenUnie en ook anderen. Met name over de manier waarop het college de aanbevelingen wil gaan uitvoeren. Vooral ook ten aanzien van de kwaliteit van die taalscholen. Ik heb nog een vraag een beetje aansluitend op de vraag van D66, over de tandarts. Het gaat natuurlijk niet specifiek over de tandarts, maar er komen best veel mensen, ook onder andere uit Syrië, die een diploma in Syrië hebben dat hier niet voldoet aan de normen in Nederland. Dat kan een tandarts zijn, maar dat kan ook een verpleegkundige zijn, dat kan een arts zijn, het kan een advocaat zijn, dat kan van alles zijn. In hoeverre zorgen we ook en helpen we ook mensen om hun diploma in Nederland op het niveau van Nederland te krijgen? Omdat daar zitten gewoon heel veel mensen ook die werk doen waar wij hier in Nederland tekort aan hebben.

Denk bijvoorbeeld inderdaad aan verpleegkundigen, maar dat kan ook een tandarts zijn of arts. In hoeverre hebben we daar ook aandacht voor en zetten we daar ook echt op in? Voor de rest sluit ik me aan ook bij de oproep van PvdA en de vragen ook over zo snel mogelijk aan het werk in combinatie met taal, dat is gewoon uiteindelijk het belangrijkste, we willen mensen uiteindelijk zo snel mogelijk aan die samenleving mee laten doen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Van Schie, CDA. Mevrouw Van Schie: Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Ik sluit me ook aan bij de meeste opmerkingen die al gemaakt zijn. Ook wat mijnheer Van ‘t Eind net zei over mensen die hier komen de gelegenheid geven op een of andere manier om hun beroep wat ze elders hadden of hun opleiding die ze elders hebben gedaan, om die die ook hier uit kunnen oefenen met wat aanpassingen en hulp. Wij maken ons ook wel heel erg zorgen over de organisatorische situatie die is ontstaan voor wat betreft de taalscholen, maar ook wat betreft de afstemming bijvoorbeeld de samenwerking met het COA. We hebben de aanbevelingen ook goed gelezen. Dat ziet er allemaal goed uit en we hopen dat deze situatie snel wordt opgelost. De voorzitter: Dank u wel. VVD, geen aanvullende vragen? Dan geef ik graag het woord aan de heer Van Malsen, wethouder, voor de eerste termijn.

De heer Van Malsen: Dank u wel, voorzitter. Ook dank aan het Forum voor alle vragen, nog wat aanbevelingen hier en daar en ook de complimenten aan de ambtenaren die de brief en het rapport geschreven hebben. Die zal ik zeker weten doorgeven. Ik weet ook dat de mensen die hieraan hebben gewerkt ook enorm hart voor de zaak hebben. Echt hele inspirerende mensen om zelf mee samen te werken, durf ik wel te zeggen. Mensen die ook echt wel oog hebben voor de noden van onder andere statushouders, maar in het geval van de stukken waar we het vandaag over hebben, gaat het daar nu eenmaal over. Dus ik zal dat doorgeven. Ook de aanbevelingen die ik hier en daar heb gehoord, die heb ik opgeschreven en die gaan we ook in het vervolgtraject meenemen. Om dat traject even te schetsen. We hebben nu een evaluatie gedaan van het inburgeringsbeleid. Dat is vanaf het moment dat de nieuwe Wet inburgering ingevoerd is in 2021 zijn we met dat beleid bezig geweest. Dus dit is de eerste evaluatie waar we een heel jaar op zijn minst kunnen evalueren van hoe dat beleid in de praktijk uitgewerkt heeft en aanbevelingen. Die heeft u allemaal kunnen lezen en die gaan we dan ook meenemen in de herziening van de Kadernota, die we dit jaar nog willen doen en waarschijnlijk, zeker weten. Dan hopelijk voor het einde van dit jaar ook aan uw raad aan te bieden. Dus dat even vooraf. Dan een aantal vragen.

Te beginnen bij de Partij van de Arbeid. Er zijn wat Pagina 20 van 48

Concept verslag Forum Samenleving 4 februari 2025

aanbevelingen gedaan over het verbeteren van de samenwerking en hoe gaan we dat nu doen? Met name intern. Daarbij is het denk ik belangrijk om te benadrukken dat de samenwerking waar het over gaat in de aanbeveling, in het rapport, dat is de samenwerking op lokaal niveau tussen een aantal partners en dan gaat het over de gemeente, dan gaat het over Welzijn Rijswijk, taalaanbieders, taalscholen en het gaat dus niet alleen maar over het traject waar mevrouw Van Nunen naar verwees, maar het is een wat bredere samenwerking. Wat we van plan zijn om die samenwerking te verbeteren, is om een wat meer structureel ketenpartneroverleg in te stellen. Dat is nodig om zowel die aanbeveling op te volgen die in het rapport staat, maar ook omdat we van plan zijn om straks weer een asielzoekerscentrum te openen in Rijswijk, willen we ook het COA daarbij betrekken. Dat is dus ook meteen een mooie kans om dat te doen, om ook die samenwerking echt in de volledige breedte opnieuw vorm te geven en te verbeteren. Want dan hebben we straks niet alleen maar ons over statushouders te bekommeren, maar ook over asielzoekers, die ook vaak graag aan het werk willen. Wat we daarnaast uiteraard doen, is ook de lessen die we hebben geleerd in de pilot statushouders aan het werk overnemen.

Een van de mooie uitkomsten van die pilot is dat de samenwerking tussen het Werkgeversservicepunt, het WSP en het team inburgering verbeterd is. Dat willen we graag voortzetten. We willen dus ook in het vervolg in ons inburgeringsbeleid meer in gaan zetten op die aanpak die we in die pilot al uitgeprobeerd hebben. Dat betekent in de praktijk dus dat we mensen die hier komen en beginnen aan hun inburgering zo snel mogelijk, liefst direct ook aan het werk zetten in een omgeving waar zij de taal kunnen leren. Dat is niet bij iedereen meteen betaald werk. Dat kan ook vrijwilligerswerk zijn, bijvoorbeeld bij Welzijn Rijswijk achter de bar staan en daar mensen te woord staan. Dat valt er ook onder, maar het doel is altijd om mensen zo snel mogelijk de taal te leren. Want zoals ook door een aantal van u is gezegd, het leren van de taal is essentieel om goed mee te doen hier in Rijswijk en in Nederland. Dat ondersteun ik van harte. Mevrouw Van Nunen vroeg nog naar de BBR, kunnen we de samenwerking daar niet mee aanhalen? Dat lijkt mij een uitstekende suggestie om mee te nemen. Overigens staat het de BBR ook altijd vrij om mij of het college te contacteren, als zij zo graag met ons samen willen werken, maar dat even terzijde. De ChristenUnie vroeg nog naar de Oekraïners.

Er waren wat zorgen over, hoe gaan die op de lange termijn hun plek vinden in Nederland en in Rijswijk? Ik deel die zorgen. Ik moet heel eerlijk zeggen dat het mij ook niet helemaal duidelijk is wat het kabinet nu van plan is met deze groep. Op het moment vallen ze allemaal nog onder de Europese richtlijn tijdelijke bescherming. Wat betekent dat ze op dit moment in een soort van tussenfase zitten. Ze zijn geen asielzoeker. Ze hebben overigens wel allemaal, dat weet niet iedereen, maar ze hebben overigens allemaal wel een asielverzoek ingediend. Die staan nu op pauze. Dus er liggen 100.000 asielverzoeken ergens bij de IND op een stapel te wachten totdat die richtlijn afloopt. Ik ben heel benieuwd wat er dan gaat gebeuren, maar dat even terzijde. Er is wel een behoefte inderdaad om ook die groep meer te betrekken in de samenleving en eigenlijk ook meer zoals statushouders te behandelen en ook de kansen te geven die statushouders ook hebben. In de aanbeveling staat ook om daar een integraal plan voor te verzinnen. We gaan het ook doen in het kader van de Kadernota. Mijn wens daarbij is om ze ook mee te nemen in die aanpak die we hebben voor statushouders. Dus snel de taal leren, snel aan het werk, wat ze overigens nu voor een groot deel doen. Ik geloof dat zo'n 60 procent van de Oekraïense ontheemden die werkt. Vrijwel alle kinderen gaan naar school.

Wat meteen ook weer allerlei andere interessante gevolgen heeft, namelijk dat die kinderen, sommige daarvan beter Nederlands spreken dan Oekraïens. Dus dat gaat ook zeker weten onderdeel worden van onze herziening van het beleid. En mijn wens is ook, mijn hoop is ook, spreek ik hierbij uit, dat in de tussentijd er ook vanuit het Rijk wat meer duidelijkheid komt over wat er met deze groep gebeurt. Want wat we met de statushouders wel hebben, namelijk geld per persoon betaald vanuit specifieke uitkering, om bijvoorbeeld onderwijs van te betalen. Dat hebben we met Oekraïners niet. Daar krijgen we eigenlijk alleen maar geld voor kost en inwoning en die moeten zelf ook nog een deel van Pagina 21 van 48

Concept verslag Forum Samenleving 4 februari 2025

hun opvang inmiddels betalen. Dus dat geld dat wordt alleen maar minder. Even kijken. Rijswijks Belang vroeg nog naar of wij na drie jaar na het begin van de inburgering nog een soort een soort check doen, een soort evaluatiegesprek met de inburgeraar. Ik zit even te lezen hoe we dat precies doen, want ik krijg daar een antwoord op. In principe niet. Er gebeurt van alles hier tegenover mij, voorzitter. De voorzitter: Wethouder Van Malsen, ik wil een beetje proberen snelheid erin te houden. Dus als u uw zin afmaakt. U wilt nog verduidelijken? Mevrouw Ten Brummelaar: Daarom wilde ik verduidelijken. Het gaat niet zozeer om een evaluatie na het inburgeringsproces, maar dat het inburgeringsproces is afgelopen en of er dan na een of twee jaar, dus dan hebben we het over vijf jaar na inburgering, nog een check is hoe het dan gaat met de gezinnen? De voorzitter: De wethouder. De heer Van Malsen: Het antwoord is: in principe niet. De inburgering is dan afgerond. Dus dan hebben we dat gedaan. Dan mag iedereen gewoon lekker zijn vrije leven leiden in Nederland. Waar ze in beeld blijven bij de gemeente of als ze bijvoorbeeld een uitkering hebben of iets dergelijks, dan kunnen we uiteraard wel in gesprek blijven.

Vooral over het taalniveau en dat soort aspecten van hun leven zullen we dan wel een gesprek voeren, maar dat is niet een soort evaluatie waarin we na vijf jaar zeggen: u beheerst de taal op dit niveau en dat vinden we onvoldoende, dat moet hier naartoe. Dat traject dat hebben we dan inmiddels al afgerond. Even kijken. Een compliment kreeg ik nog van onder andere Beter voor Rijswijk. Ga ik doorgeven. De kwaliteit, hoe op niveau? Er werden sowieso wat vragen gesteld over de taalscholen. Dus ik zal deze hier meteen ook maar beantwoorden. Het klopt inderdaad dat we met één taalschool een verbetertraject hebben doorlopen. In het algemeen geldt dat de kwaliteitseisen voor taalscholen zijn onderdeel van onze aanbestedingsleidraad. Dus daar moeten ze gewoon aan voldoen. Daar worden ze ook op geëvalueerd, worden ze op getoetst. De taalschool waar dat verbetertraject mee is doorlopen, die voldeed daar in eerste aanleg niet aan. Er zijn wel wat verbeteringen gerealiseerd. Wat we echter niet kunnen doen, is op dit moment zeggen of tenminste als wij vinden dat die verbeteringen niet naar behoren zijn, we beëindigen het contract. Dat zou ook niet heel nuttig zijn, want het contract eindigt sowieso eind dit jaar, dus 1 januari 2026 komt er een nieuw aanbestedingsproces en dan gaan we weer opnieuw kijken naar taalscholen. Volgens mij is er een interruptie, voorzitter.

De voorzitter: Als het een verduidelijking is, anders wil ik hem graag vragen in de tweede termijn. De heer Van ‘t Eind: Het is een verduidelijking op deze vraag, als het mag van de voorzitter. Volgens mij mogen interrupties gewoon in de eerste termijn. De voorzitter: Weet ik, maar we gingen het proberen snel te doen. Dan mag ik ook vragen of u het tot een verduidelijking wilt houden. De heer Van ‘t Eind: Aan wat voor verbeteringen ten aanzien van die taalschool moet ik dan denken? De voorzitter: Wethouder. De heer Van Malsen: Voorzitter, dan zou ik moeten gaan speculeren. We kunnen denken aan de kwaliteit van de docenten, bijvoorbeeld kwaliteit van het geboden taalonderwijs. We spreken onze inburgeraars natuurlijk vrij regelmatig als wij merken dat het taalniveau achterblijft, dan kunnen we de school daarop aanspreken. Dat soort zaken. Nog even blijvend bij dat taalonderwijsonderwerp. Want daar werden wat vragen over gesteld door D66, maar ook door Beter voor Rijswijk en ook door Pagina 22 van 48

Concept verslag Forum Samenleving 4 februari 2025

de PvdA. D66 vroeg specifiek naar de maatschappelijk begeleider en de aansluiting tussen het werk dat zij doen en het aanbod van taalonderwijs in de bibliotheek. Nu is het zo dat wij ook naar aanleiding van de aanbevelingen die hier in het rapport staan die samenwerking willen verbeteren. Dus we willen wat actiever samenwerken met de bibliotheek hierin, om dat aanbod inderdaad optimaal te gebruiken. We willen ze ook onderdeel laten maken van het overleg, waar ik het eerder over had, om die samenwerking met alle ketenpartners te verbeteren. Ook de statushouders zelf wat gerichter voorlichting geven over het aanbod van taalonderwijs en ook bijeenkomsten organiseren waar mensen op een laagdrempelige manier direct kunnen kennismaken met taalonderwijs, met ook taalmaatjes et cetera. Een idee wat ik van de burgemeester onlangs kreeg en dat ik nog moet onderzoeken, is om ook de mensen die wat langer hier al zijn en hun naturalisatieceremonie hebben doorlopen, om die ook te wijzen op datzelfde aanbod. Want wat we merken en dat is anekdotisch hoor, maar wat we merken, is dat mensen die eigenlijk nog onder het oude regime vallen, dus de mensen die nog niet onder de nieuwe Wet inburgering vallen, dat het taalniveau daar merkbaar lager is, ook al zijn ze hier langer, dan de mensen die hier nu de afgelopen twee, drie jaar zijn binnengekomen.

Wat in mijn ogen eigenlijk alleen maar pleit voor het nieuwe inburgeringsbeleid, omdat mensen gewoon sneller en beter de taal leren. Er werd nog gevraagd naar aanleiding van het voorbeeld van de tandarts uit Syrië. Of we meer kunnen doen om te kijken naar bijvoorbeeld stages. Wat we bij elke werkzoekende doen, is kijken naar wat voor kansen deze persoon op de arbeidsmarkt heeft en in hoeverre hun werkervaring aansluit bij mogelijkheden op de arbeidsmarkt. Bij tandartsen is dat wel lastig, specifiek, omdat dat een beroep is met vrij strenge toelatingseisen. Je moet dan echt een erkend diploma in Nederland weer halen. Daar zit ook een taaleis aan en dergelijke zaken. Dus dat is vaak een langer traject. Er wordt wel gekeken met het werkgeversservicepunt of dat soort mensen in bijvoorbeeld ondersteunende functies kunnen beginnen, om dan tegelijkertijd ook hun opleiding te beginnen. Helaas is bij dat soort opleidingen ook vaak in de zorg een wat langer traject nodig, waarbij ze in het ergste geval of in de meeste gevallen, hun hele opleiding weer opnieuw moeten doen. Nu was ik overigens laatst bij een bestuurlijk overleg met alle regiowethouders die asiel en nieuwkomers in hun portefeuille hebben. Daar kregen we een prestatie van de gemeente Den Haag, waar ze een pilot hebben lopen specifiek hierop, specifiek ook op deze beroepsgroep.

Dus mensen in de zorg, om die sneller aan het werk te helpen ofwel via legalisatie van hun diploma, ofwel via zo’n traject. We zijn nu ook met Den Haag en Delft in gesprek om die samenwerking op het gebied van nieuwkomersonderwijs, nieuwkomers aan het werk helpen en ook straks asielzoekers sneller aan het werk helpen, om die regionaal op te pakken. Dus dat is een van de zaken die we de komende tijd verder vorm zullen geven. Overigens zijn er ook mensen die andere beroepen beoefenen die hier in Rijswijk best goed aan hun trekken komen. Ik weet dat een van mijn favoriete Italiaanse restaurants hier in Rijswijk een recent in Nederland gearriveerde statushouder als kok heeft. Die maakt hele lekkere pizza's en er zitten ook bijvoorbeeld mensen in het onderwijs die nu stages lopen op middelbare scholen en op mbo's, die hier een jaar, anderhalf jaar geleden, nog met geen enkel woord Nederlands bij Welzijn Rijswijk achter de bar stonden en in hele korte tijd de taal al vrij goed machtig zijn en dus ook al bezig zijn met een traject waarin ze straks hun oude beroep weer opnieuw kunnen uitoefenen in Nederland. Daarmee wil ik ook meteen antwoord geven op de vragen van GroenLinks over het behalen van de diploma's.

Ik had nog wat vragen schriftelijk gekregen van de fractie van de Partij voor Gelijkheid en Rechtvaardigheid, maar ik krijg ook een blik van de voorzitter die mij zegt dat we het kort moeten houden. Dus als ze die vraag beantwoord willen zien, dan moeten ze vooral op komen dagen. Dank u wel. De voorzitter: Even voor de duidelijkheid, die vragen waren dus nog niet schriftelijk beantwoord en nog niet in iBabs. Wordt hij dan nog schriftelijk aan hen beantwoord? De heer Van Malsen: Vooruit dan maar. Pagina 23 van 48

Concept verslag Forum Samenleving 4 februari 2025

De voorzitter: Niet iedereen kan met kleinere fracties altijd op alle plekken zijn, dus het zou wel fijn zijn als die beantwoord kunnen worden. Natuurlijk is het ook fijn als je vragen hebt gesteld om ook aanwezig te zijn. Dat is genoteerd. Dank u wel. Dan wil ik rondkijken voor een tweede termijn. Dan begin ik weer bij mevrouw Van Nunen. Ga dan het rijtje af, met de uitnodiging, kort en krachtig. Mevrouw Van Nunen: Kort, voorzitter. Dank wethouder voor de beantwoording van onze vragen. Ik bedoelde met die interne verbeterde samenwerking ook partners zoals Welzijn Rijswijk en de gemeente en de taalaanbieders. Ik bedoelde niet enkel in het laatste deel van het traject of zo of die werkervaringsplaatsen, maar vanaf eigenlijk het moment dat COA overdracht doet. Dus nogmaals, dat ziet er op papier heel mooi uit. Dus ik hoop dat het in de praktijk, daar waar het dus niet loopt zoals de evaluatie aangeeft, dat dat wel vrij snel ook in het belang juist natuurlijk van de persoon om wie het gaat, de statushouders, een verbeterslag te zien geeft. Dan nog even iets over, die toezegging heeft u gedaan, dus het verbaast me eigenlijk dat dat niet nu al goed gaat. Dan nog even iets over de BBR-samenwerking. Ik had het in dit geval, daar werken we ook goed mee samen trouwens meestal. Een kleine verspreking.

Wat betreft de samenwerking met de BBR, dat gaat natuurlijk niet alleen over statushouders, wat ik net bedoelde, dat gaat ook over het hele Participatiewet deel en de deelnemers daarin. Ik wilde alleen maar aangeven nogmaals, dat het Lokaal Sociaal Akkoord ook wel in de praktijk moet gaan werken en daar zijn statushouders een doelgroep van. Ik hoop dat u deze kreet, het is meer een oproep van de BBR van kijk waar er kansen liggen, want die kansen liggen daar op de arbeidsmarkt die liggen bij hun bedrijven. Dat zijn mensen die hier heel dichtbij in Rijswijk hun bedrijf hebben en dat zijn dus denk ik ook voor statushouders en voor u als gemeente relevante partners. Dan als laatste, u gaf het zelf al een beetje aan, hoe gaan we nu verder na deze evaluatie van twee pilots? U gaf zelf de mogelijkheden in relatie tot pilots in Delft of mogelijkheden met Den Haag en Delft. Op welke termijn kunnen we daar een briefing of een terugkoppeling in krijgen? Want daar gaat het natuurlijk om. Dit is een evaluatie, dus het zou even stil kunnen liggen. Dat hoop ik niet. Dan sluit ik ook even aan bij de vraag van de ChristenUnie.

In hoeverre zijn extra SPUK-gelden of reserves of gelden die daaruit overgebleven zijn mogelijk nog in te zetten voor een vrij snelle opstart van dat wat u nu heeft ervaren in deze pilots en waar u snel hopelijk mee door kan? Voorzitter, daar heb ik nog graag antwoord op. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. ChristenUnie, ga uw gang, mijnheer Van der Baan. De heer Van der Baan: Dank u wel, voorzitter en dank wethouder, voor het beantwoorden van die vraag en herstellen ook van de SPUK-gelden door de vorige spreker. Nog twee vervolgvragen, kort. U zei dat de Oekraïners, 60 procent heeft daarvan al werk. Dus qua taal maak ik me daar dan ook minder zorgen om. Ik was wel benieuwd naar die 40 procent en hoe groot die groep is en of u beeld heeft bij de redenen waarom die mensen nog geen werk hebben, wat de achtergrond is? Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van der Baan. Mevrouw Ten Brummelaar, Rijswijks Belang. Mevrouw Ten Brummelaar: Dank u wel, voorzitter. Om een aanvulling te vragen op mijn vorige spreker, zouden wij niet willen weten over alleen de Oekraïners, maar in het algemeen hoeveel procent uiteindelijk aan het werk komt, zowel statushouders als Oekraïense ontheemden en noem het maar op.

Verder zouden wij het toch fijn vinden, de wethouder gaf net aan dat het wellicht mogelijk is vanuit de gemeente om bij de mensen die in een uitkeringstraject zitten om daar wel bijvoorbeeld na vijf jaar te kijken hoe het gaat. Dat kan wat ons betreft best te luchtig en hoeft er niet gezegd worden: uw taalniveau is hier en dat moet hiernaartoe, maar uit Preventie met gezag is een ervaringsdeskundige, heeft daar gesproken, een jonge jongen die het vooral aangaf hoe lastig hij het had dat zijn ouders niet voldoende Nederlands spraken, waardoor die dus zich niet kon focussen Pagina 24 van 48

Concept verslag Forum Samenleving 4 februari 2025

op school, maar vooral bezig was met vertalen voor zijn ouders. Ik denk dat het heel belangrijk is dat we juist voor die kinderen en ook met het oog op Preventie op gezag, daar toch als gemeente wat strenger en strakker bovenop te gaan zitten en als de taal nog niet voldoende machtig is, om dan vooral die ouders duidelijk te maken hoe belangrijk het is dat zij de taal echt gaan leren spreken. Dus de vraag vanuit onze fractie is om dat mee te nemen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Beter voor Rijswijk heeft geen vervolgvragen. Wij. Rijswijk had geen vragen, nu ook niet. D66, de heer Veerman. De heer Veerman: Dank u wel, voorzitter en de wethouder voor beantwoording van de vragen. Ik had nog één aanvullend vraagje. Dat ging over de kwaliteitseisen die wij bij onze aanbesteding gaan doen in 2026. Het is goed om deze evaluatie daarin mee te nemen. De inkoop goed in te richten, dat de kwaliteitsnormen voor überhaupt de kwaliteit een belangrijk onderdeel is van die eisen om aan de aanbesteding te voldoen. Daar kunnen we als gemeente natuurlijk heel wat in doen, samen met inkoop, dat dit soort partijen gewoon eigenlijk niet meer aan de beurt komen dan na 2026. Daar hebben we natuurlijk helemaal niets aan.

Die eisen dus misschien ook hoger bijstellen, zodat deze partijen überhaupt binnen de aanbesteding gewoon eigenlijk niet boven komen drijven en dat we daar geen zaken mee hoeven doen. Dank u wel. De voorzitter: GroenLinks, mijnheer Van ‘t Eind. De heer Van ‘t Eind: Voorzitter, dank u wel. Ik sluit me in ieder geval ook graag aan bij de vraag van de PvdA ook en de ChristenUnie over de doorstart en hoe dat gaat. Nog even aanvullend op het antwoord van de wethouder ten aanzien van diploma's naar de Nederlandse maatstaven krijgen. Ik begrijp natuurlijk dat dat ook trajecten zijn en dat je dus niet een diploma op orde kan krijgen en dan gelijk aan de slag kan gaan. Het is tegelijkertijd ook zonde als mensen uiteindelijk de arbeidsmarkt opstromen en niet hun volledige potentie op de arbeidsmarkt kunnen laten zien. Er zijn ook fondsen en mogelijkheden die helpen bij studentenvluchtelingen en ook professionals die gevlucht zijn, bij het verkrijgen van een diploma op die niveau. Dat kan ook over ingenieurs gaan, het kan over verpleegkundige gaan, het kan over artsen gaan, het kan over tandartsen gaan.

Het UAF is er daar een van en ik vroeg me af in hoeverre en misschien is dat wel verbonden ook aan de pilot waar Den Haag mee bezig is, daar contacten mee zijn? En of de wethouder het met mij eens is dat je wel die aandacht moet hebben om mensen ook de kans te geven hun volledige potentie waar te maken in Nederland? De voorzitter: Mevrouw Van Schie, geen aanvullende vragen. De VVD geen andere vragen. Gaan we snel door naar de tweede termijn voor de wethouder, de heer Malsen, ga uw gang. De heer Van Malsen: De heer Van Malsen, voorzitter. Dank u wel. Geeft niet. Even kijken. Nog een aantal vragen ter aanvulling. Dank daarvoor overigens. De PvdA die verbaasde zich nogal over dat de samenwerking niet goed zou verlopen. Ik wil daar wel een kleine nuancering op aanbrengen. Het is niet zo dat de samenwerking tussen de gemeente en ketenpartners slecht is. Wat we gezien hebben tijdens de evaluatie en daar heb ik het in de eerste termijn ook al over gehad, is dat er altijd punten zijn voor verbetering en die gaan we dan dus ook conform die evaluatie en de herziening van het inburgeringsbeleid oppakken. Mevrouw Van Nunen vroeg ook naar wat voor termijn we dan meer informatie over het vervolgtraject kunnen ontvangen. Mijn ambitie is om in het tweede kwartaal van dit jaar uw raad te informeren hierover.

Er komt overigens binnenkort ook weer een wat algemenere verzamelbrief met allerlei ontwikkelingen rondom statushouders, asielzoekers en Oekraïners. Dan is dus de hoop dat we tegen het einde van dit jaar ook een voorstel aan uw raad kunnen aanbieden. De vraag wordt ook nog gesteld of we dan SPUK-gelden daarvoor nog wel in kunnen zetten. Naar mijn verwachting is van wel. Wij ontvangen namelijk op dit moment, ik weet niet of je het veel kan Pagina 25 van 48

Concept verslag Forum Samenleving 4 februari 2025

noemen, maar voldoende geld per statushouder om dit soort beleid van te bekostigen. Het hangt natuurlijk van ons ambitieniveau af straks in de herziening van de Kadernota of dat voldoende zal zijn of niet. Ik loop dan wel een beetje op de zaken vooruit, als ik nu al ga speculeren of het genoeg of niet zal zijn. ChristenUnie vroeg ook nog naar de 40 procent mensen onder de Oekraïense ontheemden die niet aan het werk zijn. Die 60 procent die ik net noemde, dat is een landelijk getal overigens. Ik weet niet exact hoe dat in Rijswijk is, maar dat zal vergelijkbaar zijn. Bij die 40 procent die niet aan het werk is dan gaat dat ook over mensen die om wat voor redenen dan ook niet kunnen werken. Dus ouderen. Tijdens het begin van de oorlog kwamen er hele gezinnen deze kant op. Dus daar zaten ook vaak opa's en oma's en allerlei huisdieren bij, ouderen, jongeren. Daar moet je het ook in zoeken. Mensen die pensioengerechtigd zijn. Mensen die om wat voor reden dan ook trauma's, handicaps, dat soort zaken niet kunnen werken. Er verblijven op dit moment overigens 270 mensen in Rijswijk in de Oekraïneopvang en heel veel daarvan zijn dus ook hier al sinds het begin van de oorlog. Dat is echt de eerste lichting die hierheen kwam zo'n beetje. Er is uiteraard wel wat verloop geweest. Even kijken.

Er was nog een suggestie van Rijswijks Belang, zo vat ik het dan maar even op, om toch na een jaar of drie of een jaar of vijf een oogje in het zeil te houden bij mensen op het taalniveau. Mevrouw Ten Brummelaar breidde die suggestie uit met ouders die hier misschien ook al wel decennia wonen. Dus eigenlijk is deze vraag heel breed, gaat die niet alleen maar over onderwijs in het kader van inburgering, maar taalonderwijs in den brede. Eigenlijk interpreteer ik de vraag als: kunnen we niet gewoon überhaupt in de hele gemeenschap kijken of er mensen zijn die ondersteuning nodig hebben bij hun taalniveau? Dat lijkt me wat ambitieus, maar voor wat betreft de mensen die hier na een jaar of drie of een jaar of vijf zijn en die we in beeld hebben, zoals bijvoorbeeld de mensen die ik net noemde die we tegenkomen bij de naturalisatieceremonie. Dat zijn mensen die zijn hier vijf jaar, tien jaar, al best lang. Die kunnen we uiteraard wel op een vriendelijke manier bewegen om iets met hun taal te doen, als wij denken van die kan baat hebben bij een hoger taalniveau. Dus dat is de suggestie die ik zou willen doen als antwoord op de vraag van mevrouw Ten Brummelaar. Er werd ook nog gevraagd door de PvdA, de BBR betrekken, meer in den brede. Het WSP kijkt op allerlei manieren naar functies, stages voor inwoners, met vooral Rijswijkse bedrijven overigens.

De BBR in het bijzonder, wat voor rol die daarin heeft? Dat durf ik niet te zeggen, want dan begeef ik me ook een beetje op het terrein van mijn collega. Zoals ik in de eerste termijn al zei: als de BBR nog aanvullende suggesties heeft voor hoe we dat beter kunnen doen, dan sta ik daar altijd voor open voor wat betreft onze inburgeraars. GroenLinks vroeg nog naar fondsen en andere partners. De voorzitter: Een interruptie, mevrouw Van Nunen. Mevrouw Van Nunen: Wat ik hoorde van de BBR is dat er geen goede contacten op dit moment zijn tussen gemeente en BBR. Dus ik vraag daar aandacht voor. Het lijkt nu alsof de BBR met suggesties moet komen. Ik hoop ook dat WSP ziet dat de BBR een belangrijke partner is, zoals ik dat in mijn tweede termijn zei, voor de gemeente om werkzoekenden vanuit een Participatiewetdoelgroep ook te benaderen. De voorzitter: Dus u vraagt naar het Werkgeversservicepunt en de relatie met onze bedrijvenvereniging BBR. De heer Van Malsen: Voorzitter, waarvan akte. Nogmaals, mijn beeld is dat de samenwerking tussen WSP en de Rijswijkse bedrijven goed is. Als de BBR graag beter contact wil tussen de BBR en de gemeente Rijswijk, dan staat het BBR uiteraard altijd vrij om contact op te nemen met de gemeente Rijswijk. GroenLinks vroeg nog naar fondsen en organisaties die statushouders wel helpen met het behalen van diploma's of het legaliseren van diploma'.

Dat gaan we meenemen in de gesprekken. De heer Van ’t Eind noemde specifiek UAF. We kijken of daar inderdaad vanuit Den Haag al mee Pagina 26 van 48

Concept verslag Forum Samenleving 4 februari 2025

samengewerkt wordt, want dat is best een uitgebreide pilot die ze daar hebben lopen. Zo niet, dan kunnen we daar uiteraard naar kijken. De voorzitter: Een interruptie van de heer Van ‘t Eind. De heer Van ‘t Eind: Voorzitter, dank u wel voor dat antwoord en in het vervolg daarop misschien, zou u kunnen toezeggen om bij die Kadernota voor het inburgerbeleid dus ook aandacht te hebben voor deze groep en wat we daar wel en niet voor kunnen doen? Dan kan het gaan om fondsen, maar dat daar ook specifiek aandacht is, omdat wat we uiteindelijk willen, is dat mensen volledig mee kunnen doen en volledig hun potentie kunnen waarmaken in Nederland. Ik denk dat we daarvoor moeten gaan en zo snel mogelijk aan het werk, maar ook die stappen later kunnen zetten. De voorzitter: Wethouder. De heer Van Malsen: Voorzitter, die toezegging wil ik zeker doen en mijn interpretatie van de toezegging, om even te zorgen dat die ook goed op de lijst komt, is dat we in de in de Kadernota of de herziening van de Kadernota inburgering mee zullen nemen op wat voor manier wij als gemeente gaan proberen mensen die hier gediplomeerd of met een bepaalde vaardigheid naartoe komen, zoveel mogelijk helpen om dat niveau wat ze in het land van herkomst hadden hier ook weer opnieuw te behalen. Dus als we tandartsen hierheen halen, dat we ze niet in het Westland bloembollen laten steken.

Ik kijk even ter bevestiging naar de heer Van ’t Eind. De heer Van ‘t Eind: Ja, dat is een correcte vertaling van mij gevraagde toezegging. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Malsen: Dan is die bij deze toegezegd en dan zult u vanzelf zien hoe dat in de Kadernota terechtkomt. Volgens mij ben ik dan door alle vragen heen, voorzitter. De voorzitter: Dan zie ik dat de heer Veerman het daar nog niet mee eens is. De heer Van Malsen: Hij denkt daar anders over. De heer Veerman: Ik had nog een vraag gesteld over de inkoop. Hoe we daar die kwaliteitseisen gaan normeren bij het aanbestedingstraject. U mag daar een toezegging op doen natuurlijk, heel graag. Ik hoor graag hoe u dat gaat oppikken om daar attentie bij inkoop aan te geven. De voorzitter: Mijnheer Van Malsen. De heer Van Malsen: Die vraag had ik even gemist, maar als ik het goed begrijp dan is de vraag: kunnen we aandacht houden voor de kwaliteitseisen voor de taalscholen? Daar ging het ook in de oorspronkelijke vraag over. De voorzitter: De heer Veerman licht dat nog even toe. De heer Veerman: Ter verduidelijking. Als we moet aanbesteden, kunnen we natuurlijk zelf kwaliteitseisen stellen eraan en als deze partij nu niet aan die kwaliteitseisen voldoet, moeten we zorgen dat in ieder geval die kwaliteitseisen gaan aanpassen voor 2026, als we die aanbesteding weer gaan doen.

Dus dan zouden we inkoop moeten inrichten om dat in dat proces mee te nemen. Welke normen we stellen dat partijen wel in aanmerking komen om taalschool te mogen zijn in Rijswijk. De voorzitter: De heer Van Malsen.

Pagina 27 van 48

Concept verslag Forum Samenleving 4 februari 2025

De heer Van Malsen: Dus als ik de vraag goed interpreteer, dan is de vraag om de kwaliteitseisen voor taalscholen die we straks gaan hanteren in het aanbestedingstraject zo hoog mogelijk te maken, zodat de scholen die wij straks de aanbesteding gunnen ook goed onderwijs aan onze inburgeraars bieden. Dat lijkt mij een toezegging die ik kan doen. Dus daar gaan we mee aan de slag. Voorzitter, dan ben ik door alle vragen heen. Dank. De voorzitter: Dan is er nog één interruptie van mevrouw Ten Brummelaar. Mevrouw Ten Brummelaar: Dank u wel. Er is nog één vraag gemist. Ik wil de wethouder nog wel even bedanken voor de toezeggingen die hij heeft gedaan op onze eerdere vraag. Alleen we hadden nog gevraagd hoeveel procent binnen Rijswijk aan het werk gaat van de statushouders? De voorzitter: Ik denk dat u wijst op de toezegging, tenminste dat u een toezegging hoorde in het meenemen en het vriendelijk vragen bij het inburgeren. Dan kijk ook naar de wethouder, hoe hij die wil verwoorden en uw vraag nog wil beantwoorden. De heer Van Malsen: Dank u wel. Dank, voorzitter. De cijfers over hoeveel statushouders, was volgens mij de vraag, uiteindelijk aan het werk gaan, die heb ik zo niet paraat. Daar zal ik schriftelijk op moeten terugkomen, als dat akkoord is. Dank u, voorzitter.

De voorzitter: Dan noteer ik dat u schriftelijk terugkomt op de gestelde vraag over de aantallen die aan het werk zijn. De korte versie. Hoe stond u tegenover de toezegging die mevrouw Ten Brummelaar aanhaalde over de inburgering en het vriendelijk vragen na ongeveer vijf tot tien jaar, hoe het met mensen en hun taalniveau is? Hoe verwoordt u die? De heer Van Malsen: Volgens mij heb ik daar tijdens mijn tweede termijn al een draai aan gegeven, maar hoe ik hem interpreteer, is dat we dus voor zover we mensen nog in beeld hebben na drie of vijf jaar, bijvoorbeeld bij naturalisatieceremonies of via Welzijn Rijswijk, dat we op laagdrempelige manier het taalniveau van deze mensen in de gaten houden. Als wij denken dat deze mensen baat kunnen hebben bij wat meer gebruikmaken van het aanbod dat we hebben op het gebied van taalonderwijs, ze daarnaartoe geleiden, voorzitter. De voorzitter: Dan is dat genoteerd ook. En u zegt aan het begin, maar dat kon ik niet helemaal volgen, dat in het tweede kwartaal de raad mogelijk wordt geïnformeerd en aan het eind van het jaar het voorstel. Dan ga ik er even vanuit dat het eind van het jaar het voorstel, de genoemde Kadernota inburgeringsbeleid is en waarover wordt de raad dan in het tweede kwartaal geïnformeerd precies? De heer Van Malsen: Over de voortgang richting die Kadernota.

Dus het liefst hebben we dan al een versie die we kunnen delen, maar in ieder geval een aanzet daartoe met de hoofdpunten die uiteindelijk in de nota terecht zullen komen. De voorzitter: Dus u informeert in het tweede kwartaal over de voortgang van de inburgering via een RIB, om dan daarna door te gaan naar de Kadernota of een presentatie? De heer Van Malsen: Dat kan ook nog. Dank u wel. Dan is dat duidelijk. Dan is hier geen vraag verder, want het was een raadsinformatiebrief. Hebben we best wel lang stilgestaan bij dit voorstel. Dus ik ga nog een keer oproepen voor kort en bondig.

14. RIB 24-110 Herontwikkeling locatie Marimbahal De voorzitter: Terwijl we doorgaan naar agendapunt 14, de RIB over de herontwikkeling locatie Marimbahal. Deze is geagendeerd door de VVD met steun van BvR, CU en RB. Ik zal die volgorde Pagina 28 van 48

Concept verslag Forum Samenleving 4 februari 2025

volgen in de beantwoording. D66 had schriftelijke vragen gesteld, die zijn beantwoord. Dus dan kom ik daar aan toe. Wil ik graag beginnen bij de VVD, kan ik naar de heer Loof kijken? O, mijnheer Veerman, u had een ordevoorstel? De heer Veerman: Zeker. Mijn vragen zijn nog niet beantwoord. Tenminste, ze staan niet op iBabs. De voorzitter: Nee, dan worden ze waarschijnlijk meegenomen in deze beantwoording. Dus krijgt u op dat moment uw beurt. De heer Loof, ga uw gang. De heer Loof: Dank, voorzitter. Ook dank aan het college voor de RIB. Om te beginnen voorzitter, zou ik graag willen opmerken dat we betere RIB's hebben gezien vanuit het college. Het was lastig om precies de boodschap van de RIB te doorgronden. Want van welke scenario’s is in verschillende gevallen sprake? Het begint vooral te duizelen wanneer allerlei bedragen worden rondgestrooid. Kost het nou 7 ton om de muur te behouden of om te verplaatsen? Ook weer niet helemaal, want ons antwoord op schriftelijke vragen tijdens het vorige Forum, waar deze ook bij de ingekomen stukkenlijst stond, werd aangegeven dat eigenlijk nog helemaal geen bedrag kan worden genoemd.

Voorzitter, we zouden het college willen oproepen om, ook al gaat het om indicaties, duidelijker te zijn met mogelijke kostenplaatjes, transparantie en openheid richting de raad is van belang, maar dat moet geen eigen leven gaan leiden, doordat informatie al niet meer klopt of niet zeker is. In een recent interview met de wethouder wordt ten slotte alweer gesproken over 265.000 euro. Welk bedrag is op dit moment de laatste stand van zaken bij de verschillende scenario's? Vraag ik aan de wethouder. Voorzitter, we willen graag duidelijkheid over enkele zaken, voordat het daadwerkelijke raadsvoorstel onze kant op komt, omdat het op dat moment waarschijnlijk al te laat is om nog bepaalde zaken in gang te zetten. Vandaar ook deze agendering voor vanavond.

Is na de sloop van de Marimbahal en nieuwbouw van iets anders ook sprake van toepassing van de percentageregeling kunst? Zo ja, hoeveel zal dit dan zijn en is het mogelijk om dit geld, wat volgens de percentageregeling toch moet worden vrijgemaakt voor kunst, te gebruiken om eventueel de muur mee te behouden? Kan de wethouder aangeven of er zicht is op mogelijke subsidies waarmee behoud van de muur kan worden geregeld? Is er contact met een mogelijke ontwikkelaar, die kansen ziet binnen degelijk financiële kaders en is er ook contact met het Rijk opgenomen? Aangezien het Rijk het kunstwerk op een lijst heeft laten zetten, om het kunstwerk mogelijk te behouden. Heeft het Rijk wellicht al laten weten wat mogelijke gevolgen zijn als Rijswijk zou besluiten tot sloop? Los van natuurlijk de vervreemdingsprocedure die we moeten doorlopen. Of kunnen we wellicht bij de provincie of een fonds aankloppen? Dit zijn zaken die we meegenomen willen hebben in het uiteindelijke raadsvoorstel, want ook het bedrag wat in het recente interview is genoemd van 265.000 is voor ons nog veel op dit moment.

Waarom stond dit kunstwerk eigenlijk niet genoemd in het raadsvoorstel scenariokeuzes Marimbahal? Was dat een fout of was niet voorzien dat hier echt extra kosten voor nodig zouden zijn? Voorzitter, wat ons betreft had de muur kunnen blijven staan, naast een mooi nieuw complex met woningen en voorzieningen voor de Muziekbuurt. We hebben als Rijswijkse VVD nooit ingestemd met het project wat nu wordt onderzocht en Rijswijk straks ontzettend veel geld gaat kosten. Het verbaast ons dan ook wel enigszins dat partijen die wel voor een megalomaan project op deze locatie hebben gestemd zo moeilijk doen over deze muur. Kennelijk groeit het geld voor deze partij aan de bomen, als het ze even uitkomt. Los daarvan, voor de Rijswijkse VVD is niet, zoals voor sommige partijen het geval lijkt, sloop een doel dat we koste wat kost moeten nastreven. Want als kunst behouden kan blijven, zijn we bereid om daarnaar te kijken en dan een kans te geven. Tegelijkertijd is hier sprake van een fors bedrag. Ook het laatste bedrag wat de wethouder recent in de krant heeft benoemd. Dan wordt het in de afweging de vraag of de kosten nog opwegen tegen de baten. Waarbij op dit moment de Rijswijkse VVD toch neigt naar het antwoord: nee, dat doet het niet. Als sloop dan financieel haalbaarder is, dan is dat jammer, maar Pagina 29 van 48

Concept verslag Forum Samenleving 4 februari 2025

niet anders. Zeker omdat onze inschatting nog steeds is dat het project voor een nieuwe sporthal ontzettend duur gaat uitvallen en we elke euro dus nodig hebben. Toch willen we wel kijken wat mogelijk is om de muur te behouden, mits dat ons als gemeente niet te veel gaat kosten. Daarom roepen we het college op om de komende tijd te gebruiken om te zoeken naar financiële manieren, subsidies te werven, dit met andere partijen in samenwerking te doen, om dit mogelijk toch voor elkaar te krijgen. Daarnaast zouden we een vergelijk willen hebben, zoals de inspreker ook zei aan het begin van de avond, tussen behoud van deze muur en hoeveel het zou kosten om een nieuwe muur te laten metselen. Zodat we een eerlijke en integrale vergelijking kunnen maken. Mocht het niet lukken om genoeg financiële dekking te vinden buiten de Rijswijkse portemonnee om, dan zal de Rijswijkse VVD dat zwaar laten wegen bij het uiteindelijke raadsvoorstel en de keuze voor het behoud van deze muur. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Beter voor Rijswijk, wie mag ik het woord geven? De heer Nunnikhoven. De heer Nunnikhoven: Dank u wel, voorzitter. Ik zal eerst even beginnen met het herhalen van de vragen van het vorige Forum voor ook de mensen thuis, als die kijken.

Dat was inderdaad voor de kunstmuur, maar ook de kunst binnenin in de sporthal of die daarbij hoort, of die ook onder die Erfgoednota valt. De tweede was inderdaad waarom die niet werd genoemd in de Erfgoednota. Zoals wel staat aangeven in de RIB, deze muur. Wat de kosten voor de sloop eventueel zijn, naar de familie toe of naar erfgoed. Ik weet persoonlijk niet waar die bedragen naartoe zouden moeten gaan. Dan heb ik verder wat de juridische waarde van een voorlopige inventarislijst van de Rijksdienst van Cultureel Erfgoed is? Wat betekent het als de raad beslist dat onderzocht moet worden en hier sprake is van vergankelijkheid, zoals het hele gebouw van dit metselwerk deel uitmaakt? Oftewel, wat zijn de sancties als bij het slopen van de Marimbahal deze muur omvalt en we hebben wel besloten voor behoud van deze muur? De Marimbahal kon niet gerenoveerd worden, omdat de fundering niet meer goed was, maar hij is dus wel goed genoeg voor deze muur? Dat is onze vraag. Daar houd ik het even bij voor de eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel. Dat was een herhaling van de vragen die u had aangegeven. Kijk ik naar de ChristenUnie. De heer Van der Baan: Dank u wel, voorzitter.

We sluiten qua vragen aan bij een aantal vragen van de VVD, maar ook de opmerking dat het lastig was om de verschillende scenario's uit elkaar te houden en de consequenties daarvan helder voor het netvlies te hebben. Dus dat maakt de bespreking ook wel bijzonder ingewikkeld. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel voor de verheldering, mijnheer Van der Baan. Dan kijk ik naar Rijswijks Belang, de heer Weterings. De heer Weterings: Dank u wel, voorzitter. Terwijl Forum Stad op 14 januari al een tijdje was afgelopen en diverse forumleden van Stad aanschoven bij Samenleving, ontbrak de wethouder als portefeuillehouder bij het vragenuur. Daar waar schriftelijke vragen waren gesteld, onder andere door Beter voor Rijswijk en Rijswijks Belang op de portefeuille van de heer Wit, die eigenlijk niet beantwoord konden worden. Want wethouder Bentvelzen gaf aan dat het niet haar portefeuille was en zou een aantal zaken doorgeven aan de heer Wit. Graag horen wij van de wethouder waarom hij er niet was, waarom hij eigenlijk zijn collega's voor het blok heeft gezet op dat moment. Voorzitter, bij de behandeling zowel in het Forum begin 2024, als de raad op 30 januari 2024, heeft u de raad niet geïnformeerd over een kunstwerk dat betrokken zou zijn bij de herontwikkeling van de locatie Marimbahal. Dat noemen we in onze ogen de raad onvolledig informeren en dat is een.

U heeft de raad pas schriftelijk op 17 december 2024 geïnformeerd over een aanwezigheid van een kunstwerk dat in de achtergevel van de Marimbahal zou zitten en daardoor het uitwerken van diverse scenario's Pagina 30 van 48

Concept verslag Forum Samenleving 4 februari 2025

voor de herontwikkeling van de locatie Marimbahal een extra inspanning, een afweging vergt. Terwijl uit een document van de werkgroep monumentale kunstbond Heemschut is gebleken dat op 24 april door de gemeente contact is opgenomen met de werkgroep over mogelijk behoud van deze baksteenmozaïek muur. Acht maanden later heeft u de raad pas geïnformeerd. Dat is mei, juni, juli, augustus, september, oktober, november december. Dat is acht maanden later dan de kunstclub. Dat noem je in onze ogen de raad onzorgvuldig informeren. Dat is twee. Onze fractie zou zich met andere partijen beraden hoe hiermee om te gaan. In de wandelgangen wordt er zelfs over een tweede gele kaart gesproken. In diverse beantwoording spreekt u over het aangenomen voorstel Erfgoednota 2024-2032 en die heet Gezichten om van te houden. Deze nota vervangt de oude nota tussen oud en nieuw en die was vastgesteld op 17 december 2013. De vraag is: heeft u vanaf 17 december 2013 tot op heden zich gehouden aan de Erfgoednota, wat daarin stond? Zo nee, waarom niet? Hoe is die achterstand kunnen ontstaan? Punt vier. Een journalist van het AD gaf in een artikel aan dat de woordvoerder van de Rijksdienst zou hebben gezegd dat de sloopvergunningen die de gemeente heeft afgegeven niet zomaar ingetrokken konden worden. Dat het kunstwerk geen bescherming tegen sloop geniet.

Klopt deze definitie? Klopt het dat deze muur niet op de lijst beschermde gemeentelijke monumenten staat? Zo ja, waarom niet? Dat is voor de eerste termijn, voorzitter. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik verder de rij af naar de vraag die D66 Rijswijk had gesteld. U stond eerder op de lijst. Dus u mag eerst, mijnheer Veerman. De heer Veerman: Sorry, dank u wel. Vraag een is reeds al gesteld. Vraag twee ook eigenlijk, om te kijken of de kunstregeling of we die kunnen gebruiken de 1%-regeling of die nog steeds van kracht is en of we die dan kunnen gebruiken voor het behoud van de muur. Als derde, als het kunstwerk op die plek gehandhaafd blijft of we dan zouden kunnen kijken op het rondje langs de single om daar door middel van een brug die door het water gaat langs het kunstwerk, zodat ook mensen dat nog kunnen zien, toch het rondje van de Singel doorgang kunnen laten vinden. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Kijk ik verder de rij af richting GroenLinks, CDA. Mevrouw Van Schie. Mevrouw Van Schie stak als eerste haar hand op. Dus ik ga nu als je eerste naar mevrouw Van Schie, kom dan bij mijnheer Van ’t Eind en ga naar Wij. Rijswijk. Dan weet u welke volgorde we volgen. Mevrouw Van Schie: Ik zal het kort houden, mevrouw de voorzitter. Er is al heel veel gezegd.

We sluiten ons zeker aan bij wat mijnheer Loof heeft gezegd, maar wij hebben nog een aantal opmerkingen. Wij begrijpen niet zo goed waarom de muur niet is meegenomen in het oorspronkelijke voorstel, zoals mijnheer Weterings ook al heel duidelijk heeft gezegd. Verder vinden wij het heel raar dat de muur niet kan worden behouden in het oorspronkelijke voorstel van de raad. Ik meen dat dat scenario 3A was. Wij denken dat daar nog weleens naar gekeken kan worden en wij vragen ook aan de wethouder of de wethouder nogmaals wil kijken hoe het scenario 3A kan worden aangepast om de muur toch te behouden. Wat kost het? Wat kost scenario 3A, als ik me niet vergis of scenario 3? Het oorspronkelijke scenario van de raad, met behoud van de muur en wat voor aanpassingen zijn dan nodig? Dat was het voor nu. De voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik naar de heer van ’t Eind van GroenLinks. De heer Van ‘t Eind: Voorzitter, dank u wel. Er zijn een hele hoop vragen gesteld. Een deel van de VVD, waar wij ons bij aansluiten. Ik sluit me ook wel aan bij de opmerking van de ChristenUnie, dat op basis van deze Raadsbrief het best heel ingewikkeld is om een besluit te nemen of duidelijkheid te hebben over wat doe je nou met die muur? Daar doen wij als GroenLinks nu op dit moment ook geen uitspraak over.

Behalve dat wij vinden dat je zorgvuldig moet omgaan met je kunst in de stad en dus ook in de openbare ruimte. Dus dat zullen wij ook zeker zwaar mee laten wegen. Tegelijkertijd Pagina 31 van 48

Concept verslag Forum Samenleving 4 februari 2025

hebben we ook ja gezegd tegen de uitwerking van een scenario en een plan, waarvan we ook graag realisering willen hebben. En we zullen dus ook kijken naar de verhouding tussen wat dat uiteindelijk dan kost en in hoeverre dan ook het oorspronkelijke plan, zoals we daar eerder met elkaar over gesproken hebben, vast kunnen houden. Dat is wat GroenLinks betreft een besluit dat we nemen op het moment dat het totale plan van de Marimbahal voorligt. Dan verwachten we ook dat het helder en duidelijk uitgewerkt is hoe dat nou precies zit met die muur. Hoeveel dat nou precies kost en wat de mogelijkheden wel en niet zijn, om ook goed geïnformeerd een besluit te kunnen nemen. Ik denk dat een aantal vragen die de VVD stelt daar ook wat richting aan zouden kunnen geven, om dat besluit goed te nemen. Ik deel met de VVD dat we dat op een zorgvuldige manier moeten doen. Ik deel niet met de VVD overigens dat we bezig zijn met een megalomaan project. Dat laat ik geheel voor de VVD. Dat is volgens mij absoluut niet het geval, maar we moeten op een verstandige manier kijken naar hoe we met zoiets omgaan en ook ten aanzien van deze muur. Ik had nog één aanvullende vraag, maar dat is misschien ook iets wat terug zou kunnen komen in de uitwerking van het scenario of in ieder geval op het moment dat het raadsvoorstel voorligt. We hebben het natuurlijk over de kosten van het behoud van de muur.

In hoeverre, we hebben het ook gehad over de kosten van op het moment dat je die muur sloopt. Daar is ook een vraag over gesteld. Nog niet over wat gebeurt er eigenlijk op het moment dat we besluiten die muur te slopen en als er dan partijen in bezwaar gaan? Ik ga ervan uit namelijk dat bij zo'n procedure er ook bezwaar gedaan kan worden. Er was vandaag een inspreker, zou zomaar kunnen. Betekent dat dan en is het risico dan groot dat we dan enorme vertragingen ook gaan oplopen in de afgesproken sloop? Ik weet niet of de wethouder dat direct vandaag kan beantwoorden, maar dat is in ieder geval iets waarvan ik zeg van dat moet je dan ook meenemen in de afweging. Tot zover, mijn eerste termijn. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan wist ik dat Wij. Rijswijk nog wel een heel klein puntje wilde, de PvdA daarna nog het woord. Dan is dat de laatste. Ga uw gang. De heer Kaffa: Dank u wel, voorzitter. Qua Iene miene mutte, qua wat voor bedrag het gaat worden, daar moeten we nog even naar kijken. Ik bedoel 700.000, 200.000, 265.000, enzovoorts. Daar kunnen we even niet concreet op zijn op dit moment. Wat ik wel vind, is voorafgaand aan dit Forum ben ik naar een korte bijeenkomst geweest van de ploeg die graag voor behoud is van de muur. Daarin gaven zij aan dat zij door een ingenieursbureau, Goudstikker De Vries, een heel rapport hebben laten opstellen.