Concept verslag Forum Samenleving 4 februari 2025

Concept verslag Forum Samenleving 4 februari 2025

Aanwezig Voorzitter: Mevrouw E. Woudstra Raadsleden: De heer I. Shousha De heer M. Bosman Mevrouw W. van Nunen De heer J. Loof De heer M. Ezinga Mevrouw H. van Schie De heer M. van ’t Eind Mevrouw L. Oude Alink De heer H. Verbrugh De heer R. Veerman

Vervolg aanwezige raadsleden: De heer A. Zoghbi De heer T. Kaffa De heer R. de Vreede De heer R. Nunnikhoven De heer G. Kruger Mevrouw A. Prenger Mevrouw A. Koegler-Bohm De heer M. Weterings Mevrouw M. ten Brummelaar De heer E. van der Baan

Aanwezige portefeuillehouders: Burgemeester H. Sahin Wethouder G. van Malsen Wethouder M. Wit Wethouder L. Bentvelzen

Griffie: Griffier: Mevrouw M.M.A. Tittse Mevrouw F.S. Habiboellah (verslag)

1. Opening De voorzitter: Het is zover. Het is 20:00 uur en vanavond zijn we van stipte tijdstippen. Dus we gaan op tijd beginnen, zodat we hopelijk ook op tijd weer weg kunnen. Bij deze zijn de liveopnames gestart. Ook welkom aan iedereen die live meekijkt via Facebook, via de uitzending of op welke manier dan ook. Welkom iedereen hier in de zaal, raadsleden, fractie-assistent, publiek, insprekers en ondersteuning. Heel fijn dat we vanavond hier bij elkaar kunnen zijn voor het Forum Samenleving. We hebben de oproep vanavond om kort en bondig te spreken aan de forumleden. Ik zal u ook houden aan de agendapunten en vraag u te beperken tot de agendapunten en anders kort en duidelijk aan te geven waar het vervolg is en niet in herhaling te vallen. Daar let uw voorzitter extra op, omdat we best een pittige agenda hebben en onze uitwijkdatum is donderdag 6 februari en ik heb begrepen dat niet iedereen dat een prettig idee zou vinden om door te schuiven naar donderdag, mar we moeten zorgen dat alle punten wel zorgvuldig beantwoord en besproken kunnen worden. Dus die balans ga ik voor u proberen te houden.

2. Algemeen inspreekrecht De voorzitter: Als daar geen vragen over zijn, gaan we allereerst naar de inspreker mevrouw Jacobs over de herontwikkeling Marimbahal. Ga uw gang, u heeft 5 minuten. Mevrouw Jacobs: Geachte leden van de gemeenteraad, namens de werkgroep monumentale kunst van erfgoedvereniging Heemschut wil ik bij u een lans breken voor het behoud van een belangrijk kunstwerk uit de wederopbouwperiode, de tijd van 1946 tot circa 1972. De Tweede Wereldoorlog Pagina 1 van 48

Concept verslag Forum Samenleving 4 februari 2025

was net achter de rug en de aangebrachte schade was enorm. De woningnood was schrijnend en ook ontbrak het aan algemene voorzieningen en fabrieken. Men ging voortvarend aan de slag en de periode werd gekenmerkt door vooruitgangsoptimisme. Nooit meer oorlog. Nederland weer opbouwen en dan beter als het was. Onderwijs, ook middelbaar, voor jongens en meisjes en welvaart voor iedereen. Kunstenaars wilden hun steentje bijdragen en na strijd werd in 1952 de 1,5%-regeling ingevoerd. Anderhalf procent van de totale bouwsom van publieke gebouwen werd aan kunst besteed. Het dorp Rijswijk werd meegezogen in de vaart der volkeren. Hier verrezen talloze woon- en kantoorflats van glas en beton. Er werden maar liefst 15.000 nieuwe woningen gebouwd. De bevolking steeg daardoor explosief en daardoor moesten voorzieningen worden getroffen. In 1970 werd door de gemeente Rijswijk opdracht gegeven tot de bouw van een sporthal de Marimbahal. Theo van Amstel een bekende Nederlandse monumentaliteit werd aangetrokken om, zoals de gemeente het formuleerde, het bouwsel tot een boeiend element in de wijk te maken en dat deed van Amstel. De achtermuur van de sporthal werd een baksteenmozaïek in de abstractgeometrische stijl. Over de muur zijn in een ritmisch patroon cirkels, strips en een grote X in baksteen aangebracht. Het nuttige werd met het aangename gecombineerd.

Baksteenmozaïeken van een dergelijke omvang, 8 meter hoog en 43 meter lang zijn zeldzaam in Nederland. Dat het werk is uitgevoerd in de abstract-geometrische kunststijl eveneens. In die periode overheerste de figuratieve stijl. De Marimbahal staat op de nominatie om gesloopt te worden. Op dezelfde locatie zijn op de begane grond tal van voorzieningen gedacht, die gewenst worden door de wijk. Daaruit moet de gemeente nog een keuze maken, maar blijft staan dat de Plint voorzieningen zal herbergen waarop woningen worden gebouwd. Wij als WMK pleiten voor behoud van dit baksteenmozaïek om de volgende redenen. Ten eerste, het is in Nederland een zeldzaam voorbeeld van abstract geometrisch baksteenmozaïek op deze schaal. Het kunstwerk staat dan ook niet voor niets op een lijst van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed. Zij hanteren zeer strenge regels. Ten tweede, voor Rijswijk, een wederopbouwstad bij uitstek, is een kunstwerk van deze omvang het enige in zijn soort, dus uniek. Ten derde, het baksteenmozaïek is een schakel in de geschiedenis van Rijswijk. Het verwijst naar de Marimbahal, waar volleybalclub Blokkeer enorme successen heeft behaald. Het verwijst naar de opdracht van de gemeente destijds om het bouwsel tot een boeiend element in de wijk te maken.

Ten vierde, de muur kan op een eenvoudige wijze behouden blijven door deze in te pakken, te stutten en vervolgens op te nemen in de nieuwbouw. Op talloze plaatsen in Nederland en in het buitenland is dit met succes gebeurd. Dit is verreweg de meest goedkope manier. Te meer als je bedenkt dat het opnieuw metselen van een muur van een dergelijke omvang in de papieren loopt. Vijf, in het kader van de duurzaamheid, zowel wat betreft de bouw als de kunst, is behoud gewenst. De muur is in goede staat en kan na enkele kleine reparaties en schoonmaakbeurt een nieuwe, duurzame toekomst tegemoet gaan. Zes, ervaring van de WMK leert dat werken die behouden zijn een grote waardering krijgen. Behoud kan maar één keer. De voorzitter: U heeft nog 1 minuut. Mevrouw Jacobs: U als gemeenteraad heeft een hart voor de stad. U moet beslissen over alles wat er in de stad gebeurt en dat is een heel breed scala aan aspecten en terreinen. Met het ene terrein zult u ongetwijfeld wat meer hebben dan met het andere. Toch moet u telkens tot een afgewogen, onafhankelijk oordeel komen. Dat is belangrijk temeer daar bij kunst altijd de discussie speelt of iets mooi of lelijk gevonden wordt, maar dat is geen criterium. Met het aannemen van de Erfgoednota voor Rijswijk heeft u dat kenbaar gemaakt. De voorzitter: U mag afronden.

Mevrouw Jacobs: Het gaat hierbij om een uitzonderlijk werk van een groot Nederlands kunstenaar, die in de vakliteratuur als volgt is gekarakteriseerd: Theo van Amstels belangstelling voor de Pagina 2 van 48

Concept verslag Forum Samenleving 4 februari 2025

ontwikkeling in de monumentale beeldende kunsten en zijn aangeboren gevoel voor kleur en vormgeving hebben hem tot een boeiend beoefenaar van ruimtelijke vormgeving in relatie tot architectuur gebracht. De voorzitter: U mag afronden. Mevrouw Jacobs: Op den duur … Nog één zin. Op den duur ontstonden enorme baksteengevels met reliëfs in hetzelfde materiaal, waarmee hij opnieuw zijn liefde voor grootse aanpak kon uitleven, zoals dat het geval is bij de sporthal in Rijswijk. Wees als gemeenteraadslid en Rijswijker trots op wat u heeft en ga voor behoud. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik het Forum rond voor eventuele vragen. Dat mag bij het Forum. Iemand vraag aan de inspreker? Op dit moment niet. Dank u voor het inspreken en kunt u plaatsnemen op de tribune of naar keuze thuis verder luisteren. Het staat later op de agenda als ingekomen brief. Dan weet u dat alvast.

3. Lijst van ingekomen stukken: vaststelling wijze van afdoening De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt 3, lijst van ingekomen stukken en de vaststelling van wijze van afdoen. We hebben een agenderingsverzoek gekregen van het CDA met betrekking tot de RIBV. Dat is ingekomen brief nummer 25 002 over het Uitvoeringsprogramma Preventie met gezag en de vraag of het Forum in kan stellen om die straks aan de agenda toe te voegen. Mijnheer Nunnikhoven. De heer Nunnikhoven: Wij hebben het daarover gehad, maar volgens mij hebben we aankomende dinsdag nog eerst een informatieavond daarover. Dus wij willen die graag eerst even afwachten. De voorzitter: Dus uw verzoek aan mevrouw Van Schie is om de bijeenkomst af te wachten. Mijnheer Ezinga, ga uw gang. De heer Ezinga: Voorzitter, dank u wel. Ik had bij de vragen die ik had gesteld ten aanzien van de RIB’s die vandaag op de agenda staan ook gevraagd om de uitvoeringsagenda mee te nemen vanavond. Dat leek mij wel zo handig, ook omdat de inhoud heel goed met elkaar compatibel is. Ik denk dat de informatieavond zeker informatief gaat zijn, maar ik vraag me af of we na de informatieavond extra informatie gaan hebben om dan alsnog opnieuw te agenderen. Het moment is voor ons nu wel om die ter discussie te stellen. De voorzitter: U stemt in met mevrouw Van Schie. Mevrouw Van Schie, nog aanvullend.

Mevrouw Van Schie: Mijn belangrijkste punt is dat je het niet moet scheiden. Dus ik zou er ook mee kunnen leven als we het in het volgende Forum Samenleving zouden behandelen. De voorzitter: Dus u wijzigt uw voorstel naar niet vanavond toevoegen, maar het volgend Forum agenderen? Mevrouw Van Schie: Dat stond ook in het voorstel. De voorzitter: Dan kijk ik rond of het Forum het eens is met het voor volgend Forum agenderen, ongeacht dat we het vanavond daar ook al een deel over hebben. Is daar steun voor? Even via handen graag. Mevrouw Van Schie: Nee, mevrouw de voorzitter, als ik mag. Dat is niet mijn voorstel. Mijn voorstel is om het niet te scheiden. Dus zowel de analyse als het uitvoeringsplan in één keer te behandelen. Pagina 3 van 48

Concept verslag Forum Samenleving 4 februari 2025

De voorzitter: Dank. Om het vanavond van de agenda af te halen en het in zijn geheel door te schuiven naar agendering voor volgend Forum. Dan ga ik dat voorstel voorleggen en zie ik graag handen wie dat ondersteunt. GroenLinks, D66, Beter voor Rijswijk. Rijswijks Belang, ChristenUnie, PvdA. We gaan voor unaniem. Dat maakt het voor de griffie helemaal makkelijk. Voor mij ook. We schuiven daarmee door. Dat verandert iets in de agendasamenstelling. Dus daarmee passen we de agenda aan. Zijn er andere agendavoorstellen? Nee.

4. Vaststelling agenda De voorzitter: Dan ga ik graag door naar punt 4, de vaststelling van de agenda. Die stellen we dan gewijzigd vast. Waarbij agendapunt, heel snel, dat ik voor de griffie de goede noem, 12 doorschuift naar het volgende Forum en we het daar niet over hebben vanavond. De heer Nunnikhoven. De heer Nunnikhoven: Ik heb ook een punt van orde. Voorzitter, dank u wel. Ik heb vorig Forum ... De voorzitter: Dit is voor de agenda? De heer Nunnikhoven: Ja, voor de agenda, want we hebben RIB over de Marimbahal geagendeerd en daar heb ik vorig Forum vragen gesteld, om die beantwoord te krijgen voor dit Forum en die heb ik nog niet. Zou die misschien dan nu in iBabs komen, dat ik nu even deze, tijdens de vergadering ze nog even kan doornemen? De voorzitter: Ik ga even kijken. U had gevraagd of de beantwoording er al kon zijn, maar de beantwoording is er nog niet? De heer Nunnikhoven: Ja, om deze RIB te bespreken. De voorzitter: Mijnheer Weterings. De heer Weterings: Voor mij geldt hetzelfde. Ik heb ook vervolgvragen gesteld, is ook nog niet beantwoord. Dus wat mijnheer Nunnikhoven zegt, klopt helemaal. De voorzitter: Dus er zijn nog twee openstaande vervolgvragen. Drie. Nee, van twee partijen openstaande vervolgvragen, van drie partijen openstaande vervolgvragen.

Heeft de wethouder enige duiding over het beantwoorden van die vragen? Kan dat vanavond? De heer Wit: Voorzitter, we kunnen ... Ik heb even de vraag niet scherp. Ik was er de vorige keer niet bij en ik heb ook niet … Ik had het idee dat alles afgehandeld was. Als dat niet het geval is, dan kan ik in ieder geval een poging doen om die direct hier vanavond te beantwoorden. Ik denk dat dat … En mochten er daar dan nog dingen in zijn die ik echt absoluut niet weet, wat ik me haast niet kan voorstellen, dan komen die denk ik ook in maart nog wel weer bij het volgende Forum, waar we het onderwerp weer gaan behandelen. Maar goed, ik vind het vervelend dat ze er niet zijn. Ik heb even dus niet scherp welke dat zijn, maar ik kan ze ongetwijfeld wel beantwoorden, voorzitter. De voorzitter: U gaat zorgen dat u scherp heeft welke vragen dat zijn en proberen dat vanavond te beantwoorden. Geeft dat instemming? De heer Nunnikhoven: Ja, ze staan ook op iBabs bij het verslag van het Forum Samenleving van vorig jaar. De voorzitter: U geeft bij de wethouder aan waar hij ze kan vinden. Dan kan hij ze opzoeken in de tijd voordat we bij agendapunt 14 zijn. Dan stellen we wel op deze manier de agenda vast. Pagina 4 van 48

Concept verslag Forum Samenleving 4 februari 2025

5. Mededelingen college De voorzitter: Dan stel ik voor snel door te gaan naar agendapunt 5, mededelingen van het college. Ik zie de heer Van Malsen zijn hand opsteken. Ga uw gang. De heer Van Malsen: Dank, voorzitter. Een korte mededeling over onze aanvraag voor de zesde tranche van de Regio Deal Brede welvaart. Ik zal de pleister er maar meteen vanaf trekken. We hebben hem niet toegekend gekregen. Het was een aanvraag voor 40 miljoen euro, samen met de gemeente Den Haag. Om een impuls te geven aan een aantal wijken in Den Haag en ook een aantal wijken in Rijswijk. Te weten de Muziekbuurt, Steenvoorde Zuid, Havenkwartier en Te Werve Oost. Dat is natuurlijk heel jammer, want die wijken die kunnen denk ik de extra aandacht en het extra geld goed gebruiken. Dus het is ook jammer dat het ministerie gekozen heeft om het geld niet toe te kennen. We gaan nog wel met de gemeente Den Haag verder kijken naar hoe we de samenwerking, die we in aanloop naar het indienen van de propositie opgestart hebben, voort kunnen zetten. Om toch de plannen die we hadden verzonnen voor een deel door te laten gaan, want de urgentie van de problemen in deze wijken die blijft onverminderd hoog. Een kort inkijkje in de redenen die ik heb gehoord, waarom we de aanvraag niet toegekend hebben gekregen. Dat is tweeledig. We moeten de officiële brief nog ontvangen. Dus dit is ook met een slag om de arm.

Wat ik begreep, is dat de gemeente Den Haag al vaker subsidie gekregen heeft op deze manier en daarom dus niet toegekend werd deze keer. Ook vond het ministerie dat er wel genoeg eigen middelen waren bij de betrokken gemeenten om deze aanvraag dus niet toe te kennen. U begrijpt, voorzitter, dat wij nog wel een reactie naar het ministerie zullen sturen. Mochten er nog vervolgen aan dit hele traject komen, dan informeren we uw raad uiteraard tijdig. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik of er nog verdere mededelingen zijn. Mevrouw Bentvelzen, ga uw gang. Mevrouw Bentvelzen: Ik heb een leuke en een minder leuke mededeling, maar dan zeggen ze altijd dat je met het slechte moet beginnen en met het goede moet eindigen, volgens mij. Dus laat ik maar met het slechte beginnen en daar heb ik wederom wel een beetje buikpijn van. De huidige stand van zaken is dat het jeugdteam momenteel niet alle aanvragen binnen de wettelijke termijn kan afhandelen. Dus niet binnen de zes weken die daarvoor staat. De wachtlijsten lopen namelijk op. Een zorgelijke ontwikkeling, vind ik, vind het hele college. Er wordt hard gewerkt om dit momenteel aan te pakken. De oorzaken zijn bekend. Tegelijkertijd ook zeer ingewikkeld om op korte termijn op te lossen. Het heeft namelijk te maken met of hoofdzakelijk te maken met een ingrijpend personeelstekort.

Er is echt niemand te vinden die, tenminste niemand is een groot woord, maar er is niet makkelijk iemand te vinden en zeker niet iemand of mensen die wat ervaring hebben op dit werkterrein. Veel personeelswisselingen, niet tijdig in kunnen vullen van verschillende functies door krapte op de arbeidsmarkt, daardoor is dit probleem de laatste maanden groter geworden. Overigens wil ik wel benadrukken dat de casussen waarbij veiligheid een rol speelt absoluut en vanzelfsprekend voorrang plaatsvindt. Dus daar wordt wel in eerste instantie gekeken naar wat er binnenkomt. Het is goed om te weten dat het voornamelijk te maken heeft met casusregie, zoals ze dat dan zo mooi noemen. Dus dan heb je een soort helikopterview en om iemand casusregisseur te maken, daarvan hebben we momenteel tekort in het jeugdteam. Dus er wordt wel opgepakt. Er wordt ook wel aan derden hulpverlening geboden. Om de casusregie beet te pakken, daar zitten we momenteel wat klem. Maatregelen die momenteel opgepakt, aangepakt worden. We hebben toch inhuur laten plaatsenvinden. Dus daar zullen partijen niet blij mee zijn, die ons continu aanspreken op het inkoopbeleid, et cetera, maar ik laat niet kinderen in de kou staan. Dus ik heb gekozen voor inhuur van professionals, om de wachtlijst op korte termijn aan te pakken. Hierdoor worden de Pagina 5 van 48

Concept verslag Forum Samenleving 4 februari 2025

consulenten die daar zitten ontlast, dan kunnen zij hun eigen casus oppakken. We verlengen de pgb's voor langere periode en we kijken of de tijd van onderzoek verkort kan worden, door aanvragen te zien als meldingen en niet als directe aanvragen. Dit gebeurt ook elders in andere gemeenten. Daardoor kunnen jeugdconsulenten ook beter screenen of de ondersteuning überhaupt moet komen vanuit de jeugdhulp of dat dat vanuit een andere hoek moet zijn. Ik probeer samen met het college, met deze maatregelen hoop ik dat de wachtlijst aanzienlijk en snel wordt teruggedrongen en ik zal u regelmatig informeren over de actuele stand van zaken. De voorzitter: Dank u wel. Een pgb is en persoonsgebonden budget. Mevrouw Bentvelzen: Sorry, een persoonsgebonden budget. De voorzitter: Een budget dat mensen krijgen, gekoppeld aan hun persoon. Mevrouw Prenger. Mevrouw Prenger: Ik wil de wethouder even een compliment maken dat ze gelijk doorpakt en de kinderen niet in de kou laat staan. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Weterings. De heer Weterings: Een vraag aan de wethouder. Ze gaf aan, het is wettelijk verplicht. Kan Rijswijk een boete of een sanctie krijgen door het niet kunnen nakomen van die wettelijke verplichtingen? De voorzitter: De wethouder. Mevrouw Bentvelzen: In theorie kan dat altijd.

Dat hebben natuurlijk bij de Wmo ook, maar in praktijk gebeurt dat weinig, omdat er wel in eerste instantie dus contact is met degene waar het om gaat en dat er uitleg plaats kan vinden. Dat er dus wel ingezet wordt wat er al ingezet kan worden. Wat ik zeg: die kinderen wat het betreft die nu op een wachtlijst staan, heeft te maken met de casusregie die daarop zit. Dus de helikopterview die altijd mee blijft kijken naar zo’n casus van hoe gaat het? Dat zit momenteel krap. Het is niet zo, nogmaals, dat kinderen waar veiligheid een rol speelt, daar wordt voorrang in verleend. In andere gevallen hopen we natuurlijk zo snel als we kunnen in de wettelijke termijnen te kunnen handelen. De heer Weterings: Een kleine vervolgvraag, voorzitter. De voorzitter: De heer Weterings. De heer Weterings: Zou de wethouder een voorstander zijn om die wet te wijzigen, die wettelijke verplichting? De voorzitter: Wethouder. Mevrouw Bentvelzen: Ik ben een voorstander van een hele hoop, maar ik kan die wet zelf niet wijzigen, want daar heb ik het Rijk voor nodig. Het Rijk stelt de wettelijke termijnen vast en daar heb ik het ook mee te doen. De voorzitter: Dank u wel. Had u er nog een? Mevrouw Bentvelzen: Ja, ik had nog een mededeling. Ik zei: ik begin met het minst leuke en dan eindig ik met een nog enigszins positieve boodschap.

We hebben via ZonMw, dat is het ministerie, een subsidie binnen geharkt voor outreachend en signalerend werken van drie ton. De voorzitter: Felicitaties, hoor ik. Dan kijk ik rond of dat de mededelingen waren. Dan was dat agendapunt punt 5.

Pagina 6 van 48

Concept verslag Forum Samenleving 4 februari 2025

6. Terugkoppeling gemeenschappelijke regelingen De voorzitter: Dan ga ik door naar agendapunt 6, terugkoppeling van gemeenschappelijke regelingen. Is een van de raadsleden vertegenwoordiger van Rijswijk geweest bij een gemeenschappelijke regeling in het kader van Samenleving? Er hebben geen overleggen plaatsgevonden voor gemeenschappelijke regelingen. Dat is dan ook weer vastgesteld.

7. Overzicht toezeggingen en moties De voorzitter: Agendapunt 7, overzicht moties en toezeggingen. Daar wil ik vooraf even aangeven dat in het presidium afgelopen 27 januari door het presidium en de griffie is vastgesteld dat gekeken wordt of de griffie binnenkort een voorstel doet voor het afdoen van de moties en toezeggingen, omdat er een aantal wat oudere moties en toezeggingen opstaan. Hoe ze dat gaan doen, daar komt de griffie bij u op terug binnen een paar weken. Daarna zorgen we er dus voor dat dit overzicht in samenhang met de partijen die betrokken waren bij die moties en toezeggingen, weer up-to-date is. Ook van de kant van de griffie en de raad. Dan begreep ik dat er mogelijk nog een vraag was over moties en toezeggingen. Dus kijk ik rond en zie ik de heer Verbrugh, D66. De heer Verbrugh: Een korte vraag aan de wethouder of het inmiddels zover is dat we een beheerplan hebben voor het beheer van het Huis van de stad. Er is een toezegging gedaan in december dat de wethouder dat zou nakijken en zou informeren over de stand van zaken. De voorzitter: Kunt u iets dichter bij de microfoon? De heer Verbrugh: Het gaat over het beheerplan voor het Huis van de stad. In december hebben wij daar een vraag over gesteld tijdens het Forum. Het beheerplan zou er eigenlijk al zijn in het laatste kwartaal van vorig jaar.

Dit naar aanleiding van de motie uit april van de raad, dat er een beheerplan zou moeten komen. Ik vraag me af wat de stand van zaken is. De voorzitter: De stand van zaken van het beheerplan. Ik kijk naar de wethouder. Mevrouw Bentvelzen: Voorzitter, volgens mij komt die straks op de lijst van toezeggingen die daar ligt en wordt dat via de griffie meegenomen, ook vanuit mij intern, maar ik heb dat nu niet paraat in mijn stukken nu. Dan had u mij misschien van tevoren even nog moeten appen of mailen, wat heel veel collega’s doen. Dan had ik het nog naar u … De heer Verbrugh: Dat heb ik gedaan. De voorzitter: Via de voorzitter, graag. De heer Verbrugh heeft daar een vraag over. De heer Verbrugh: Ik heb dat vrijdag gedaan. Mevrouw Bentvelzen: Sorry, dat is mij niet opgevallen in alle hectiek van de maandag. De heer Verbrugh: Akkoord. De voorzitter: Dus het verzoek van de wethouder om dat even van tevoren te laten weten als er vragen zijn. Het wordt nu meegenomen met de moties en toezeggingenlijst en dan krijgt u antwoord. Nog een vervolgvraag? Nee. Duidelijk, genoteerd.

8. Vaststellen verslag 14 januari 2025 Pagina 7 van 48

Concept verslag Forum Samenleving 4 februari 2025

De voorzitter: Agendapunt 8, vaststelling verslag van 14 januari 2025. Gaat u akkoord met de vaststelling van het verslag? Ik zie geen opmerkingen of andere. Daarmee is het akkoord.

9. Raadsvoorstel Aanpassing publieke tribune in de raadzaal De voorzitter: Agendapunt 9, raadsvoorstel aanpassing publieke tribune in de raadszaal. Er zijn door D66 Rijswijk schriftelijke vragen gesteld. Die zijn beantwoord. Ik wil beginnen of er nog vervolgvragen zijn en dan kijk ik ook alvast rond, zijn er nog andere partijen die daar vragen over willen stellen? Dan heb ik alvast een idee. Dan ga ik vanaf daar naar links en dan het rondje. Ga uw gang, D66. De heer Verbrugh: Wij hebben inderdaad vragen gesteld. Met name ging het ons om de toegankelijkheid van de publieke tribune voor mensen met een beperking. Op dit moment is de bovenste galerij daarvan, de bovenste strook, helemaal vrij en die wordt nu dichtgezet met een aantal vaste stoelen. Volgens het programma van eisen zijn er dan twee opstelplekken nog beschikbaar voor mensen met een beperking. Onze vraag: is dat eigenlijk wel voldoende? We begrijpen dat het programma van eisen ooit is vastgesteld en dat men zich daaraan wil houden, maar wat gaan we doen als het dan toch niet genoeg blijkt te zijn? Of kunnen wij nu een aanpassing maken, zodat die inrichting toch nog wat meer flexibel wordt en er meer plekken voor mensen met een beperking overblijven op die bovenste galerij? De voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik naar GroenLinks, mijnheer Van ’t Eind.

De heer Van ‘t Eind: Nee, voorzitter, ik heb geen aanvullende vraag hierop. De voorzitter: Mevrouw Van Schie, CDA. Mevrouw Van Schie: Ik vraag me af of die glazen wand van 50 centimeter wel voldoende is of je daar niet nader naar moet kijken? Want daar kun je ook nog wel heel goed stoelen overheen gooien, denk ik, of iets anders. De voorzitter: Dat is de glazen wand die op de tribune komt. Het wordt heel plastisch hier, maar geen dreigingen wat dat betreft. Ik kijk naar de VVD, de heer Loof. De heer Loof: Dank, voorzitter en ook dank aan de wethouder voor het raadsvoorstel. Tenminste, van wie is dit raadsvoorstel eigenlijk? Daar gaat hij dus al. Ik hoor de wethouder hier zeggen: van jullie. Breder, van wie is dit Huis van de stad eigenlijk? Voordat dit raadsvoorstel op de agenda terechtkwam, heeft naar mijn observatie ook het een aardige weg afgelegd, waarbij meerdere keer werd gezegd: het is niet van mij. De raad wilde dit. Nee, het college wilde dit. Het is van jullie, et cetera. Ik pak dit dus ook maar meteen aan om de bredere vraag en eigenaardigheid aan de orde te stellen van wie dit huis dus eigenlijk is. Het komt wel vaker voor dat wij als raad iets constateren, een klein gebrek of irritatie en het maar niet wil lukken om dat voortvarend op te pakken, doordat mensen naar elkaar aan het wijzen zijn. Onze griffie doet zijn best.

Dat zie en hoor ik wanneer ik naar enkele van die gebreken vraag, zoals de luchtcirculatie, die met regelmaat om 21:00 uur uitsloeg en misschien vanavond weer, terwijl we nog een paar uur moeten doorvergaderen. Ik weet dat de griffie dit in de gaten houdt. Het is een voorbeeld dat symbolisch is ook bij dit raadsvoorstel, want waar komt dit ineens vandaan? Waarom is dit een raadsvoorstel en wordt het niet binnen de reguliere budgetten van het project Huis van de stad opgepakt? Waarom wordt het sowieso zo laat pas opgepakt en hoe en waar is de indeling van deze publieke tribune misgegaan? Er zijn zover ik weet wel meer aanpassingen geweest na de oplevering van dit huis, waar geen apart raadsvoorstel voor opgesteld hoefde te worden. Voorzitter, dit voorstel kan je in de kern geen nee tegen zeggen, Pagina 8 van 48

Concept verslag Forum Samenleving 4 februari 2025

want de publieke tribune, de plek waar onze inwoners hun lokale democratie in actie kunnen zien, laat inderdaad te wensen over en moet beter. Inwoners zien ons niet en wij zien met geluk nog net een stukje haar boven de wanden uitsteken. De Rijswijkse VVD gaat in ieder geval niet tegen onze inwoners zeggen, als we een keer komen willen kijken: welkom, kijk maar naar dit scherm, zoals je thuis ook had kunnen doen en ga rustig op een wat oncomfortabele wijze zitten. Ik hoor graag nog een reflectie, ook vanuit het college, op mijn vraag: van wie is dit huis nou eigenlijk? Tot zover. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Van Nunen, PvdA. Mevrouw Van Nunen: Voorzitter, dank. Ik wil bij de een na laatste vraag van de heer Loof aansluiten. Namelijk, wie is hier verantwoordelijk voor dat dit zo mis kon gaan? Waardoor we zitten in een situatie waarin we nu weer een aanpassing moeten plegen. Ik begrijp dat er 60.000 euro voor gereserveerd wordt, maar wie is hier nu verantwoordelijk voor de kosten? Had dit tijdens de bouw niet eerder opgemerkt moeten worden en ook daardoor eerder op een ordentelijke wijze moeten worden ingericht, de publieke tribune? Verder sluit ik me aan bij de vragen van D66 over de toegankelijkheid. Dank. De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk naar de ChristenUnie. De heer Van der Baan: Nee, geen aanvullende vragen. De voorzitter: geen vragen.

De heer Weterings, Rijswijks Belang. De heer Weterings: Voorzitter, ook wij hebben onze verbazing uitgesproken over de meerkosten van 60.000 euro. Het voorstel heeft ook het presidium bereikt. Vraag niet waarom, maar hij kwam bij ons het presidium naar voren, waar eigenlijk dezelfde vragen werden gesteld van hoe kan het dat er in een keer toch een soort mismatch is geweest, terwijl er toch een projectleider op heeft gezeten? Was hij met vakantie of was die vrij toen die tribune werd gemaakt? We zouden ook graag een onderbouwing willen zien van die 60.000 euro, om in ieder geval een vloer neer te leggen en iets te verlagen. Die kosten vinden wij vrij hoog. Dus we zouden dat graag willen zien. Ik hoop dat er wel intern goed over wordt gesproken hoe deze fout heeft kunnen ontstaan. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik naar Beter voor Rijswijk, de heer Kruger. De heer Kruger: Dank u wel, voorzitter. Nou, ik kan me herinneren ooit in hetzelfde gebouw hadden we dezelfde raadzaal, hadden we ook een publieke tribune. Daar kon je de mensen wel zien. Dat was niet altijd even prettig, omdat we een keer, hadden ze netten kunnen plaatsen, er allerlei pamfletten naar beneden werden gegooid door een toenmalige partij, de CPI86. Dat gezegd hebbende, is het belangrijk om een goede tribune te hebben, waar mensen goed kunnen verblijven, goed kunnen zien.

De raad is meegenomen, ook met de inrichting. We hadden onze nodige kritiek over die uittrektribune die er moest komen en de inrichting en iedere keer verkassen van de tafels, waardoor alle stekkers weer kapotgingen. Al dat soort zaken. Dat hebben we toen al een beetje kenbaar gemaakt. Het is niet anders, maar blijkbaar heeft iemand zitten slapen, om die publieke tribune zo uit te voeren. Als dat een slapende architect is geweest, dan weet ik niet of er een bepaalde aansprakelijkheidsverzekering is, om daar nog een stukje van de schade te kunnen verhalen. Want dat was blijkbaar een slecht advies. Wij hebben hoofdzakelijk benadrukt wat er allemaal in de zaal moest gebeuren. We dachten: het zal wel snor zitten boven. Dat vinden we jammer, maar we zeggen inderdaad: er moet een fatsoenlijke publieke tribune komen, waar de mensen ons kunnen zien en ook vanuit de raad dat wij naar boven kunnen kijken, dat we de mensen zien. We zien nu alleen Rudolf boven zitten af en toe met zijn koppie en verder is het voor ons een gesloten gebied geworden. Dus het gaat geld kosten. Het is niet anders, dus wat dat betreft, er is een voorstel van Pagina 9 van 48

Concept verslag Forum Samenleving 4 februari 2025

gemaakt, maar wellicht was dat niet eens nodig geweest. Wij gaan in ieder geval, wat er ook gebeurt, wij zullen ermee akkoord gaan en hopen dat het op een efficiënte wijze zo snel mogelijk hersteld wordt. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik verder naar de heer Zoghbi van Wij. Rijswijk. De heer Zoghbi: Dank u wel, voorzitter. Ik wil mij als eerste aansluiten bij de heer Loof, met een heel aantal vragen. Aangezien we ook niet tegen een voorstel kunnen zijn die de publieke tribune verbetert, heb ik nog wel een aantal aanvullende vragen. Is daar een mogelijkheid of is er gekeken naar een mogelijkheid om de aanpassingen kostenefficiënter te doen. Dus bijvoorbeeld door alleen een glazen wand aan te brengen en als zitmogelijkheden verhoogde stoelen, barkrukken. Dat zou denk ik heel wat kostenefficiënter zijn. Dat was mijn aanvullende vraag. Dank u wel. De voorzitter: Ik was nog op een lijst aan het wachten, maar u had er twee. Dank u wel. Dan kijk ik naar de wethouder, over de vragen. Mevrouw Bentvelzen: Voorzitter, daar ben ik van. De voorzitter: Super, dank u wel, mevrouw Bentvelzen en ga uw gang voor de beantwoording in eerste termijn. Mevrouw Bentvelzen: Ik sta op de agenda, mijnheer Zoghbi, om dit raadsvoorstel, wat de raad verzocht heeft om de publieke tribune aan te passen, om daar wat chocola van te maken. Dus dat ga ik vanavond ook proberen.

Daar ga ik mijn uiterste best voor doen. Om daar maar met de deur in huis te vallen, mijnheer Loof, is dat Huis van de stad natuurlijk van iedere Rijswijker, dus ook van de volksvertegenwoordigers die uit Rijswijk hier elke dinsdag zitten te ploeteren tot middernacht zo’n beetje, maar ook de mensen die inderdaad de moeite nemen om toch naar ons Huis van de stad te komen en ons in actie te zien in de boksring van Rijswijk. Zo nu en dan. Dus ik hoop ook dat deze aanpassingen ertoe leiden dat er meer Rijswijkers denken: laten we in plaats van op het scherm in de raadzaal, in het echie in de raadzaal beleven. Is die wand dan wel voldoende? Wordt er gevraagd vanuit het CDA door mevrouw Van Schie. Ja, mevrouw Van Schie, ik hoop niet dat we ervan uitgaan dat hier continu met stoelen gegooid wordt, want dat is niet de bedoeling. Dus ik denk dat die 50 centimeter voldoende zou moeten zijn. Ik hoop dat ook. Ik hoop dat er niemand ooit een stoel op zijn hoofd krijgt van boven naar beneden. Ik ga ervan uit, dit wordt niet voor niets bedacht die 50 centimeter, dus ik ga er dan ook maar van uit dat dat voldoende is. Zijn die twee plekken voor mindervalide mensen voldoende? Vraagt D66. Er zijn 22 plekken en je zou denken, twee daarvan zijn voor mindervaliden.

Is dat veel? Is dat weinig? Ik denk dat als er mensen zijn of meer mensen zijn in een rolstoel of wat voor hulpmiddel dan ook, dat we ook kunnen kijken hoe we die beneden kunnen positioneren bij de raadzaal. Ik verwacht niet dat die dan ineens met stoelen gaan gooien of iets dergelijks. We hebben ook beneden de ruimte. De reden van die publieke tribune is natuurlijk ook geweest dat we bepaalde dingen wilden vanuit de raad. Een uittrektribune voor multifunctioneel gebruik. We wilden geen losse stoeltjes, we wilden geen dingen aan de wanden extra. Dus er zijn bepaalde keuzes door de raad gemaakt. In het programma van eisen goedgekeurd door de raad zelf. Dus eenieder die hier vanavond zit te verkondigen dat het niet waar is of dat het niet klopt, het spijt me, maar dat is toch wel zo. U heeft zelf als raad het programma van eisen goedgekeurd en daar zat ook de publieke tribune in. Ik kan me nog heel goed herinneren dat er een hele hoop heisa was, want zo wil ik het toch wel noemen. Dat het bestuur of het college op een voetstuk zou zitten of op een verhoging zou zitten. Er is bij man en macht geprobeerd dat eruit te slopen uit het programma. Dat is ook gelukt. Daardoor zit ik heel vaak tegen de rug aan te kijken van de fractie van D66. Fantastisch.

Ik heb net zoveel zicht als de mensen op de publieke tribune wat dat betreft en ik zal je vertellen, als we strakjes doorgroeien naar nog meer mensen dan passen die 33 zetels nog wel in het ovaal, maar Pagina 10 van 48

Concept verslag Forum Samenleving 4 februari 2025

die 35 passen niet. Dus dan moeten we ook maar weer gaan kijken hoe we dat gaan oplossen. Want dan kunnen de wethouders niet meer in de kring, om het zo te noemen. Dus dat wordt probleem nummer twee in de toekomst. Voorzitter, van waar een raadsvoorstel? Volgens mij heeft dat te maken dat we hebben afgesproken, maar dat weet ik niet zeker, want ik ben niet heel goed op dat gebied, laat ik dat eerlijk zeggen, maar alles boven de 50.000 euro moet volgens mij via de raad en anders dan zijn er nog wel eens raadsleden die daar wat van vinden. Dus ik heb me gewoon maar netjes gehouden aan dat dit toch net iets meer is dan 50.000 euro en daarom via de raad. Wie is daar verantwoordelijk voor deze grove fouten? Wordt er aangegeven. De architecten, alle mensen die daaraan hebben gewerkt, die hebben dit neergelegd in een programma van eisen. Dus als je zelf een huis gaat bouwen en je keurt de plannen goed en je denkt achteraf: goed, de kozijnen zijn toch wel hoger of lager geplaatst, dan ben je toch echt zelf fout. Dus dat is in dit geval ook zo. We kunnen de architect hiervoor niet aansprakelijk stellen. We moeten dit zelf herstellen. Dan is er door Rijswijks Belang gevraagd om een onderbouwing van de financiën. Ik vraag me af of dat helemaal in de controlerende en kaderstellende rol past die vraag, maar ik ga het voor u navragen, mijnheer Weterings.

Als het mogelijk is om een onderbouwing te geven, dan doe ik dat. Als het er niet is, dan is nee ook een antwoord in dit geval, want dan zal daar een goede reden voor zijn waarom niet alle 1.000 euro exact op de komma af in de openbaarheid worden geplaatst. Misschien dat we dan wel iets kunnen afspreken dat het via de griffie ingezien kan worden of iets dergelijks. Dat weet ik niet. Dus dat moet u mij verschuldigd blijven, dat ik u die vraag zo spoedig mogelijk of het antwoord op die vraag zo spoedig mogelijk doe toekomen. Voorzitter, volgens mij heb ik dan de vragen die er waren in eerste termijn, buiten alle meningen, beantwoord. De voorzitter: Ik kijk rond voor een tweede termijn. Kunt u uw hand opsteken als u een tweede termijn wenst? Wie een tweede termijn wenst. Ik zie mevrouw Van Schie. Dan ga ik weer van links de rest af en dan kom ik vanzelf bij degenen die nog aan het overleggen zijn. Mevrouw Van Schie. Mevrouw Van Schie: Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Ik vraag me af of je in zo'n programma van eisen moet kunnen zien dat de publieke tribune niet werkt, dat mensen daar geen zicht hebben, als het de bedoeling is dat je op een publieke tribune zicht hebt. Ik weet niet hoever dat gaat. Er gebeuren weleens dit soort dingen.

Het bedrag 60.000 euro is natuurlijk veel, maar ik ben bang dat als we helemaal gaan uitzoeken hoe of wat, dat we dan ook heel veel geld kwijt zijn en heel veel vertraging hebben. Dus alles bij alles vinden wij het ook heel erg belangrijk dat de publieke tribune er is, goed toegankelijk is en wij ook goed zichtbaar zijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Schie. De heer Loof, aanvullend tweede termijn. De heer Loof: Dank, voorzitter en ook dank aan de toch iets wat voorspelbare inderdaad reactie van de wethouder. Dit huis is van ons allemaal, dat weet ik, maar daar ben ik ook wel blij om, gelukkig. Ik vind het ook wat flauw om dit zo neer te leggen. Het is dat ik nu naar de wethouder via de voorzitter spreek, maar het is niet zozeer naar de wethouder bedoeld, maar wat ik in mijn eerste termijn zei over dat principe van wie is dit huis? En dat bepaalde problemen niet voortvarend kunnen worden opgelost of dat ik van onze griffie terug hoor dat ze, tegengewerkt vind ik een groot woord, maar dat ze tegen een muur soms oplopen. Dan bedoel ik niet die muur bij de Marimbahal, maar gewoon tegen een muur. Dat geduld gaat een keertje opraken en dat gaat ook bij mij een keertje opraken. Dus ik wilde dit voorstel nog wel aangrijpen om dat ook mee te geven.

Dat moet toch echt anders en als het college daarbij kan helpen dat dat soort dingen voortvarender of makkelijker worden opgepakt, dan roep ik ze vooral op: help ook onze griffie daarbij. Verder houd ik me bij wat ik heb gezegd over de kern van dit voorstel, dat wij daar mee akkoord zullen gaan. Dank, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Een aanvullende vraag. Mevrouw Van Nunen, PvdA. Pagina 11 van 48

Concept verslag Forum Samenleving 4 februari 2025

Mevrouw Van Nunen: Even heel kort. Ik sluit me volledig aan bij de vraag die mevrouw Van Schie nog stelt over wat moet je kunnen zien als leek in een programma van eisen wat betreft zicht vanuit de publieke tribune op de raadszaal? Dat vind ik wel een heel vergezocht antwoord eigenlijk en het terugleggen weer bij de raad van dit probleem. Desondanks zijn we er wel voor dat er, zoals meerdere partijen dit hier ook zeggen, wel een goede publieke tribune komt. De voorzitter: Dank u wel. Kijk ik naar de heer Weterings, Rijswijk Belang. De heer Weterings: Voorzitter, dank u wel. Ook dank voor het beantwoorden van de wethouder. Voorzitter, de raad heeft inderdaad hierin zeggenschap gehad, over de indeling van het huis en ook de publieke tribune. Alleen ik zou tot de verantwoordelijk wethouder willen vragen om nog eens goed naar de tekeningen te kijken die wij toen hebben voorgeschoteld gekregen. Wij zijn niet akkoord gegaan met een aantal poppetjes die onder de muur vandaan stonden. We hebben gewoon een mooie tekening gezien, het publiek wat zicht had op de raadzaal en niet verscholen achter een muur. Dus die vlieger gaat niet helemaal op. Voorzitter, dus dat was een. Twee, de onderbouwing van de 60.000 euro. Deze vraag is eerder gesteld. Toen werd gezegd: we moeten enkel het vloertje ophogen en ik vind een vloertje ophogen voor 60.000 euro, ik ken mensen die doen het voor 10.000.

Dus we kunnen 5.000 euro verdienen. Dus vandaar de vraag: graag even de onderbouwing van het vloertje ophogen of dat inderdaad 60.000 euro ging kosten? Zo is het in ieder geval eerder uitgelegd namelijk aan ons. Dank u wel. De voorzitter: Dank, de heer Weterings. Kort en krachtig. Kijk ik verder. Mijnheer Zoghbi nog, Wij. Rijswijk. De heer Zoghbi: Ik sluit me aan bij de eerste vraag van de heer Weterings over het programma van eisen en geen zicht. Dus eigenlijk lever je iets op wat niet werkt. Dat is als een auto kopen zonder wielen. Mijn andere vraag was: is er ook gekeken naar een alternatief, waarbij je dus in plaats van de vloer verhogen, wat heel veel geld kost, met hogere stoelen en een veiligheidsglas werkt? Of je dan het probleem niet al getackeld hebt? Je hebt zicht en je hebt veiligheid. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Fractie van D66, geen aanvullende vragen. Dan ga ik naar de wethouder. Mevrouw Bentvelzen: Voorzitter, dank. Om maar met dat laatste te beginnen. Het is natuurlijk niet zo dat alleen de houten vloer wordt verhoogd. Die wordt ongeveer 30 centimeter verhoogd. Dan hebben we dat ook maar uit de wereld geholpen. Dat is dan ongeveer 30 centimeter, zodat de stoelen op een hogere positie staan. Barkrukken plaatsen is volgens mij niet onderzocht per se, maar dat lijkt me ook niet echt wenselijk om de hele avond op een barkruk te zitten.

Wij kunnen best wel lang vergaderen, dus om nou van 20:00 uur tot 24:00 uur op een barkruk te zitten. Ik denk niet dat dat heel uitnodigend is voor onze Rijswijkse inwoners of op een hoge stoel. De voorzitter: Een interruptie van de heer Zoghbi. De heer Zoghbi: Een hoge stoel, bedoel ik. Die heb je ook. De voorzitter: Wethouder. Mevrouw Bentvelzen: Het zorgt in ieder geval ervoor dat met de houten vloer die verhoogd wordt, dat de bezoekers beter zicht hebben en over de bestaande wand heen kunnen kijken. De glazen wand wordt daarbij geplaatst van 50 centimeter. Het is dus niet alleen een vloer ophogen, maar ook een glazen wand plaatsen. Die wordt op de bestaande want gezet en dat is nodig om te voldoen aan bepaalde veiligheidseisen van het bouwbesluit. Er kunnen geen stoelen worden gegooid, is mij nog even ingefluisterd, want er worden vaste stoelen geïnstalleerd, mevrouw Van Schie. Dus dat scheelt Pagina 12 van 48

Concept verslag Forum Samenleving 4 februari 2025

weer een beetje. Er worden vaste stoelen geïnstalleerd, zodat het risico wordt voorkomen dat bezoekers losse stoelen de raadzaal ingooien. Wat de veiligheid vergroot. Het zitgedeelte aan de zijde van de gangzone wordt de wand verlaagd. Zodat de bezoekers ook makkelijker over de wand heen kunnen kijken, wat hun zicht verbetert. Dan staat er ook nogmaals in het stuk, ook daar worden vaste stoelen geplaatst om veiligheid en orde te handhaven. Dus die 60.000 euro heeft niet alleen te maken met een vloertje ophogen. Het heeft te maken met een x-aantal andere zaken. Zo ligt het momenteel voor. Misschien een slecht antwoord of geen antwoord op de vraag van de verhoogde stoelen, maar misschien dat dat ook weer te maken heeft met veiligheid, weet ik veel, dat mensen er overheen kunnen kukelen. Ik durf het niet te zeggen, maar ik wil daar wel navraag voor je doen, mijnheer Zoghbi. Dan kom ik daar bij u op terug, voordat we dit raadsvoorstel hopelijk als hamerstuk op de agenda zetten. Mocht ik dan nog een antwoord voor u hebben, dan krijgt u die van mij. De voorzitter: De heer Weterings nog een interruptie. De heer Weterings: De tekening waar de raad mee is akkoord gegaan over de aangeboden raadzaal, heeft u die inmiddels voor u of binnengekregen? Waarmee wij mee akkoord zijn gegaan.

De voorzitter: Uw vraag is of de wethouder hem voor zich heeft of wilt u er dan ook nog een vraag over stellen? De heer Weterings: Wij zijn niet akkoord gaan met hetgeen zoals het er nu voorstaat. We hebben het anders voorgespiegeld gekregen. De voorzitter: De wethouder. Mevrouw Bentvelzen: U bedoelt het plan van eisen zoals die voorheen is vastgesteld? De voorzitter: De heer Wetering vraagt het plaatje dat ons is voorgehouden en het plaatje of het plan van het programma van eisen, wat is het verschil ertussen? Mevrouw Bentvelzen: Dus u bedoelt het oude plaatje. Dus niet de afbeelding die ter illustratie in dit stuk staat? Want hier staat ook een afbeelding in namelijk. De heer Weterings: Ter illustratie. De voorzitter: De heer Weterings, via de voorzitter. De heer Weterings: Sorry. We zijn akkoord gegaan met hetgeen wat we hebben gezien. We hebben een presentatie gekregen over de raadzaal, de stoelen, de vormgeving. We hebben dus een foto gezien van een publieke tribune waar mensen zicht hadden op de raadzaal en niet dat je de hoofden boven een soort muur ziet. Die foto hebben wij dus niet gezien. De voorzitter: Wethouder. Mevrouw Bentvelzen: Voorzitter, het antwoord op de vraag van mijnheer Weterings, of ik de foto's of de illustratiebeelden van het eerste programma van eisen nu voor mij heb. Daar is het antwoord nee. Die heb ik nu niet.

Ik heb nu alleen het raadsvoorstel van vandaag voor me, waarin ik herstelwerkzaamheden behoor te doen als huidig wethouder van dit project Huis van de stad. De voorzitter: De heer Weterings. De heer Weterings: Voorzitter, daar dank ik de wethouder ook voor. Alleen was haar eerste opmerking niet helemaal terecht van jullie zijn akkoord gaan met deze invulling van de raadzaal, want daar zijn we niet mee akkoord gegaan. Pagina 13 van 48

Concept verslag Forum Samenleving 4 februari 2025

De voorzitter: Dat is een statement. Ik zie dat de wethouder daar verder nu niet op hoeft te reageren. Het is niet aanvullend. Dan wil ik het agendapunt afsluiten. Dan ik stel ik het Forum de vraag of het als akkoordstuk naar de raad kan? Alle inbreng gehoord, gaat dit als akkoord stuk naar de raad.

10. Raadsvoorstel Toestemming vaststellen ontwerp Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Haaglanden 2025 De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt 10, raadsvoorstel toestemming vaststellen ontwerp gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Haaglanden. Dus dat is de gemeenschappelijke regeling waar wij in zitten in Rijswijk. Het verzoek de vragen te beperken tot het ontwerp dat nu voorligt en de vragen die daar nog over zijn. D66 heeft schriftelijk vragen ingediend. Die geef ik als eerste het woord of ze daar nog aanvullingen op hebben. De heer Verbrugh: Dank u wel, voorzitter. D66 Rijswijk is content met het nu voorgestelde ontwerp gemeenschappelijke regeling. Dat is aangepast op de zienswijze die wij eerder als raad hebben ingediend en daarmee voldoen die GR-regeling wat ons betreft veel beter aan de wijziging van de Wet GR, namelijk verbetering van de legitimiteit van de GR zelf. Iets waar wij als D66 steeds op hebben aangedrongen, ook bij andere wijzigingen of andere GR-regelingen. Met name de participatie van burgers, maar ook de procedure van informatie en verantwoording aan de raden worden nu vastgelegd in het reglement van orde. Dat komt er nog aan bij. Bij het antwoord is een inmiddels verouderd reglement van orde meegestuurd, maar er komt dus nog een nieuw reglement van orde aan. Hopelijk binnen een aantal maanden.

De raden kunnen ook nu zelf op eigen initiatief een adviescommissie voorstellen aan het GR-bestuur en dan zal het bestuur daar ook gehoor aan geven, door het voorstellen van een nieuwe adviescommissie. Als het tenminste unaniem gebeurt door alle raden in de regio. Dat voorstel komt dan inderdaad bij ons weer terug op de agenda voor een zienswijze . Daar kunnen we wel mee instemmen. Ten slotte zijn we nog wel benieuwd naar de impact die het zal hebben. Wanneer wij als raden namelijk geïnformeerd worden over de wijze waarop het bestuur omgaat met de nieuwe mogelijkheid die het bestuur heeft gecreëerd om raden vaker te betrekken bij belangrijke besluiten, die een impact hebben op het beleid. Daar wordt nu gewag van gemaakt. Ook dat komt in het reglement van orde te staan. De vraag is: hoe krijgen wij dat als raad weer terug bij de informatie en verantwoordingsregeling? Ook daar zegt het antwoord nu: dat gaat via het reglement van orde, de procedure zoals daar staat, maar wij vragen ons af of dat werkelijk hout zal gaan snijden. De voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik verder naar de raad of er nog vragen zijn van andere fracties. Zie ik mevrouw Van Nunen. Ga ik daar eerst heen en kom ik daarna bij de heer Zoghbi. Mevrouw Van Nunen: Voorzitter, dank. Ik hoop niet dat we vanavond de discussie overdoen over de zienswijze en het niet aangenomen amendement van D66.

Want dit is een reactie op onze zienswijze van de Veiligheidsregio, waar in ieder geval de PvdA heel blij mee is. Ze geven ook aan hoe ze wel en waar ze niet exact in kunnen beantwoorden op onze aangepaste zienswijze. Ik zou willen voorkomen, nogmaals, dat we niet de discussie over doen die we eerder in de raad hebben gevoerd en waar de portefeuillehouder, de burgemeester, ook een heel duidelijk antwoord, zowel in het Forum als in de raad op heeft gegeven. PvdA is tevreden met de reactie van de Veiligheidsregio. Dank. De voorzitter: Dank u wel. Dan de heer Zoghbi, uw inbreng in eerste termijn. De heer Zoghbi: Dank u wel, voorzitter. Bedankt voor de voor de zienswijzestukken. Hoe wordt de versterking van de burgerparticipatie in de nieuwe gezamenlijke regeling precies vormgegeven? Pagina 14 van 48

Concept verslag Forum Samenleving 4 februari 2025

Wordt dit nader uitgewerkt in concrete procedures? Zoals participatiebijeenkomsten of adviesraden. Hoe wordt ervoor gezorgd dat deze participatie voldoende effectief en representatief is voor de verschillende gemeenten binnen de regio Haaglanden? Dat waren de twee vragen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik naar de portefeuillehouder, burgemeester, aan u het woord. Mevrouw Sahin: Dank u wel, voorzitter en dank aan het Forum voor de vragen. Ik begin bij D66, omdat D66 60 eerder ook vragen hierover heeft gesteld. Gaat het hout snijden? Vraagt u van het reglement van orde. Wat ook in de antwoorden staat en wat u natuurlijk altijd kan doen als raad, is de portefeuillehouder, mij ter verantwoording roepen en vragen stellen over de taken en de werkwijze van de Veiligheidsregio. Dat is veel effectiever en sneller dan dat u via een omweg het zou doen. Dus dat blijft altijd overeind. Het reglement van orde wordt u niet ter besluitvorming voorgelegd, maar echt alleen maar ter kennisgeving, ter verduidelijking. In reactie op de heer Zoghbi, de Veiligheidsregio Haaglanden is echt een wettelijke gemeenschappelijke regeling met hele specifieke taken, als het gaat om brandweerzorg en crisisbeheersing en rampenbestrijding. Dat heb ik ook eerder geprobeerd om uit te lichten.

Daarbij is een heel uitgebreid participatief traject met alle inwoners van die negen gemeenten, iets heel anders dan dat je een eigen gemeentelijke, bijvoorbeeld strategisch veiligheidsbeleid opstelt en je inwoners betrekt. Dat is totaal niet met elkaar te vergelijken. De Veiligheidsregio heeft wel deze regeling aangepast, om ook te kijken van hoe kunnen we die participatie wel vorm en inhoud geven? Binnen die Veiligheidsregio zal daar een voorstel via het reglement van orde worden opgesteld. Ik kan me bijvoorbeeld voorstellen rondom nu de maatschappelijke betekenis van het versterken van de weerbaarheid in de samenleving, dat inwoners ook daadwerkelijk, in ieder geval door de treden bijvoorbeeld informeren veel nauwlettender betrokken kan worden bij de ontwikkelingen binnen die Veiligheidsregio. Dus binnen de Veiligheidsregio zal ik daar zeker ook voor pleiten dat dat heel belangrijk is. Ook goed informeren van inwoners is een hele belangrijke manier van participatie. Dan denk ik dat ik de vragen heb beantwoord. De PvdA had volgens mij geen vraag, maar vooral een reactie. Dus daarbij wil ik het laten. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, burgemeester. De heer Verbrugh, tweede termijn. De heer Verbrugh: Een korte reactie op de reactie van de PvdA. Wij waren niet van plan om een discussie opnieuw te starten.

We hebben onze bijdrage geopend met de zin: we zijn content met deze aangepaste GR-regeling. We hadden alleen nog een aantal verklarende vragen gesteld aan de portefeuillehouder. Dat wilde ik toch even gezegd hebben. De voorzitter: Burgemeester. Mevrouw Sahin: Ik wilde ook nog, terecht, mijnheer Verbrugh had inderdaad gezien dat het verouderde reglement in het antwoord staat. Dus er is later wel een nieuwe reglement gemaakt, maar er komt dus een nieuw reglement van orde. De voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik nog naar de heer Zoghbi voor een tweede termijn. Zie ik dat de raad content is met de antwoorden in tweede termijn. Dan wil ik graag voorstellen dit als akkoordstuk naar de raad door te geleiden. Dat is het geval. Met de toezeggingen die gedaan zijn op het reglement van orde, dat dit het oude was en de andere nog wordt toegestuurd en dat de burgemeester pleit voor het goed informeren. Dat was meer een opmerking denk ik dan een toezegging, want dat past gewoon bij uw portefeuille. Ik heb deze herhaald. Het is geen toezegging, maar gewoon iets wat u meeneemt vanuit al het gewone gebruik. Dan is dat de afsluiting van agendapunt 10.

Pagina 15 van 48

Concept verslag Forum Samenleving 4 februari 2025

11. Raadsvoorstel Zienswijze uitstel Gemeenschappelijke Regeling GGD en VT Haaglanden De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 11, raadsvoorstel zienswijze, dit keer wel een zienswijze, uitstel evaluatie Gemeenschappelijke Regeling GGD en VT Haaglanden. Dat gaat over onze gezondheid en over Veilig Thuis. Ook hier wil ik u vragen kort en bondig te zijn, zodat we snel weer door kunnen en u tot het onderwerp te beperken. Er zijn schriftelijke vragen ingediend en beantwoord door D66 Rijswijk. Dus ik ga wel weer in die hoek kijken of er nog aanvullingen nodig zijn op de beantwoording. De heer Verbrugh: Nee, voorzitter. Wij zijn content met de kritische zienswijze die is voorgesteld op dat voorgenomen besluit van de GR om de evaluatie uit te stellen. Wij hadden vragen omtrent de reikwijdte van de beoogde evaluatie en die is denk ik naar behoren beantwoord. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik het Forum verder rond of er andere partijen zijn die vragen hebben? Rijswijks Belang, mevrouw Ten Brummelaar. Mevrouw Ten Brummelaar: Dank u wel, voorzitter. Niet zozeer een vraag, meer een opmerking en een compliment, dat wij van mening zijn dat de brief namens de gemeenteraad stevig is ingezet en wij vinden het wel belangrijk dat er dit jaar nog een evaluatie komt. Zeker omdat we ook gaan starten met Preventie met gezag.

Wat ons betreft is een brede evaluatie ook met het oog daarop heel belangrijk en zou het een goed startpunt zijn om ook dat mee te nemen in het rapport Preventie met gezag. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik naar PvdA, ga uw gang. De heer Bosman: Dank u wel, voorzitter. In de stukken en ook in het antwoord wordt gerefereerd aan de evaluatie van 2024. Even kijken. Dus we vroegen ons af of de stukken daarvan nog gedeeld kunnen worden of misschien mondeling toe kan worden gelicht wat er dan geëvalueerd is en wat de lessen waren. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik verder rond in het Forum of er nog andere vragen zijn. GroenLinks, mevrouw Oude Alink. Mevrouw Oude Alink: Dank, voorzitter. We begrijpen de argumenten uit de brief prima. We kunnen ons ook wel vinden in de zienswijze. In het raadsvoorstel staat dat er geen concrete planning is gedeeld, maar de volgende evaluatie staat volgens mij voor 2027. Dat staat er geloof ik ook in. Dus misschien heb ik het mis en zou het dan eventueel nog wenselijk zijn om dit in 2026 te doen voor de gemeenteraadsverkiezingen, zoals de vorige ronde? Want ik weet niet precies waarom dat toen is gebeurd, maar ben benieuwd of dat nog het overwegen waard is. De voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik naar de wethouder of hij klaar is om te beantwoorden. Dat is het geval. De heer Wit, ga uw gang.

De heer Wit: Dank u wel, voorzitter. Dank voor de ondersteuning van Rijswijks Belang voor de brief. Ik denk ook dat dit een duidelijke brief is, waarin we begrijpen waarom de gemeenschappelijke regeling op deze wijze acteert. Ik zit zelf in het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling, maar dat we wel aangeven inderdaad dat dat niet gewoonte moet zijn en we verwachten dat er ook volgen de normale ... De voorzitter: Mijnheer Wit, zou u nog iets beter in de microfoon kunnen praten? Dank u wel.

Pagina 16 van 48

Concept verslag Forum Samenleving 4 februari 2025

De heer Wit: Volgens de normale afspraken geëvalueerd wordt. Even kijken. U vraagt wel om de evaluatie nog dit jaar te doen, ook gelet op de vraag van GroenLinks. Wat wij aangeven, is dat we de evaluatie zo snel mogelijk na de bestuurswisseling willen laten plaatsvinden. Ik weet niet of dat direct haalbaar is om dat in 2026 nog te doen, maar we zullen daar in ieder geval zorg voor hebben dat dat zo snel mogelijk wel alsnog gebeurt. PvdA heeft vragen gesteld over de visie voor 2030 of die is geëvalueerd en op welke wijze dat dan, of dat tot gevolgen heeft geleid. Ik heb die evaluatie niet geheel scherp op dit moment. Voor zover ik het weet, is die evaluatie wel gedeeld met u, maar als dat niet het geval is, dan kan ik natuurlijk altijd kijken of dat mogelijk is. Over het algemeen, alle evaluaties die binnen de gemeenschappelijke regeling plaatsvinden, worden gedeeld met de leden van de gemeenschappelijke regeling. Dus in principe zou u hem moeten hebben. Ik ga het even nakijken. Voorzitter, volgens mij heb ik alle vragen beantwoord. Dank u wel. De voorzitter: Dan kijk ik naar het Forum of er nog aanvullende vragen zijn. Wetende dat u er nog even gekeken wordt naar het verleden en de evaluaties die ons eerder zijn toegestuurd. Dan zie ik dat dat niet het geval is.

Dan wil ik graag voorstellen om de tweede termijn hierbij te sluiten en het stuk als akkoord stuk naar de raad door te geleiden. Met dank voor al uw korte bondigheid en snelheid. Want zo gaan we best snel door de agenda heen en hebben we agendapunt 12 doorgeschoven naar volgende keer.

13. RIB 24-105 Evaluatie inburgeringsbeleid gemeente Rijswijk en RIB 24-107 Evaluatie pilot Statushouders aan het werk en pilot Snel aan de slag De voorzitter: Dus komen we bij agendapunt 13. Dat was een brief met de evaluatie van het inburgeringsbeleid, die op de agenda is gezet, gaat ook over de evaluatie van de pilot statushouders en statushouders aan het werk. De PvdA Rijswijk heeft deze geagendeerd met steun van D66, GroenLinks en ChristenUnie. En ik zal in net iets andere volgorde, maar beginnend bij de PvdA de partijen afgaan en natuurlijk alle andere partijen ook de kans geven om te reageren. Mevrouw Van Nunen, denk ik, aan u het woord. Mevrouw Van Nunen: Voorzitter, dank, graag. Dank aan het college, aan de wethouder voor de beide IB's. Die hebben we met veel belangstelling gelezen en ook erg naar uitgekeken. De voorzitter: Mevrouw Van Nunen, iets dichterbij, als het kan. Mevrouw Van Nunen: Ja, iets dichterbij. Erg naar uitgekeken, omdat de IB's over maatschappelijke participatie en evaluatie daarvan al eerder waren verschenen en dit daar eigenlijk ook een onderdeel van is, deels, maar goed, om nu apart over de inburgering te praten en over de beide pilots voor statushouders. Dat lijkt ons een goede zaak.

Ik wil het eigenlijk vooral hebben over de aanbevelingen en ik heb wel gezien dat andere collega's ook vragen hebben gesteld over bijvoorbeeld de kwaliteit van taalonderwijs en ook minder goede ervaringen daarmee, heb ik gelezen, maar ik wil het vooral hebben over verdere aanbevelingen. Want een goed inburgeringstraject is natuurlijk voorwaardelijk voor een goede start in de Nederlandse samenleving. Dat is duidelijk. Tijdens een werkstage bij Welzijn Rijswijk heb ik samen met toen mevrouw Harmsen van de ChristenUnie, die hier niet is, gezien hoe het hele traject eruitziet in verschillende fasen, met oriëntatie op taal en een toekomst in Rijswijk. Laat ik het zo zeggen. Dat ziet er heel mooi uit, dat doorstroomschema. Daarom verbaast het ons wel dat in de aanbevelingen staat dat de interne samenwerking veel beter nog kan of soms ook partners elkaar daarin niet tegemoetkomen of tegenwerken. Ik weet niet hoe ik het moet noemen. In dat schema wat wij te zien kregen, was heel duidelijk vermeld hoe het start. Wie meelopen als partner en hoe het zich verder ontwikkelt tot aan de, wat zal het zijn? De Pagina 17 van 48