Concept verslag Forum Samenleving 1 oktober 2024

Waarom is hiervoor gekozen dat deze cijfers gecategoriseerd zijn als antisemitisme? Tot slot, voorzitter, er wordt discriminatie ervaren bij de beëindiging van de arbeidsrelaties. Komt dit soort discriminatie ook voor in Rijswijk? Zo ja, welke acties zijn ondernomen om deze vorm van discriminatie tegen te gaan? Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer El Majjaoui. Het woord is aan de heer Van Malsen. De heer Van Malsen: Voorzitter. Eén, twee, drie, vier, vijf, zes, zeven, acht, negen. Dan neem ik aan dat ik de vragen die de fractie van het CDA gesteld heeft ook mee mag nemen? Dan doe ik dat gewoon weer. Dit is wel efficiënt hoor. Dank, voorzitter. Om met het CDA dan maar gelijk te beginnen, want dan kan ik die vragen ook eventjes opnoemen. Het CDA had een aantal vragen. De eerste vraag was, wat zijn de Rijswijkse antidiscriminatievoorzieningen? Daarmee wordt gedoeld op onze antidiscriminatievoorziening, dat is de stichting Inclusie en Discriminatiebestrijding, die ook trouwens het rapport de discriminatiemonitor maken elk jaar, waarover later meer. En voor de volledigheid en ook voor de notulen, zij zijn te bereiken via 0800 0880. Het e-mailadres haaglandenhollandsmidden@discriminatie.nl. En voor degene die dat wat een lang e-mailadres vindt, kunnen ze ook kijken op de website stichtingidb.nl.

En ook via discriminatie.nl, het landelijke meldpunt, zijn zij te benaderen. Even kijken. De tweede vraag van het CDA was, uit bijlage 1 bij de monitor blijkt dat Rijswijk een hoog aantal meldingen per duizend inwoners heeft. Dat is het hoogste van de hele regio. Kan er aan worden gegeven welke specifieke maatregelen er voor Rijswijk dan nodig zijn? Een aantal van de maatregelen die we nemen in het inclusie- en antidiscriminatiebeleid dat zijn de maatregelen die wij nodig achten om hier tegenin te gaan. Bijvoorbeeld het organiseren van stadsgesprekken, waarmee we nog beter met inwoners in gesprek gaan over wat er volgens hen nodig zijn. En deze gesprekken zijn ook meteen een moment van ontmoeting. Dus het idee is dat we mensen die mogelijk anders denken over zaken bij elkaar zetten en het gesprek laten voeren over waar die verschillende leefwerelden dan vandaan komen en waar dat soms botst en wat dat dan ook voor gevoel los brengt bij een ander. Vanuit het idee dat veel discriminatie voortkomt uit een angstgevoel voor het onbekende. Onbekend maakt immers onbemind. We gaan ook met de antidiscriminatievoorziening en lokale partners in overleg over passende aanpak. Dus we gaan bijvoorbeeld meer inzetten op voorlichting en het extra inzetten op bijvoorbeeld trainingen of communicatiecampagnes die overigens de stichting IDB ook onder andere biedt.

En het laatste punt wat ik hierover wil zeggen is ook dat meer meldingen ook een positief resultaat kan zijn. De laatste jaren hebben we ook echt ingezet, extra ingezet, op de bekendheid van de Antidiscriminatievoorziening, dus stichting IDB, en het belang van het melden van incidenten. Echter blijkt uit landelijk onderzoek dat maar zo'n 10 procent van de ervaringen gemeld wordt. Dus hoe meer we weten, hoe beter we ook onze aanpak kunnen afstemmen op wat nodig is. Dan de fractie, ik ga ze even in omgekeerde volgorde af, van de Partij voor Gelijkheid & Rechtvaardigheid. Die stelde Pagina 31 van 58

Concept verslag Forum Samenleving 1 oktober 2024

voornamelijk wat vragen over de antidiscriminatiemonitor, waarmee ik dus nog even wil benadrukken dat dat stuk niet van ons is, niet van de gemeente, maar geschreven is door de stichting IDB. Het is hun monitor. De eerste vraag was, waarom liggen de cijfers hoger dan in de regio? Wij weten eigenlijk niet zeker waarom dat zo is. Een van de oorzaken kan natuurlijk zijn dat we er meer bekendheid aan hebben gegeven. Goed, dan nog steeds is het opvallend dat het zoveel hoger is. Maar goed, het is ook positief dus dat we weten dat het wel een probleem is dat wel degelijk aanwezig is in de stad en waar we iets aan moeten doen en vandaar ook deze agenda. Hoe gaan we de trend doorbreken? Dat zijn dus de acties die we hier ook vanavond bespreken, die in de agenda staan. Dus het gaat over het vergroten van bewustwording, het organiseren van die ontmoetingen door bijvoorbeeld die stadsgesprekken. En er zullen ook nog wat acties opgenomen worden in bijvoorbeeld de uitvoeringsagenda welzijn, waar we ook vanuit de coalitie inclusie al een aantal jaar aan dit thema werken. Dan over het rapport. Er wordt gevraagd, wat gaat u nog meer doen dan alleen gesprekken voeren. Dat staat in de agenda, maar nogmaals, het rapport is dus niet van ons, maar het rapport is door de stichting IDB opgesteld. En ook als het gaat over definities van meldingen, is dat iets van het IDB.

Die hanteren gewoon een standaard en dat doen ze, geloof ik, in ieder geval in de twee regio's waar het IDB van is. Maar ik durf ook te vermoeden dat de discriminatievoorzieningen landelijk dezelfde definities hebben van meldingen en ook aard van discriminatie. En wat zij bijvoorbeeld zeggen over antisemitisme, waarom dat een aparte categorie is, is omdat heel strikt genomen volgens de wet antisemitisme zowel in discriminatie op basis van ras en op discriminatie op basis van geloof valt. En daarom is dat een aparte categorie. Het is wat technisch, maar goed, dat is wat de stichting IDB dus zegt en daarom is dat zo uitgesplitst en islamofobie of discriminatie van andere geloven valt dus onder discriminatie op basis van geloof. Even kijken, het evalueren en monitoren van de maatregelen, dat zal gebeuren bij de concrete acties zelf, dus we hebben er niet voor gekozen om dat op het niveau van de agenda te doen, omdat het ook moeilijk is om echt kwantitatieve doelstellingen te definiëren hierop. Als we zeggen, we willen het aantal meldingen omlaag brengen, is dat dan het reële aantal meldingen dat er is? Of gaat het dan om het aantal meldingen dat we zien en is het resultaat dan positief of negatief? Want zoals ik net al zei, als we meer bekendheid geven aan de antidiscriminatievoorziening, dan kan meer meldingen juist betekenen dat er een positief resultaat geboekt wordt.

Even kijken, dan nog een vraag over discriminatie bij arbeidsrelaties, komt het ook voor in Rijswijk. Op pagina 37 van de antidiscriminatiemonitor staat dat er in 2023 vijf meldingen gedaan zijn op het thema arbeidsmarkt. Ik raad iedereen aan om die discriminatiemonitor nog een keer goed te bestuderen, want er staan nog veel meer hele waardevolle bevindingen in over de hoeveelheid meldingen en ook de aard van de meldingen in Rijswijk en ook in de rest van de regio. Even kijken, de VVD vroeg hoe verhoudt het aannemen van mensen met ervaringskennis, zoals dat besproken is in het vorige stuk, zich tot dit beleid? Het zit in dezelfde lijn. Uiteindelijk is ook het aannemen van mensen die vanuit een andere sociale klasse met een andere sociale achtergrond komen een vorm van inclusie en daar hebben we ook expliciet gezegd, dit is waardevol voor ons beleid en op die manier zien wij ook waarde in bijvoorbeeld het gebruik maken van de klankbordgroep toegankelijkheid, de coalitie inclusie en het vormgeven van ons inclusiebeleid. De voorzitter: De heer Ezinga heeft een interruptie. De heer Ezinga: Nou weet ik niet of dit voorbij mijn kennis gaat, maar u gaf letterlijk aan, zij hebben een pre in het aannamebeleid.

Komt dat dan ook nog steeds overeen of zie ik dan toch dit als een verkapte vorm van voorkeur geven aan iemand die anders, een andere ervaring heeft dan elke andere sollicitant, om het maar zo maar even te zeggen. Want als u de voorkeur geeft aan iemand anders, op basis van dat gegeven en niet op basis van de competenties waarvoor het eigenlijk gaat. Snapt u mijn punt? Pagina 32 van 58

Concept verslag Forum Samenleving 1 oktober 2024

De heer Van Malsen: Voorzitter, ik geloof het dat ik de heer Ezinga begrijp, maar waar ik dan toch wel nog even, wat ik nog wil zeggen is dat het opnemen van ervaringskennis als een pre, in mijn ogen ook een soort competentie is. Dus als men vanuit een bepaalde kennis, kennis meeneemt naar een functie, of dat nou kennis is die hij opgedaan heeft vanuit een opleiding, of kennis die hij opgedaan heeft vanuit ervaring, dat zijn zaken die je in een vacature tekst kan opnemen. Dan, Beter voor Rijswijk vroeg naar, kan er ook in communicatieagenda een plekje voor een dag voor alle mensen en noemde dan ook meteen het antwoord dat ik zou geven, namelijk de dag voor de rechten van de mens. Dus ja, ik ben het heel erg met de heer Nunnikhoven eens. Die staat ook in de communicatiekalender, die staat ook in het vlaggenprotocol en die vieren we elke dag, maar ik zal zorgen dat we dat dit jaar goed onder de aandacht brengen bij iedereen in Rijswijk. De fractie van Wij. Rijswijk vroeg om inclusie niet alleen toe te passen als het ons uitkomt. Dat lijkt me iets dat we ter harte kunnen nemen en ook de ambtenaren die hiermee aan de slag gaan zal ik dat op het hart drukken. De fractie van D66 vroeg, wat is nou precies de status van dit beleid? Het is het inclusie- en antidiscriminatiebeleid. Je kunt het beleid noemen of een agenda.

Dat maakt voor het niveau van abstractie van dit stuk niet zo veel uit. De fractie van D66 vroeg ook nog naar de inclusieagenda. Wanneer komt die? Die hebben we in 2022 al vastgesteld. We zullen vanuit dit beleid ook nog een aantal updates aan die agenda doen. Daarnaast vroeg D66 nog naar veiligheid. Hoe monitoren we dat? Sluiten we aan op de veiligheidsmonitor? Ja. En we nemen daarnaast ook nadrukkelijk de discriminatiemonitor mee. En op die manier hebben we twee hele betrouwbare, hele goede databronnen om te monitoren op discriminatie. Even kijken. GroenLinks vroeg nog, hoe borgen we ervaringskennis in het inclusiebeleid? Ik noemde net al de klankbordgroep Toegankelijkheid en ook de coalitie Inclusie die vanuit de uitvoeringsagenda welzijn al actief is en dat ook zal blijven doen. Daar zitten een aantal vertegenwoordigers in van partners die wij hebben, zoals bijvoorbeeld het COC, de Roze Ouderen, stichting Roshni, die ook vanuit hun achtergrond meedenken over beleid. De fractie van GroenLinks vroeg ook nog, moeten we blijven laten zien dat wij staan voor een inclusieve stad? Ja, wat mij betreft wel. Dus ook de vragen over het vlaggenprotocol bijvoorbeeld, dat over meer gaat dan alleen maar de vlaggen die we hijsen tijdens dagen als de internationale dag tegen homofobie en transfobie of de dag van rechten voor de mensen.

We hijsen de vlag ook op Koninginnedag en ik weet de rest van de dagen uit het vlaggenprotocol niet uit mijn hoofd. Maar dat we hier aandacht voor moeten blijven geven, dat staat wat mij betreft buiten kijf. Even kijken, de fractie van Rijswijks Belang vroeg nog, wat voor soort meldingen worden er nou gedaan? En ook daarvan zeg ik, kijk nog even naar de monitor discriminatie. Daar staan alle meldingen op, bijvoorbeeld pagina 15 en pagina 16 uitgesplitst naar aard van de melding en ook staan ze gecategoriseerd naar hevigheid. Dus zijn het echt meldingen bij de antidiscriminatievoorzieningen, zijn het meldingen bij de politie, zijn het zaken die naar het Europese Hof voor de Rechten van de Mens zijn gegaan. Dat soort zaken staan hier allemaal in. De Partij van de Arbeid. Even kijken, vroeg in eerste instantie, hoe gaan we beter handhaven op expliciete discriminatie? Dat is eigenlijk dezelfde manier als we dat doen op impliciete discriminatie. De voorzitter: Mijnheer Weterings. De heer Weterings: Voorzitter, de wethouder ging ons er heel erg snel voorbij. We hadden ook een vraag gesteld dat in het raadsvoorstel staat dat u bij elke vorm van communicatie blijft u stilstaan, zowel extern als intern. Ja, ik begrijp best wel dat het voorstel daarmee is ontstaan, maar vindt u dat niet een beetje overdreven? De heer Van Malsen: Voorzitter, nee.

Even kijken, de fractie van de Partij van de Arbeid vroeg nog naar discriminatie door handhavers. Die vraag wil ik, als ik de burgemeester het goed vind, aan de burgemeester laten. Dank u wel. De vraag van de Partij van de Arbeid over de duurzaamheid van de Pagina 33 van 58

Concept verslag Forum Samenleving 1 oktober 2024

agenda, hoe duurzaam is deze agenda? Kunnen volgende college, volgende raden hieraan wijzigen? Ja, het staat de gemeenteraad en het college altijd vrij om beleid aan te passen als men met voortschrijdend inzicht komt. Verantwoording, heb ik ook al wat gezegd in de beantwoording van de vragen. Participatiebeleid, hoe is de samenhang tussen dit beleidsstuk en het participatiebeleid? Die zullen allebei onderdeel vormen van de kaders waar naar onze ambtenaren zich hebben te handelen. Dus ook als het niet nadrukkelijk op dezelfde manier in het participatiebeleid staat als hier, dan kan men dit stuk alsnog gebruiken daarvoor. Maar ik laat het ook even aan de collega naast mij om tijdens het volgende agendapunt daar mogelijk nog wat over te zeggen. De PvdA vroeg ook nog aan voorbeelden van organisaties. Ik heb net al wat genoemd. De stichting IDB zelf is een van onze partnerorganisaties. Het COC Haaglanden, de stichting Roshni, de Rosjongeren, de Rosouderen, die heten inmiddels anders trouwens, volgens mij de Rainbow Seniors. Maar ik word vast gecorrigeerd door de voorzitter van die organisatie na deze vergadering. En de ChristenUnie had geen vragen, dus dan ben ik door mijn eerste termijn heen, voorzitter. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Malsen. Mevrouw de burgemeester. Mevrouw Sahin: Dank u wel, voorzitter.

Ik wil graag ingaan op de vraag die gesteld is over de handhavers en discriminatie en racisme. Helaas komt het in onze stad ook voor dat mensen gediscrimineerd worden en zelfs te maken hebben met racistische uitlatingen. Recentelijk hebben jullie natuurlijk wat meegemaakt, de verkeersveiligheidscampagne en wat dat heeft veroorzaakt. En die zaak is bijvoorbeeld in behandeling bij een zaakofficier die het in behandeling heeft. En op dit moment is men druk bezig om degene ook te identificeren, zodat er ook richting de mensen die via allerlei accounts mensen discrimineren en zelfs racistische uitlatingen, doodverwensingen doen, ook daadwerkelijk worden vervolgd. Die zaak loopt nog. Dit gesprek vindt ook plaats rondom discriminatie met onze handhavers. Als zij in het openbaar gebied bijvoorbeeld hakenkruizen zien, racistische teksten, die worden daar wordt onmiddellijk melding gedaan bij de politie en aangifte gedaan. Ik heb ook aandacht gevraagd voor dat handhavers zelf te maken kunnen krijgen met discriminatie. Dat is iets wat we nog verder met elkaar bespreken, want ook zij als zij mensen aanspreken op straat dan hebben zij ook negatieve ervaringen, helaas. Uit de veiligheidsmonitor, dat recentelijk ook is gepubliceerd, blijkt ook dat in Rijswijk mensen zich meer gediscrimineerd hebben gevoeld in de afgelopen twaalf maanden dan het landelijke percentage.

Het landelijke percentage is 11 procent en in Rijswijk is dat 15 procent. En de meeste mensen voelen zich vooral op straat gediscrimineerd. Volgens de veiligheidsmonitor. De veiligheidsmonitor is wat dat betreft iets anders. Want dat zijn mensen die echt zelf die monitor invullen. Dus dat is denk ik wat ik aan toe te voegen heb. De voorzitter: Dank u wel, burgemeester. Dan gaan we over naar de tweede termijn. Mijnheer Van der Baan, wilt u gebruik maken van de tweede termijn? U zegt nee, dan gaan we naar de PvdA. De heer Bosman: Ja, graag. Even kijken hoor. Nee, we zijn dus, dank nogmaals voor de wethouder en de burgemeester voor de beantwoording van de vragen. Het is al een stuk duidelijker geworden en ook inderdaad de antwoorden op de vragen van de collega's hier. Dus we zien dit ook als een belangrijke, dit document als een belangrijke uitwerking van het coalitieakkoord en onderschrijven daardoor, zoals eerder gezegd, het document en alle uitgangspunten. De voorzitter: Mijnheer Bosman, heeft u vragen, wellicht? De heer Bosman: Vind u het goed als ik daar nog een…Ik had nog niet verwacht dat ik zo snel aan de beurt zou komen, omdat de wethouder omgekeerd ging. Dus ik had er even niet mee rekening gehouden. Dus ik maak nog even mijn aantekeningen in orde. Ja, graag. Pagina 34 van 58

Concept verslag Forum Samenleving 1 oktober 2024

De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we naar Rijswijks Belang. Mijnheer Weterings. De heer Weterings: Voorzitter, dank. Ik had inderdaad nog een aantal die ik in de vraagstelling misschien had moeten stellen over het vlaggenverhaal. Ik heb aangegeven, een rood, wit, blauwe vlag is van ons allemaal, de blauwe gele vlag is van ons allemaal. Waarom gaat u dan in principe discrimineren om een aantal vlaggen wel te gebruiken en een aantal vlaggen niet te gebruiken? Je hebt campersvlaggen, je hebt allerlei andere vlaggen van verenigingen die wat te vieren hebben. Je hebt allerlei zaken, de veteranenvlag, er zijn heel veel organisaties die dat ook hebben. Nu ga je eigenlijk een keuze maken om die dus eigenlijk niet te gaan ophangen als het een speciale dag is. Ik vind het jammer, maak gewoon een keuze voor één vlag. Dus graag een reflectie van de wethouder daarop. En ook zijn vraag over, in het voorstel staat, de rol van de raad. Er wordt gesuggereerd dat de rol van de raad is om door een inclusieve bril te kijken naar alle voorstellen, in ieder geval naar de voorstellen. Vindt de wethouder dat een rol van het college om te vinden wat wij moeten doen, hoe wij de voorstellen moeten kijken? Daar kunnen wij, nogmaals, zelf over gaan, maar ik zou graag wel een verheldering willen op deze zin.

De heer Ezinga vroeg aan mij, van de VVD, hoe zou u het dan willen aanpakken? Wij zouden willen voorstellen om in ieder geval die vijfendertig meldingen die in het jaar is gekomen serieus te nemen. En daarvan dus de mensen die dit eigenlijk veroorzaken, die aan te pakken. Maar om permanent, wat ik al zei, mensen die de acceptatie allang hebben, continu die diversiteitsgedram op te leggen, dat gaat tegenwerken. En dan is eigenlijk mijn wedervraag aan u, in het coalitieakkoord staat een passage. Kan dit gehele raadvoorstel zich volledig vinden in wat er in het coalitieakkoord staat? De voorzitter: Mijnheer Weterings, er is een interruptie van de heer Ezinga. De heer Ezinga: Saved by the bell. Nou, dat was niet zozeer mijn vraag, hoe u het zou aanpakken. Mijn vraag aan u was, u geeft aan dat u het normaal vindt, inclusief. Het is niet meer dan logisch en zo doen we het met zijn allen. Maar aan de andere kant van de tafel is er ook een partij die zich niet inclusief voelt benaderd. Die niet die ervaring van inclusiviteit heeft. Dat betekent dus dat we een educatieachterstand hebben voor een gedeelte van de bevolking. Klein, zegt u, kleine harde kern hebben we het over. Maar het hele concept van ongelijkheid en discriminatie is veel verfijnder dan dat. Het is voor een ieder, ook in de raad, heel lastig om zich inclusief te verhouden ten opzichte van iedereen.

Jong, oud, man, vrouw, hoe je je ook identificeert, maakt niet uit. Je maakt altijd ergens een misstap. En die continue beleving van wat inclusie is, zal altijd moeten worden geadresseerd. De vraag is natuurlijk, hoe ver ga je? En daarvoor zitten we hier. Maar dat was mijn vraag. En dat is ook denk ik de reactie die ik aan u wil geven op basis van wat u net zegt over uw vlag. De voorzitter: Mijnheer Weterings. De heer Weterings: Helder, bedankt voor uw vraag. Ik denk dat in ieder geval opvoeding een hele belangrijke rol in speelt bij de ouders. Ook school speelt daar een rol in. Alleen het doorslaan om per kwartaal verhaal te gaan halen bij scholen, sportverenigingen, andere organisaties, dat gaat ons een beetje ver. Voel aan waar je signalen krijgt waar het mogelijk misgaat. Leg daar de focus op. Maar het permanent per kwartaal gaan drammen wat mensen moeten doen. Bij de organisaties die dat allang koek en ei hebben. Die gaan even, daar heb je ze weer, komen ze weer met die inclusie agenda. Heb je ze weer met dat gedram. Hou alsjeblieft op. We weten het wel. We vinden het prima wie je wil zijn. Barbapapa, helemaal goed. De voorzitter: Mijnheer Weterings, u heeft weer een interruptie van de heer Bosman.

Pagina 35 van 58

Concept verslag Forum Samenleving 1 oktober 2024

De heer Bosman: Eerste interruptie. Ik vraag me af, de heer Weterings zegt dat er organisaties zijn waar dit allemaal koek en ei is. Ik zou daar graag voorbeelden van willen horen. Daar ben ik heel benieuwd naar. Dank u wel. De heer Weterings: Ik zei tegen u, er zijn genoeg verenigingen waar er geen problemen zijn, waar er geen meldingen zijn. Er zijn er maar vijfendertig meldingen in dit jaar geweest, op zesduizend inwoners. Kan u mij vertellen, als u signalen hebt van verenigingen of van organisaties, dan ga ik graag met u daarheen om dat daar op te lossen. Maar ga de organisaties die het allemaal onder controle hebben niet elke keer lastig vallen met dat, tussen haakjes, gedram, want daar zitten ze niet op te wachten. De heer Bosman: Dank u wel, voorzitter. Er werd net ook genoemd, zoals ook in het document beschreven staat, dat één op de tien of één op de negen van de meldingen ook daadwerkelijk wordt gemaakt. Dus de cijfers wat dat betreft zijn niet representatief en we weten ook niet in welke organisaties het wel en niet goed gaat, want de cijfers zijn wat dat betreft niet representatief. Dus als u inderdaad echt organisaties kent waar alles koek en ei is, waar iedereen, en waar er helemaal geen inclusie en diversiteit problemen bestaan, dan zou ik het heel graag willen weten. Kunnen we daarvan leren.

Kunnen we daar denk ik misschien op bezoek en kijken hoe dat we dit ook elders kunnen implementeren. De voorzitter: Mijnheer Weterings. De heer Weterings: U doet het net een beetje voor alsof elke sportvereniging dat er ontzettend grote problemen zijn. Laten we de problemen aanpakken die er zijn bij de signalen. Ik graag met u mee, want ik ben er ook op tegen. Ik ben er ook echt op tegen. Maar ga niet iedereen verplichten om bij elke school, bij elke vereniging daar maar langs te gaan. Vang die signalen op en ik ga met u mee. De voorzitter: Mijnheer Weterings, wilt u uw betoog vervolgen? De heer Weterings: Even kijken, tweede termijn. Ik heb volgens mij, voorzitter, alles wel enigszins benoemd. En ook, ja, de vraag nogmaals aan VVD en Beter voor Rijswijk of dit gehele voorstel overeenkomt met wat in het coalitieakkoord staat, dat is eigenlijk mijn vraag. En als het wel zo is, dan prima, dan weten we dat. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Weterings. Dan gaan we naar GroenLinks. Wilt u gebruik maken van de… D66, wilt u gebruik maken van de… De heer Verbrugh: Korte opmerking, mevrouw de voorzitter. De wethouder heeft gemeld dat hij vooral gebruik gaat maken wat betreft de monitoring van veiligheid de veiligheidsmonitor.

In het stuk zelf staat echter wel dat het gevoel van veiligheid in de publieke ruimte wordt gemeten middels enquêtes en stadsgesprekken waarna een gericht beleid ontwikkeld zal worden. Dat is dan in aanvulling op die monitors. Moet ik dat zo zien? Oké, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Verbrugh. Dan gaan we naar Beter voor Rijswijk. De heer Nunnikhoven: Dank u wel, voorzitter. Ik wil de wethouder bedanken voor de toezegging dat we een dag krijgen voor iedereen zonder vlaggen, kleuren, speldjes of enzovoort. En ik wil even op de heer Ezinga, want hij had de vraag eigenlijk letterlijk gezegd, zijn wij inclusief? Nee, ik denk dat niemand inclusief is. En dat maakt het juist zo mooi. Dat we allemaal anders zijn. En ik denk dat dat de boodschap moet zijn, dat iedereen gewoon anders is en kan zijn wie hij wil zijn. De voorzitter: Mijnheer Ezinga, gaat uw gang.

Pagina 36 van 58

Concept verslag Forum Samenleving 1 oktober 2024

De heer Ezinga: Is de heer Van Nunninkhoven, de heer De Nunninkhoven, is hij het eens met mij dat inclusie wat anders is dan diversiteit en anders zijn? De heer Nunnikhoven: Ik denk dat inclusief… De voorzitter: Mijnheer Nunninkhoven, gaat uw gang. De heer Nunninkhoven: Sorry, mevrouw de voorzitter, via u. Inclusief is inclusief iedereen erbij. En ik denk dat niemand, want inclusief is heel breed. Dus het is inclusief, is erbij horen, geaccepteerd worden. Dus het is dezelfde strekking. De heer Ezinga: Het voert te ver, voorzitter, tweede interruptie daarin om daarop in te gaan. Maar voor deze neem ik zijn bericht ter kennisgeving aan. De voorzitter: Mijnheer Nunninkhoven. Dat was het? Dank u wel. Mevrouw Jansen-Dirkx, Wij. Rijswijk. Mevrouw Jansen-Dirkx: Dank u wel, voorzitter. De wethouder beantwoordde een vraag die ik niet gesteld had. Ik vroeg namelijk of we dit voorstel als een hoop mooie woorden moeten zien of dat de wethouder echt kan beloven dat we inclusie niet alleen toepassen als het zo uitkomt. Dat was de vraag die ik stelde. Ik stelde niet de vraag of we ervoor kunnen waken. Dat was eigenlijk gewoon een opmerking dat we ervoor moeten waken dat we iedereen erbij betrekken. En als het gaat om inclusie, dan is dat natuurlijk een lastig concept, want wij kunnen niet bepalen voor iemand wat hij of zij of het, hem, dem, wat voor mooie pronouns ze hebben, denkt.

Want dat gebeurt tussen de oren. En daar gaan we niet over. We kunnen wel ervan zeggen wat we acceptabel vinden. En ik denk dat dat vooral het belangrijkste is wat we moeten uitdragen. Vinden we iets wel of niet acceptabel. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Jansen-Dirkx. Dan gaan we naar de heer Ezinga van de VVD. Wilt u nog gebruikmaken van…Dan hebben we nog de Partij voor Gelijkheid & Rechtvaardigheid, mijnheer El Majjaoui. De heer El Majjaoui: Dank u wel. Even het punt van orde, voorzitter, want ik hoor aan de overkant teveel onzin. Dus u als voorzitter moet even de orde roepen, want we horen hier met respect om te gaan, bij deze. De voorzitter: Mijnheer El Majjaoui, ik denk dat iedereen in principe mag zeggen wat hij wil en ik heb geen beledigende opmerkingen gehoord. De heer El Majjaoui: Nee, maar ik wel. Dus aan de overkant wordt veel gepraat. Kijk, en iedereen mag praten met een microfoon met uw toestemming. En niet zomaar. Anders hebben we hier gewoon… De voorzitter: Wat wilt u precies, mijnheer El Majjaoui? De heer El Majjaoui: Punt van orde. Dat mensen gewoon stil moeten zijn als iemand praat. Als u het woord geeft aan iemand, behoort iedereen stil te zijn. Dat probeer ik te zeggen. De voorzitter: Dat is de vraag van de heer El Majjaoui. Wilt u luisteren naar elkaar? Mijnheer Ezinga. De heer Ezinga: Ja voorzitter, ik wil dat wel ondersteunen.

Want die opmerkingen aan de overkant maken voorafgaand aan het betoog van iemand anders, kan echt niet. Ongeacht wat je ervan vindt, ik vind dat niet kunnen. En ik wil het ook tegen de heer Weterings zeggen, ik heb het gehoord. Ik wil het ook niet meer zien. Pagina 37 van 58

Concept verslag Forum Samenleving 1 oktober 2024

De heer Weterings: Ik zei ook al… De voorzitter: Mijnheer Weterings, ik gaf u niet het woord. De heer Weterings: Voorzitter, mag ik erop reageren? De voorzitter: Even niet. Ik wil even in ieder geval benadrukken, ik heb het zelf niet gehoord, maar als het zo is dat er gesproken wordt, terwijl dat niet de bedoeling is, dan verzoek ik u dat niet meer te doen. En u wilde nog reageren op de Ezinga, mijnheer Weterings, gaat uw gang. Kort graag. De heer Weterings: Ja, nu even niet. De voorzitter: Mijnheer El Majjaoui, gaat uw gang. De heer El Majjaoui: Dank, voorzitter, voor de beantwoording. Ik ga inderdaad op uw verzoek ga ik de bijlage nogmaals uitvoerig bestuderen. Mochten er nog zaken zijn waar ik een vraagteken bij heb zal ik die zeker bij de aankomende raadsvergadering wederom stellen. Dank u. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer El Majjaoui. En dan hebben we nog de heer Bosman. De heer Bosman: Ja, dank u wel. Ik heb even na kunnen denken en mijn aantekening even rustig door kunnen nemen. Waarvoor dank. Ja, er was inderdaad goed antwoord gegeven op al mijn vragen. Ik had nog één op de vraag van, dit coalitieakkoord, dit past inderdaad heel goed in het coalitieakkoord. Toekomstige colleges kunnen daar dus wel van afstappen. Dat werd inderdaad bevestigd door de wethouder, gegeven voortschrijdend inzicht, et cetera.

Toch zou wat betreft de PvdA-fractie, dit wel duurzaam, zo duurzaam mogelijk deze agenda uitgevoerd moeten worden. Dus zijn er toch strategieën of zaken te bedenken waardoor de kans wordt vergroot dat dit niet bij een volgend college teniet wordt gedaan? Dank u wel. De voorzitter: Dan zijn wij aan het eind van de tweede termijn van de raad gekomen en geef ik het woord aan de heer Van Malsen. De heer Van Malsen: Voorzitter, dank u wel. En er zit een collega naast mij al heel lang te wachten tot zij ook een keertje aan het woord mag. Dus ik zal mijn uiterste best doen om de vragen kort en bondig te beantwoorden. Te beginnen bij de fractie van Rijswijks Belang die vroeg naar de vlaggen. Waarom kiezen we ervoor om sommige vlaggen wel op te nemen in onze vlaggenprotocol en communicatieagenda en sommige niet? Wij geven aandacht aan groepen waarvan wij vinden dat het nuttig en nodig is om daar aandacht aan te geven, omdat ze gediscrimineerd worden. Een andere vorm van onderdrukking of dergelijke ervaring. De voorzitter: Mijnheer Van Malsen, u heeft een interruptie van de heer Weterings. De heer Van Malsen: k ben benieuwd wat geïnterrumpeerd wordt. De heer Weterings: Hoort u wat u zelf zegt, waarvan wij vinden? Dus u maakt alweer een keus voor anderen. Ik kan me gediscrimineerd voelen als u mijn vlag niet gebruikt.

Dat is ook discriminatie, beseft u dat wel? De voorzitter: Mijnheer Van Malsen, wilt u hierop reageren? De heer Van Malsen: Even terugkomend op mijn eerste opmerking deze termijn, ik hoop wel dat we elkaar uit laten praten. Want wat ik wilde zeggen is, als daar hiaten in zitten en we bepaalde vlaggen missen of bepaalde groepen missen, bepaalde dagen missen, dan hoor ik dat uiteraard graag. En dan nodig ik ook uw raad uit om met een voorstel te komen als dat zo is. Even kijken. Dan werd er nog een vraag gesteld over met welke bril de raad naar voorstellen dient te kijken en dat die zin die Pagina 38 van 58

Concept verslag Forum Samenleving 1 oktober 2024

daarin staat in het raadsvoorstel, die slaat direct terug op de eerste pagina van de inclusie- en antidiscriminatieagenda, namelijk artikel 1 van de Grondwet en de hele Grondwet. En de gemeenteraad heeft zich ook daarnaar te houden en dat wordt daarmee bedoeld dat we met die bril en dat uw raad met die bril naar stukken dient te kijken. En dat is in principe ten overvloede in dit raadsvoorstel. Even kijken, de fractie van D66 vroeg nog naar of de stadsgesprekken aanvulling zijn op de monitoren. Ik knikte, dat is denk ik voor de mensen thuis niet duidelijk geweest, maar bij deze. Beter voor Rijswijk zei, de heer Nunnikhoven zei, pardon, dat ik zei dat er een dag voor iedereen komt zonder speldjes of vlaggen. Dat is niet wat ik zei. Ik zei dat we de dag van de mensenrechten gaan vieren, zoals we dat ook al doen, en dat ik ervoor ga zorgen dat we die goed onder de aandacht zullen brengen bij iedereen in Rijswijk. De voorzitter: Mijnheer Van Malsen, u hebt een reactie van de heer Nunninkhoven. De heer Nunnikhoven: Dank u wel, voorzitter. Dan ga ik toch u interrumperen. Want dan mag het ook een andere dag zijn. Mag er dan op de communicatieagenda gewoon een dag voor iedereen, zonder…Want dat is een beetje, ik snap iedereen zijn punt en ik accepteer iedereen zijn punt. En dat is ook inclusie.

Maar laten we gewoon een dag doen, zonder vlag, gekleurd spelletje, maar gewoon de dag van iedereen. Van mijn part de dag van de Rijswijker. En er zijn nog veel dagen vrij. De voorzitter: Mijnheer Van Malsen. De heer Van Malsen: Voorzitter, ten eerste, we gaan wel gewoon de dag van de mensenrechten vieren. Mensenrechten gaan iedereen aan, dus ik zou ook iedereen aanraden om daar vooral zichzelf onder te scharen als die dag gevierd wordt. De dag van de Rijswijker, ja dat zijn interessante suggesties en ik zou uw raad ook willen uitnodigen om daar vooral over door te denken. Dan de Partij voor de Arbeid tot slot. Hoe gaan we ervoor zorgen dat we dit zo duurzaam mogelijk uitvoeren? We nemen de acties die hieruit komen in ieder geval op in onder andere de uitvoeringsagenda welzijn en de coalitie inclusie. Dat betekent dat ze in feite geborgd zijn voor de komende vier jaar, want die lopen nog tot 2028. En zodra zaken, projecten lopen en dingen uitgevoerd worden, bijvoorbeeld met die stadsgesprekken beginnen, dan weten we in ieder geval zeker dat dat zal gebeuren. Maar goed, er is altijd een bepaalde slag om de arm die men moet nemen bij het maken van beleid. Voorzitter, dan heb ik alle vragen die ik had opgeschreven beantwoord en dan was dat mijn tweede termijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van Malsen.

Ik heb één toezegging genoteerd, dat wij in Rijswijk extra aandacht gaan besteden aan de dag voor de mensenrechten. Dan komt nu de vraag, is dit een bespreekstuk of een akkoordstuk voor de raad? De heer Weterings: Bespreekstuk, voorzitter. De voorzitter: Bespreekstuk, iedereen mee eens? Dan is het een….Mevrouw Van Nunen. Mevrouw Van Nunen: Ja, ik ben heel benieuwd naar wat de inbreng zal zijn in de raad. Dus dat wil ik eigenlijk aan de personen vragen die het nu als bespreekstuk… De heer Nunnikhoven: Dat wil ik zeker tegen mevrouw Van Nunen uitleggen, mevrouw de voorzitter, als dat mag. De voorzitter: Mijnheer Weterings, was u eerst? Ik denk het wel. De heer Weterings: We zullen met een amendement of motie komen. Dat zijn de regels toch? Dan vraagt u toch naar de bekende weg.

Pagina 39 van 58

Concept verslag Forum Samenleving 1 oktober 2024

De heer Nunnikhoven: Ja, ik wil wel wat zeggen. Volgens mij praten we over de inclusie en ik vraag om een toezegging voor een bepaalde dag dat we mensen niet uitsluiten. En we hebben het over inclusie en discriminatie. Het is makkelijk om, er zijn 365 dagen per jaar. Dan kunnen we toch als Rijswijk gewoon één dag dat we iedereen blij maken. En die toezegging…Maar het wordt nu een bespreekstuk, inderdaad. En dat zal inderdaad met een motie komen, mevrouw Van Nunen. Goed, dat is helder. Wilt u even schorsen? Even vijf minuutjes schorsen en dan gaan we met de vlam in de pijp, zal ik maar zeggen.

12. Raadsvoorstel Participatiebeleid: Eén gemeenschap, één stad: samen bouwen we Rijswijk De heer Smith: Aan deze nota, laat het college zien dat zij haar inwonersorganisaties en andere stakeholders serieus betrekt bij de ontwikkeling in de stad, van de stad. Desalniettemin heeft GroenLinks toch enkele vragen over deze nota en ik zal ze zo concreet mogelijk proberen te stellen zodat er een antwoord ook makkelijk te formuleren is. Betreft het uitdaagrecht, hoe vaak is hier de afgelopen jaren gebruik van gemaakt? En hoe vaak is hierdoor de gemeentelijke taak overgenomen? De tweede vraag gaat over het digitale stadspanel. In het raadsvoorstel staat in de mijlpalenkalender, voor mij een nieuw woord, volgens mij is het een soort tijdlijn, het opzetten van een digitaal stadspanel. GroenLinks is blij dat de wethouder in ieder geval onze suggestie over heeft overgenomen in dit voorstel in Q1 van volgend jaar. Maar omdat we hierover niks kunnen terugvinden in de beleidsnota hebben wij hierover de volgende vragen. Wie worden hiervoor uitgenodigd en hoe kunnen inwoners, betrokkenen zich hiervoor aanmelden? Is dit al uitgewerkt of gaat het nog gebeuren? En gaat het in dit panel om kennis op te halen of om meningen te verzamelen? En het laatste over het stadspanel.

En waarom is het stadspanel niet opgenomen in het schema van overzicht, instrumenten, samenwerkingsvorm raadplegen in bijlage 2? De derde vraag gaat over het communicatiebeleid, wat een uitgangspunt is uit de participatieverordening. Om het participatiebeleid goed uit te voeren wordt er een stevig beroep gedaan op het team Communicatie en Participatie. Maar wat is op dit moment de stand van de personele zaken van dit team? Met andere woorden, is het reëel te verwachten dat alle participatieprocessen op een goede manier gepland, begeleid en geëvalueerd kunnen worden? Graag uw reflectie hierop. En als allerlaatste gaat het over de participatiedoelen. De doelen zoals omschreven zijn, een betere kwaliteit, meer grip en bevorderen van de gemeenschapsgevoel, oftewel betrokkenheid. Deze doelen zijn alleen te behalen als het vertrouwen van de inwoners gewonnen wordt. Vertrouwen moet je winnen. Ik weet niet of dit als doel omschreven kan worden, het vertrouwen terugwinnen. Ik zou het een hele mooie aanvulling vinden om de drie eerdergenoemde doelen te behalen. Hier wil ik het laten bij de eerste termijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Smith. Dan gaan we naar D66, die van u. Mijnheer Veerman De heer Veerman: Dank u wel, voorzitter. Dank u wel, wethouder en beleidsambtenaren voor het maken van dit stuk.

Het is een uitwerking van een ruim besproken participatieverordening die we al eerder behandeld hebben met elkaar. Daar hebben wij de nodige inbreng geleverd. En als D66 zijn we dan ook heel blij dat het uitdaagrecht, wat we daar ook benoemd hebben, een goede plek heeft gekregen in dit huidige beleid. Het vraagt om extra aandacht om onze stad die de komende jaren groeit. Ik moet het anders formuleren. Het vraagt om extra aandacht, omdat onze stad de komende jaren groeit. Het vraagt om extra verbinding. Daarom is de uitwerking van dit beleid ook zeer welkom. Nog een aantal vragen aanvullend op al een aantal die gesteld zijn. De gemeente streeft naar een participatieproces waar iedereen de kans krijgt om mee te doen, ongeacht achtergrond of Pagina 40 van 58

Concept verslag Forum Samenleving 1 oktober 2024

omstandigheden. Dat betekent ook dat er een mix offline of online participatiemethoden wordt aangeboden. De vraag is hoe we dat onder de doelgroepen gaan uitdragen en hoe we dat willen bereiken, zodat dat ook voortgang krijgt. Verwachtingsmanagement, transparantie over de ruimte, over de inbreng en wat er met de feedback gedaan wordt. Ik vraag me dat af, wat we daarmee doen. Het is wel verwachtingsmanagement dat we daar transparantie, dat we daar iets mee willen gaan doen en dat we ook de feedback, wat gaan we er dan duidelijk mee doen, dat is ook een vraag. Ook alweer even op de financiën. Ik zie in het stuk terugkomen dat er een participatieparagraaf voor de begroting 2025 voor het eind van het jaar opgeleverd wordt. Ik ben zeer benieuwd of we dat ook gaan halen. Die zit hier nog niet bij. Wij zien die wel graag, omdat wij daar een raadbesluit over moeten hebben. Als we over dit stuk een besluit nemen, nemen we ook een stuk over de financiële middelen die ter beschikking worden gesteld over het komend jaar. Dus ik zou er graag toch wel voor het eind van het jaar dat stuk dan ook zien waar we dan het jaar erop weer met elkaar over gaan praten of de doelen die daarin gehaald zijn. Dat waren mijn vragen in de eerste termijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Veerman. Dan geef ik het woord aan mevrouw Van Nunen van de PvdA. Mevrouw Van Nunen: Voorzitter, dank.

Ik sluit me ook aan bij vragen van vorige sprekers. Goed stuk, mooie titel. Concrete stappen in het participatieproces of processen en de kwaliteit van participatie. Dus dat wordt duidelijk beschreven. Ik sluit nog wel heel even aan bij, vraag nog even aandacht voor de opmerking die mijn collega Bosman bij het vorige onderwerp heeft gemaakt, met betrekking tot ook andere groepen dan alleen het betrekken van jongeren en ouderen of de stillen. U heeft die vraag ongetwijfeld ook bij het vorige agendapunt gehoord. Dus graag daar ook aandacht voor, voor echt inclusieve participatie. Het burgerberaad vindt de PvdA ook heel interessant. Net als de wijkbudgetten. En ik begrijp dat u in 2025 in Q2 met de uitkomst van onderzoeken komt. Dus daar zijn we zeer benieuwd naar. En we hopen daarin ook een positief oordeel te lezen. Maar dat wachten we nog even af. Dank. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Nunen. Dan de heer Ezinga van de VVD. Mijnheer Loof, ook van de VVD. De heer Loof: Ja, dat klopt. Gelukkig wel, inderdaad. Dank, voorzitter, en ook dank aan de wethouder voor het overnemen van het gedane werk, in ieder geval. Enkele vragen hierover. We hebben al veel stilgestaan bij de participatieverordening zelf, dus ik zal wat daar zo is gezegd, dat was allemaal heel duidelijk en de uitwerking daarvan is volgens mij ook goed ten uitvoer gekomen in dit beleid. Toch nog een paar vragen.

Namelijk hoe we in het algemeen gaan borgen dat niet weer de usual suspects een leidende rol gaan spelen in verschillende participatiebijeenkomsten. Maar dat ook echt de groep, zoals ook in het plan wordt genoemd, in het stille midden ook echt aan het woord komt. Platform Samen. Rijswijk wordt daar een belangrijke rol aan gegeven, maar bereik je daarmee ook echt meer en andere inwoners? Want mijn voorzichtige inschatting is dat dat wel zal meevallen. Dus hoe gaan we echt zorgen dat die groep in het stille midden aan het woord komt? Daarnaast wordt in de planning aangegeven dat er komende jaar onderzoek zal worden gedaan naar onder meer stadspanel, burgerberaad en wijkbudgetten. Dan de eerste vraag, wat is precies het verschil tussen een stadspanel en een burgerberaad? En hoe wordt tegelijkertijd ook voorkomen dat bij het houden van bijvoorbeeld peilingen of andere soorten van participatie, zoals bijvoorbeeld de flitspeiling die nogmaals gehouden gaat worden, dat de inhoud daar niet ook wordt vormgegeven, vooral door dezelfde mensen die eventueel deel gaan uitmaken van de stadspanel en burgerberaad, dus weer de usual suspects. Daarnaast ook de vraag waarop onderzoek naar een burgerberaad en vooral de wijkbudgetten eigenlijk is gebaseerd.

Was dat een expliciete uitspraak van onze raad? Stond dat in de in maart vastgestelde verordening? Waarom wordt dat hier ineens naar voren gehaald als wenselijk Pagina 41 van 58

Concept verslag Forum Samenleving 1 oktober 2024

en vooral, hoe wordt dit bekostigd? Als we op het vervolg hiervan, artikel 5.3 van de in maart vastgestelde verordening zegt, bijvoorbeeld, het is eigenlijk het enige wat ik enigszins uit zou kunnen halen dat hier iets van een wijkbudget op gebaseerd kon zijn, de gemeenteraad kan jaarlijks, naast subsidies vanuit loket Stadskracht, een budget ter beschikking stellen voor ideeën en initiatieven uit de samenleving. Een budget ter beschikking gesteld voor ideeën en initiatieven is toch echt wat anders dan een geoormerkt wijkbudget. Wat zouden hier de kaders voor zijn? Wie beheert dit budget? Graag een duidelijke toelichting erop en nogmaals zeer duidelijk antwoord, waar komt ineens het idee wijkbudget vandaan? Want dat werd niet benoemd bij de behandeling van de participatieverordening. Tot slot, kan de wethouder bevestigen dat bij raadsvoorstellen voortaan een aparte participatieparagraaf wordt opgenomen, want dat geeft wel een heel duidelijk inzicht zodat we weten wanneer er sprake is van participatie en op welke manier. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Loof. Beter voor Rijswijk, wie van u neemt het woord? De heer Nunnikhoven: Dank u wel, voorzitter. Al onze vragen zijn al gesteld door andere personen, dus ik zal die niet herhalen in de eerste termijn. Dank u wel. De voorzitter: Dan vroeg ik Rijswijks Belang, mevrouw Ten Brummelaar.

Mevrouw Ten Brummelaar: Dank u wel, voorzitter. Allereerst de wethouder, welkom en succes vanavond. Ik kan me voorstellen dat het best nog wel spannend is ook. En ik wil vanaf deze plaats raadslid mevrouw Koegler bedanken voor de inbreng die ze heeft gedaan ondanks de situatie en haar heel veel succes en sterkte wensen. Bij participatie zoals aangeven goed om de verwachtingen van de inwoners te managen. In het raadvoorstel staat goed beschreven, maar vanuit de inwoners krijgen we in de praktijk toch andere signalen. En wat ons betreft behoeft dat toch echt meer aandacht aan de voorkant van de participatietrajecten. Wat ons wel opvalt is dat er heel veel gebruik gemaakt wordt van enquêtes. Ook de komende jaren blijft dat een belangrijk instrument. Rijswijks Belang wil daarbij aandacht vragen voor de suggestieve vraagstellingen. Het valt ons op dat bij sommige vragen de vraagstelling dusdanig is dat er gestuurd wordt op de uitkomsten. En ook valt de wisselende kwaliteit van de enquêtes op. Wie stelt die enquêtes samen? Wie toetst de kwaliteit van de vraagstelling? En wie borgt de onafhankelijkheid van deze enquêtes? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Ten Brummelaar. Dan gaan we naar Wij. Rijswijk, mijnheer Van Dam. De heer Van Dam: Voorzitter, dank. We hebben een tijdje geleden in april voor de participatieverordening gestemd.

Die maakt een aantal middelen mogelijk en nu zouden we vandaag in dit beleidsstuk zien hoe we daar dan mee omgaan als Rijswijk en ik denk dat we daar heel goed in geslaagd zijn. Er ligt echt een heel mooi stuk dus ook complimenten daarvoor, ook voor de weg hier naartoe. Ik denk dat iedereen en vooral de raad ook heel goed is meegenomen daarin. Wel zien wij nog een aantal dingen die wellicht ontbreken of waar ik nog een reflectie van het college op wil, dus die wil ik vanavond in dit Forum nog even bespreken. Het eerste is het ambitieniveau van het college. Als we het hebben over bijvoorbeeld de participatietreden, die later in het stuk helemaal onderaan ergens staan. Dan gaat het over de manier waarop Rijswijkers straks mee kunnen participeren. Dat kan vanaf meedenken of gewoon inzien tot en met uiteindelijk helemaal onderaan het zelf doen. Of echt meebeslissen. Daarin wordt gezegd, het college stelt voor wat de participatietrede is. En vervolgens wordt dat dan goedgekeurd door de raad. Maar ik vraag me af welke afweging het college daarin maakt om welke vorm of welke trede van participatie daadwerkelijk toe te passen op het desbetreffende stuk dat voor ligt. Over die afweging kon ik niks vinden. Terwijl het wel een hele belangrijke is over het ambitieniveau waar we uiteindelijk participatie in Rijswijk willen toepassen.

Als we alleen maar mensen laten meedenken dan zegt dat wat tegenover meer echt meedoen en Pagina 42 van 58

Concept verslag Forum Samenleving 1 oktober 2024

ook uiteindelijk mee beslissen. Dan wilde ik het loket Stadskracht nog even benoemen. Dat is in het verleden, het is al heel lang geleden volgens mij een keer vastgesteld en opgericht, maar is tot op heden, onbedoeld denk ik, een lege huls geworden. Dus het is mooi om te zien dat daar nu echt invulling aan wordt gegeven onder andere door te combineren met Samen. Rijswijk en door echt een proces aan loket Stadskracht te koppelen, hoe aanvragen vanuit inwoners daadwerkelijk worden opgepakt. Alleen, en dat is een beetje in het verlengde van mijn collega van de VVD, is het natuurlijk wel zo dat voor loket Stadskracht ook wel geld beschikbaar moet zijn om er iets mee te kunnen doen. Dus als je zegt dat je dit gaat doen, dan moet je er ook budgetten voor overhouden en moet er capaciteit zijn in de organisatie. Dat kost wat. Dus mijn vraag aan het college, kunt u misschien al een klein beetje zinspelen op hoe die bekostiging er straks uit komt te zien en of hier capaciteit voor wordt vrijgemaakt. Dan het tijdspad. We zien in het raadsvoorstel dat er heel veel zaken nog worden uitgezocht. Best belangrijke zaken. De heer Loof, maar ook GroenLinks, die benoemden er een paar. Jongerenparticipatie moet worden uitgewerkt in Q4.

Dat zijn wel zaken waarvan we eigenlijk al meerdere keren hebben gevraagd van, waar is dat dan? Of waar blijft dat dan? En hoe gaan we dat dan doen? En nu eigenlijk, en we hadden verwacht, en dat werd ook in de beantwoording destijds gegeven van, dat komt in deze beleidsnota en nu staat er in dit stuk, raad nog heel even geduld, want we gaan het in Q4 van dit jaar uitzoeken, gaan we starten met het onderzoek. Dus ik vroeg me af hoe dat zo is gekomen en wat de keuze was om dat niet al in dit beleidsstuk op te nemen. En dat geldt eigenlijk helemaal voor het stukje wijkbudgetten en daarmee heb ik misschien al een vraag beantwoord van de VVD. In de raad van 5 juli 2022 hebben wij een motie ingediend die het college heeft overgenomen. Dat ging over die wijkbudgetten. Wij vroegen daarin om een onderzoek naar wijkbudgetten. Dat werd toegezegd en er werd toegezegd dat we dat onderzoek zouden doen voordat we deze beleidsnota zouden krijgen. En nou lees ik dat we het onderzoek pas gaan starten in Q2 van 2025 en dat vind ik wel echt jammer. Want daar is een concrete toezegging aan ons gedaan dat dat nu al zou komen en die toezegging die hebben we meerdere keer herhaald en die is ook meerdere keren bevestigd in de raad, dat we die nu zouden krijgen. Dus ik ben daar wel op zoek naar een verklaring waarom dat nu niet is opgenomen hierin.

Het allerlaatste iets wat nog wat ons betreft ontbreekt zijn is een overzicht van de participatiemiddelen. Wij hebben in het, in april hebben wij aangegeven dat het heel goed is dat we heel veel participatiemiddelen creëren als Rijswijk. Dat geeft de burger wat handvaten. Alleen het effect van die handvaten moet wel geborgen worden als de inwoner dat weet wat ze kunnen doen. Zoiets als het loket Stadskracht, wat nu, daar ben ik het geheel mee eens met de VVD, nog niet heel goed staat omschreven in deze beleidsnota, kan heel veel effect hebben, denk ik. Alleen als de inwoner niet weet dat het bestaat, dan gaan ze er natuurlijk ook geen gebruik van maken. We hebben destijds gezegd van, creëer dan heel simpel gewoon op Samen. Rijswijk even een webpagina met middelen die de Rijswijker kan gebruiken, zodat ze weten waar ze naartoe moeten gaan. Ik zie daar niks van terug over die webpagina of sociale kaart. Je kan het ook bij de sociale kaart toevoegen. Er is hier daar niks over beschreven, over die communicatie daarover. Dus hoe komt dat straks terug? Graag daar ook nog een reflectie op van het college. En daarbij laat ik mijn eerste termijn. De voorzitter: Dank u, mijnheer Van Dam. Dan de heer Van der Baan van de ChristenUnie. De heer Van der Baan: Dank u wel, voorzitter.

Ik sluit me aan bij verschillende voorgangers, andere partijen die opmerkingen gemaakt hebben over de goede, de complimenten eigenlijk voor dit stuk. Dat delen wij. Erg concreet, fijn. Het is altijd goed als burgers kunnen participeren, maar dat we hierbij ook de wettelijke kaders of de kaders daarvan in Rijswijk kunnen zien, zoals het burgerberaad en uitdaagrecht inderdaad. Dus hartelijk dank, geen aanvullende vragen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van der Baan. Wethouder van de Waart, aan u het woord. Pagina 43 van 58

Concept verslag Forum Samenleving 1 oktober 2024

Mevrouw Van de Waart: Dank u wel voorzitter, ik hoop dat hij goed staat. Allereerst, voorzitter, ik begin natuurlijk in alle bescheidenheid, want deze stukken waren al verstuurd naar de raad voordat ik mijn functie had aangenomen. En ik had ook al begrepen, en u gaf het zelf ook aan, dat u als raad zeer nauw betrokken bent geweest met de totstandkoming van dit mooie beleidsstuk, maar ook de verordening daarvoor. Dus ik ga mijn uiterste best doen om al uw vragen te beantwoorden, maar ik besef geheel mijn positie daarin nog deze week. Ik ga beginnen, want ik begrijp dat dat fijn is omdat we dat gewoon echt per partij doen, bij GroenLinks. Ik moet ondertussen ook wennen aan dat ik dan allerlei dingen toe krijg, dus geef me een klein beetje respijt. Ik ga heel even kijken. Ja. Want dat was de eerste vraag inderdaad, dankjewel. De eerste vraag is van, hoe vaak is er gebruik gemaakt van het uitdaagrecht en dat is tot nu toe geen gebruik van gemaakt. Dus we hopen natuurlijk dat dat anders gaat in de toekomst, want daar is het voor bedoeld. Het digitaal stadspanel, en misschien mag ik dan ook gelijk even het antwoord geven op wat het verschil is met de burgerraad. Het digitaal stadspanel is dus echt dat we mensen uitnodigen een aantal keren per jaar ergens een mening over te vormen. En het burgerberaad gaat echt verder. Dus daar ga je meer in op een thema.

Dus dat is echt een andere vorm en dan kun je ook echt thematisch iets meer bij de kop pakken. En de vraag van GroenLinks is van, wie worden daar voor uitgenodigd? Dat is nog niet gebeurd, dus ik denk ook, om maar een link te maken, daar moeten we dus heel zorgvuldig mee omgaan, ook om net de eerdere discussie over diversiteit en inclusie, dat moet een mooi beeld van onze stad zijn. Daar moeten we natuurlijk ook van leren dat dat goed gaat. Want ik hoorde ook een paar vragen van, zijn dat niet altijd dezelfde mensen? Daar moeten we natuurlijk ook van leren dat als we zo'n instrument opzetten, dat we dan goed kunnen zien dat het een heel divers antwoord geeft. Dus ik hoop dat dat antwoord op uw vraag geeft. En dit is inderdaad, het digitale stadspanel is echt om mening op te halen. Dus dat gaat iets minder diep dan het burgerberaad. Vroeg u om het stand van het personele team. Dan moet ik toch even kijken of iemand mij daarbij kan helpen. Allereerst…Ja, de communicatieafdeling is vooral bedoeld als ondersteuning natuurlijk voor al die mensen die de mooie voorstellen voor jullie produceren en voor de stad produceren. Dus zij zullen daar ook echt een ondersteunende rol in hebben. Vandaar ook dat in het voorstel heel duidelijk de nadruk ook ligt op het maken van formats en tools en instrumentarium daarin.

Dat is de rol van de afdeling communicatie en dat zal natuurlijk vooral aan het begin echt wel even een klus zijn, want dit gaat niet alleen over uw rol, onze rol, maar ook de rol natuurlijk van de ambtenaren die betrokken zijn bij het maken van de voorstellen. Dus de rol van de communicatie zit heel erg in het maken van instrumenten en adviezen. U gaf heel mooi aan, dat gaat natuurlijk over vertrouwen. Om heel eerlijk te zijn hoop ik echt oprecht dat we met dit instrument echt gaan bouwen aan iets samen waarmee we vertrouwen kunnen winnen. En ik denk ook dat dat, ze zeggen altijd, vertrouwen dat komt te voet en dat gaat te paard. Ik denk dat dat ook te voet gaat. Dus dat we daar samen aan moeten bouwen en dat dit juist een instrument is wat we met zijn allen kunnen gebruiken. Dus ik weet niet of we eerst vertrouwen moeten hebben. Ik denk dat we dat gaandeweg kunnen opbouwen met zijn allen. Dat is volgens mij waren dat de vragen van GroenLinks, als ik het goed heb. Dan ga ik naar D66. Ja, de vraag was, we hebben verschillende instrumenten, online, offline. Hoe zorgen we nou dat dat onder alle doelgroepen wordt uitgedragen? Dat is inderdaad een goede vraag, want dat is natuurlijk wat we willen. We zoeken een mix aan instrumenten. In eerste instantie gaat het om heel goed nadenken over, wie gaan we daarvoor bereiken, maar het gaat ook over toetsen of dat lukt.

Er is al heel netjes opgeschreven waarom het zowel online als offline is, om de verschillende doelgroepen goed te bereiken. Maar ook dat zullen we gaandeweg moeten leren. Wat gaan we met de feedback doen? We hebben natuurlijk ook afgesproken dat we met elkaar echt gaan leren. Dus ook daarvoor zit in het instrumentarium hoe we terugkomen per onderwerp, per thema, hoe het is goed gegaan. En daar heeft u een belangrijke rol in als raad. Want het is eigenlijk aan u om te bepalen, is er genoeg geparticipeerd? Dat kan aan de voorkant in het voorstel, maar dat kan natuurlijk ook op het moment Pagina 44 van 58

Concept verslag Forum Samenleving 1 oktober 2024

dat we evalueren op een onderwerp. Financiële begroting, ja het klopt, maar weet ik natuurlijk niet helemaal precies wat jullie kennisniveau daarvan is. Dus als ik hele rare dingen zeg, grijpt er vast wel iemand in, denk ik zo. Maar wat ik in ieder geval weet dat in de huidige begroting voor jeugdparticipatie zit natuurlijk vijftigduizend euro. Nee, vijftigduizend euro. Voor het loket Stadskracht zit altijd vijfentwintigduizend euro. En voor de overige bezetten die we dus nodig hebben om dit uit te rollen, is een voorstel gedaan voor de tweede halve jaren op het lijstje van 2024 en voor de begroting van 2025 en dat is respectievelijk twintig- en veertigduizend euro. Ik weet niet of ik het nu aan de stok krijg met mijn wethouder financiën, dat ik dat allemaal zo zeg, maar dat is in ieder geval wat ik mee heb gekregen en dat zou in ieder geval voldoende moeten zijn om de plannen die in het opliggende stuk, voor 2024 en 2025, uit te voeren. Maar er zit dus ook nog een nuance in, want het is nog niet vastgesteld. Dus dat is ook nog aan u. Even kijken, hoor. PvdA, ik had nog een vraag, inderdaad, van de vorige bespreking. U verwoordde hem iets anders. Ik moet, voorzitter, de PvdA verwoordde dat iets anders. Ik moet nog even leren. In ieder geval ging het erover, als het over inclusie gaat, hoe zie je dat dan in het kader van participatiebeleid.

Want inderdaad, het instrument zoals nu omschreven is generiek. Dus er wordt in het instrument nu, behalve de jeugd, want daar doen we dan voor 2024, 2025 een expliciet voorstel voor, in het instrument zelf wordt niet voor een bepaalde doelgroep al een instrument gemaakt. En dat is eigenlijk heel bewust. Want de bedoeling is dat het participatiebeleid inzetbaar is voor alle thema's en alle voorstellen. En het kan dus ook per voorstel verschillen op welke manier je participatie wilt plegen en wat de doelgroepen zijn of wie je meer wil betrekken. Er zijn generieke thema's, er zijn generieke instrumenten, maar het is ook per voorstel mogelijk om daar over te hebben. En nogmaals, het is dan ook weer aan u, B&W, aan het college om daar goede afwegingen te maken, maar ook om de vraag voor jezelf te stellen, is dat voldoende. Dus dat is de reden waarom het niet in dit voorstel is meegenomen. Maar uiteraard, er is zojuist natuurlijk ook een voorstel besproken waarin staat dat inclusiviteit daarin heel belangrijk is. Even kijken, het burgerberaad had ik volgens mij al antwoord op gegeven. VVD. Belangrijkste hoofdvraag van de VVD, voorzitter, was volgens mij, hoe voorkomen we dat het altijd dezelfde mensen zijn die aan participatie doen? Ik denk dat het een vraag is die bij iedereen speelt.

Want het is natuurlijk best een, het kost veel inzet, zowel van het ambtelijk apparaat, van jullie zelf. Het is dan heel vervelend als het niet goed werkt, dat we het niet goed van verschillende mensen horen. Dus dat is ook een van de dingen waarom we een aantal dingen goed willen uitzoeken. Een aantal van die instrumenten. Hoe zetten we dat nou goed op? Zodat het ook voor iedereen beschikbaar is. Dit is ook één van de vragen die daar belangrijk bij is. Maar dit is ook één van de redenen waarom erin staat dat we blijven leren. Dat we elkaar scherp houden op dat er inderdaad een goede vertegenwoordiging is. Ik moet die kant opkijken. Van al die instrumenten. En dat is ook wel echt een aandachtspunt. Even kijken hoor, verschil had ik al genoemd. En de VVD, voorzitter, vroeg ook nog een punt over de wijkbudgetten. Volgens mij is de herkomst van het belang van de wijkbudgetten al beantwoord door Wij. Het is inderdaad zo dat het gewoon nog een uitzoekpunt is. Dus ik verwacht eigenlijk dat we uit gaan zoeken, niet alleen de manier waarop we dit werkbaar kunnen maken, maar ook welk budget daarvoor nodig zal moeten zijn. En dat budget is op dit moment nog niet opgenomen in de voorstellen voor 2025. Dus dat is iets wat nog besloten moet worden. Tot slot vroeg de VVD, voorzitter, of dat de raadsvoorstellen een aparte participatieparagraaf zouden moeten hebben.

Ik weet niet of het al participatieparagraaf zou moeten heten, maar in ieder voorstel zou in ieder geval benoemd moeten zijn op welke manier er participatie is gepleegd. Daar wordt ook jaarlijks over gerapporteerd, over hoe goed we dat hebben gedaan als gemeente. En dat zal dus ook de vraag al aan de voorkant zijn, aan de initiatiefnemers, hoe ze dat hebben georganiseerd. Ik ga, voorzitter, naar Rijswijks Belang. U onderstreept nog een keer het belang van verwachtingsmanagement. Dat kan ik alleen maar onderstrepen. Het is natuurlijk wel zo dat participatie niet gaat…Ik moet deze kant opkijken, sorry. Participatie niet gaat over dat iedereen zijn Pagina 45 van 58

Concept verslag Forum Samenleving 1 oktober 2024