Concept verslag begrotingsdebat 8 november 2022

energierekening staat voor ons voorop en drie keer twee miljoen, want daar zou het dan toe optellen, is voor ons niet niks, dus laten we daar vooral goed en verstandig mee omgaan. In onze bijdrage en het college werkprogramma krijgt toegankelijkheid de aandacht die het ook verdient. We zien graag een brede aanpak vanuit de gemeente om zelf met de toegankelijkheid van de Rijswijkse gebouwen, publieke ruimtes en publieke dienstverlening om te gaan en te zorgen dat de mensen daar ook makkelijk naar binnen kunnen en de kennis die we daarover hebben te verbeteren en te monitoren met de mensen zelf. We zijn dan ook blij om te horen dat er een adviesraad komt, we hopen dat die hier dan ook naar gaat kijken en het CDA voorstel over de app ongehinderd ook meeneemt en we daar een brede aanpak in krijgen. We worden dan ook graag als raad meegenomen in het vervolg hierop. Dat geldt ook voor de memo, complimenten en fijn dat het zo snel opgepakt kan worden. En de toezegging over het fietsplan zijn we natuurlijk ook blij mee. Dan nog de scholen.

U heeft toegezegd om te gaan versnellen met frisse scholen, als wij het zo horen, maar nog wel een vraag: zet u bij de renovatie en nieuwbouw ook in op de flexibele inrichting zodat er ruimtes zijn voor die een op een gesprekken en er niet alleen klaslokalen worden gemaakt? Het evenementen en locatiebeleid geeft u van aan dat ieder een eigen traject volgt. Dat is natuurlijk prima en we horen graag later meer, maar is er ook ruimte voor dat nieuwe budget? Het werd net al even aangehaald, het gaat niet over een budget over één plek in de stad, maar ook voor nieuwe evenementen op mogelijk andere locaties en evenementen in onze hele stad. We denken dat u dat bedoelt, maar we doen inderdaad graag activiteiten voor, met en in de hele stad. Laat dat duidelijk zijn dat dat in het amendement bedoeld is. Denk dat we dan wat onduidelijkheid hebben weggenomen. Dierenwelzijn, dank voor het antwoord op het chippen en de extra aandacht die u daarvoor geeft. De aanvraag vanuit de organisaties en het proces voor het opvangen van wild, dat begrijpen we. Nou zat de vraag ook op het feit of er straks wildopvang nodig is en of u dan wel het budget heeft en of dat dan het antwoord wordt: dit dier kan niet meer, want ons budget was op of deze organisatie was net te laat, want ik moest mezelf melden en de een komt eerder de ander.

We vragen ons dan wel af, en dan dus van de wethouder van financiën, is er dan wel voldoende budget en hoe zorgen we dat we dat tussen die organisaties voldoende verdelen en we niet gedurende het jaar of bij een organisatie tekort komen? U geeft ook aan dat de website dit jaar een update krijgt. Heel fijn, die heb ik genoteerd. Dat is me nu vier keer eerder beloofd en nu geef ik u heel graag de ruimte om dan dit keer te laten zien dat het echt gebeurd, maar ik houd ook mijn achterhoofd dat ik het nu vier jaar en vier keer heb gehoord. Dus kom daar graag nog op terug wanneer die gelukkig nooit af is en altijd in ontwikkeling, maar toch op zijn minst de juiste informatie erop staat. En heel blij dat we met informatievoorziening nu stappen maken. Ook blij om te zien dat er een digitaliseringslag wordt gemaakt en dat u actief bent op de dienstverlening en dat u ons zo goed gehoord heeft daarin, in het vorige debat. De bomen en de monumenten ook dank, daar hebben we geen verdere vragen meer over. Fijn om te horen dat cultureel erfgoed meer capaciteit opgezet gaat worden en dat u ook de bewoners gaat wijzen op de mogelijkheden die er zijn. We horen het wel graag, mocht de capaciteit toch ontbreken of als er toch dingen misgaan, dat dat zo is, want we vinden het belangrijk dat die aandacht voor het cultureel erfgoed echt niet in een la verdwijnt.

Ook over afval horen we graag het vervolg. Volgens mij zijn een aantal partijen en hebben we het ook als raad vaak over afval en zwerfafval, zien we daar ook graag acties op. Doen nu collega’s hun best om daar initiatieven op te ontwikkelen. Dan vind ik het ook belangrijk dat het college in elk geval enthousiast is over het feit dat we allemaal mee willen denken en met initiatieven komen. Dat we daar dus ook goede antwoorden op krijgen, dan wel met elkaar tot nieuwe oplossingen kunnen komen. Dus daar vraag ik aandacht voor. En ten slotte ook voor de kwetsbare groepen en de vluchtelingen, en daar komen we graag het komend jaar nog verder op terug en voor nu, vooruit.

Pagina 43 van 79

Concept verslag Begrotingsdebat 8 november 2022

De voorzitter: Dat was hem. Dan gaan we verder met de VVD fractie, de heer Sleddering. De heer Sleddering: Ja, dank, voorzitter. Ik haal even een paar dingen aan waarvan ik meen te weten dat ik geen antwoord heb gekregen. Dat gaat over de locatie Trias, daar had ik twee vragen bij. Er zijn geen plannen, maar zullen we niet vast beginnen met het slopen van het gebouw om ongewenste criminaliteit, brand en zwaluwen te voorkomen. De andere vraag was, en ook aangevuld door mijn collega van het CDA, waarom alleen aan Rijswijk Wonen een idee vragen? Ook een andere corporatie of zelfs de markt zou er wellicht ook best toe in staat zijn om hier iets moois te bedenken. Ik zou zeggen, zo snel mogelijk beginnen. Als je dan nog geen bouwer hebt gevonden of ontwikkelaar hebt gevonden, dan heb je tijdelijk een mooi weilandje. Dan betreft de moties. Eerst die van onszelf. De motie geen pinautomaat. Ja, ik heb het antwoord gehoord over Welzijn Rijswijk. Ik blijf het werkelijk … Ik begrijp het gewoon niet, je begint een jaar met een tekort in je begroting, dat weet je, van 85.000 euro. Je doet in dat lopende jaar niets eraan om iets te bedenken om dat tekort minder te laten zijn of helemaal weg te werken en aan het eind van het jaar vraag je, je wist toch dat we 85.000 euro tekort komen, mag ik even vangen.

Ik begrijp zoiets werkelijk niet en dan krijg ik een antwoord verhaal van ja, subsidieregeling en we kunnen dat niet met een lening doen. Ik zou zeggen, één, start met een professionele relatie tussen subsidieverlener en subsidie-ontvanger. Er moet zakelijk worden gewerkt, er moet goed op de begroting gewerkt worden, goed professioneel controle plaatsvinden en dit soort verrassingen moet eigenlijk niet mee mogelijk zijn. Dit is dan nog een te overzien probleem, maar het grote zware schip wat ons afkomt is die afkoopsom van de bibliotheek, daar ik verder niets over gehoord. Het gaat om negen ton. Het is werkelijk onbegrijpelijk dat we dan de bibliotheek er kennelijk maar vanuit gaat dat de gemeente dat wel bijplust omdat wij als gemeentes het zo graag in het huis van de stad wilden hebben. Nou, echt, zo zijn we niet getrouwd. Men wist dat die verhuizing eraan kwam, men wist, men heeft zelf dat huurcontract afgesloten … Mevrouw …: Mijnheer de voorzitter, mag ik even interrumperen? De voorzitter: Ja, ik was er al bang voor. Gaat uw gang. Mevrouw …: Mijnheer Sleddering, de bibliotheek is een monument van taal en informatie en als dat verhuisd moet worden, een monument, dan kost dat geld. De bibliotheek kan er niets aan doen dat wij willen dat het naar het huis van de stad gaat. Ik vind het heel vreemd dat u dan de kosten daarvoor aan de bibliotheek wil toekennen.

De heer Sleddering: Voorzitter, het gaat hier niet over verhuiskosten, het gaat hier over het afkopen van een contract, een duur contract voor een veel te groot pand wat door de bibliotheek zelf is afgesloten en waarvan de gemeente nu voor de afkoopsom moet. Dat vind ik onterecht. Dat kunnen ze lenen van ons als ze het zelf niet hebben, maar het gaat niet zo zijn dat we zeggen, ja, jullie wilden graag dat we naar het huis van … Dus moeten het huurcontract. Hebben ze geprobeerd huurders te vinden en hoe hebben ze dat geprobeerd? Hebben ze dat goed gedaan en heeft de gemeente hen daarop aangesproken? Dat soort zaken zijn hier van belang. Het gaat niet om 85.000 euro, het gaat hier om bijna een miljoen. De voorzitter: Goed, u kunt uw betoog voortzetten.

Pagina 44 van 79

Concept verslag Begrotingsdebat 8 november 2022

De heer Sleddering: Dus die motie laten wij staan. De motie over het monument, die trek ik natuurlijk in, want ik heb antwoord van de burgemeester gekregen en van de wethouder en de beide antwoorden waren nog hetzelfde ook. Dus ik ben een heel tevreden mens, dus die hoeven we niet in stemming te brengen. Dan kom ik op een aantal andere moties van andere partijen. Ja, ik kan er allemaal individueel op reageren, maar ik doe dat niet met alle. Waar het mij om gaat is dat er in al die moties dingen worden gevraagd die of staand beleid zijn, of afgesproken zijn in het coalitieakkoord of zaken zijn die landelijk worden geregeld die hier niet thuishoren. Kortom, veel van al die moties zijn niet aan ons. Daar heb ik gewoon grote moeite mee. Waar ik nog meer grote moeite mee heb, is dat al die moties consequenties hebben voor het werk op het stadhuis. Niet bij deze moties wordt rekening gehouden dat het inzet van ambtenaren kost, dat het geld gaat kosten en dat misschien het werk in die motie wel niet eens weggezet kan worden in de markt omdat er niemand te krijgen is. Kortom, enige terughoudendheid met het indienen van moties voor nieuwe activiteiten, dingen opzetten, terwijl je weet dat er geen capaciteit is, daar maak ik me grote zorgen om.

Daar hadden wij het al eerder over gehad en we hebben aan de burgemeester gevraagd, die iedere keer zegt ja, we hebben geen mensen, corona en de markt. We zouden daar een analyse van krijgen, een stuk van krijgen, dat hebben we nog niet gehad dus wij zullen op al deze zaken, jongens, denk nou goed na voor je dat allemaal wilt, dat soort plannen, we hebben daar gewoon de mensen niet voor om het weg te zetten. Zo zullen wij die moties ook beoordelen. Ook zijn er moties bij die heel goed bedoeld, dementvriendelijke gemeente, overal hebben we de neiging om een label en een nieuwe vlag te ontwerpen voor iets wat we zijn. Dus we zijn een regenbooggemeente, we zijn dat soort gemeente, we zijn dat soort gemeente. Het is allemaal windowdressing. Waar het om gaat is dat wij gewoon heel goed moeten denken … De voorzitter: Mevrouw Woudstra, u wilt de aandacht. Mevrouw Woudstra: Ja, al een tijdje. Dank. Het is, ik weet niet hoe u het leest, maar meedoen met metingen en onderzoeken om te weten wat we kunnen meten en zelf kunnen verbeteren, vinden wij nergens windowdressing. Ik zou daar toch, als VVD pleit u daar ook regelmatig voor dat we onderzoeken meten en weten, zodat we beleid kunnen verbeteren. Niet al deze moties zijn dromen of andere dingen die u citeerde.

Het zijn echt ook concrete maatregelen die dingen meten en onderzoeken, en ik zeg niet dat dat voor alle geldt, maar u kunt ze niet over één kam scheren. De heer Sleddering: Dat is correct, ik heb ze ook niet specifiek benoemd, maar er zijn een aantal moties waarbij je toch weer een soort label op de gemeente plakt als een extra etiket aan de buitenkant, kijk eens hoe … Laten we het gewoon doen en dan kan je in de praktijk laten zien dat je een dementievriendelijke gemeente bent. Dat is onze opvatting. Dan een traditioneel VVD punt. Er zitten ook veel moties die gewoon stapeling van regelingen betreft, en stapeling van regelingen bij een beperkte doelgroep. En die doelgroep is nog niet eens helemaal volledig, dus wij hebben daar altijd grote moeite mee en dat zullen wij ook in ons stemgedrag laten blijken. Wat betreft de Wmo, ik vind het zo’n logische motie en ik ben ook blij met de antwoorden van de wethouder. Het kan misschien niet meteen, maar het is, heel gauw gaan we het gewoon doen, want het is gewoon een heel verstandige motie. En als het niet nodig is, dan hoeven we hem ook niet te ondersteunen, dus heel goed. Even kijken, heb ik dan alles gehad? Ik dacht het wel. Ja, dat was het. De voorzitter: Goed, dan gaan we verder met mijnheer Van Enk van het CDA.

Pagina 45 van 79

Concept verslag Begrotingsdebat 8 november 2022

De heer Van Enk: Dank u wel, voorzitter. Ik wil om te beginnen eerst even aansluiten op wat de heer Sleddering in algemene zin zei over moties en toezeggingen en de capaciteit die we hebben in de ambtelijke organisatie op dit stadhuis. Ik ben het ermee eens, ik heb vorige periode ook regelmatig gezegd: laten we wat zuiniger zijn met plannen, laten we vooral ons actief richten op concrete activiteiten. Daar moeten we als raad mee beginnen, gelet op onze moties, en ik denk dat het college ook gewoon prioriteiten moet stellen in het doen van toezeggingen, zeker als het gaat om plannen, want plannen moeten dan daarna nog eens worden opgevolgd door acties. Als we teveel plannen gaan afspreken met elkaar, dan moet de heer Van Dam volgend jaar een motie indienen, een plan voor elke afvalbak in plaats van de motie zoals die nu leidt. Daar hebben we helemaal niks aan. Voorzitter, ik loop even ook mijn vragen door, want er zijn er een aantal, ik zeg het wat eufemistisch, vergeten door het college om te beantwoorden. Waar wel een reactie op is gekomen, dat is op ons mooie experiment woningen in de middenhuur te bouwen. Ik snap dat het college eerst ook de verhuur feitelijk wil afwachten voor de evaluatie wordt gedaan en wij hopen op een mooi vervolg hierop.

De buurtpreventieteams en het beter faciliteren, dat is zo’n onderwerpje waar ik net als mevrouw Woudstra zo’n gevoel van krijg, zo’n déjà vu. We hebben dat toch al vaker gevraagd en hebben toch ook al vaker gevraagd om dat even concreet te maken en iedere keer weer hoor ik iets van, ook nu weer, we gaan ernaar kijken. Maar voorzitter, zou u alstublieft dat iets concreter kunnen maken? Dat is eigenlijk de vraag. Of hebt u er nog met preventieteams niet over gesproken? Of heb ik iets gemist? De energietoeslag, daar hebben wij een motie voor voorbereid, die staat al in iBabs, die dien ik bij dezen in. Het bestaat uit twee delen: het ophogen van de inkomensgrens, daarvan zegt de wethouder, daar wil ik best over nadenken, alleen dat is nog lastig voor 1 januari, misschien daarna. Ik zat er even op te kauwen en dacht ja, wat gaan we dan daarna doen? Waar gaan we die inkomensgrens daarna voor ophogen? Want dit gaat toch alleen maar om rijksregeling die we voor 1 januari moeten uitkeren? Dus misschien kunt u vertellen wat we dan na 1 januari, volgens die hogere inkomstengrens gaan behandelen. Dan willen we daar serieus naar kijken of dat voldoende voor ons is, als toezegging. Het tweede deel van de motie ja, dat gaat over die witgoedregeling, waarvan ik me toch herinner dat een heleboel fracties in deze raad in dat forum problemen hadden met de manier van uitvoeren.

Het college heeft dat toegelicht en we hebben daar duidelijk een probleem gesignaleerd in dreigen van willekeur of fraude. Dus wat we vragen in deze motie is: doe dat nou via de bestaande ambtelijke organisatie. De ervaring die we hebben met het uitkeren van bijstand, ook de bijzondere bijstandsregeling en breng dat bedrag van die cadeaubon iets omlaag zodat er een duidelijk eigen bijdrage ook is van mensen die daar gebruik van willen maken. Ik denk niks te veel gevraagd. Trias, de heer Sleddering heeft gezegd. Ik voeg er nog aan toe, het is een wijk natuurlijk waar al enorm veel corporatiebezit is, dus wat zou er nou zo gek zijn om hier een private ontwikkelaar ook voor mensen met een iets bredere portemonnee die hofjeswoningen nieuwe stijl te laten gaan bouwen? Ik hoor, het college is ermee bezig, woonbestemmen is al min of meer in de pen. Nou, dan moet de rest vanzelf gaan volgen, hoop ik dan maar. Het witte anjerperkje, dat heb ik nog geen antwoord op gehoord, wat de stand van zaken is. Het amendement hebben we al ingediend over het vrij reizen met de HTM. We hebben de dekking net nog even wat aangepast op advies van het college, dus de dekking kan primair worden gezocht in het budget voor armoede en schuldbeleid en voor zover nodig verder dan worden gedekt uit het algemeen fonds. Hoe zeg je dat? Algemene middelen, ja.

De mantelzorgers, het antwoord … De heer Sleddering: Voorzitter, hallo. De voorzitter: Ik zit urgente berichten na te kijken. Mijnheer Sleddering, ik geef u even het woord.

Pagina 46 van 79

Concept verslag Begrotingsdebat 8 november 2022

De heer Sleddering: Ja, alles is urgent, maar voor mij is vooral urgent het raadsdebat hier. Over die OVregeling. Is de heer Van Enk het met mij eens dat het toch wel heel bijzonder is dat deze regeling gratis openbaar vervoer gaat geven voor jongeren die over het algemeen juist in beweging moeten worden gebracht, dus door de fiets te gebruiken. Dat deze zelfde groep jongeren via de ooievaarspas ook een fiets van de gemeente krijgen, waarom moeten ze nou ook nog openbaar vervoer gratis krijgen? Ik heb het even niet over de doelgroep in de motie over de AOW, daar ga ik niks over zeggen. Maar over de jongeren, ik vind het echt, dat is toch niet het goede beleid om jongeren in beweging te houden? De heer Van Enk: Voorzitter, als ik daarop mag reageren dan zou ik zeggen, laten we eerst eens die deelscooters helemaal verbannen uit onze gemeente. Ik denk dat we dan al een heel eind verder zijn met het bewegen. Ik denk dat het goed is om samenloop te voorkomen ook in deze regeling, dus daar moet in de uitvoering wel even goed naar gekeken worden. De heer Sleddering: Voorzitter, de vergelijking met deelscooters gaat helemaal mank, want als je in staat bent om een deelscooter te kopen of te huren, dan hoef je al helemaal geen ooievaarspas te hebben om van de gemeenschap je reizen te laten betalen. Dus dat is een verkeerd voorbeeld.

Maar u zou er misschien verstandig aan doen, als u nog wat meer steun voor die motie wilt hebben, om die groep jongeren er eens uit te halen, kijken wat er dan gebeurt. De voorzitter: Mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra: Ja, mijnheer Van Enk werd, wat mij betreft, een beetje te kort door de bocht. Verbannen van deelmobiliteit, ik denk dat we in Stomp elkaar best kunnen vinden en dat op een goede manier deelmobiliteit daar ook bij hoort. Dus ik wou hem daar nog wel graag aan herinneren. De heer Van Enk: Dit wordt nog druk onderhandelen, deze schorsing, voorzitter. Het wordt aan twee kanten uiteen gereten. Dus ik moet de motie nog even bij elkaar houden, maar ik houd me aanbevolen voor goede suggesties tijdens de schorsing. Dan de motie flinke stap voor de toegankelijkheid, hebben we ook bij dezen ingediend. Ook leidt tot uiteindelijk een concrete actie, inventarisatie en reizen toegankelijk maken. Wat we nog gemist hebben bij het college is een antwoord op de vraag over de collectieve zorgverzekering en de inkomensgrens daarvan. Wij hadden gevraagd of daar ook wat milder kan worden gerekend in de richting van de lagere middeninkomens. Dan was ik net, voor ik werd geïnterrumpeerd, begonnen aan de vraag over de mantelzorgers.

Uit het antwoord van de wethouder begreep ik dat die niet goed wordt benut en dat brengt ons op de vraag: zouden we dan dat bedrag van die 75 euro per jaar niet gewoon volgens datzelfde budget wat kunnen verhogen zodat het iets substantiëler wordt, de dank die de gemeente daarmee uitspreekt, voor mensen die misschien wel een heel jaar lang iedere maand, iedere week familie of vrienden naar een ziekenhuis brengen. Kunnen we daar iets royaler in zijn en desnoods het budget ook wat meer gaan indexeren zodat we daar mantelzorgers van een goede, passende blijk van waardering kunnen laten zien? Dank u wel. De voorzitter: De heer Weterings. De heer Weterings: Voorzitter, ik heb de heer Van Enk even laten uitspreken in zijn betoog. Ik had eigenlijk een vraag aan de heer Van Enk: in zijn eerste termijn gaf hij aan, voor het CDA is geen Rijswijkers eerst. Hoe

Pagina 47 van 79

Concept verslag Begrotingsdebat 8 november 2022

zou hij dan de 7546 Rijswijkse woningzoekenden die ingeschreven staan bij als Rijswijkse volksvertegenwoordiger aan een huis willen helpen? Dank u. De voorzitter: De heer Van Enk. De heer Van Enk: Geen Rijswijkers eerst, ja, dat heb ik, denk ik, gezegd toen het over die middenhuur ging. Dat is een specifieke doelgroep die tot nu toe niet wordt bestreken door het woningverdeelsysteem zoals dat geldt voor de sociale woningbouw. Daar heb ik dat over gezegd. Maar het verdeelsysteem voor sociale woningbouw blijf ik achter en dat daar ook een systeem voor geldt dat iemand die een sociale woning vrijmaakt, op grond daarvan voorrang kan krijgen bij het verhuizen, daar kom ik niet aan, voorzitter. De voorzitter: Mijnheer Weterings. De heer Weterings: Dus u deelt wel onze zorgen dat er ruim 7000 Rijswijkers wel wachten op een huis en die dan als Rijswijkse volksvertegenwoordiger eigenlijk onze plicht is om die mensen al eerder aan een huis te helpen dan anderen. De heer Van Enk: Ja en nee. Wij bouwen als Rijswijk natuurlijk relatief heel veel woningen bij en dat heeft niet alleen een Rijswijkse functie, maar ook een regionale functie en wat betreft die specifieke 100 huurwoningen waar de gemeente zelf in investeert, was de bedoeling van onze fractie in ieder geval om daar met name die beroepsgroepen bij te helpen die we hier zo hard nodig hebben.

In Rijswijk maar ook in de regio, want als mijnheer Weterings onverhoopt een keer naar het ziekenhuis moet, dan zal dat niet in Rijswijk zijn, maar dan zal dat in Den Haag zijn en dan zijn we ook blij als daar voldoende mensen in de verpleging werken en dan hebben ze hier een woning gevonden en dat gun ik ze niet alleen van harte, maar dat is ongelooflijk belangrijk voor ons maatschappelijk leven. Ik zie dat mijnheer Weterings het helemaal kan volgen. Dank u wel. De voorzitter: Oké. Bekwaam afgerond. We gaan verder met de volgende fractie, mevrouw Van Nunen van de PvdA. Mevrouw Van Nunen: Ja, voorzitter, dank en het college dank voor de antwoorden. Ook bij mij of bij ons zijn er nog een paar vragen blijven liggen, maar ik zal ook even wat amendementen en moties doorlopen. Allereerst amendement VVD, D66 rondom evenementen. Er is al door meerdere partijen gezegd, van daar waar dit amendement ook specifiek openstaat en dat heb ik begrepen, om juist ook nieuwe evenementen een kans te geven, daarin sluiten wij ons dan van harte aan, met die toevoeging. De kostendelersnorm, die ging in dit geval de vraag van Wij over de groep tot 27 jaar. In de slipstream daarvan wil ik eigenlijk graag aan de wethouder vragen, kunnen we de kostendelersnorm ook verlengen, zoals in Tilburg is gebeurd onlangs voor de groep bijstandsgerechtigden die op proef gaat samenwonen.

Ik wil allereerst even weten van u, wat zijn uw ervaringen als gemeente daarmee en is mogelijk een verlenging daarbij ook aan de orde, want het jaar loopt bijna af. Het is een motie van ons van november 2021 en daarna zijn de regels daarvoor aangepast. Graag uw reactie. Dank voor het antwoord ook van dezelfde wethouder rondom een kansrijke of rijke schooldag. De uitbreiding zou wat ons betreft ook naar basisscholen mogen worden verlegd. Wilt u daar ook uw best voor doen in het schoolbestuurlijk overleg, is onze vraag nog dank ook, ja, ik had het nog in mijn stukje staan waar ik niet aan toe ben gekomen over de open monumentendag, maar ik begrijp dat de wethouder zijn best gaat doen op een herstart weer van die open monumentendag, om het zo maar even te noemen, na drie jaar. Pagina 48 van 79

Concept verslag Begrotingsdebat 8 november 2022

Maar dan moet er ook een commissie zijn, dus wij hopen van harte dat die commissie ook met stimulans vanuit de gemeente er weer komt en dat we dus volgend jaar in september weer een open monumentendag hebben. Dan over die dementievriendelijke gemeente waar al door meerdere fracties iets over is gezegd. Het is absoluut geen windowdressing, want op het moment … En het is ook geen etiket wat je op de gemeente plaatst vanwege wat oppervlakkige cosmetische acties. Het is juist bedoeld om die mensen langer zelfstandig in onze gemeente ook in de openbare ruimte, maar ook in hun eigen huis, te kunnen faciliteren en daarmee ontlast je ook weer de mantelzorgers, vaak de partners dan wel kinderen van die patiënt. Dus wij handhaven de motie. De wethouder antwoordde daarop ja, die scan die kunnen we ergens in 2023 uitvoeren. Ik heb overleg gehad met de partijen die deze motie dan wel hebben ondertekend, dan wel gaan steunen. Wij denken dat we een mooie middenweg hebben gevonden om het college voor te stellen, maar anders wordt de motie in stemming gebracht bij een niet positief antwoord, dat wij een middenweg vinden door wel in Q2, dus uiterlijk Q2, die scan nulmeting te doen. Daarbij wil ik u er nog op wijzen dat u samen met Alzheimer Haaglanden die heel veel informatie ook heeft over de Rijswijkse situatie, kunt optrekken.

Dus hopelijk is dat ambtelijk dan ook te regelen, want daar zit veel kennis. Dank ook bij diezelfde wethouder voor het klankbord, ervaringsdeskundigheid. We gaan het volgen, we zijn benieuwd naar de volgende stappen, net zoals de pilot integraal armoedebeleid. Ik ben benieuwd wat u zegt dat al gebeurt in de Muziekbuurt. Ik heb het idee dat dat niet hetzelfde antwoord of niet een heel juist antwoord was op de vraag die ik stelde. Ik bedoelde een aanpak vanuit een centrale regie. Misschien kan de wethouder daar nog even op terugkomen. Dan ben ik gerustgesteld. Ja, amendement CDA PvdA was duidelijk. Wij handhaven het amendement met de toevoeging zoals de heer Van Enk net gaf en wat betreft jongeren, die gaan gewoon op de fiets door de week. Zowel naar school als naar sportclub als naar andere zaken. Maar misschien dat ze in het weekend soms veiliger met het OV naar huis kunnen, laat op de avond, dan wanneer ze op de fiets gaan. Dus we handhaven. Dat blijkt ook in andere gemeenten waar deze regeling al uitgevoerd wordt. We hebben nog geen antwoord gehad over het bijhouden van de doorstroming sociale huur naar middenhuur rondom het woonfonds. Wij zien graag de cijfers, ook gezien de toch voor ons hoge huren die aan die woonfondswoningen met beperkte ruimte zijn gekoppeld. Ja, een van de vorige fracties zei: ja, er wordt zo vaak gezegd we kijken ernaar en we hebben er aandacht voor.

Dat geldt voor meldingen huiselijk geweld, in ons geval ook. Wij hopen dat er echt meer doorgepakt wordt en we hebben een mooi gesprek gehad met een Veilig Thuis en de wethouder, en de beleidsambtenaar van Rijswijk, maar wij hopen echt op meer duiding van de cijfers over huiselijk geweld in Rijswijk. Voorzitter, ja, eigenlijk ook gericht op de huisvestingsverordening hopen wij ook dat er een doelgroepen verordening komt en dat met betrekking tot onze vragen rondom de exorbitante hoge huur die soms in de private sector wordt gevraagd en die niet de woningnood, wat ons betreft, echt een handje verder helpt niet, maar oplost. Laat ik het zo zeggen. Voorzitter, dank en ik hoop nog op de rest van de antwoorden. De voorzitter: Mijnheer Weterings. De heer Weterings: Voorzitter, dank u wel. Ja, ik had eigenlijk nog een vraag aan mevrouw Van Nunen, ik heb haar de eerste termijn en de tweede termijn helemaal laten uitspreken. Als je gaat naar de begroting in één oogopslag, het staat heel groot bij het onderdeel wonen en leven, ontwikkeling van Pasgeld tot woongebied. Ik heb u daar helemaal niet meer over gehoord. Het was toch een van uw grootste punten in uw partijprogramma? Heeft u daar nog een mening over? Komt er nog een motie of komt er nog een onttrekking van het voorstel uit de grote begrotingsraad? Want ik heb u er niet over gehoord. Dank u wel.

Pagina 49 van 79

Concept verslag Begrotingsdebat 8 november 2022

Mevrouw Van Nunen: Voorzitter, dit is de zoveelste keer dat ik hier nu antwoord op ga geven. Ik weet niet of u als mantra het steeds gaat gebruiken, Pasgeld. Ik heb u gezegd dat wij aan tafel, aan de onderhandelingstafel, afspraken hebben gemaakt met de andere partijen over Pasgeld. Daar blijf ik bij. Dus dat antwoord heb ik eerder gegeven en daar blijf ik bij. De voorzitter: Ja, u had nog een vervolgvraag, mijnheer Weterings. De heer Weterings: Ja, het is schrijnend wat er gebeurt. Maar goed, dank u wel. De voorzitter: Oké. Dan gaan we verder in de order van de vergadering. Dan is het woord aan mevrouw Harmsen van de ChristenUnie. Mevrouw Harmsen: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik heb nog een aantal vragen en ook opmerkingen over enkele moties. In de eerste plaats over het klimaat. Wie is er aan zet? Het amendement isolatiefonds wat zo ook fijn geassocieerd werd met de ChristenUnie, dank daarvoor. Wij zijn ook inderdaad van het klimaat en we hebben het nodig. Het is gewoon alle hens aan dek om nu nog minder energie uit te geven, zo’n isolatiefonds is een prachtige manier om de energiekosten naar beneden te brengen en ook gewoon minder energie uit te geven. Dat is eigenlijk de beste groene energie die er is, minder energie.

In het algemeen denk ik dat we ook moeten oppassen dat we ook zo meteen in deelmobiliteit, als ik daar even, in het eerste kwartaal gaan we het daarover hebben, inclusief het fietsplan. Dat we gaan denken dat elektrisch rijden alles zal zijn. We gaan natuurlijk voor het Stomp principe en de echte klimaattoppers zijn vaak de armste mensen. Als we kijken naar bepaalde buurten van Rijswijk waar er weinig auto’s zijn, kleine auto’s zijn die afgereden worden, dan is dat een veel betere klimaatmaatregel eigenlijk van deze mensen, tegen wil en dank, dan de buurten waar de Tesla en de SUV’s elkaar afwisselen, dikke auto’s. Buurten waar kip wordt gegeten een keer in de maand vergeleken met ik ga een keer minder een biefstukje eten. De echte klimaattoppers zijn vaak arme mensen. Die klimaattoppers, deze arme mensen, verdienen, wat mij betreft ook een plek om even bij te komen, dat ze die plek ook kunnen vinden. Vandaar dat ik ook mijn motie indien van de warme winter.

Heel terecht, en ik hoopte er ook eigenlijk op dat de wethouder zou zeggen van ja, we moeten wel kijken inderdaad naar de energiekosten ook van buurthuizen en de plekken waar die woonkamers dan zijn, want we hebben Scylla en Charybdis, dat de ene kant het buurthuis zou kunnen zeggen van nou, we zetten de verwarming uit en kom maar met je jas aan bingo spelen en het andere alternatief dat het buurthuis, bijvoorbeeld Stervoorde heeft een bar bijna in de hal van buurthuis. Als daar de kachel staat te blazen op 24 in de hal, dan hebben we wel een energieprobleem. Die twee uitersten zijn er en nou is het mooie dat u de wethouder bent dus u mag het uitzoeken met de buurthuizen om dat goed vorm te geven dat er een goed plan ligt met hen om op een handige plek, op een uitnodigende plek een warme woonkamer dan te maken die laagdrempelig is, die te vinden is. Zoals D66 ook al zei, laten we ook meekijken van hoe kunnen meer mensen die plekken vinden. En toch dat de energiekosten draaglijk blijven. Ten tweede, ik vond het opvallend en ik ben eigenlijk wel goed van vertrouwen dat deze wethouder een goede verstandhouding heeft met COA. Ik heb het jaar hiervoor gehoord dat het zo moeilijk werken was met COA en COA was onbetrouwbaar en allerlei partijen zeiden, het ligt allemaal aan het COA en u heeft gewoon een goede verstandhouding met COA en u kunt ermee werken. Dat vind ik erg opvallend.

Ik vind het ergens ook triest dat dat nu met de spreidingswet die eraan komt en wij nog steeds vluchtelingen hebben dat, het AZC is weg, nou, u weet mijn mening erover, maar het draagvlak om vluchtelingen op te vangen bemoeilijkt wordt door de houding van sommige partijen die aan de andere kant zeggen, we hebben het zo goed gedaan als Rijswijk. Ja, we gaan het ook goed blijven doen, hoop ik, en ik hoop Pagina 50 van 79

Concept verslag Begrotingsdebat 8 november 2022

ook dat de raad maar ook partijen als wij weer vluchtelingen gaan opvangen, in een iets grotere schaal, dat we dan ook met zijn allen de schouders eronder zetten en dat het ook voor vrijwilligers, want daar gaat het ook vooral om, die die integratie mogelijk maken, dat we dat met zijn allen dragen en uitdragen, dit vinden we belangrijk en we hopen dat je snel integreert. De voorzitter: Een momentje, mijnheer Kruger wil u iets vragen. De heer Kruger: Ja, deze brij van geluiden over het COA en dat soort dingen, daar herken ik niemand in, omdat het vorige college is daar wat dit betreft ook kritisch op geweest en de huidige wethouder is dat ook, kritisch. Hij heeft niet alles in de hand kunnen houden, dat is een duidelijke zaak, maar het is net alsof er ineens een wereld is veranderd. Ik maak er ernstig bezwaar tegen dat u eigenlijk het college wat jarenlang heeft gewerkt aan die opvang van asielzoekers, die tot twee keer toe contracten heeft verlengd en dan nog een keer een uitrijtijd heeft verlengd met een aantal maanden, op die manier probeert weg te zetten. Daar maak ik ernstig bezwaar tegen. Mevrouw Harmsen: Nou, ik vind dat een heel goede manier van beschrijven van hoe het hier gegaan is. Het COA heeft gewoon een contract gehad en heeft gevraagd om verlenging, wat een heel normale zaak is om te vragen als er nood aan de man is.

Ik vind het, nogmaals, opvallend dat de wethouder nu wel een goede verstandhouding heeft. De voorzitter: Ja. Mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra: Ja, ik maak hier wel in die zin bezwaar tegen, met een heleboel stellingen van mevrouw Harmsen ben ik het eens, dat weet zij ook, over de opvang ook. Maar het zo beschrijven waar u niet bij was dat het zo gegaan is, dat is niet wat we hebben gezegd, dat is niet hoe we erin zitten, dat is niet hoe het vorige college erin heeft gezeten. Ik wil nu niet opeens dat de wereld veranderd is ook niet alleen dit college toeschrijven. We hebben hier als raad ons best voor gedaan, als raad voor geijverd en als raad dat gedaan ook voordat u erbij was. Daar wil ik het even bij houden. Mevrouw Harmsen: Laten we in ieder geval hopen, voorzitter, als ik … Dat de toekomst in dat wij, waar wij ook bij zijn als ChristenUnie, dat wij dat samendoen en ook op een mooie manier draagvlak voor vluchtelingen in Rijswijk kunnen vergroten. Laten we het daar even bij afsluiten. Ik heb nog één opmerking over het cameratoezicht. Er zijn dus twee camera’s, mobiele camera’s die niet preventief mogen worden ingezet. Ik denk dat we nadenken over cameratoezicht en ook over afval ook moeten kijken niet alleen naar wantrouwen in de zin van, we zetten er een camera neer, maar ook naar hoe we juist vertrouwen kunnen teruggeven aan de burger.

Bijvoorbeeld een sleutel aan een burger in de straat die de afvalbak kan openzetten en afval wat er naast staat nog bij kan zetten. Op die manier geef je weer vertrouwen terug in de samenleving in plaats van dat je wantrouwen voedt. Maar goed, dat is nog een laatste opmerking. Dank u wel. De voorzitter: Goed, volgens mij zijn we nu aan het einde van de tweede termijn van de raad. Het college zit helemaal klaar om een reactie te geven, maar ik stel toch voor om even vijf minuten te schorsen om de benen te strekken. De vergadering is geschorst, vijf minuutjes.

Pagina 51 van 79

Concept verslag Begrotingsdebat 8 november 2022

Schorsing De voorzitter: Dames en heren, wilt u uw plaatsen innemen? Ik denk dat we op tijd klaar zijn en dan kunnen de wandelganggesprekken en de netwerkgesprekken en de politieke kongsis daarna gebeuren. Hebben we nog een drankje na, griffier? Voor het sociale gedeelte kunnen we straks na de raad ook. Dan gaan we, nu begin ik, ik heropen de vergadering en ik geef het woord aan het college, de wethouder van financiën, de heer Van Damme. De heer Van Damme: Voorzitter, dank u wel. De vraag op mijn terrein zijn vrij beperkt en ik kan de heer Van Dam van Wij natuurlijk wel toezeggen dat bij de ontwikkeling van het evenementenbeleid ook de andere kant van het spoor, wat ik zelf persoonlijk niet als een belemmering zie, meeneem en daar dan, als het evenementenbeleid er is, maatschappelijke organisaties van harte uitnodig om daar evenementen te gaan organiseren. De voorzitter: Een interruptie van mijnheer Van Dam. De heer Van Dam: Dan heeft u me misschien verkeerd gehoord, dat zie ik niet als een belemmering, dat is een aandachtspunt van neem dat ook vooral mee. Zeker geen belemmering, het is een aanmoediging. De voorzitter: Oké, dank. De heer Van Damme: Dan nog even richting GroenLinks die het amendement heeft aangepast naar 2025, vind ik financieel verstandig omdat 2026, zoals D66 al aangaf, een gat oplevert. Even ter correctie, 2026 komen we in deze begroting acht ton plus uit.

Als er nog een correctie afgaat van de rekenfout van BZK, komen we ongeveer gelijk uit. Het is natuurlijk wel 2026 en tegelijkertijd kan ik mevrouw Woudstra zeker toezeggen dat ik daar actief op ga acteren, met mij het hele college, maar in het bijzonder de wethouder financiën. We hebben ook een maandelijks wethouders financiënoverleg met in de regio en daar is eigenlijk volop aandacht voor 2026 en vooral 2027, omdat daar natuurlijk helemaal nog geen onduidelijkheid over is en eigenlijk staat het vizier dan nog verder gericht en nou, als wethouders financiën bij elkaar komen, dan kunt u er op rekenen dat dat fors de aandacht heeft. We hebben onlangs nog gesproken met de toezichthouder bij de provincie en hier ook aandacht voor gevraagd hoe ze in toezichthoudende zin ermee om zullen gaan, mochten er in 2027 ontzettende tekorten gaan ontstaan ook vanuit de provincie wordt aangegeven dat ze, de gemeente in ieder geval en de VNG steunen in de gesprekken die ze met het rijk voeren. Die gesprekken verlopen op zich constructief. Enerzijds zoals beloofd om de problematiek vanaf 2026 structureel op te lossen. Nou, dat hebben ze eigenlijk incidenteel gedaan met Prinsjesdag, een miljard hebben ze toegezegd.

Dus van de ene kant kan je daar blij mee zijn, van de andere kant is het toch weer net niet die structurele oplossing, dus vanuit de VNG blijft er aandacht voor het uitvoeren van de motie die op het VNG congres daarover is aanvaard om echt een oplossing te krijgen voor die structurele financiën. Dat zal binnenkort ook weer aanhangig worden gemaakt. Ik kan u melden dat een deelnemer uit het wethoudersoverleg financiën in de regio ook voorzitter is geworden van de commissie financiën van de VNG, dus we zitten redelijk dicht bij het vuur. De voorzitter: Mevrouw Woudstra.

Pagina 52 van 79

Concept verslag Begrotingsdebat 8 november 2022

Mevrouw Woudstra: Dank. Echt heel fijn om allemaal te horen hoe het zit, dus ik wens u daar ook heel veel succes mee en ik ben groot fan van de regio en de regionale samenwerking. De positie van Rijswijk daarin als middelgrote stad met soms een wat groter gat in de investeringen, die kent u, dus ik ben ervan overtuigd dat bij de regio ook goed naar voren zal brengen dat een grote stad echt weer anders is dan onze middelgrote stad, maar dat we evenveel problemen hebben en zeker op financieel gebied. Met dank. De heer Van Damme: Ja, voorzitter, dank voor deze nadere toelichting en we moeten eigenlijk, zodra we allemaal hier in deze zaal mensen tegengekomen die ook landelijk actief zijn, gewoon die problematiek helder schetsen bij die, ook bij de Tweede Kamerleden bijvoorbeeld, die er toch soms, mijns inziens, wat gemakzuchtig over denken van we hebben het nu de komende drie jaar wel opgelost dus daarmee zijn de gemeenten geholpen. Die gezonde verhoudingen tussen het Rijk, op financieel gebied maar ook in de bestuurlijke verhoudingen, ja, die vind ik in ieder geval wel ontzettend belangrijk. Tot slot, de website, het is u vier keer eerder beloofd, ja, ik ben daar voor alle vier de keren natuurlijk nu verantwoordelijk voor, maar ik heb het u een keer beloofd. Ik hoop dat ik die belofte gestand kan doen. Tot zover mijn inbreng, voorzitter. De voorzitter: Oké. Mevrouw Bentvelzen.

Mevrouw Bentvelzen: Ja, voorzitter, dank en om te beginnen bij de fractie van Wij die mij heeft gevraagd, joh, verlies de mensen niet uit het beeld als het gaat om de motie Wmo en onbepaalde tijdsindicaties. Daar kan ik u een toezegging op doen, want we hebben namelijk een landelijke plicht om de afgegeven diensten te blijven monitoren. Dus we blijven in contact met de mensen die dat afnemen. Nog een aanvulling, het rapport rondom laaggeletterdheid en het onderzoek dat daarop plaats heeft gevonden, ik dacht, ik meld het u toch even, die is toegevoegd als agendapunt of bij agendapunt 4 op de agenda van vandaag. Dus mocht u daar vanavond nog of morgen of van de week zin in hebben, dan kunt u het rapport tot u nemen en dan komen we daar vast en zeker op een later moment nog met elkaar over in gesprek. Voorzitter, de fractie van D66 heeft mij verzocht als wethouder maatschappelijk vastgoed, om eens te kijken naar hoe dat nou allemaal in elkaar steekt en voornamelijk het beheer. Dat wil ik u toezeggen, we zijn bezig met een, in ieder geval het maatschappelijk vastgoed weer een kaart te brengen en hoe gaan we daar dan mee om? Ook in de opdracht van de verduurzaming die we met elkaar te doen hebben, dus dat valt daar allemaal onder. De frisse scholen … De voorzitter: Mijnheer Van Enk.

De heer Van Enk: Ja, voorzitter, ik schrik ineens wakker want ik heb de wethouder maatschappelijk vastgoed gevonden en ik had nog een vraag gesteld, dacht ik, over het oude raadhuis, dus misschien dat mevrouw Bentvelzen daar wel antwoord op kan geven dan. Mevrouw Bentvelzen: Nou, het oude raadhuis, heeft u gevraagd, is nog steeds in de planning om die te verkopen of gaan we daar wat anders mee doen? Maar tot nu toe is de informatie die ik heb gehad als wethouder maatschappelijk vastgoed ja, dat staat nog steeds in de planning als verkoop, maar mocht de wethouder ruimte en ontwikkeling en dat soort zaken daar wat anders over hebben gehoord, dan zal die dat straks vast toelichten. Voorzitter, er is mij ook een vraag gesteld door de fractie van D66 in het kader van frisse scholen. Ik zou toegezegd hebben te versnellen om de scholen te verbeteren daarin. Nou, dat kan ik me niet herinneren. Ik heb gezegd, als de mogelijkheid zich voordoet dan doen we dat. De nieuwbouw scholen die Pagina 53 van 79

Concept verslag Begrotingsdebat 8 november 2022

worden allemaal al als eng toegepast, zoals we dat zo mooi met elkaar hebben afgekort. Dat staat ook in ons integraal huisvestingsplan en als de mogelijkheid zich aanbiedt dat een schoolbestuur zich meldt daar wat mee te gaan doen, dan zal ik dat zeker niet traineren, dat proces, want het is bij bestaande scholen aan de schoolbesturen zelf daarmee aan de slag te gaan. Alle nieuwbouw scholen zijn al frisse scholen, dat zijn De Piramide, De Melodie, De Rembrandtkwartier, KC BuitenRijck en Montessori Parkrijk. Hoe een school er vanbinnen uitziet, want u refereerde ook aan de lokalen en de ruimtes, daar gaan we als gemeente niet over. Dat is echt aan het schoolbestuur zelf. Er is een recht op een aantal vierkante meters, maar hoe zij dat daadwerkelijk indelen, ja, daar gaan we als gemeente niet over. Dus daar is het schoolbestuur echt zelf aan zet om daar wat van te vinden. Voorzitter, ik word interrumpeert, zie ik. De voorzitter: Mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra: Duidelijk. Het zou wel fijn zijn als u daar bij de scholen aandacht voor vraagt. Wij gaan over het vastgoed en ik weet niet of dat een wettelijk minimum is voor de klaslokalen, ik zie ook wel eens heel kleine. Dus ik weet ook niet of scholen zelf de ruimte voelen om in hun vastgoed die keuzes te maken. Het feit dat wij ze erop kunnen wijzen, lijkt me een mooie, zodat ze die ruimte zelf ook voelen.

Mevrouw Bentvelzen: Voorzitter, wij gaan altijd, wij bespreken een hele hoop met de schoolbesturen, dus ik heb gehoord wat mevrouw Woudstra heeft gezegd. U heeft ook nog een vraag gesteld over de wildopvang in het kader van dierenwelzijn. De verdeling van wilde dieren in nood, dat doet momenteel de dierenambulance en met de sluiting van wildopvang Zuid-Holland, daar wordt de druk op andere opvang natuurlijk groter, dat is bijna logisch te noemen, dus het zou kunnen dat het op termijn een capaciteitsprobleem oplevert. Vooralsnog kan de dierenambulance alle dieren kwijt en u heeft gevraagd of het budget en de ondersteuning die daarin zit of dat nu nog voldoende is. Het is nu nog voldoende, maar tegelijkertijd is het ook ergens een soort onzeker, dus dat kunnen we beter inschatten op het moment dat er een subsidieaanvraag binnenkomt, en mocht er dan geen budget zijn, dan zal ik altijd terug moet komen naar de raad, want u bent daar in het hoogste orgaan die daar wat van mag vinden. Voorzitter, er is mijn vraag gesteld door de Partij van de Arbeid in het kader van de kostendelersnorm en specifiek mensen die samenwonen. Daar hebben zij vorig jaar vanuit de fractie een motie voor ingediend.

Nou, ik kan u melden, daar wordt u misschien niet blij van, maar dat er zich geen mensen hebben gemeld voor die pilot samenwonen met de kosten delen, maar ik wil met alle liefde verlengen, want dat geeft geen problemen. Dus dat zullen we, bij dezen heb ik daar een toezegging voor gedaan. De voorzitter: Mevrouw Van Nunen. Mevrouw Van Nunen: Ja, voorzitter, dan is mijn vraag natuurlijk aan de wethouder: is dat voldoende gecommuniceerd dat deze pilot er was? Mevrouw Bentvelzen: Ik weet niet of er actief … Er is geen actieve brief verstuurd of iets dergelijks. Het is wel bekend dat het mag en dat daar geen handhavingstrajecten of iets dergelijks lopen. Dus dat is wat ik ervan weet. Voorzitter, dezelfde fractie blijf ik nog even bij, want die hebben gevraagd de rijke schooldagen, ook voor het basisonderwijs uit te breiden. Nou, ik heb structureel overleg, dus natuurlijk wil ik het onder de aandacht brengen. Tegelijkertijd kan ik het niet verplichten, ik kan het wel promoten. De rijke schooldag, daar doen we eigenlijk al indirect wat mee door de inzet van de team brede impuls en de ontdekkers en ik weet Pagina 54 van 79

Concept verslag Begrotingsdebat 8 november 2022

niet of u het gezien heeft, maar er is momenteel een ding gaande rondom de nieuwe school in Pasgeld, de Laurentius Stichting, die wil daar graag een school bouwen. Dat gaat eerst naar DUWO en dan naar de gemeente, tenminste, die worden daar dan van gesteld. Wat zijn daar doen, is zo’n rijke schooldag, wat zij daar willen gaan aanbieden en dat is inderdaad IKC natuurrijk. Voorzitter, dan heb ik alle vragen in tweede termijn beantwoord. De voorzitter: Ja, ik zie tevreden reacties in de raad. Dan gaan we verder met wethouder Van de Laar. De heer Van de Laar: Dank u wel. Begin ik met BvR, u zei nog iets over stikstof. Daar zal ik niks over zeggen, maar fijn dat dat niet leidt tot grote vertragingen. Er zijn wel andere zaken waar ik me wel grote zorgen over maak. Ik grijp de gelegenheid toch even aan daar iets over te zeggen, want de stijgende kosten, dat ziet u allemaal in het nieuws, maar daar hebben we hier in Rijswijk natuurlijk ook last van en dat maakt die business case, wat de berekeningen van de ontwikkelaars raakt in enorme mate en ook beleggers houden niet van de nieuwe regulering van minister De Jonge die tot 1000 euro gereguleerd worden.

Dat zijn op dit moment de onderwerpen waar ik het met de beleggers over heb en de ontwikkelaars ten aanzien van de stikstof zijn er ook in de Boogaard natuurlijk een aantal projecten die nog helemaal niets in de planologische procedures zitten, in ieder geval niet in het bestemmingsplan. We zijn wel een heel stuk verder met de Prinsenpassage, het voorste gedeelte Media Markt, daar liggen plannen voor om dat te ontwikkelen en ik hoop dat ik u daar snel naartoe kom met wat daar mogelijk zou kunnen zijn. Over de laadpalen wil ik een ding nog duidelijk maken, het gaat niet om tweeënhalf tot vier duizend laadpalen, maar om stopcontacten, om het zo te zeggen en het idee is om dan dus, omdat er een enorme verrommeling van de ruimte zou kunnen zijn, zoveel mogelijk op eigen terrein op te lossen. Eigen terrein particulier van inwoners, eigen terrein van bedrijven, en dan kunnen we gaan kijken hoe gaan we de openbare ruimte met alle vragen die in de openbare ruimte leven, inrichten voor ook het elektrisch opladen. Het is een heel fascinerend onderwerp, maar dat komt dus allemaal terug bij het laadpalenbeleid nadat we de mobiliteitsstrategie hebben besproken.

Dan heeft u het over waterstof en stikstof en zo, maar ik denk echt dat we nu met laadpalen aan de gang moeten, want we weten dat in 2030 de fossiele auto niet meer verkocht mag worden en dan kunnen we niet tegen die tijd zeggen: dat had je toch zien aankomen, dat je palen nodig had, of in ieder geval oplaadpunten. VVD en het CDA, Trias. Toch nog even op terugkomen. Het gaat erom om de bestemming en een woonbestemming ligt al in de rede omdat we ook naar aanleiding van de motie die u daarover heeft ingediend, voor senioren. We hebben ook geconcludeerd, met name vanuit … In de term accommodatiebeleid, maar gewoon om op voorzieningenniveau omhoog te houden, dat we eerst even moeten kijken, zijn daar eigenlijk in die wijk nog voorzieningen nodig? Dan hebben we daar een plek wat we in de ontwikkeling mee zouden kunnen nemen. Dus we willen eerst daar eigenlijk een antwoord op hebben, onder andere uit dat programma stadsontwikkeling, voordat we daar verder mee gaan. Dan is het niet zo dat we het aan een partij kunnen gunnen, er Didam arrest geweest en dat roept op om niet meer onderhands iets te gunnen, maar om dat met meerdere partijen te doen, en dat zou zelfs commercieel kunnen. Oude raadhuis heeft mevrouw Bentvelzen helemaal gelijk in. De voorzitter: Mijnheer Sleddering.

De heer Sleddering: Een wethouder stadsontwikkeling houdt natuurlijk van ontwikkelen en bouwen, maar moet ook af en toe slopen. Heeft u daar nog een idee over met deze locatie?

Pagina 55 van 79

Concept verslag Begrotingsdebat 8 november 2022

De heer Van de Laar: Nee. Daar heb ik nu geen idee. U vroeg om een te slopen. Ja, daar zou ik nu niet iets over kunnen zeggen. De heer Sleddering: Maar bent u het met de VVD eens dat onze ervaring in Rijswijk met leegstaande schoolgebouwen, dat leidde tot brand, tot vogelnesten, tot ongewenste activiteiten met criminaliteit. Dat het toch beter is als we toch weten, daar komt iets anders en het gebouw wordt niet gebruikt. Dan staat het daar leeg met de feestdagen, dan weten we weer wat er gebeurt en dan moeten we er weer kijken voor zetten, dan moeten we weer bewakers erop afsturen. Ik zou zeggen: begin vast met de sloop. De heer Van de Laar: Ja, in de regel is het zo dat we het liefst eigenlijk de ontwikkelaar de boel laten slopen omdat dan die kosten gelijk meegenomen kunnen worden in de ontwikkeling. Maar ik hoor wat u zegt en ik neem dat mee terug om dat serieus te overwegen, want dat betekent dus dat die kosten primair bij ons terecht zouden kunnen komen, maar dat kunnen we meenemen natuurlijk in de verkoopprijs. De heer Sleddering: Uiteraard, we schieten het ze even voor. De heer Van de Laar: Oké, dat waren de vragen. Dan D66 over participatie.

Het is hartstikke mooi om te vertellen dat we van de week, vorige week stonden we, Rijswijk was uitgenodigd omdat door de markt van overheidscommunicatie was gezien dat Rijswijk enorm veel en goed presteert op het gebied van participatie. Dus we stonden we op het nationaal congres voor overheidscommunicatie PubCom onder andere over ons online samenwerkingsplatform samen.rijswijk. Er gebeurt natuurlijk nog heel veel meer, de fotosafari livestream, uit de studio, deur aan deur worden kaarten bezorgd, reguliere bijeenkomsten. We hebben de afgelopen weken ontzettend veel bijeenkomsten gehad voor Sijthoff, gebouw aan het Havenkwartier, Te Werve Oost, Kessler Park, Miss Clark die daar de boel presenteerde en natuurlijk de straatinrichtingen die ook zeer intensief met de bewoners samen worden gedaan. Ik heb wel eens gehoord, er komen altijd de usual suspects. Nou, dat herken ik echt helemaal niet. Ook niet bij de CID-Binckhorst waar nu de participatie loopt, bij de Herenstraat waar de … Het is wat participatie betreft, draaien we op volle toeren. Ten aanzien van het … En daar blijven we mee doorgaan. Dan kijken we voor ieder project volgens het vigerend participatiebeleid naar wat er op dat moment het beste past bij het gedrag en bij de doelgroep die we moeten bereiken. Het fietsplan, daar heb ik het een en ander over gezegd.

Ik zou graag eerst de mobiliteitsstrategie willen bespreken. Ik hoop dat we daar begin van het volgend jaar met u over in gesprek kunnen gaan. Dan ligt het er een beetje aan hoe snel dat gaat en dan is het in de loop van het jaar dat we dan ook aan die andere plannen kunnen beginnen, waaronder het fietsplan. Uiteraard, brede fietspaden, als er nieuwe fietspaden worden aangelegd, moeten die worden aangelegd volgens de vigerende normen, dus met de breedte die daar bij hoort. U vraagt om me sterk te maken bij de metropoolregio Rotterdam Den Haag voor bereikbaarheid. Ik vind dat nog wat abstract. Ik zou zeggen, ik wil van de MRDH geld voor onze metropolitane fietsroutes, ik wil van de MRDH dat ze ons helpen bij de ontwikkeling van ons station wat echt ontwikkeld moet worden. Ik wil dat de MRDH ons helpt met het positioneren van de halte in Rijswijk Buiten, want dat zou heel mooi zijn als dat aangesloten zou worden op een openbaar vervoer netwerk. Ik wil dat de MRDH ons helpt bij de Beatrixlaan om die zowel bovengrondse inrichting als de tunnel in de landelijke systematiek op de kaart te krijgen en dat is een hele kluif, maar daar heeft de MRDH zich wel in bewezen. Ik wil ook dat de MRDH de tarieven in de tang houdt voor het openbaar vervoer, want die gaan die jaar weer met 7,2 procent omhoog. Maar gelukkig blijft het daarbij.

Dus dat is wat ik u kan toezeggen ten aanzien van de MRDH, maar dat is onvoldoende, zie ik.

Pagina 56 van 79

Concept verslag Begrotingsdebat 8 november 2022

De voorzitter: Mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra: Dat is een hele lijst, daar ben ik zeker blij mee. Daar komt wellicht nog bij, maar dat is voor nu terzijde. Waar ik op doelde is de toezegging die we hebben gehad van eerst Björn Lugthart en daarna de heer Keus als vorige wethouders, om ook bij de MRDH te pleiten voor het niet alleen turven van mensen die instappen en op basis daarvan de haltes te bepalen, maar te kijken ook naar de maatschappelijke impact van het weghalen en de haltes en niet alleen naar het aantal instappers. En daar dus een verandering in beleid te krijgen omdat nu enkel economisch wordt gekeken wat rendabel is en niet naar de maatschappelijke waarde van opstappen en lijnen. Daar ging het met name om. De heer Van de Laar: Ik weet dat een aantal mensen daar groot voorstander van zijn, dat heeft u ook ongetwijfeld van de MRDH gehoord hoe ongelooflijk lastig dit is. Maar ik zeg u toe dat, ik heb binnenkort een gesprek bij de HTM, dat ik het daar agendeer en dat ik meeneem dat er breder wordt gekeken naar ook de sociale component. Of die inspanning tot iets levert, dat kan ik u niet toezeggen. GroenLinks en Wij en D66 die vroeg naar het voorzieningenniveau. Ik ben het helemaal eens met Wij, wat u zegt over dat de nieuwe gebiedsontwikkelingen juist heel erg oog voor moeten hebben dat daar genoeg voorzieningen zijn.

Dat hebben ze bijvoorbeeld in de Binckhorst een paar jaar geleden vergeten en daar hebben ze echt een inhaalslag moeten doen. Ik ben blij dat we daar in Rijswijk echt mooie voorbeelden van geven, zodat we … Bijvoorbeeld, u heeft zelf al besloten dat de Snijdersschool voor een deel de klaslokalen openblijven, maar ook in Rijswijk Buiten gaat hopelijk nog voor de kerst de Lidl open, is de eerste paal geslagen van het gezondheidscentrum, zijn er op dit moment twee scholen, wordt er nagedacht over en mobiliteitspunten. Wordt er nu gesproken ook over, is het mogelijk, in de bestaande wijken, voor een buurthuis in wellicht Te Werve nog. Dus dat beperkt zich niet alleen tot de nieuwe gebieden die ontwikkeld worden maar ook vanuit het programma stadsontwikkeling wordt gekeken naar waar is in de rest van de stad, maar welke voorziening, behoefte? Er zijn heel veel voorzieningen te bedenken en dat blijkt ook wel uit de motie die GroenLinks daarvoor heeft ingediend. Dat vond ik het lastige eraan. Want u heeft het over normen voor eerstelijns zorg, normen voor het onderwijs, het, de gemeente, het oplossen voor het personeels tekort, de rol van het maatschappelijk vastgoed, de toegankelijkheid van de bieb, zonder die toegankelijkheid te definiëren. Daar dacht ik bij twee dingen: er zijn veel onduidelijkheden, vind ik, in die motie als we eenduidig moeten uitvoeren.

Grappend gezegd dacht ik, de motie heeft een eigen begroting op zichzelf al nodig en het zijn bijna vijf moties op zichzelf, want het zijn een voor een heel serieuze punten. Ik ben het helemaal met de strekking eens, daarom wil ik dat ook adresseren in dat programma stadsontwikkeling en het hele rijtje wat hier zit, op al die verschillende punten, dus onderwijs, dus voorzieningen in de volksgezondheid, zullen we vanuit het college werkprogramma adresseren. Dat is waarvan mijn reactie vandaan kwam van de motie, omdat ik hem, als we daar nu zeggen: dit gaan we doen, weet ik eerlijk gezegd niet zo goed wat we moeten gaan doen omdat het zoveel is, terwijl ik het wel met uw strekking eens ben. Dat is mijn toelichting en daar laat ik het voor nu bij. Voorzitter, dank u wel. De voorzitter: Mijnheer Van ’t Eind. De heer Van ’t Eind: Ja, dank u wel voor dit antwoord. Ik begrijp dit antwoord op zichzelf wel, maar u kunt deze motie ook zien als een ondersteuning en er zit een aantal punten in waarin we al aangeven dat we die belangrijk vinden. Dus ik begrijp best dat u niet gelijk alles uitgezocht heeft in het accommodatiebeleid wat u voor, daarom staat er ook geen termijn per se in, geregeld heeft. Maar het gaat ons meer over dat die items in Pagina 57 van 79

Concept verslag Begrotingsdebat 8 november 2022

dat licht ook geadresseerd worden en dat u alles voor de zomer van aankomend jaar allemaal uitgezocht heeft, dat verwachten we op zichzelf niet, maar het gaat er meer om dat die items door ons als belangrijk gezien worden en vandaar dat we die motie hebben ingediend. Ik denk dat we hem wel gewoon in stemming brengen, maar u moet hem ook in dat licht bezien, denk ik. De heer Van de Laar: Ja, ik heb, voorzitter? De voorzitter: Ja. De heer Van de Laar: Ik heb geleerd dat het, als het op moties aankomt, dat we toch vrij scherp moeten zijn wat we daarover met elkaar afspreken en ik kan uw motie als een aanmoediging zien, maar u kunt mijn antwoord ook als een toezegging zien dat we de strekking van uw gedachte, want u vindt het even belangrijk als dat ik het belangrijk vind, denk ik. Maar ik denk dat we, voor de goede orde, over de teksten van de moties echt scherp moeten zijn en weten waar het over gaat. De voorzitter: De wethouder vervolgt zijn betoog. Volgens mij was hij klaar. Goed, dan gaan we naar wethouder Wit. De heer Wit: Ja, dank u wel, voorzitter. Een aantal opmerkingen nog gehad, een van GroenLinks over het amendement isolatie. Daar wil ik nog wel even op ingaan. Ja, we gaan het uitvoeren, ik begrijp dat u vooral kijkt naar de rijksregelingen, dat u het daarover heeft.

Voor mij is gewoon belangrijk dat we aansluiten op die rijksregelingen en dat we daar dus niet hetzelfde doen of dubbelen en we weten in Q1 meer over, hebben we meer duidelijkheid over die rijksregelingen, dus dan kunnen we het plan, zoals u ook in het amendement aangeeft, in Q2 kunnen we dat aan u aanleveren. Laat duidelijk zijn, de opgave waar dit amendement voor staat, die is duidelijk en de urgentie wordt gevoeld. Ja, dan gaan we even door naar Rijswijks Belang. Een motie en een amendement. Het was niet mijn bedoeling om u te betichten van een enorme lijst moties en amendementen indienen, maar ik wil er toch eigenlijk nu even uitgebreid terugkomen. De motie over het aanpassen van de aanbiedtijden. Ja, die ondersteun ik om de doodeenvoudige reden dat iedereen het al doet. ’s Ochtends vroeg zijn er weinig mensen die dat doen, ’s avonds is het gewoon, staat, zet iedereen alles al buiten, dus we lopen inderdaad, als u het zegt, een beetje achter. Dat wil ik niet meteen zeggen, maar het sluit wel aan bij de praktijk. Ik wil daarbij wel één kanttekening plaatsen, ik wil wel een evaluatie erin gooien, dat als op een gegeven moment blijkt dat er enorm veel verspreiding van grofvuil plaatsvindt, dan moeten we misschien overwegen om dat toch weer terug te draaien. Maar u terecht ook aangeeft, een aantal gemeenten heeft dit al in onze omgeving, dus daar kunnen wij wel in meegaan.