Concept verslag Forum Samenleving 1 oktober 2024

We zijn de inwonersraad voor armoedeverlichting gestart, waarmee we de aanbevelingen die ik al noemde hebben opgehaald. En ook een aantal mensen vrij direct geholpen hebben door ze, na inmiddels deelname aan die inwonersraad, ook nog een kleine financiële bijdrage te geven. En dan heb ik nog de vragen van het CDA. En die staan voor mij digitaal op mijn iPad, maar de kijkers thuis die hebben de vragen niet gehoord, dus ik ga ze met toestemming van de voorzitter nog even kort voorlezen als dat goed is. Dank u wel. De eerste vraag die gesteld werd door het CDA was, is het mogelijk om meer voorzieningen te treffen om mensen die in armoede leven de mogelijkheid te bieden om weer zelf een volwaardig bestaan op te bouwen? Dat is een punt dat ik nog niet belicht heb in de rest van mijn verhaal, maar het oplossen van armoede is voor een deel een gemeentelijke aangelegenheid. Dus wij hebben minimaregelingen, we hebben alle mooie dingen die bijvoorbeeld de inwonersraad van armoedeverlichting heeft voorgesteld, die ook in deze visie aan bod komen, die ook uw raad gesuggereerd heeft. Maar uiteindelijk ligt er ook een verantwoordelijkheid bij het Rijk en dat hebben we ook in de visie zo gezet en de heer Caminada werd een paar keer genoemd. Die is lid geweest van de commissie Sociaal Minimum. Die hebben ook een aantal aanbevelingen gedaan.

Een deel daarvan gaat over wat gemeenten kunnen doen, maar een deel ging ook over wat de Rijksoverheid moet doen vanuit hun verantwoordelijkheid voor het garanderen van de bestaanszekerheid van inwoners. Dus waar wij van de financiële regelingen zijn, de minimaregelingen, toe geleiden naar werk, het helpen van gezinnen met kinderen die in armoede leven, is de Rijksoverheid is van de inkomenspolitiek, van het zorgen voor een voldoende sociaal minimum. De CDA vroeg ook nog naar ervaringsdeskundigen. Een van de uitgangspunten in de visie is, de inwoner staat centraal in de strijd tegen armoede. Daar heb ik ook al in de beantwoording van een aantal andere vragen wat over gezegd. Dus we gaan er expliciet op inzetten dat we de mensen aannemen die zelf vanuit hun ervaring weten hoe het is om bijvoorbeeld gebruik te maken van deze regelingen, bijvoorbeeld in de bijstand te zitten of bijvoorbeeld op te groeien in armoede. De CDA vroeg ook nog naar of er meer nadruk gelegd kan worden op het instrument schuldenpreventie. Zou vroegsignalering bijvoorbeeld niet een gericht instrument kunnen zijn om armoede effectief te bestrijden? Kijk, ook dit gaan we verder uitwerken. Vroegsignalering is nou een van de dingen die we nu al doen en waar we ook vanuit het programma verbetering financiële dienstverlening al een tijd mee bezig zijn en dat zijn we ook al aan het verbeteren.

Als het aan mij ligt dan komen daar, we hebben nu bijvoorbeeld de corporaties, de zorgverzekeraars, de nutsbedrijven die aangesloten zijn op vroegsignalering en als het aan mij ligt komen daar nog veel meer instanties bij. En ook daar schijnen trouwens wat landelijke juridische drempels te zijn, maar daar ga ik nu even verder niet op in. Dus het korte antwoord is eigenlijk ja, we zijn het eens met de fractie van het CDA dat we daar meer mee kunnen doen. Maar daarbij wil ik wel nog even benoemen dat we ook al wel verbeteringen zien. Want we Pagina 16 van 58

Concept verslag Forum Samenleving 1 oktober 2024

hebben als doelstelling voor het effectiever maken van die vroeg signalering gezegd, we willen het bereik met 5 procent vergroten. Dat hebben we inmiddels gehad. Dus van daaruit kunnen we ook weer verder werken aan de volgende verbetering. Maar dat vroegsignalering, dat zit eigenlijk in het programma verbetering financiële dienstverlening. Dus dat valt min of meer, of de evaluatie daarvan, dat doen we wel, maar dat valt buiten de scoop van dit document, van deze visie. Even kijken, welke mogelijkheden zijn er om de inkomens van 101 procent, 131 procent van het bijstandsniveau zodanig te faciliteren dat de armoedeval bij de inkomens niet meer voorkomt? Daar staan een aantal aanbevelingen uit het rapport van Stimulansz waarbij de effectiefste aanbeveling dus is, of de effectiefste interventie dus, is het uitbreiden van die individuele inkomenstoeslag. Kan alleen invloed worden uitgeoefend op het inkomensniveau met lokale maatregelen? Nee, dat heb ik al beantwoord net met mijn antwoord over de rol van de Rijksoverheid. Veel regelingen worden niet benut. Hoe kunnen we dat bevorderen? Er staat in de visie in paragraaf 6.2.1 al een aantal dingen. We gaan dat ook nog doen vanuit die uitvoeringsagenda waarin we de aanbevelingen of de bevindingen meenemen die we bijvoorbeeld met de campagne extraatjerijstwijk.nl, ik noem hem nog maar eens, hebben opgehaald.

Dus op die manier sluit ook de het actieplan armoedebestrijding+ naadloos aan op deze visie en op de concrete maatregelen die hier vervolgens uit weg komen. Klopt het dat armoede in Rijswijk het meeste voorkomt bij huishoudens met kinderen en oploopt naarmate er meer en/of oudere kinderen zijn? Dat is wel een conclusie die de commissie Sociaal Minimum trekt, in het algemeen, dus voor heel Nederland. Of dat ook voor Rijswijk geldt, dat zou ik niet zo 1, 2, 3 durven zeggen, maar het is een interessante vraag. Is het de bedoeling dat de visie de norm voor hulp bij armoede op 130 procent legt en gaan alle inkomensvoorzieningen dan van die norm uit? Nee. Nee, dus de norm die we nu hebben voor de inkomensvoorzieningen, die blijft bestaan. Dus alle voorzieningen, en dat gaat bijvoorbeeld over de minimaregelingen, Ooievaarspas, die op 130 procent van het sociaal minimum staan, die blijven daarop. Maar bijvoorbeeld de kwijtschelding van de gemeentelijke belastingen, die zit op 100 procent en het is niet onze ambitie om die te verhogen. Komen er nog verdere maatregelen om kinderarmoede tegen te gaan? Ja. Ik heb er al een aantal genoemd vanuit de uitvoeringsagenda. En de laatste vraag van het CDA was, wat houdt de draagkrachtmeting in? En de draagkrachtmeting gaat over het feit dat we kijken naar de persoonlijke inkomenssituatie van een persoon.

Dus het gaat dan over inkomsten en uitgaven. En wanneer iemand een hoger inkomen verdient dan waar de regelingen direct toegankelijk voor zijn, dan zullen we dus vanuit de kaders die we in deze visie vaststellen met zo iemand in gesprek gaan om te kijken waar we wel kunnen helpen. Ik sprak afgelopen donderdag bijvoorbeeld iemand tijdens die bijeenkomst van de inwonersraad voor armoedebestrijding die net niet in aanmerking komt voor alle regelingen die wij hebben, die dan vervolgens ook nog eens, omdat ze het niet zo breed heeft, heel zuinig met haar energie omgaat en een aanvraag bij het energiefonds doet en dan vervolgens nee te horen krijgt omdat het energiefonds dan zegt, ja maar uw stookkosten zijn veel te laag. Dat soort dingen daar moeten we denk ik als gemeente anders over nadenken en daar helpt bijvoorbeeld zo'n doorbraakmethode ook bij. Want die gaat ook uit van de volledige situatie van iemand, kijkt niet alleen maar vanuit, wat voor dingen heb jij recht op vanuit deze regeling of deze regeling, maar van wat zou jou helpen om verder te komen en hopelijk een concrete stap uit de armoede te zetten. Voorzitter, daar laat ik het even bij in de eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Malsen. Dan gaan we nu naar de tweede termijn. Mevrouw Prenger, u wilde iets opmerken. Mevrouw Prenger: Nee, ik wil graag van mijn tweede termijn gebruikmaken nu.

De voorzitter: Oké, ik wou het rijtje even afgaan. Mevrouw Prenger: Mag ook. Pagina 17 van 58

Concept verslag Forum Samenleving 1 oktober 2024

De voorzitter: Mag ook, ja? Mevrouw Jansen-Dirkx. Mevrouw Jansen-Dirkx: Dank u wel, voorzitter. Ik zou graag willen beginnen met te zeggen dat ik na deze termijn in ieder geval zou willen schorsen om te overleggen, want de wethouder heeft ons niet gerustgesteld en ook geen enkele toezegging gedaan die ons van gedachte heeft doen veranderen. En wederom is het lastig om de juiste woorden te vinden om deze termijn ons standpunt duidelijk te maken. Is de wethouder het met ons eens dat de bewonersraad wel degelijk uitspraken doet die thuishoren in de visie? Is de wethouder het met Wij. eens dat kaderstellen door ons wel ons recht is, maar ook beïnvloed mag zijn door hoe ervaringsdeskundigen adviseren? En is de wethouder het dan ook met ons eens dat die stukken dus vooraf bij ons bekend hadden moeten zijn? Want we horen de wethouder een hele hoop zeggen wat de bewonersraad meegegeven heeft. En daarin horen wij ook een hele hoop dingen waarvan Wij. zegt, dat had nou juist in die visie moeten staan. Ik vind het echt lastig, want ik word eigenlijk best wel heel erg, echt heel erg boos. Want als ik dan de leden van de bewonersraad spreek en hun vertel dat wij deze visie vandaag bespreken, dat ze dan letterlijk zeggen tegen mij, waarvoor hebben we dit werk gedaan? En dat voelt voor mij als een steek in mijn hart. En daar wil ik best wel een enorm punt van maken. En dat doe ik ook.

Maar ik hoop dat we dat als raad ook doen. U geeft aan dat de uitvoeringsagenda juist dan het punt is waarin u dat wil meenemen. En dat klopt. Daar moet hij ook in thuis, daar hoort hij deels in thuis. Maar die kaders, die geven de koers aan. Dat zei ik in mijn eerste termijn ook al. En de vraag is dan, wat nou als de adviezen die deze bewonersraad aan ons meegeeft, concrete acties, niet binnen de divisie passen? Wat doen we er dan mee? Gooien we die dan ook in de prullenbak en zeggen we, ja sorry jongens, maar die passen net niet in dat kader thuis. En ik vraag me dan ook af, als we dit zo op deze manier naar de raad laten gaan, en dit ook als we daar een oordeel over gaan vellen, zoals het nu voor ons ligt, wat stellen dan de raadsvoorstellen die we nog verder vanavond op de agenda hebben staan voor? Wat is dan inclusie dan nog? Wat is dan participatie nog? Want dat is hier dus niet goed gegaan. En ik vraag me dan dus af dat u met droge ogen kunt zeggen, ja, nee, dit is echt wat het moet zijn. En we gaan er nog van alles mee doen. En kijk eens wat een mooie poster ik hier heb. En ja, ik weet het gewoon niet meer. Ik vind dit gewoon niet oké. En dat mag u gerust weten. Dus ik hoor graag van de wethouder of hij nogmaals wil overwegen om dit stuk toch terug te trekken. Want ik hoor ook andere partijen zeggen dat ze niet tevreden zijn. En opnieuw te beginnen.

En dan wel die dingen mee te nemen. En bijvoorbeeld, kijk even naar mijn overbuurman, concreter te zijn. En die concreetheid ook te zoeken in, wat gaan we nu echt daadwerkelijk willen bereiken? En als we dat willen bereiken, doen we dat dan met de juiste input van de juiste mensen, die echt wel weten hoe het is en heel graag uit die positie willen. Want ik ben niet in deze situatie en ik zou mijn god niet weten hoe het is om in die situatie te zijn. En dat is fijn voor mij, maar ik zou wel graag een goed oordeel kunnen vellen dat wat we hier besluiten goed is voor de mensen die wel in die positie zitten. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Jansen-Dirkx. Mijnheer Ezinga, van de VVD. De heer Ezinga: Dank, voorzitter. Ik heb met interesse naar de reactie van onze wethouder geluisterd. En mede ook uit zijn beantwoording en het lezen van de visie snap ik ook hoe de visie geschreven is. En een van de opmerkingen die bij mij bleef hangen is, de visie moet de uitvoeringsagenda gaan overleven. Ja, dan weet ik wel waarom die zo is opgeschreven. Dan is hij heel visionair. En dan aan alle kanten raapt hij alles bij elkaar, op een manier waarbij ik niet concreet kan pakken wat gaat gebeuren. Nou is een visie daar ook wel toe bedoeld. Dat weet ik ook wel. Maar de raad wenst volgens mij nu iets anders.

En dat zou voor het onderwerp helemaal niet zo slecht zijn om een visie op een andere manier in te steken. Waarbij het niet decennialang moet kunnen overleven. Waarbij wij als raad samen met die uitvoeringsagenda de visie kunnen koppelen aan datgene wat we gaan doen. Waarom heeft de wethouder niet gekozen om de visie bijvoorbeeld in te delen op de Pagina 18 van 58

Concept verslag Forum Samenleving 1 oktober 2024

beleidstermijnen waar wij actief op zijn, waarbij dit thema juist van grote orde is? Werk, preventie, zorg, wonen, toeslagen en regelingen, et cetera, et cetera. Als je op die manier de indeling zou maken, mijns inziens, dat is mijn bescheiden mening, dan is de koppeling makkelijker te maken met de participatietrajecten waar ook mevrouw Janssen-Dirkx naar verwijst. Alsmede ook de uitvoeringsagenda die je daarop gaat schrijven en gaat uitvoeren. En is de controle voor ons als raad daarmee ook makkelijker te doen ten aanzien van de visie op die uitvoeringsagenda. De kruisbestuivingen in die aanpak kunnen dan makkelijker worden geduid. U zegt, er wordt gezegd dat regelingen leiden tot armoedeverlichting en niet tot oplossen. De visie zou dan ook de ondersteuning van die regeling richting financiële zelfredzaamheid moeten omschrijven. Als onderdeel van wat ik net heb gezegd. Dus mijn laatste vraag is dan ook, vindt de wethouder dat dit nu voldoende aanwezig is? Ik zou graag op basis van deze twee opmerkingen zijn reactie horen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Ezinga. Dan is nu het woord aan de heer Van der Baan. De heer Van der Baan: Dank u wel, voorzitter. Ik sluit me eigenlijk ook aan bij de eerdere sprekers hier in de tweede termijn.

Ik heb wel wat concrete dingen gehoord, maar ik kan het gewoon moeilijk koppelen aan de visie en alle andere documenten die beschreven zijn. Dus ook vanuit de ChristenUnie zouden we heel graag zien dat als we dit bespreken in de raad, dat er dan ook een duidelijke koppeling ligt tussen de verschillende onderwerpen en ook deze visie. Tegelijkertijd hebben we één stuk natuurlijk gekregen, dat adviesrapport, waarin best wel wat goede lessen zitten. En we benadrukken nog maar een keer dat als iedere euro telt en je dan als overheid niet kan uitrekenen wat het betekent als iemand aan het werk gaat, of dat het heel lastig is, dat het dan niet helpt bij het herstellen van het vertrouwen. Dus dat is denk ik echt een opdracht voor ons ook hier in Rijswijk. Dus daarom zullen we bepleiten ook om het allemaal heel erg te gaan versimpelen. Als in de eerste termijn gaf de wethouder vervolgens aan, moet ik even kijken, dat een regeling was afgeschaft of verminderd was. Maar dat leek meer een financieel gedreven dan dat dat gedreven is om het systeem ook te versimpelen. Dus ja, ik zou de wethouder toch willen vragen, zijn er dan nog vervolgregelingen of zijn er plannen om verdere regelingen af te schaffen, terwijl de maatwerkmethode een prima manier is om toch meer euro's bij de Rijswijkse mensen in armoede te krijgen.

En ik weet dat we met hetzelfde hart naar de Rijswijkers kijken die in armoede leven, maar het systeem klopt gewoon niet. Dus we hopen dat de wethouder hier nog iets op kan toevoegen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van der Baan. Mijnheer El Majjaoui. De heer El Majjaoui: Dank, voorzitter, voor het woord. Ik heb eigenlijk in vergelijking met de rest van mijn collega's en raadsleden maar een simpele vraag gesteld over de arbeid. Waarom is de arbeid of het werk niet betrokken in dit hele visie? En voor de rest wacht ik het antwoord voor de tweede keer af. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer El Majjaoui. Mijnheer Stuijfzand. De heer Stuijfzand: Het gaat steeds beter. Dank, voorzitter en dank aan de wethouder voor de beantwoording. Met betrekking tot het manifest ziet onze fractie zeker wel elementen terug, gelet op de bestrijding van de kinderarmoede en het genoemde maatwerk in deze visie. Maar zoals aangegeven door de wethouder, betreft dit een visie, maar onze fractie verzoekt de wethouder toch of hij de bevestiging kan geven dat de uitvoeringsagenda op schema ligt. En om een concrete toezegging dat de strategische agenda met duidelijke tijdslijnen, meetpunten, doelen, uiterlijk voor december met de raad zal worden besproken. En heeft de raad hier dan ook nog invloed op, is de vraag eigenlijk. Dank u, voorzitter. Dit was onze inbreng voor tweede termijn.

En we wachten de beantwoording van de wethouder af. Pagina 19 van 58

Concept verslag Forum Samenleving 1 oktober 2024

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Stuijfzand. Dan gaan we nu naar mevrouw Oude Alink, van GroenLinks. Mevrouw Oude Alink: Dank u wel, voorzitter. Na de antwoorden van de wethouder gehoord te hebben begrijpen wij inderdaad wel de visie formuleert vooral voorspelbaar beleid. En als ik het stuk lees dan staat er ook duidelijk in dat voorspelbaar beleid als het gaat om armoede ook hard nodig is. Anders weten inwoners na een tijd helemaal niet meer waar ze aan toe zijn. Dus ik denk ook wel zeker dat het waarde heeft en misschien naast de uitvoeringsdocumenten dat het prima kan bestaan. Het gaat ook vooral over de benadering van de inwoner en hoe armoede gezien wordt, deze visie. En als ik daarnaar kijk, dan zie ik ook vrijwel alle punten uit het manifest armoede terug die onze vroegere fractie samen met de PvdA heeft ingediend bij de vorige wethouder. Bijvoorbeeld, ga uit van vertrouwen in plaats van wantrouwen, werk integraal, signaleer vroegtijdig, enzovoort. Er zijn volgens mij best wel wat stappen van gezet. Dus wat ons betreft kan deze visie prima bestaan naast uitvoeringsdocumenten en tussentijdse doelstellingen. En die ontbreken dan wellicht nog. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Oude Alink. Dan gaan we naar de heer Veerman van D66. De heer Veerman: Dank u wel, voorzitter en de wethouder voor de beantwoording van de vragen. Toch mis ik nog een aantal dingen.

De volledige beantwoording van de vraag heb ik nog niet helemaal gekregen. En als het dan zo hoor naar de beantwoording, vraag ik me ook wat dingen af. Als we kijken over het nationaal aanpak dakloosheid, dan denk ik, dat is een preventiemiddel. Waarom staat dat er dan gewoon niet in? Maar afijn. Dat weten we toch. En dat weet Stimulansz ook. Ik vind dat Stimulansz gewoon eigenlijk een slechte tekst heeft afgeleverd. Want zij gaan natuurlijk uit het adviesbureau en komen net zoals de Kompaan en de Berenschot met een basistekst die ze per gemeente aanpassen. Nou ja, zo werkt dat nou eenmaal. Alleen het startdocument dat wij gemaakt hebben als gemeente, ik denk dat dat niet goed is geweest. Want hebben wij daar goed omschreven wat we eigenlijk verwachten van Stimulansz als adviserende partij? Hebben we daar alles in gemeld? Hebben we alle rapporten meegegeven? Hebben we preventiebeleid meegegeven? Hebben we het welzijnsbeleid daaraan gekoppeld? Hebben we alle stukken die al voorradig waren meegegeven aan die personen? Het lijkt haast van niet, want we missen gewoon dingen. Dan denk ik, dat vind ik jammer. En ik hoop wel dat zij bij de uitvoeringsagenda, waar ze nu hun stuk al voor klaar hebben, wat wij alleen nu niet krijgen, maar wat wel gemaakt is door hun, dat ze dat daar wel in meegenomen hebben.

Want anders moeten ze dat alsnog aan gaan aanpassen straks voor november of wanneer dat stuk bij ons voor ligt. Aan de andere kant vind ik het ook raar dat een aantal dingen niet met ons zijn gedeeld. De adviesraad op sociaal beleid, die stuurt normaal een verslag mee. Dat heb ik niet gezien, wil ik graag voor de volgende raadsvergadering wel hebben, want het is bruikbaar dat we dat krijgen. Ik weet dat uw eigen partij er ook altijd om vraagt, dat zit er nu niet bij, dus dat zou ik graag nog inzien, want ik wil graag horen wat zij geadviseerd hebben aan u of wat uw wethoudersbrief op deze zaak is. Daarnaast is het collegevoorstel een ander voorstel dan we bij deze raadsinformatiebrief krijgen. Ik kan me niet voorstellen dat financiële zaken, juridische zaken, op basis van het stuk wat nu voor ligt, dit zo door heeft kunnen laten gaan. Ik kan me dat gewoon niet voorstellen. Dus u kan wel zeggen dat het zo is, maar ik kan me dat niet voorstellen. Want zij verwachten van u veel meer financiële onderbouwing en juridische zaken, dingen die afgetimmerd zijn, en die zien we nu gewoon niet. En ook de visie die straks in de uitvoeringsagenda had moeten komen, die had hier veel beter opschreven al kunnen worden. Die zat er allemaal niet in. Ook financieel onderbouwen niet. En die heeft er wel bij gezeten. Dus ik vind het een beetje rammelen. Dat is de tweede termijn. Dank u wel.

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Veerman. Mevrouw Prenger van Beter voor Rijswijk. Pagina 20 van 58

Concept verslag Forum Samenleving 1 oktober 2024

Mevrouw Prenger: Dank u wel, voorzitter. In de tweede termijn sluit ik me geheel aan bij de heer Ezinga. Wethouder, ik vroeg u, hoeveel mensen maken er op dit moment gebruik van de Voedselbank. U zei, een stuk of 30. Dan heb ik nieuws voor u. Ik heb het jaarverslag gelezen van de Voedselbank. Het waren er in december 99 huishoudens, dat betekent 262 personen. Dat vind ik nogal een verschil. En ik hoor net terug van mijn GroenLinks-collega dat er een aantal dingen wel vanuit het manifest zijn gehaald. Terwijl ik aan u net heb gevraagd, heeft u die stukken van 2011 naast elkaar gelegd. 2021, sorry. Dus ik wil hier graag toch nog wel wat verheldering over. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Prenger. Dan gaan we nu naar mevrouw Ten Brummelaar, Rijswijks Belang. Mevrouw Ten Brummelaar: Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Excuus. Mevrouw Oude Alink, waar heeft u een interruptie op? Mevrouw Oude Alink: Ja, ik wil wel even reageren op mevrouw Prenger. Nee, ik heb het inderdaad niet letterlijk naast elkaar gelegd. Is ook iets van de vorige fractie, had ik eigenlijk wel moeten doen, dus ik vond het wel goed dat u het noemde. Maar als ik naar die punten kijk, dan is dat eigenlijk ook wel het frame waar naar ik naar dit soort stukken kijk. Dus in die zin heb ik het denk ik wel gedaan, maar niet letterlijk inderdaad. Had ik misschien beter kunnen doen, ja.

Mevrouw Prenger: Maar u begrijpt mijn vraag? Want dat andere antwoord kreeg ik natuurlijk van de wethouder. Ik denk, ja, hoe zit dat nu? Dan wil ik dat wel graag weten. Dank je wel. De voorzitter: Mevrouw Van Nunen wil ook interrumperen. Mevrouw Van Nunen: Voorzitter, ik ben geen woordvoerder, maar ik voel me wel aangesproken omdat ik zelf mee heb geschreven met toenmalig oud-raadslid mevrouw Van der Kooij van GroenLinks aan dat manifest. En dat hebben we aan de toenmalige wethouder van armoedebeleid mevrouw Bentvelzen aangeboden, ook ter voorbereiding van haar kadernota. En indirect komt dat dus nu ook weer terug in deze visie, want de kadernota Kans-Rijk Rijswijk heeft dat manifest meegenomen in haar beleid. Dus indirect zit het er gewoon in deze visie. Mevrouw Prenger: Maar het antwoord van de wethouder was iets anders, daarop vraag ik het nog eens. Mevrouw Ten Brummelaar: Punt van orde. De voorzitter: Mag mevrouw Prenger eerst even antwoorden en dan punt van orde doen? Mevrouw Prenger: Dank u wel, voorzitter. Ik vroeg het omdat de wethouder een negatief en ontkennend antwoord gaf, terwijl ik dan van GroenLinks een ander antwoord hoorde en daarom was mijn vraag. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Prenger. Mevrouw Ten Brummelaar. Mevrouw Ten Brummelaar: Dank u wel, voorzitter.

Volgens mij is mevrouw Van Nunen niet persoonlijk genoemd en ze is ook geen woordvoerder op dit agendapunt, dus het lijkt me niet gepast om hierin dan wel het woord te nemen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel voor uw bijdrage, mevrouw Ten Brummelaar. We gaan verder. Uw tweede termijn nog. Mevrouw Ten Brummelaar: Dank u wel. Ja, ook na de beantwoording sluiten we ons nog steeds aan bij de woorden van mevrouw Jansen-Dirkx in het eerste termijn. Dat het stuk wat ons betreft ook Pagina 21 van 58

Concept verslag Forum Samenleving 1 oktober 2024

gewoon nog niet klaar is. Als we gaan kijken naar wat de betekenis is van de visie, dan is dat wat een bedrijf of in dit geval de gemeente wil bereiken op dit stuk in de toekomst. Dat zou een helder beeld weer moeten geven van de ideale situatie als zo'n visie of missie behaald wordt. En bij het formuleren van een visie gaat het dus om een droomscenario. Het geeft een beeld weer van de toekomst of die moet SMART zijn. Voor de mensen die niet weten wat het is, specifiek, meetbaar, acceptabel, tijdgebonden, realistisch. Als ik dan deze visie daarnaast leg en kijk naar de kaders die daarin worden omschreven, dan zijn die te open en mis ik heel veel specifieks. Hij is wat ons betreft allesbehalve SMART op dit moment. Verder hebben wij geen antwoorden gehad op de vragen wat de kosten waren van het onderzoek dat is gedaan. En de weg uit armoede is betaald werk. Toch is er in de kadernota besloten minder in te zetten op bemiddeling naar betaald werk. De vraag was of de wethouder kan toelichten waarom, voorzitter, deze keuze is gemaakt en hoe zich dat verhoudt. Want het feit dat uit het onderzoek blijkt dat meer werken loont voor de inwoners met een laag inkomen.

En is de wethouder het met ons eens dat een deel van het budget inzetten op bemiddeling naar werk een goede concrete maatregel zou zijn die uiteindelijk resulteert in een betere financiële situatie voor de inwoner? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Ten Brummelaar. Ik zet ook nog even mijn CDA-pet op, heel kort. Wij vinden het stuk gewoon te vaag. Ik heb heel veel van u gehoord, mijnheer de wethouder, maar eerlijk gezegd miste ik totaal de systematiek en kan ik er ook niks mee eigenlijk voor mijn oordeelsvorming. En wat ook al gezegd is, wij vinden het heel belangrijk mensen niet in armoede te laten blijven, maar door ze te laten participeren binnen de maatschappij, met name door werk. En dat missen wij ook ontzettend in dit stuk, in deze visie. Gaan we nu over naar de tweede termijn voor de wethouder, de heer Van Malsen. De heer Van Malsen: Voorzitter, ik zou graag een paar minuten willen schorsen om met mijn collega's naast mij te overleggen. De voorzitter: Gaat uw gang. De vergadering is een paar minuten geschorst. Wij gaan de vergadering hervatten, de schorsing is opgeheven en het woord is aan wethouder Van Malsen. De heer Van Malsen: Voorzitter, ik wacht even tot iedereen weer zit.

Ja, voorzitter, in de eerste termijn en de tweede termijn van de raadsleden heb ik wel gemerkt dat dit, zoals dat eerder ook altijd het geval is geweest, onderwerp enorm leeft in uw raad. Iedereen hecht er veel belang aan om dit zorgvuldig te doen en daarin vind ik uw raad ook en dat vind ik ook altijd heel fijn of het nou gaat om het actieplan armoedebestrijding+ of de avond die we hier hebben gehad met de heer ‘S Jongers en de heer Caminada over armoede. Wat ik ook constateer is dat er nog een heleboel aanbevelingen en wensen en vragen leven bij uw raad. En dat daar nog wel wat werk te doen is. En ik wil graag al die wensen en aanbevelingen en vragen zorgvuldig en grondig meenemen. En daarin ook bijvoorbeeld de input die de inwonersraad voor armoedeverlichting mij donderdag heeft meegegeven. En daarbij het voorstel doen om dit voorstel te verplaatsen naar de raadsagenda van december. Dan met een voorstel te komen waarin ook heel duidelijk de samenhang staat tussen deze visie en de beoogde uitvoeringsagenda. Met ook financiële onderbouwing et cetera. Dus dat zou mijn voorstel zijn aan uw raad. De voorzitter: U was eerst, mevrouw Prenger. Mevrouw Prenger: Ik neem aan dat u bedoelt naar het Forum van december. De heer Van Malsen: Ja voorzitter, de maand december, daar zit een forum in en een raadsvergadering.

Ik zei december ja, dat spreekt voor zich dat dan eerst het Forum aan zet is en dan

Pagina 22 van 58

Concept verslag Forum Samenleving 1 oktober 2024

de raadsvergadering. Goed, ik bedoelde het forum, maar ik ga de procedure ook niet nog moeilijker maken dan die al is, dus Forum, raad, december. De voorzitter: Zo zal het zijn. Mevrouw Jansen-Dirkx. Mevrouw Jansen-Dirkx: Dank u wel, voorzitter. Ik vraag ook aan de wethouder of hij dan kan toezeggen dat de bevindingen uit het document van de bewonersraad dan ook serieus genomen kunnen worden, want dat heb ik de wethouder nog niet horen zeggen. De heer Van Malsen: Voorzitter, dat heb ik in mijn eerste termijn wel gezegd, dus dat gaan we ook gewoon nog steeds doen. Dus die zullen daar expliciet een plek in krijgen. En ik wil ook nog hier even zeggen en benadrukken, ook om elke twijfel daarover weg te nemen, dat ik het werk dat de inwonersraad voor armoedeverlichting doet, uiterst serieus neemt en dat we die bevindingen ook echt zullen gaan verwerken in ons beleid. Dat we ook die inwonersraad een doorstart geven, dat die een plek krijgen in het Rijswijkse armoede-ecosysteem, om het maar even zo te noemen. En dat ik daar dus afgelopen donderdag ben geweest en ook diep onder de indruk was van de raadsleden en wat zij hebben weten te produceren. Dus dat om even elke twijfel daarover weg te nemen, hopelijk bij uw raad, voorzitter. Dus met die toezegging, of met dat voorstel, een aantal vragen over die ik wil beantwoorden. De voorzitter: Een interruptie van mevrouw Jansen.

Mevrouw Jansen-Dirkx: Sorry, voorzitter. Dat is fijn en het is goed om te horen dat u het ook echt bloedserieus neemt. Dan hoop ik ook dat wij als raad kennis mogen nemen van deze stukken. Want het is natuurlijk voor ons als gemeenteraad ook wel heel interessant om te horen wat deze bewoners ons te vertellen hebben. Want dat is natuurlijk ook waar het om gaat. En het zou ook fijn zijn als we dan ook daarbij toch het advies van de kinderrechten ambassadeurs zouden mogen lezen. De heer Van Malsen: Voorzitter, zeker en het geeft ons ook de tijd als we tot december hebben om die stukken ordentelijk bij uw raad aan te leveren en ik zal ook zorgen dat het advies van de kinderrechten ambassadeurs meegestuurd wordt. Maar nogmaals, dat is echt een apart traject dat gaan we gewoon ook verwerken en dan gaan we een reactie op doen en dat staat los van deze visie en de uitvoeringsagenda die daarbij hoort. Dus dat. Even kijken. Met die toezegging en de toezegging dat we dus alles wat we hier vanavond gehoord hebben uiterst serieus nemen en ook een plek zullen geven in het stuk als we dat in december weer bespreken met u eerst in het Forum. Dan heb ik nog een aantal vragen die ik graag wil beantwoorden. De voorzitter: Interruptie.

De heer Ezinga: Om enige verstoringen in december te voorkomen wil ik vragen aan de heer Van Malsen, mocht er enige twijfels zijn over de vragen die zijn gesteld in de tweede termijn en de aanbevelingen die daaromtrent aan u gegeven zijn, kom vooral op de lijn. De heer Van Malsen: Voorzitter, ja die handreiking neem ik heel graag aan en dat zal ik ook zeker doen. En de andere kant op geldt die ook, als er zaken zijn die misschien na de behandeling van vanavond zijn blijven hangen in het hoofd om wat voor reden dan ook, meld het ook bij mij en dan nemen we die gewoon mee. Er waren nog wat vragen gesteld naar aanleiding van de eerste termijn. De PvdA vroeg naar de uitvoeringsagenda. Is die op schema? Die ligt op schema. Maar goed, met het voorstel dat ik net gedaan heb, zullen we die dus meenemen in de behandeling in december, als het presidium daar akkoord op geeft natuurlijk. De heer Veerman vroeg nog naar het advies van de adviesraad Sociaal Domein, maar die zit bij mij gewoon bij de stukken bijlage D, is dat.

Pagina 23 van 58

Concept verslag Forum Samenleving 1 oktober 2024

De heer Veerman: Sorry, voorzitter, als ik mag. Ik zei het misschien verkeerd, maar ik bedoel het verslag wat er normaal altijd bij zit. Het is niet het advies dat meegestuurd wordt, maar het verslag van de adviesraad wordt meestal meegestuurd. Dat zit er niet bij. Dus in ieder geval inderdaad besloten hebben, dat heb ik gezien inderdaad. Ook een verslag wordt meegestuurd. Dat staat ook op de website hoor, maar het is natuurlijk gek dat wij op de website al die verslagen moeten gaan bekijken. Misschien is het wel raadzaam, want ik zag er nu, dat ik er net eentje opende waar ook nog andere dingen in staan waarvan ik denk, daar zouden wij als raad gewoon over geïnformeerd moeten worden. Dus ik zou willen vragen gelijk voor willen stellen om die adviesraadverslagen gewoon standaard gewoon aan ons toe te sturen. Misschien is dat te veel gevraagd, maar het zou mooi zijn. De heer Van Malsen: Voorzitter, ik zal ervoor zorgen dat alle relevante stukken bij het stuk komen als we hem hopelijk in december weer bespreken. Er waren nog kleine vragen die ik eventjes wil beantwoorden. Eentje gaat over de Voedselbank. Er zijn inderdaad honderd huishoudens vorig jaar die vanuit Rijswijk bij de voedselbank lopen. Rijswijks Belang vroeg nog naar de kosten van het onderzoek dat Stimulansz heeft uitgevoerd, dat is zo'n 45 duizend euro geweest.

En de rest van de vragen hebben allemaal betrekking op de relatie tussen de visie en de uitvoeringsagenda waarvoor ik uw raad nogmaals echt vanuit de grond van mijn hart voor wil bedanken. Het is echt een onderwerp dat enorm leeft en dat vind ik elke keer toch weer heel mooi om te zien. En als mijn voorstel ook doorgang vindt dan zullen we hier in december verder over praten, voorzitter. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Malsen, wethouder Van Malsen. Ik heb een aantal toezeggingen geroteerd. Ik kan niet beloven dat ik ze allemaal heb, maar ik doe mijn best. Daarna gaan we over formeel tot stemming over het voorstel om dit stuk van de agenda af te halen. Ik heb genoteerd dat er zo'n flap is, armoedeval. Misschien wilt u nog eventjes, die gaat u ons toezenden. En die kwam uit de, maar nou moet u me even helpen, uit de armoedewerkgroep. De heer Van Malsen: Dit is de paginaversie van het rapport dat de inwonersraad voor armoedeverlichting heeft geschreven en ik zal zorgen dat het rapport, die is langer, bij uw raad terecht komt. De voorzitter: Prima, dank u wel. Dan heeft u aangegeven dat u de adviezen van de kinderrechten ambassadeurs aan ons toezendt. U heeft ook aangegeven dat de armoederaad structureel wordt en dat u verder gaat inzetten op het voorkomen van uitzetting.

En dan heeft u nog aangegeven, en dan hoop ik dat ik ze allemaal heb, maar ik heb wel een soort disclaimer. Even kijken. Dat heeft u al beantwoord. Naar aanleiding van wat mevrouw Jansen heeft gevraagd. Ook iets van armoede of inwonersraad. Stukken die u zou geven. En u heeft, en dat is mijn disclaimer uiteindelijk gezegd, dat u alle stukken meestuurt die relevant zijn voor het onderwerp. En daarmee heb ik ze ook allemaal, gelukkig. De heer Van Malsen: Punt van orde. Een van die toezeggingen ging over het voorkomen van huisuitzettingen. Dat is iets wat we al doen. Dus dat is geen aanvullende toezegging. De voorzitter: Dus het Forum gaat nu besluiten dat het stuk in december terugkomt. En stemmen mogen alleen degenen die formeel zijn aangemeld als deelnemer van het Forum van vanavond. Wie is voor het voorstel om het stuk nu in te trekken en het onderwerp weer te agenderen in december? Wil u uw hand opsteken? De heer Loof: Voorzitter, heel even een punt van orde. Het eerste punt kan, stemmen over intrekken, maar wij kunnen hier niet besluiten dat het in december wordt geagendeerd, want dat moet het presidium doen. En het wordt wel heel druk in december, dus ik denk dat het presidium vast nog wel iets hierover te zeggen heeft. Pagina 24 van 58

Concept verslag Forum Samenleving 1 oktober 2024

De voorzitter: Oké, mevrouw Prenger, u wilde nog iets opmerken? Oké, u hebt gestemd. Volgens mij klopt het wat de heer Loof zegt. Wij hebben dus net gestemd over het van de agenda halen van het raadsvoorstel Armoedevrij Rijswijk. Wilt u nog een keer uw hand opsteken? Als u voor het voorstel bent. Voor mijn voorstel. We zijn ruim over de tien, dus het voorstel om het voorstel van de agenda af te halen in de raad is aangenomen.

11. Raadsvoorstel Inclusie- en antidiscriminatiebeleid De voorzitter: We hebben net geschorst dus we gaan nu gewoon door, we zijn net weer op stoom, met het agendapunt 11. Raadsvoorstel Inclusie- en antidiscriminatiebeleid. Mijnheer Van der Baan, mag ik u het woord geven. De heer Van der Baan: Zeker. Dank u wel, voorzitter. Prachtig te lezen. Mooi stuk. Hartelijk dank, wethouder. En ook mooi te lezen hoeveel de wethouder ook spreekt met allerlei verschillende burgers uit Rijswijk met verschillende achtergronden. Maar we hebben ook gezien dat hij zich online laat gelden op dit onderwerp, net als anderen van het college ook. Erg warm om dit te zien vanuit de ChristenUnie. Het is ook een buitengewoon belangrijk onderwerp in een veelkleurige gemeente als Rijswijk is. En ook zullen we hier roepen de raad ook op om met elkaar het goede voorbeeld te geven. Binnen de Raad zijn er ook best wel veel ontwikkelingen natuurlijk op dit vlak geweest. Ook de afgelopen periode dat wij onderdeel zijn van de raad. En dat begint uiteraard met respect ook voor elkaar. Dus als wij hier kunnen laten zien dat we elkaar met respect behandelen, dan kunnen we dat ook als voorbeeld stellen richting inwoners. Daartoe roepen we elkaar ook op. En verder geen aanvullende vragen rond dit belangrijke voorstel. Hartelijk dank. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van der Baan.

Dan geef ik nu het woord aan de PvdA en kijk ik even wie. Mijnheer Bosman. De heer Bosman: Voorzitter, dank u wel voor het woord. De PvdA-fractie Rijswijk onderschrijft de inclusie- en discriminatieagenda, zoals voorgesteld door de wethouder en het college. Maar we hebben nog wel een aantal vragen ter concretisering van de aanpak. Allereerst hebben we drie algemene vragen. De inclusie- en discriminatie, antidiscriminatieagenda lijkt vooral uit te gaan van onbedoelde drempels en onbewuste discriminatie. Maar hoe kan er beter gehandhaafd worden wanneer expliciete discriminatie zich voordoet, naast het inrichten van goede meldingsfaciliteiten, zoals aangegeven. Verder zouden we ook graag willen weten of er incidenten zijn gemeld van handhavers die bewust of onbewust dergelijk gedrag hebben vertoond. Ook gegeven de recente ervaringen in Rotterdam op, twintig minuten rijden van Rijswijk en aangezien handhavers door doelgroepen soms ervaren worden als deel van het probleem. Een mening die overigens in principe niet gedeeld wordt door onze fractie. Wij zouden hier wel voor de volledigheid naar willen vragen. Er wordt een aantal keer in het document verwezen naar het coalitieakkoord, waar deze agenda goed te positioneren valt.

Maar in hoeverre is deze agenda duurzaam? Hoe gemakkelijk is het voor toekomstige colleges om van deze lijn af te stappen? En hoe kan dit zoveel mogelijk, wat onze fractie betreft, kan dit zoveel mogelijk worden voorkomen? Verder hebben we nog een aantal specifieke vragen over het document. Even kijken. Ja, dus doordat de verantwoordelijkheid van het inclusie- en discriminatiebeleid bij iedereen ligt, is het dus ook lastig om te monitoren. Hoe stelt het college voor om hiermee om te gaan? Komen er bijvoorbeeld KPI’s hierop bij medewerkers van de gemeente? Of zijn er bijvoorbeeld diversiteitindicatoren bij verschillende departementen. Even kijken, er wordt gezegd, er komt een update van het participatiebeleid. Dat is het volgende punt op onze agenda van het Forum. En dat daarin inclusief participeren wordt meegenomen. Maar bij doorlezen van het Pagina 25 van 58

Concept verslag Forum Samenleving 1 oktober 2024

participatiebeleid zoals het is voorgelegd, komt het niet heel duidelijk uit de verf, wanneer het gaat over aspecten als gender, etniciteit en andere vormen van discriminatie. Het lijkt meer te gaan daar over het bereik van stille inwoners en ouderen. Van wat is inclusief participeren. Er worden een aantal cijfers genoemd in het document. Incidenten en voorvallen van discriminatie in 2023 en 2022. Wij zouden graag willen weten wat voor soort discriminatie dit betrof. Bijvoorbeeld of dit raciaal, gender of seksuele voorkeur betrof. En hoe zich dit verhoudt tot landelijke en regionale cijfers. Verder wordt er genoemd in het document dat er verschillende organisaties door de gemeente gesubsidieerd worden, dat deze een belangrijke rol krijgen bij de aandacht voor inclusie en het voorkomen van discriminatie. Daar zouden wij graag voorbeelden van willen hebben. Tot zover. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Bosman. Dan geef ik nu het woord aan Rijswijks Belang. Mijnheer Van der Wetering. De heer Weterings: Mijnheer Weterings, voorzitter, dank u wel. Voorzitter, ook wij hebben het stuk gelezen en laten we vooropstellen dat Rijswijks Belang ook gewoon tegen discriminatie is. Iedereen mag zijn wat hij wil zijn, inclusief mag zijn, het maakt ons echt helemaal niet uit wie je bent, wat je doet, wat je wil zijn, is allemaal prima.

Alleen bij een aantal stukken dacht ik van ja, daar zit wel wat in, ook een groot aantal stukken dacht ik echt, we zijn totaal doorgeslagen als we hier aan gaan toegeven. Als ik zo vrij mag zijn om het voorstel even door te lopen, dan wordt eigenlijk de inleiding dat we optreden tegen discriminatie. Volledig mee eens, helemaal prima, geen enkel probleem. Als je dan het stukje even doorleest, dan begint het proces, dat van de zomer is gestart in 2023, met belangrijke dagen voor het vlaggenprotocol. Die vinden wij op zich wel jammer, want uiteindelijk ga je keuzes maken voor wat vlag je gaat gebruiken. Is het dan een LBGT vlag? Is dat een kampers vlag? Is dat een veteranen vlag? Is dat op een gegeven moment als Japan met een Japanse vlag? Op een gegeven moment moet je keuzes gaan maken, waarin je dus andere mensen kan discrimineren waarom je hun vlag niet gebruikt. En wij zouden zeggen, we hebben een hele mooie rood, wit, blauwe vlag, die geldt voor ons allemaal. We hebben in Rijswijk een lokale vlag, die is blauw geel. Die is ook allemaal voor ons allemaal, hoe inclusief wil je zijn dat we allemaal onder dezelfde vlag vallen. Inclusiviteit geldt ook voor ons allemaal. Perfect, dan maken we geen onderscheid. En juist door keuzes te maken om te gaan vlaggen, ga je onderscheid maken. Dus daar vinden we wel wat van. Dan uiteindelijk ook over de discriminatiemonitor.

Dan worden er behoorlijke cijfers worden genoemd. Je schrikt als je leest dat er 0,59 melding per 1000 inwoners. Nou goed, als je gewoon even rustig rekent. Dus per 1000 op de 60.000 inwoners is dat dus 35,4 meldingen per jaar. Zijn er dus 35,4 te veel. Maar ik vind wel op de 60.000 inwoners is 35 meldingen, ja wat zijn dat voor meldingen? Is dat dikke, rode, donkere, zwarte? Wat is dus dit discriminatie in dit geval wat je kan melden, zijn dat scheldwoorden, is het bedreiging? En als ik lees dat het hier merendeels gaat over de huiskleur en de herkomst, dan moet je je afvragen, wat absoluut vervelend is, maar dan kun je ook denken, we gaan kijken of we dus die mensen die dat hebben gedaan kunnen aanspreken. Die kunnen desnoods misschien kunnen melden of dat we die kunnen desnoods vervolgen voor het overtreden van artikel 1 van de Grondwet. Maar om dus al die meldingen op één hoop te gooien en daarvoor heel Rijswijk of de hele maatschappij met een inclusiviteitsagenda moeten opdringen, dat zien we eigenlijk niet zo zitten. Want u geeft ook aan in de stukken dat het vooral gaat om het vergroten van de maatschappelijke acceptatie. Wij zijn van mening dat de grote meerderheid in Rijswijk heeft maatschappelijk al lang geaccepteerd. Is het geen enkel probleem.

Als je een kleine harde kern hebt die daar misbruik van maakt of die juist anders denkt, om er wel iets van te vinden, moet je die kern aanpakken. U geeft ook aan bij kanttekening 6 in het voorstel dat bij inclusie en antidiscriminatie heeft de raad hier ook een rol. U verplicht ons eigenlijk dat we door een inclusieve bril moeten kijken naar alle voorstellen. Volgens mij bepalen wij zelf wel hoe wij naar de voorstellen kijken. Het Pagina 26 van 58

Concept verslag Forum Samenleving 1 oktober 2024

opdringen van door een bepaalde bril te moeten kijken is gewoon niet oké. Want voor ons is het normaal, als we over voorstellen denken, dat we die inclusiviteit automatisch meenemen. Voor ons is het geen issue. Voor de partij waarvoor het wel een issue is, meld je dan, dan gaan we daarmee aan de slag. Dus laat andere partijen ermee enigszins met rust. Voorzitter, als ik zo vrij mag zijn om buiten het voorstel even door te gaan naar het document wat daarbij zit, de bijlage. Even kijken hoor. Geeft u zelf al aan dat in Rijswijk iedereen zichzelf moet kunnen zijn. Dat spreekt voor zich. Want dat staat notabene in artikel 1 van onze Grondwet. Dus als wij regelgeving willen gaan handhaven, komt aan op handhaving. En inderdaad die kennisgeving van dat we een grondwet hebben waar iedereen zich aan moet houden, daar op sturen in onze ogen. En als we uiteindelijk, geeft u ook aan, we zijn als gemeente wettelijk verplicht om een agenda op te stellen, dan vinden wij prima. Dat in die agenda komt te staan waar degene zich kan melden als hij wordt beledigd, dat er een discriminatievoorziening is, een ADV, dat je zelfs een landelijk meldpunt hebt waar je eraan kan melden. En op zich ook geen enkel probleem als u vrijwillig de wijk ingaat om voorlichting te geven als mensen daar behoefte aan hebben. Het is prima om dat allemaal te doen.

Maar ik ben juist heel bang, als wij daar een soort verplichting van gaan maken, dat ook de acceptatie van een grote meerderheid in onze ogen, dat dat juist tegen gaat werken. Want we hebben al een regenboogakkoord stemmersverklaring ondertekend. We spannen zich overal in voor de LHBTQ + gemeenschap. En dan uiteindelijk, als ik verder scrol in het voorstel geeft aan dat het mooi aansluit bij het coalitieakkoord. En ik wilde eigenlijk vragen aan de coalitiepartijen, vooral de VVD en Beter voor Rijswijk, er staat duidelijk in, en daar kunnen wij ons trouwens ook in vinden, voor de stad zijn we benaderbaar, we zijn zichtbaar en toegankelijk. Alles op zich helemaal prima. Als je het zo genuanceerd houdt, dat je benaderbaar bent, zichtbaar en toegankelijk, daar hebben we geen enkele moeite mee. Maar dan als we gaan kijken naar de ambities en wat u wil gaan doen, daar vind ik ook wel dat andere partijen daar ook wel van iets mogen vinden, geeft u aan dat u eigenlijk portaalgesprekken wil gaan voeren met schoolbesturen, sportverenigingen, maatschappelijke organisaties. En dat continu maar blijven hameren op het beleid wat voor merendeels normaal moet zijn. En ik ben geen voorstander ervan om per kwartaal door te gaan verdedigen waarom schoolbesturen, sportverenigingen, maatschappelijke organisaties worden bezocht of ze het beleid, of ze de Grondwet wel naleven.

Het zou normaal moeten zijn. Ik denk ook dat die verenigingen daar ook niet op zitten te wachten. En kijk, nogmaals, iedereen moet er zelf kunnen zijn. Dat is voor ons een logica. Maar ook weer, u wilt met een campagne komen om dat te gaan benadrukken. De focus wilt u gaan neerleggen op dat onderwerp. De voorzitter: Mijnheer Weterings, het is best laat. Zou u niet in herhalingen willen vallen? De heer Weterings: Ja, maar het voorstel loopt door elkaar. De voorzitter: U bent slim genoeg om daar gewoon dwars doorheen te gaan. De heer Weterings: Het voorstel loopt dwars door elkaar. Goed voorzitter, dan zal ik het even gaan proberen af te ronden. U wilt zelfs, dat is trouwens een nieuw punt, een campagne gaan voeren om dat te benadrukken. En dan zelfs, even kijken hoor, u wilt bij elke communicatie, elke vorm van communicatie, wilt u erbij gaan stilstaan? Nou dat vind ik behoorlijk wat. Dus bij elke brief die je schrijft, bij elke vorm van communicatie staat er letterlijk, u wilt gaan stilstaan of u wel of niet hebt bereikt met het inclusieve beleid. Er wordt aardig wat ingehuurd denk ik dan van al deze mensen die dat in de gaten moeten gaan houden. Ik vind het wel een behoorlijke uitdaging om dat bij elke communicatie dat te gaan doen. Dus dat vinden wij heel bijzonder. Dat u jaarlijks een communicatiekalender heeft waarop u extra aandacht wil vragen, prima.

Maar doe het dan bij bijeenkomsten waar mensen er vooral heel veel behoefte aan hebben. Vooral de achterban van de Pagina 27 van 58

Concept verslag Forum Samenleving 1 oktober 2024

Partij van de Arbeid, D66, GroenLinks, allemaal leuk en prima. Maar leg het niet op. En dan als laatste, voorzitter. De voorzitter: Mijnheer Weterings, mag ik nogmaals uw aandacht? Het zijn eigenlijk geen vragen meer ook. De heer Weterings: Nee, maar goed, ik hou een betoog in mijn eerste termijn wat ik daarvan vind. En waarom daarvoor wordt gekozen. De voorzitter: Misschien wilt u bij uw laatste punt toch kort, bondig en… De heer Weterings: Kijk, u streeft ernaar om een jaarlijkse fototentoonstelling te houden voor de openbare ruimte. Ja, doe dat bijvoorbeeld ergens intern, nodig de mensen uit uiteraard die daar behoefte aan hebben. Maar ik vind niet dat we openbaar continu moeten worden blootgesteld aan iets wat voor ons normaal is. Dus de vraag is of u daar nog goed over wil nadenken. Dank u wel. De voorzitter: Ik was een beetje in slaap gevallen, mijnheer Van der Wetering. De heer Weterings: Het is de heer Weterings, voorzitter, voor de tweede keer. De voorzitter: Dat kwam omdat ik in slaap viel. Mag ik GroenLinks vragen om het stokje over te nemen? Wie van GroenLinks? Mevrouw De Bruijn, heb ik begrepen. Hij doet nog niet. Wij wachten op de techniek. Mevrouw De Bruijn: Dank u wel, voorzitter. En ook dank aan de wethouder en het college voor het voorleggen van de inclusie- en antidiscriminatieagenda.

Ondanks de Grondwet, artikel 1, waar wij allen natuurlijk achter staan, is het ook helaas vandaag nog de dag dat mensen worden gediscrimineerd op basis van ras, geslacht, geloof, handicap en of seksualiteit. Zij hebben te maken met kansengelijkheid en worden soms gediscrimineerd. Daarom is GroenLinks blij dat er nu een agenda met concrete actiepunten voor ligt. Met deze agenda laat Rijswijk zien dat ze diversiteit en inclusie serieus neemt. Wel heeft GroenLinks nog een aantal vragen. Inzet voor diversiteit en inclusie vereist een samenhangende aanpak. Beleidsmakers moeten effecten van hun maatregelen kunnen meten en kunnen bijsturen waar nodig, om ervoor te zorgen dat ze daadwerkelijk bijdragen aan een inclusieve samenleving. Hierbij is ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid onmisbaar. GroenLinks is benieuwd naar hoe de ervaringsdeskundigheid effectief wordt ingebracht in beleidsbeslissingen en hoe ervoor wordt gezorgd dat ook moeilijk bereikbare groepen worden betrokken. Tot slot, helaas zien we ook in de praktijk dat er een kloof kan ontstaan tussen goede intenties en de harde realiteit. Ook in Rijswijk is het aantal meldingen van discriminatie gestegen. Dit benadrukt hoe hard we nog elke dag moeten werken voor maatschappelijke acceptatie van diversiteit. Volgens GroenLinks hoort daar ook bij dat we de aandacht moeten vragen door vlaggen uit te hangen.

Is de wethouder het met ons eens dat wij als gemeente moeten laten zien dat wij staan voor een inclusieve stad waarbij iedereen er toe doet? En dat ook wij met elkaar hier over in gesprek moeten blijven gaan en dat we deze waarden als gemeente nog beter zichtbaar moeten maken in de openbare ruimte en bijvoorbeeld onze raadszaal. Tot slot, wat betreft de monitoring van de effectiviteit van deze agenda sluiten we aan bij de vragen van de PvdA. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw De Bruijn. Dan geef ik nu het woord aan D66. Mijnheer Verbrugh. De heer Verbrugh: Dank u wel mevrouw de voorzitter. Ook voor D66 is dit een heel belangrijk document. Inclusie en anti-discriminatie is iets wat echt ons aandacht blijft vragen. In tegenstelling tot de vorige gesprek denk ik dat het nog erg veel voorkomt. Dat er honderden gevallen zijn, omdat Pagina 28 van 58

Concept verslag Forum Samenleving 1 oktober 2024

bekend is dat slechts één op de tien werkelijke gevallen überhaupt gerapporteerd worden. Dat zijn de getallen die wij zien. Dat is toch wel een stuk hoger. Wat betreft het document zelf, het document is vooral een… De voorzitter: Mijnheer Verbrugh wilt u iets dichter bij de microfoon spreken? Dank u wel. De heer Verbrugh: Het draadje is korter. Gaat het zo beter? Het document zelf staat onder twee titels geagendeerd. De eerste titel is raadsvoorstel inclusie- en antidiscriminatiebeleid en verderop staat dan raadsvoorstel inclusie- en antidiscriminatieagenda. Wat is het nou, een van de twee? Het lijkt mij toch meer een beleidsvoorstel, omdat het hier vooral gaat om het definiëren van de visie en de grote ambities die wij hebben op dit terrein. En er zijn weliswaar aantal maatregelen ook wel voorgesteld in het document, maar die zijn veel minder uitgewerkt en zeker niet, zoals eerder opgemerkt bij hun vorige agendapunt, SMART geformuleerd. Zo staat er ook bijvoorbeeld in dat onder het punt toegankelijkheid, een van de vijf hoofdthema's van de aanpak. Mevrouw (…): Mag ik een punt van orde. Gezien dat het zo laat wordt, wat zijn uw vragen? De heer Verbrugh: Mag ik…Mevrouw de voorzitter, wat gaan we doen? De voorzitter: Wil u kort… De heer Verbrugh: Ja, ik probeer het zo kort mogelijk te houden, maar als ik onderbroken wordt dan gaat het steeds mis.

Goed, de vragen zijn, kunnen die verwarringen in ieder geval worden weggenomen. Wat is het nu? Is het een beleidsstuk of is het echt een agenda met uitgewerkte punten? Dat laatste zien wij als D66 Rijswijk niet. En bijvoorbeeld, wanneer kunnen wij de lokale inclusieagenda, die er wel wordt aangekondigd onder punt 2, namelijk toegankelijkheid als fundament onder het inclusiebeleid, tegemoet zien? Dat zou bijvoorbeeld een heel concrete vraag zijn. Wanneer komt die en wanneer is die update van het participatiebeleid zover? Ten slotte wordt er ook gewacht gemaakt van het werken aan het gevoel van veiligheid en het opnieuw meten daarvan. De vraag is, hoe gaan we dat meten? Zijn dat nieuwe vormen van metingen of sluiten we aan op de veiligheidsmonitor die er al is? Dit zijn zo tot nu toe de vragen die we hebben. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Verbrugh. Dan geef ik nu graag het woord aan Wij. Rijswijk. Mevrouw Jansen-Dirkx: Dank u wel, voorzitter. Artikel 1 van de Grondwet is al een paar keer benoemd, maar het is misschien goed om even de tekst erbij te pakken. Allen die zich in Nederland bevinden worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht, handicap, seksuele gerichtheid of op welke grond dan ook is niet toegestaan.

Deze tekst laat niets aan de verbeelding over, maar wordt helaas nog dagelijks geschonden. Ook door onszelf als gemeente. Niet doelbewust, maar wel onbewust en vaak zonder bijbedoelingen. Juist dat moeten we nog beter voorkomen. Aandacht geven aan één doelgroep kan leiden tot negeren of vergeten van andere doelgroepen. Dit kan in beleid zijn, in uitingen van campagnes van de gemeente en in het ontwikkelen van onze stad. We moeten ons constant de vraag stellen, hebben we met iedereen rekening gehouden? Is dit voorstel een hoop mooie woorden of kan de wethouder echt beloven dat we inclusie niet alleen maar toepassen als het zo uitkomt? Laten we er in ieder geval ook allemaal voor waken dat we inclusie niet alleen maar toepassen op doelgroepen zoals mensen met een beperking of mensen met een bepaalde geloofsovertuiging, et cetera. Inclusie is meedoen en dat geldt voor iedereen op welke grond dan ook, noemt de wetgever het dan ook. En natuurlijk zal het nooit vlekkeloos zijn, maar leer van kritiek, borduur voort op complimenten en voorkomen is beter dan genezen. Dus zoveel mogelijk aan de voorkant checken of inclusie gewaarborgd is. Dank u wel. Pagina 29 van 58

Concept verslag Forum Samenleving 1 oktober 2024

De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Janse-Dirkx. Dan Beter voor Rijswijk. Wie van… De heer Nunnikhoven: Dank u wel. De heer, zonder van, Nunnikhoven. Inclusie en discriminatie. Met de tekst daarboven, in Rijswijk moet iedereen zichzelf zijn. Vorige week was er de week tegen het pesten en hadden we dit onderwerp bij ons op school. En toen werd er ook gesproken van, ja meester, ik word gepest want ik ben homoseksueel. Meester, ik word gepest, want ik heb autisme. Maar heel vaak willen ze niet in dat hokje, want zo noemde de leerling het. En later doorpratend zijn we met deze inclusie, of dit voorstel, ook mensen wel in hokjes aan het douwen. Want we vergeten één hokje, om het zo maar even te zeggen, en dat is de meerderheid en niet de minderheid. Want inderdaad, ik hoorde het al zeggen, de meerderheid accepteert elkaar al. Het is een klein gedeelte die elkaar niet accepteert. En die hebben een bord voor de kop, daar zijn we het allemaal over eens. De definitie van discriminatie is volgens het college voor Rechten van de Mens, mensen anders behandelen, achterstellen of uitsluiten op basis van persoonlijke kenmerken.

Dus een LHBTIQ+, die geen regenboogvlag wil, een gelovige die niet een kruisje of niet naar de kerk gaat, een man die gehandicapt is, een jongen met autisme die niet in het hokje autisme wil, die staat niet in dit stuk, want we hebben het alleen maar over die aparte hokjes. Dus mijn vraag eigenlijk is, kan er op de communicatieagenda een dag gewoon voor de mens, voor ons allemaal, wat je ook bent, welke kleur, want die hebben we niet. We hebben alle kleuren, dus een dag zonder vlaggen, zonder kleuren, zonder speldjes. En ik stel voor 10 december, de dag van de mensenrechten. Dat we gewoon mens kunnen zijn. Dus mijn vraag, kan de gemeente die dag extra aandacht geven aan gewoon iedereen, zonder wat je ook bent en dat je gewoon jezelf kan zijn? En mijn antwoord op de heer Weterings, ja, ik ben benaderbaar, maar dat is heel onze fractie. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Nunnikhoven. Dan gaan we nu naar de heer Ezinga van de VVD. De heer Ezinga: Voorzitter, dank u wel. Ja, na alle redelijk lange betogen heb ik niet zo heel veel vragen. Ik zie ook prangende ogen. Of prengende ogen misschien.

Ik heb wel een opmerking met betrekking tot ons vorige agendastuk, waarbij ik hoorde de wethouder zeggen dat hij ook eventueel de intentie heeft om mensen aan te trekken die ervaring hebben met de bijstand, die ervaring hebben met kinderarmoede en die als zodanig ook aan te stellen. Hoe verhoudt zich dat tot dit stuk als het gaat om gelijke kansen en discriminatie? Dat is één punt. Tweede punt is meer in een brede zin, naar de heer Nunnikhoven, de heer Weterings, we kunnen zeggen dat we inclusief zijn, maar voel ik mij inclusief? Ook al zegt u dat het logisch is dat u inclusief bent. En hoe gaan we daar dan mee om? Tot zover. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Ezinga. En dan nu de heer El Majjaoui. De heer El Majjaoui: Dank, voorzitter, voor het woord. Voor ons ligt de inclusie- en antidiscriminatieagenda. Of raadsvoorstel met betrekking tot inclusie en antidiscriminatie. Onze fractie is blij dat hier aandacht wordt besteed aan inclusie en antidiscriminatie. Ook het beleid hieromtrent willen we van harte ondersteunen. Echter heeft onze fractie nog een aantal vragen. In de cijfers van discriminatiemonitor 2023 is te lezen dat het gemiddeld aantal meldingen in Rijswijk substantieel hoger liggen dan in de regio Hollands Midden. Ook is de toename in 2023 ten opzichte van het jaar 2022 waar te nemen.

Voorzitter, via u voorzitter, waarom liggen deze cijfers hoger in Rijswijk dan de regio en hoe valt deze toename te verklaren? Tweede vraag, over probleemstelling gesproken, hoe wilt u deze trend doorbreken? Daar lees ik weinig concreets over. U stelt in uw rapport dat een bepaald onderwerp, zoals bijvoorbeeld stagediscriminatie, antisemitisme of islamofobie extra aandacht vraagt en dat u in gesprek gaat met diverse partners en inwoners. Onze fractie is blij dat u deze onderwerpen de nodige aandacht wilt schenken. Vraag luidt, wat gaat u nog meer doen dan alleen gesprekken voeren en hoe denkt u dit soort discriminatie doeltreffend te Pagina 30 van 58

Concept verslag Forum Samenleving 1 oktober 2024

bestrijden? Om te lezen dat antisemitisme apart vermeld wordt in cijfers en tabellen, wat overigens een goede zaak is, waarom wordt islamofobie niet apart genoemd? Bent u het met ons eens dat deze discriminatie net zo hardnekkig is als antisemitisme? Gaat u islamofobie net zo behandelen als overige vormen van discriminatie? Zo niet, waarom niet? Hoe wilt u effectief, zoals u voorstelt, communicatie toepassen om het verspreiden van bewustwording te bevorderen over uitsluiting, discriminatie en het belang van inclusie? Ontvangen we te zijner tijd een evaluatie over het behaalde resultaat? Discriminatie op grond van herkomst, huidskleur, blijft verreweg de meest voorkomende discriminatiegrond, te lezen bij een opmerking dat inclusief het aantal geregistreerde incidenten en voorvallen is waarbij politiefunctionarissen nota bene zelfs slachtoffer waren van discriminatie. Vraag luidt, speelt dit ook in Rijswijk? Een citaat uit uw rapport, sommige registraties hebben betrekking op antisemitisme, sinds uitlatingen tegen politiefunctionarissen. Er dient dus rekening te worden gehouden met het feit dat de betreffende uitlatingen gericht kunnen zijn tegen politiefunctionarissen die qua afkomst of geloofsovertuiging niet joods zijn.