Concept verslag begrotingsdebat 8 november 2022

De Trias locatie, geschikt voor woningbouw in de toekomst staat nu leeg. Uit uw antwoorden op onze vragen begrijpt de VVD dat er nog geen concrete bouwplannen zijn. Waarom niet? En is het daarom niet raadzaam om de locatie, het gebouw daarop, maar vast te slopen zodat wij allerlei ongewenste zaken kunnen voorkomen, zoals brand, criminaliteit en zeldzame vleermuizen, waardoor de nieuwbouw straks weer ernstig zal worden vertraagd. We hebben een slechte traditie om oude niet gebruikte gebouwen te laten staan. Daar komen hele huizen van de stad van. En waarom zou alleen Rijswijk Wonen gevraagd worden om daar te bouwen? Vidomes liet onlangs weten graag weer iets te willen bouwen in de Rijswijk, ik hoor graag de reactie van het college. De VVD Rijswijk vraagt al geruime tijd om strengere regels met betrekking tot splitsen, verkameren en zelfbewoning, al dan niet in een aangepaste huisvestingsverovering. De vorige wethouder en ook deze wethouder lijken maar niet in staat om een goed verhaal naar de raad te komen. Den Haag probeert tenminste wel iets op dat gebied, al wordt men soms gedeeltelijk teruggefloten. Afgelopen voorjaar werd er gesproken over een onderzoek dat in Rijswijk is uitgevoerd naar alle bestemmingsplannen om zo inzichtelijk te maken waar splitsen van woningen sowieso al verboden is.

Kan de wethouder deze analyse aan de raad sturen? En verder wil de VVD graag weten of het in werking treden van de nieuwe omgevingswet gevolgen heeft voor de gemeente op dit vlak. Het Oude Raadhuis in Park Hofrust zal in 2023 verkocht worden en zoals u weet staat daar ons oorlogsmonument. Ik vroeg al eerder in het kaderdebat of er misschien dat monument bij die verkoop verplaatst kan worden naar het buitengebied van het Huis van de Stad, prachtig oorlogs- en vredespark zou daar kunnen ontstaan. De burgemeester zou ernaar kijken, maar uit uw antwoorden op onze vragen begrijp ik dat ik het nog een keer moet vragen, daarom dien ik nu een motie in. Voorzitter, ik sluit af. Ik begon met een droommoment in Frankrijk maar in Rijswijk zijn dromen geen bedrog. Er staat gewoon een stevige eerste begroting en een goed coalitieakkoord als basis voor een nieuw beleid. De VVD wenst dit college veel succes bij de uitwerking en vooral een kritische blik op sommige moties en amendementen vandaag die gaan over zaken die of al zijn toegezegd of alleen maar een bijdrage leveren aan het stapelen van voorzieningen waardoor voor een bepaalde groep werken steeds minder loont. En om in Franse stijl af te sluiten eindig ik met Voltaire. Want arbeid behoedt ons voor drie grote kwaden: verveling, ondeugd en armoede.

En voor een gepensioneerde laat ik de verveling graag over me komen, armoede heb ik gelukkig geen sprake van en ondeugend ben ik heel mijn leven al. Dank. De voorzitter: Dank u wel. We gaan verder met de CDA-fractie, de heer Van Enk.

Pagina 15 van 79

Concept verslag Begrotingsdebat 8 november 2022

De heer Van Enk: Het katheder kunnen opkrikken. Voorzitter, de begrotingscijfers voor de jaren die voor ons liggen en die het college ons heeft gepresenteerd zien er wat het CDA-fractie betreft vertrouwenwekkend uit. De rapportage laat zien dat het financiële beeld voor komend jaar positief is met een netto begrotingsresultaat van 6,7 miljoen euro. En ook voor de jaren daarna zijn er vergelijkbare positieve saldi, hetgeen zelfs ruimte biedt voor nieuw beleid. En dit jaar sluiten we ook af positief met zo’n vier miljoen. De algemene reserve ontwikkelt zich als gevolg van deze gunstige cijfers ook positief. Dit biedt al met al een goede uitgangspositie ook voor het geval dat Rijswijk de komende jaren onverhoopt in financieel zwaarder weer terecht zou komen. De cijfers bevestigen voor ons ook dat naast de genoemde circulaires van het Rijk ook het vorige college een goed en gedegen financieel beleid heeft gevoerd en heeft achtergelaten. Dat biedt dit nieuwe college ook de basis om hier verder op te bouwen en wij hopen als CDA-fractie dat dit college eenzelfde prudent financieel beleid zal voeren als de afgelopen jaren. Het CDA is de verkiezingen dit jaar ingegaan met de slogan die een klein beetje door D66 ook is overgenomen, geloof ik: goed wonen, groene stad en gezond oud worden. Dat ligt behoorlijk in elkaars verlengde, ja. Ook ik wilde daar nog even aan vasthouden. Goed wonen.

Als we kijken naar het succes van de honderd woningen bestemd voor beroepsgroepen die we hier in de regio node missen, dan smaakt dat wat ons betreft naar meer. Het gaat ons niet om Rijswijkers eerst maar vooral om mensen die hier komen werken in de zorg of bij de politie, een lerares die in Laak aan de slag zou gaan en toch noodgedwongen terugkeert naar Zeeland omdat hier eenvoudig geen huis te vinden is. Dat leidt tot kinderen op straat in plaats van in de klas en daar hebben we allemaal last van, ook in Rijswijk. Die woningen in de midden huur, ik zeg het nog een keer, dat smaakt dus naar meer. En mijn vraag is: wat is het volgende project op dit vlak van het college? Goed wonen, dat zijn ook veilige wijken. Eerder kregen we steeds algemene toezeggingen over het beter faciliteren van buurtpreventieteams. Voorzitter, kunt u daar vanavond wat specifieker over zijn? Wij zien graag vandaag nu eens een concrete toezegging over wat en wanneer die teams van ons gaan krijgen. En dan noem ik bij wonen ook de energietoeslag en de energiebesparende maatregelen. De wat starre houding van het college in de forumvergadering heeft ons als CDA uitgedaagd om met een beter uitvoerbaar voorstel te komen gevat in een motie die de willekeur van het uitdelen van witgoed beperkt door dit aan de bijstandsregeling te koppelen en welke middeninkomens ook een toeslag geeft.

Het voorbeeld wat de heer Van Dam gaf van dat gezin waar hij te gast was geweest, dat geeft maar juist aan dat je de doelgroep moet verruimen voor die toeslag. En het is zeker uitvoerbaar, want het gebeurt ook in andere gemeenten. Groene stad, op het snijvlak van goed wonen en een groene stad, voorzitter, komen wij bij de Voorde. Helaas lukt vestiging vanuit de Stichting ZuidHollands landschap niet en de raad krijgt weer een belofte op meer informatie. Maar wat het CDA betreft is nu echt haast geboden, actie. We moeten dit rijksmonument nu een nieuwe bestemming geven, desnoods koppelen we landgoed en bebouwing los. En onze vraag is: is een woonbestemming voor bijvoorbeeld luxere appartementen een optie voor dit college? En hetzelfde geldt misschien wel voor het Oude Raadhuis. Eigenlijk hebben wij langzamerhand daar dezelfde vraag: is verkoop nou nog steeds de beste optie? Naar aanleiding van onze vragen was het college positief over de aanleg van een witte anjer perk om onze veteranen te eren en te waarderen, volgend jaar bij ‘t Haantje. Graag de stand van zaken. In deze collegeperiode is door het college nieuw groen beheerplan aangekondigd. Onze fractie zal het komend jaar met enkele voorstellen hiertoe komen en we moeten de titel groene stad van Nederland immers verdedigen, sommigen zeggen echt verdienen en dus ook als we doorgroeien naar 700.000 inwoners.

Of 70.000 inwoners. Even te hard. Gezond ouder worden geldt eigenlijk voor elke leeftijdscategorie, maar voor het CDA vinden we dat ouderen door onze gemeente daarin zo goed mogelijk moeten worden ondersteund. Gezondheid gaat ook vaak samen met maatregelen voor sociale cohesie, tegen eenzaamheid. Daarom twee vragen op dit vlak: hoe zorgen we ervoor Pagina 16 van 79

Concept verslag Begrotingsdebat 8 november 2022

dat de Trias locatie, dit is eerder gevraagd, zo snel mogelijk kan worden bebouwd met hofjeswoningen, volgens dat concept, of zoals het college het omschrijft: wonen met een plus? En ik wil eraan toevoegen: het hoeft ook niet altijd een corporatie te zijn die dat ter hand neemt, er zijn ook projectontwikkelaars die daar belangstelling voor hebben en zeker toekomstige bewoners, want die schrijven de gemeente al jarenlang met verzoeken op dit vlak. Er is absoluut belangstelling. En dan: hoe houden wij mensen mobiel, voorzitter, in het kader van sociale cohesie? Openbaar vervoer is enorm belangrijk als aanvulling op het bewegen op de fiets of wandelen. Maar soms zijn de afstanden te groot, is het weer te slecht en de portemonnee leeg. Daarom heeft mijn fractie een amendement ingediend voor vanavond om de Rijswijkse Ooievaarspashouders vrij reizen met HTM mogelijk te maken. U kent het amendement en we hopen op een brede steun. En we zijn ook blij met de toezegging van wethouder om in gesprek te gaan met de ANWB en Welzijn Rijswijk om Automaatje in Rijswijk mogelijk te maken. Een vervoersdienst voor vrijwilligers, door vrijwilligers, voor minder mobiele stadsgenoten. Voorzitter, we vragen aandacht voor mensen met dementie in Rijswijk, het aantal zal naar verwachting oplopen van zo’n twaalfhonderd nu naar zo’n 2500 over enkele decennia.

En wij moeten ons daar goed op voorbereiden, vandaar ook de motie over toegroeien naar een dementievriendelijke gemeente. En wij vragen: wat is nu op dit moment al de wachttijd en de beschikbaarheid van casemanagers? Donderdag aanstaande is de dag van de mantelzorger en die dag waarderen we mantelzorgers extra en zetten we hen in het zonnetje. In Rijswijk doen we dat vanuit de gemeente met de mantelzorgwaardering van 75 euro en een vrijkaart voor het museum. De komende vier jaar is er elk jaar 135.000 voor meegenomen in de begroting. Maar op basis van cijfers van het Sociaal Cultureel Planbureau en mantelzorg.nl hebben wij de indruk dat het budget, dat we daar niet genoeg aan hebben. In Rijswijk alleen al 2631 mantelzorgers in de categorie langdurig en intensief. Een snelle rekensom laat zien dat we dus meer geld nodig hebben. Moeten we dit niet indexeren, dat bedrag? En hoeveel mantelzorgers krijgen op dit moment de waardering deze week? Mijn fractie was verheugd over het antwoord van het college op vragen van ons over de financieel kwetsbare ouderen en het rapport van de Nationale Ombudsman. Het college geeft aan onderzoeken en mogelijkheden en bestaande inzet vertalen naar proactief integraal beleid.

Mijn vraag aan het college: is er al concreet nieuws op dit vlak? De collectieve zorgverzekering is begroot op 432.000 euro per jaar voor zo’n 2500 inwoners, nu alleen inwoners met zo’n gezinsinkomen tot 130 procent van de bijstandsnorm en we vragen aan het college: blijft dat zo? Of kunnen we ook hier iets milder zijn richting de lagere middeninkomens? We hebben ook een motie in gereed om in de tweede termijn in te dienen om een flinke stap te zetten naar een toegankelijk Rijswijk. Van groot belang voor onze inwoners en ook voor bezoekers van onze gemeente. En dan tot slot, het is al genoemd door andere partijen, het CDA wil inwoners graag meer betrekken bij de raad en bij de raadsvergaderingen. En daartoe hebben we een motie ingediend om inwoners persoonlijk uit te nodigen voor een raadsvergadering als ze een van onze publieksbalies bezoeken met ontvangst door raadsleden. Laten we proberen na de verhuizing naar ons nieuwe oude stadhuis onze vergaderingen aantrekkelijk te maken en te streven naar een volle publieke tribune, in ieder geval een stuk voller dan die vanavond. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we verder met de PvdA-fractie, mevrouw Van Nunen. Mevrouw Van Nunen: Ja, in één keer goed. Heel fijn. Dat bezorgt mij in ieder geval al wat minder zenuwen vooraf. Voorzitter, wij leven op dit moment in een tijd vol onzekerheden.

Juist nu is de behoefte aan een daadkrachtig bestuur groot, ook in Rijswijk, een aantal voorgangers zeiden het ook al. Wat de PvdA betreft doen we er alles aan om een kloof tussen onze inwoners te voorkomen. Bestaanszekerheid is niet voor iedereen vanzelfsprekend. In een tijd waarin de rijksbijdrage voor onze gemeente de komende jaren gunstig uitpakt vindt de PvdA het een prima plan om enkele lokale belastingen te verlagen, waarbij we de Pagina 17 van 79

Concept verslag Begrotingsdebat 8 november 2022

kwijtscheldingsregeling voor minima wel handhaven, weliswaar niet in het tarief. Daarnaast moeten we wel zorgvuldig omgaan met het begrote overschot voor 2023, vindt mijn partij. Het coalitieakkoord spreekt namelijk duidelijk ambities uit om een gezonde groei van Rijswijk te stimuleren, maar dat houdt volgens ons ook in dat we geld dienen te reserveren voor maatschappelijke investeringen in de komende jaren zodat Rijswijk zich kan onderscheiden in de regio. Gezien de groei van Rijswijk en onze ambities dienen we ook te investeren in ons eigen ambtelijk apparaat. Het formuleren van steeds meer lokale opgaven vergt ook een zorgvuldig management, goede ondersteuning en samenwerking. In die zin kijkt de PvdA ook reikhalzend uit naar de start en uitkomsten van de werkgroep samen naar beter. Voorzitter, ook in Rijswijk is sprake van nieuwe armoede onder een groep die de dagelijkse boodschappen en maandelijkse rekeningen niet meer kan betalen en dit zijn niet alleen de bijstandsgerechtigden maar ook steeds vaker de werkenden, ook boven het sociaal minimum. Volgens dagblad Trouw van 25 oktober doen binnenkort mogelijk veertig procent meer klanten een beroep op de Voedselbank. Tim 'S Jongers, de nieuwe directeur van de Wiardi Beckman Stichting pleit ervoor om meer ervaringskennis uit de doelgroep zelf bij het beleid te betrekken.

Niet eenmalig in een zaaltje voor een cadeaubon, maar structureel. Daar is de Partij van de Arbeid het van harte mee eens. Is dit college van plan om meer dan nu het geval is ervaringen uit de doelgroep zelf bij het beleid te betrekken? Dus de wijken ingaan en informatie ophalen wat mensen echt nodig hebben. Graag reactie hoe u dit ziet. Integraal armoedebeleid moet volgens ons duidelijk zichtbaar worden in de domeinen wonen, werk, gezondheidsbevordering en de leef- en woonomgeving. U heeft daar eerste stappen in gezet in het collegewerkprogramma, maar papier is geduldig. We kunnen niet wachten tot u met concrete voorstellen komt. In dat kader willen wij u zelf voorstellen om bijvoorbeeld in één wijk in Rijswijk waar meerdere vraagstukken spelen een integrale aanpak te ontwikkelen samen met inwoners en met maatschappelijke partners. Dus niet verkokerd vanuit de verschillende domeinen maar vanuit een centrale regie waarbij ieder haar eigen rol en verantwoordelijkheid heeft. Wat vindt u van dit idee? Voor de Partij van de Arbeid is dit een helder voorbeeld van maatschappelijk investeren in en samen met de wijken.

In het kader van iedereen moet meedoen, kunnen meedoen, en sociale contacten leggen wil de Partij van de Arbeid, het is net genoemd, samen met het CDA een amendement indienen om het OV in de regio voor jongeren en AOW’ers met een Ooievaarspas gratis ter beschikking te stellen voor een jaar. Dit amendement is gebaseerd op wat de Partij van de Arbeid al enkele jaren geleden voorstelde. Na een jaar kunnen we evalueren of hier voldoende gebruik van is gemaakt. Voor de Partij van de Arbeid geldt, D66 zei het ook eigenlijk al, dat ieder kind van jongs af aan gelijke kansen verdient op een gezonde toekomst. Dat betekent vroeg investeren in taalontwikkeling, kinderopvang en onderwijs. Wij ondersteunen uw ambitie om ongelijk te investeren in kinderen daar waar het de gelijke kansen een extra impuls kan geven. U heeft samen met het Rijswijks Lyceum een convenant getekend om een rijke schooldag mede te faciliteren. Wij zien dit graag uitgebreid naar andere schoolsoorten, andere schoolvormen. Pakt u dit samen met schoolbesturen op, wethouder? Wij roepen u op om de aanpak bestrijding laaggeletterdheid van jong tot oud te intensiveren en beproefde ideeën in andere gemeenten te lanceren in Rijswijk. En actieve aansluiting bij de Gelijke Kansen Alliantie kan u hierbij waarschijnlijk inspireren.

En wat betreft het welzijnswerk in onze gemeente zijn we benieuwd welke nieuwe samenwerking de gemeente met Welzijn Rijswijk gaat uitwerken. Voor de PvdA kan het niet zo zijn dat we hetzelfde pakket van diensten bij deze organisatie neerleggen voor steeds minder geld dat we ervoor over hebben. De PvdA heeft al eerder haar zorgen geuit over het nalaten van indexering van de subsidie maar wel doorvoering ervan op de verhuur van maatschappelijk vastgoed. Graag uw reactie op eventuele plannen die u nu al kunt presenteren. Wat betreft het ouderenbeleid dienen we samen met andere partijen een motie in om stapsgewijs te werken naar een dementievriendelijke gemeente. Wij roepen u op om de nulmeting, de scan van Alzheimer Pagina 18 van 79

Concept verslag Begrotingsdebat 8 november 2022

Nederland in te vullen en de uitkomsten mee te nemen in beleid. Graag uw reactie op deze nu ingediende motie. Voorzitter, het zal u niet verbazen dat de PvdA ruim aandacht vraagt voor betaalbaar wonen. Het wordt voor steeds meer mensen namelijk moeilijker om een betaalbare woning te vinden. Naast een gebrek aan sociale woningen en meer speculaties zoals splitsing en verkamering van bestaande woningen, de VVD zei het ook al, vinden volgens de PvdA ook andere onwenselijke praktijken plaats in de private sector. Wanneer een projectontwikkelaar viermaal de huurprijs als inkomen eist om een woning te huren zijn we op de verkeerde weg bezig om de woningnood op te lossen. Wanneer komt de wethouder met duidelijke regels op het gebied van huisvesting en doelgroepenbeleid? Er is geen tijd te verliezen. Midden huur stimuleren via een woonfonds is mooi, maar ook de onderkant van de woonmarkt wacht nog een grote groep op een betaalbare sociale huurwoning met een salaris tot 40.000 euro en een maximale huur tot 750 euro. Dat zijn ook de beginnende politieagenten, zorgmedewerkers en docenten.

Wat doet u voor deze doelgroep in de nabije toekomst? Kortom, hoe houden we de dertig procent sociale voorraad op peil in Rijswijk? En daarop aansluitend: hoe monitort u of er inderdaad in Rijswijk doorstroming plaatsvindt vanuit de sociale huur naar midden huur? Wij zijn oprecht benieuwd of mensen vanuit een sociale huurwoning verhuizen naar een tweekamerappartement van 53 vierkante meter met een huurprijs van 880 euro. Wij zien de cijfers graag. De voorzitter: Mevrouw Van Nunen, het is bijna tijd. Mevrouw Van Nunen: Ja, ik sluit af, voorzitter. Wij horen weinig meer van het college en dat is uw portefeuille, burgemeester, dat huiselijk geweld in Rijswijk vaker voorkomt dan in onze omringende gemeenten en na een uitvoerig gesprek zou u over de duiding van deze cijfers nog meer informatie verstrekken. Graag uw reactie. Voorzitter, voor nu samen aan het werk voor een sociaal Rijswijk waar bestaanszekerheid voor iedere inwoner telt. Graag, dank u. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we door met de laatste fractie, de ChristenUnie. Mevrouw Harms. Harmsen. Mevrouw Harmsen: Oh oké, ja, dat was hem. Dank u wel. Geachte voorzitter, dank u wel voor deze eerste begroting als nieuw college. En we zien als ChristenUnie een mooie nieuwe start van een college met zeer uiteenlopende partijen met een robuuste begroting.

En als ChristenUnie-fractie letten we op accenten die wellicht aan de aandacht zijn ontsnapt, dan wel simpelweg niet voorkomen in deze begroting. En er zijn al veel goede en grote zaken genoemd, zoals gedegen fietsplan, maar wij kunnen met zes minuten die wij krijgen niet alles noemen, zoals grote partijen dat wel kunnen. Wij kiezen dus nu voor drie thema’s: het klimaat, Rijswijkers die afgehaakt zijn in armoede en vluchtelingen. Onze verkiezingsslogan was: samen recht doen. En dat recht doen betekent ook aan wie niet kan stemmen of wat niet kan stemmen, ons klimaat. En aan hen die niet konden stemmen of nauwelijks gingen stemmen door afgehaakt zijn. In de eerste plaats het klimaat. Het toekomstig klimaat en het weer in Rijswijk en de maatregelen die we nu nog kunnen inzetten. We misten in deze begroting en in sommige dossiers de urgentie in de concrete plannen. Een aanscherping van een eerlijk en rechtvaardig klimaatbeleid voor onze inwoners, onze toekomstige inwoners vooral en de medeburgers op deze wereldbol die de invloed nu al ondervinden van het achterlopen van Nederlandse gemeenten in hun klimaatbeleid. Denk bijvoorbeeld aan onze bedrijventerreinen, de Rijswijkse Plaspoelpolder staat in de top tien van bedrijventerreinen met de meeste label C kantoren.

En het gaat niet om meer geld, het gaat nu meer om inzetten van handhaving van bestaande klimaatwetgeving en sancties indien eigenaren zich niet eraan houden om hun kantoor te verduurzamen. Het komt de Rijswijkse gemeentekas ten goede als wij het gaan Pagina 19 van 79

Concept verslag Begrotingsdebat 8 november 2022

handhaven en het zorgt voor versnelling van het opknappen van onze bedrijventerreinen, toch al een hoofdpijndossier. Verder verwachten we meer helderheid over elektrische deelmobiliteit, gedragen door de bevolking op de plekken waar dat gepast en gewenst is, deelauto’s die nu 462 euro moeten betalen voor het mogelijk maken voor minder auto’s in straten en dat is toch de omgekeerde wereld van wat iedereen wil, of je nu een auto hebt of niet. En wat we ook missen is een plan en daarvoor dienen wij ook een motie in met GroenLinks, een plan voor de nabije toekomst waarin Rijswijk meer en meer te maken zal hebben met hittegolven, met hoosbuien en alle overlast van dien. Een plan wat urgent en dringend nodig is, want die hoosbuien gaan er komen en dat gaan wij voelen, iedere Rijswijker zal dat meemaken. Dit is de laatste college wat nog betekenisvol kan werken hieraan en voelt u die urgentie met ons? Ten tweede, afgehaakte en gemeentezorg mijdende inwoners noem ik het maar. Soms chronisch ziek maar de stress van de levenskosten zijn groot. Inwoners die moeilijk te bereiken zijn voor de gemeente. Denk bijvoorbeeld aan de prachtige voucher vorige winter. De helft van de vouchers voor isolatie was gereserveerd voor onze armste inwoners, de helft werd niet opgehaald. Ontzettend jammer.

Of dat nu komt omdat ze angst hebben om als fraudeur te worden bestempeld of angst om een digitaal formulier in te vullen of een taalachterstand, we weten het niet, maar laagdrempelige aandacht van de gemeente voor isolatiemaatregelen zoals die beroemde energiecoaches, top, juichen het van harte toe. Maar onze motie warme winter heeft hetzelfde laagdrempelige karakter. Onze buurthuizen en onze bibliotheek zijn al openbare plekken waar je zonder lidmaatschap even op kan warmen deze winter, een krantje kan lezen of zoals de biebmedewerkster gister nog vertelde tegen mij: even kan schaken als het niet lukt om deze winter te isoleren of je even niet meer weet en door de bomen het isolatiebos niet meer ziet. Een derde, we zijn met control F nog even de begroting nagegaan: er staat geen woord vluchtelingen, behalve de zorg voor het onderwijs van de Oekraïense kinderen op pagina 41 van de begroting. Maar we weten al vanaf mei dat er een spreidingswet komt voor vluchtelingen. Vanaf 1 januari gaat die in, ook vanmiddag nog weer bevestigd. En op 8 oktober 2022 deed de rechter na uitspraak van een kort geding de uitspraak dat het niet mogelijk moet zijn dat minderjarige vreemdelingen opgevangen mogen worden in noodlocaties. Het gaat dus ook om kinderen die nog in sporthallen zitten voor maanden.

En staatssecretaris Van der Burg roept gemeenten op om voor deze groep van 1700 kwetsbare mensen extra plaatsen te zoeken. In deze beide zaken, zowel die spreidingswet als die 1700 extra kwetsbare vluchtelingen, die kunnen juist in Rijswijk die eerder al een belangrijke rol heeft gespeeld in deze zaken en die een goed voorbeeld kunnen zijn voor andere gemeenten om ons heen, die kunnen weer opgepakt worden door ons, want het gaat er sowieso komen, die spreidingswet per 1 januari. En we zouden graag ruimte daarvoor zien in het denken van het college. Kortom, een aantal zaken zien we dat de ChristenUnie Rijswijk het college een goede richting ingaat maar dat in de begroting ruimte gemaakt moet worden om bepaalde groepen die nu buiten het blikveld van het college dreigen te raken hun rechten of toekomstige rechten te geven. We zitten daarin, op die punten zeg maar op label C en we zouden graag zien dat we gaan naar label A als gemeente Rijswijk. Dank u wel. De voorzitter: Binnen de tijd, u mag nog wel een minuut, hoor. Mevrouw Harmsen: Ik heb liever dat ik te veel beloof en … Nee, het omgekeerde dus. De voorzitter: Oké, oké oké oké, très charmant, très charmant. Dank je wel. Dames en heren, wij zijn door de eerste termijn van de raad heen, hebben nog een beetje tijd over.

Zullen we vijf minuten schorsen om de benen weer even te strekken en dan kan het college nog weer even afstemmen. Ik schors de vergadering voor vijf minuten. Pagina 20 van 79

Concept verslag Begrotingsdebat 8 november 2022

Schorsing De voorzitter: Dames en heren, ik heropen de vergadering. We beginnen aan de eerste termijn van het college. In de voorbereiding van deze vergadering hebben we afgesproken dat het college zoveel mogelijk in zal gaan op aangekondigde moties en amendementen, want de rest staat in de stukken. Ik begin heel graag bij de wethouder van financiën. Oh sorry, mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra: U heeft het over alleen ingaan op moties en amendementen, ik hoor het college al iets anders zeggen. Wij hebben veel vragen gesteld, ik neem aan dat vragen ook worden beantwoord? De voorzitter: Dat zit in ons cao-pakket, maakt u zich geen zorgen, maar hoeven we niet breed uit te leggen wat we aan het doen zijn. Wethouder één, gaat uw gang. De heer Van Damme: Oké, voorzitter dank en veel dank ook voor de opmerkingen en de suggesties en de vragen vanuit de raad. Ik proef dat u onderling soms van mening verschilt maar in de basis toch echt wel een positieve toon zet richting onze inwoners en ondernemers in gezamenlijkheid en u zoekt verbinding en dat is natuurlijk wat ons allemaal in deze zaal bindt. En die inwoners en ondernemers staan ook in deze begroting centraal, een begroting die recht doet aan de koers voor Rijswijk waarbij gezonde groei centraal staat en we mensen echt helpen in hun bestaanszekerheid.

Een begroting die rechtdoet aan de koers voor Rijswijk waarbij gezonde groei centraal staat, en we mensen echt helpen in hun bestaanszekerheid. En dat is terug te zien in onze plannen voor de stad waarbij samenwerking en verbinding een rode draad vormen. En onze ambities en plannen zijn hiermee goed verankerd voor de komende collegeperiode. En ja, meerdere fracties hebben het al aangegeven, omdat de wereld om ons heen continu verandert kan dit natuurlijk wel invloed hebben op onze ambities en de uitwerking hiervan, en natuurlijk ook de financiële situatie. En daarom is dus die begroting wendbaar en weerbaar ingericht en bieden we de ruimte om in te kunnen spelen op actuele ontwikkelingen. Want dat is, en meerdere fracties hebben er ook al aandacht voor gevraagd, echt nodig in deze tijden van inflatie, energiearmoede, oplopende rente, een afnemend consumentenvertrouwen en een recessie die op de loer ligt. Dat zijn allemaal factoren waar we niet heel direct invloed op hebben maar die ons als gemeente wel raken. De extra incidentele uitkering van het gemeentefonds biedt enig comfort om weerbaar en wendbaar te blijven en te zijn. En gelukkig kunnen we inwoners direct helpen met hun lastenverlichting. En het is zaak om die wendbaarheid en weerbaarheid in de begroting te houden. De cijfers schetsen immers een positief en kansrijk perspectief met positieve saldi tot en met 2025.

Het CDA refereerde er ook al aan. Maar in 2026 neemt die onzekerheid al toe, al fors toe eigenlijk, en het Rijk is voor 2026 met een eenmalige overbrugging gekomen. En voor over 2027 is nog helemaal geen duidelijkheid. En voor de goede orde, de rekenfout van BZK is nog niet helemaal in het beeld verwerkt. BZK zal dit pas in de decembercirculaire opnemen en na het verschijnen van deze circulaire kan de correctie in het financiële beeld worden verwerkt. Voorzitter, het college hoopt, en we werken daar echt actief aan met zijn allen, dat de financiële verhoudingen en interbestuurlijke verhoudingen met het Rijk in een rustiger vaarwater komen. Dat is gewenst omdat structurele investeringen alleen gedekt kunnen worden met structurele inkomsten. De incidentele plussen laten wat dat betreft dus mogelijk een verkeerd beeld zien. Wat we wel sneller bereiken, komend jaar dus al, is een financieel neutraal profiel van de gemeente. En dat neemt niet weg dat we zorgvuldig en prudent moeten blijven omgaan met de middelen. Dus liefst eerst het plan en dan de poen, en nieuw beleid zo veel mogelijk inruilen voor oud beleid. En natuurlijk moeten we gewoon investeren omdat de stad groeit waardoor de organisatie mee moet groeien. De digitaliseringsslag zal ook het nodige van de organisatie vragen. En ik Pagina 21 van 79

Concept verslag Begrotingsdebat 8 november 2022

verwacht daarover u medio volgend jaar nader te informeren. En sneller nog zal ik uw raad informeren over de strategie publieke dienstverlening en het daarbij horende uitvoering… Is mijn tijd voorbij? Ja. En sneller nog zal ik uw raad informeren over de strategie publieke dienstverlening en het daarbij horende uitvoeringsprogramma digitalisering dienstverlening en informatie. En de website waar D66 naar vroeg, die zal nog dit jaar worden geüpdatet, en wanneer die af is, die is natuurlijk nooit af, want die moet je altijd blijven ontwikkelen, toegankelijk houden en maken en dienstbaar inrichten voor al onze inwoners. Wij als college, voorzitter, zijn ervan overtuigd dat we de gezonde groei kunnen waarmaken door werkelijk antwoord te geven op de vraagstukken waar Rijswijk zich voor gesteld ziet. Daarbij stijgen we uit boven de individuele of partijpolitieke belangen en nemen we ons voor in verbinding met elkaar de oplossingen te vinden. En met de raad natuurlijk ook. Dat betekent dat wij zichtbaar en toegankelijk zijn, zichtbaar ten aanzien van de resultaten en de impact van het werk van de gemeente, toegankelijk omdat we benaderbaar willen zijn als bestuurders en als gemeentelijke overheid. En dat is een van de kenmerken van de Rijswijk, en ondanks dat we als stad heel hard groeien staat de menselijke maat voorop.

En dat we benaderbaar zijn wil ook zeggen dat we in antwoord op de vragen van ChristenUnie was het, over de mkb-bedrijven, en D66 ook nog dacht ik, energie, dat we daar ook in samenspraak met het BBR natuurlijk bedrijven echt actief benaderen om onze duurzaamheidsscan aan te bieden, ze te wijzen op regelingen die er zijn vanuit het Rijk om ze in deze tijden te helpen. We helpen ze een klein beetje, de pandeigenaren in ieder geval, met de verlaging van de rioolheffing. Het is tientjeswerk maar voor de beeldvorming is het wel belangrijk dat ondernemers ook zien dat niet alleen maar de lasten voor ze stijgen maar ook kunnen dalen. En ik kan daarbij ook nog wel wijzen op de Energy Cave op Kessler Park waar ook heel veel, ja, waar echt de toekomst van de energietransitie in volle gang is. We zijn er als college laatst geweest, het is echt indrukwekkend. Als het gaat om de Plaspoelpolder en de energielabels, er ligt een investeringsagenda klaar, die moet nog ter besluitvorming langs het Industrieschap Plaspoelpolder komen. Binnenkort is daar een informatie raadsessie, 17 november, en ik kan u van harte aanbevelen om daarbij aanwezig te zijn om goed over de economische positie van Rijswijk te spreken maar ook over de energietransitie die daar gewoon bij hoort.

Dan kom ik verder op de, even kijken, op de … Ik heb verder eigenlijk twee amendementen van de VVD langs zien komen en dat ging dan over de algehele lastenverlichting voor burgers en bedrijven. Kijk, het is natuurlijk zo dat we door die kwijtschelding uit de tarief, of de kwijtschelding uit de afvalstoffenheffing en rioolheffing te halen, de tarieven sowieso dalen. Daardoor is er al een sprake van een verlaging van die tarieven met respectievelijk 6 procent van die afvalstoffenheffing en 1,4 procent van de rioolheffing. Andere heffingen, belastingen, die zullen aangepast worden met de inflatie, dat is dus 2,4 procent. Dus afhankelijk van de gezinssamenstelling dalen gewoon de woonlasten met 2,5 procent. Dus in die zin doen we al wat en hebben we eigenlijk 1,1 miljoen niet meer aan dekking doorgerekend in die doorberekening in dat tarief, en dat komt dus ten laste van de algemene middelen. Maar ik begrijp dat het natuurlijk vooral een politieke afweging is of je nog meer lastenverlaging wil, dus dat oordeel laat ik vanzelfsprekend aan de raad. Dan het amendement over de evenementen van VVD en D66. Ja, we zijn natuurlijk, hebben we afgesproken in het collegewerkprogramma dat we met nieuw evenementenbeleid gaan komen, dat duurt wat langer dan ik had gehoopt, ik hoop daar nog wel begin volgend jaar mee door te komen.

Dat betreft dan het beleid over hoe we als gemeente omgaan met evenementen, maar ook regelgeving ter verkrijging van de vergunning voor een evenement. En tegelijkertijd ook locatiebeleid. En ik verwacht toch half november in consultatie te gaan met verschillende partijen die nu reeds evenementen organiseren om dat stuk dan wat verder te krijgen en dan de besluitvorming in uw raad te krijgen in 2023. Het locatiebeleid dat loopt even een apart traject omdat daar een andere vorm van consultatie en participatie is met de omwonenden en inwoners, dus dat volgt dan later. En als u met het Pagina 22 van 79

Concept verslag Begrotingsdebat 8 november 2022

amendement uitspreekt dat er steun is voor de organisatie van het Strandwalfestival, het enige grote evenement op dit moment in Rijswijk, en ik heb daar ook gesprekken mee met het bestuur van het Strandwalfestival. Ja, dan denk ik dat zij zich ontzettend gesteund voelen om ook de organisatie ter harte te nemen volgend jaar, zijn ze toe ook toe bereid. En als u daarmee, met dit amendement uw steun uitspreekt dan zorgen wij ervoor dat snelle afhandeling van het subsidieverzoek van het Strandwalfestival als dat komt. En vanzelfsprekend laten we ook het oordeel op dit amendement over aan de raad. Ja, dat is eigenlijk tot zover, voorzitter, de bijdrage van mijn kant. De voorzitter: Goed. Gaan we verder met mevrouw Bentvelzen. Mevrouw Bentvelzen: Ja voorzitter, dank. Ik heb geloof ik wel wat meer vragen gehad dan de wethouder financiën dus ik ga mijn best doen. En ik ga de rij gewoon af zoals u in de spreekrij ook gesproken heeft onze kant op. In ieder geval dank voor alle positieve punten voor vandaag, want dat doet ons ook goed. Beter Voor Rijswijk heeft aangegeven rondom de Wmo de indicaties te willen versoepelen naar Wmo-indicaties voor onbepaalde tijd, ik heb de motie gezien, ik heb ook al gezien dat daar steun voor is in een groot deel van de raad. Normaliter, heb ik geleerd van onze burgemeester, je moet het of overlaten aan de raad of afraden.

Maar gezien de steun kan ik in ieder geval al aangeven dat we momenteel, as we speak, bezig zijn met het beschrijven of omschrijven van de nieuwe beleidsregels die dan het nieuwe jaar weer in moeten gaan. In december liggen die bij mij op tafel dus de Wmo-indicaties onbepaalde tijd zullen worden meegenomen nu we toch met die beleidsregels bezig zijn, dus dat kunnen we snel oppakken. U heeft mij een motie toegestuurd in het kader van het chippen van katten. En ik heb daar even advies over ingewonnen, want ik weet veel tegenwoordig van dierenwelzijn maar dat wist ik nog niet. In uw motie geeft u ook aan dat Amsterdam en Alphen aan den Rijn dit al doen. En het advies wat ik heb gehad is het niet, dat het afgeraden wordt om hier als gemeente Rijswijk in voorop te lopen, en dat heeft te maken met het feit dat er momenteel heel erg hard gewerkt wordt aan landelijke wetgeving die ook wetgeving hebben gemaakt om honden te chippen. Maar er schijnen dus, ja, dat is ongelogen, negen verschillende soorten chips te zijn die op allerlei verschillende manier ingebracht en uitgelezen kunnen worden. En daar schijn je dan ook nog eens een keer, nou, bevoegdheid voor te moeten hebben, dus je kan niet zomaar iedere chip, nou ja, in een kat doen. Je hebt daarbij handhaving nodig, je hebt sancties nodig, je hebt daar gigantisch veel wetgeving voor nodig.

Dus mijn advies zou zijn om dan toch, ondanks dat ik het een supergoed idee vind en dat ik echt ook denk dat het bijdraagt aan het feit dat we daarmee zwerfkatten terugdringen en dierenleed voorkomen en het asiel daarmee ook helpen, dierenasiel op het Julialaantje, hoop ik dat de landelijke wetgeving snel doorkomt en dat we die heel even afwachten. En dat we tot die tijd uiteraard wel het chippen van de katten stimuleren, en in juni hebben we altijd onze kattenchipmaand en dan werken we samen met dierenklinieken om dat tegen een gereduceerd tarief voor elkaar te krijgen. Voorzitter, er is mij om bij het dierenwelzijn te blijven ook gevraagd om de hondenuitlaatplekken. Ja, ik onderschrijf ook dat dat supergoed gaat daar op de Schaapweg. Er wordt heel veel gebruik van gemaakt, en tegelijkertijd is die uitbreiding lastig. Ik weet nog wel dat ik volgens mij anderhalf of twee jaar geleden een hondenkaart de wereld in slingerde, nou, daar had ik geloof ik meer zienswijzes op dan dat ik ooit gehad had. Dus dat, nou ja, dat geeft nogal het sentiment aan die dan in onze stad opleeft. En dat zit hem in het feit dat we op hetzelfde stuk grond verschillende functies willen doen. We willen de hond uitlaten, we willen vissen, we willen groen, we willen wandelen, we willen sporten, we willen spelen, recreëren, et cetera, en dat allemaal op hetzelfde stukje grond.

Dus daar moeten we altijd heel voorzichtig in zijn en we gaan wel weer aan de slag met die nieuwe hondenkaart maar daar komen we op een later termijn op terug. De fractie van BVR heeft me ook nog gevraagd hoe het zit met die multifunctionele accommodatie Pagina 23 van 79

Concept verslag Begrotingsdebat 8 november 2022

Elsenburg, wanneer komt dat nu. Ik ben voornemens in de laatste maand van dit jaar nog een raadsinformatiebrief te sturen, of als er nog een gaatje in de agenda is om een informatiebijeenkomst echt te organiseren zodat er ook een presentatie gegeven kan worden over waar we nu staan en hoe ver dat nu is. En het definitieve stuk ter bespreking in de raad, die zal in maart 2023 uw kant op komen. Voorzitter, dan is mij ook nog gevraagd door D66, dan heb ik dierenwelzijn direct afgehandeld, of er budget is voor het opvangen van dieren. Wij wilden, nou, een paar weken geleden wilden wij de Wildopvang Zuid-Holland wilden wij gaan steunen, met op het moment dat wij die brief de deur uit wilden doen kwam het bericht binnen dat zij stopten, dat is heel verdrietig en heel vervelend. Er is nog steeds in ons dierenwelzijnsbudget ook budget om subsidie te verstrekken aan het opvangen van dieren dus daar mogen de opvangcentra zelf hun aanvragen voor doen, want zo werkt dat nu eenmaal al al die tijd bij ons. Voorzitter, Gelijke Kansen Alliantie door meerdere partijen aangehaald. Onderwijs, afdeling onderwijs is op het moment in gesprek met de, vanuit de Gelijke Kansen Alliantie, om te kijken naar die aansluiting. We zien zeker mogelijkheden om aan te sluiten. Alleen vanuit kennisdeling is dit al een heel mooi initiatief.

En we denken dat we als gemeente als voorbeeld ook kunnen fungeren naar anderen, en elkaar versterken is altijd goed. Maar hoe dat dan aangesloten zal gaan worden en hoe dat er concreet uit gaat zien dat volgt nog, en we willen daarbij ook voorkomen, vandaar de secuurheid daarin, dat we dingen dubbel gaan doen, of dat we verwachtingen gaan creëren die we aan onze partners niet waar kunnen maken. Dus vandaar dat ik een positieve grondhouding heb, maar om de motie nou te zeggen ik neem hem over, dat gaat iets te ver. Voorzitter, dan heeft Rijswijks Belang een motie ingediend in het kader van Don Bosco en het verzoek, of die heeft hij niet ingediend maar aangemeld, om eventueel in te dienen in de tweede termijn. Nou, ik denk dan oké, ik kan op mijn tablet heel snel typen. Ik ken Rijswijks Belang als een partij die altijd goed hun controlerende taak uitvoert. U kent mij hopelijk als een wethouder die daad bij het woord voegt, dus ik heb gelijk het secretariaat geappt of gemaild, zorg even voor een afspraak met Don Bosco, die is uitgezet en in de week van 14 november hoop ik met hen om tafel te kunnen. Maar zij moeten nog reageren naar mij, dus als ik de datum officieel heb zal ik u dat kenbaar maken. Dus de motie hoeft denk ik niet meer ingediend te worden, afspraak is as we speak gemaakt. Voorzitter, de fractie van Wij.

heeft een aantal vragen gesteld over energiecontracten, wat gaan we daarmee doen, et cetera. Nou, ik heb volgens mij in een eerdere vergadering al aangegeven dat daar een rijksregeling gaat komen half november. Tegelijkertijd zitten we niet stil, want we kunnen wel wachten totdat het Rijk iets gaat doen maar soms kan je dan ook wachten totdat je op je geboortegewicht bent. Dus we zijn ook bezig met een stuk hoe we de verenigingen financieel kunnen ondersteunen, want we zijn ons echt bewust dat als er niets gebeurt we een hele belangrijke, een heel belangrijk onderdeel in onze stad kwijtraken. En u heeft mij gevraagd: gaan we het redden met die kostendelersnorm, die van 22 jaar naar 27 jaar verschuift, dat heeft met meerdere wetgeving te maken, ook met de leerplichtwetgeving onder andere. Maar ja, dat gaan we redden. Sterker nog, het is landelijke wetgeving waar we toe verplicht zijn. Maar alles is in het werk gesteld om die beleidsregels op te nemen en de mensen die het betreft die zullen dan ook aangeschreven worden hoe dat in zijn werk gaat. Voorzitter, er is mij nog een vraag gesteld over de laaggeletterdheid en de jongeren. Er is me ook verzocht om een toezegging rondom het rapport. Nou, die toezegging wil ik u uiteraard doen, ik zal zo spoedig mogelijk zorgen dat het rapport naar de hele raad toe gaat als het gaat om laaggeletterdheid.

En u heeft mij ook uitgedaagd een uitspraak te doen wat ik dan van die aanbevelingen vind. Dat is lastig want wij moeten over die aanbeveling ook nog in gesprek met onze ketenpartners van wat kunnen we wel, wat kunnen we niet. Maar ik ben gek op samenwerken met ervaringsdeskundigen, ook aangehaald vanmiddag in de raad. En ook in dit verhaal vind ik het belangrijk dat er een aanbeveling is gedaan van goh, ga nu eens op zoek naar sleutelfiguren in de stad en kijk of we daar het verschil kunnen maken voor onze jongeren. Dus ik denk dat dat Pagina 24 van 79

Concept verslag Begrotingsdebat 8 november 2022

een van de aanbevelingen is die ik er in de eerste instantie uitlicht, maar nogmaals, we hebben daar wel werk aan de winkel. Voorzitter, er is mij nog gevraagd: kunnen we het niet versnellen rondom onderwijshuisvesting, als ik de vraag vanuit D66 goed begrepen heb, in het kader van rijksbijdragen die nu ook loskomen. We hebben natuurlijk niet heel lang geleden een integraal huisvestingsplan met elkaar vastgesteld en die volgen we gewoon. We kunnen ook niet sneller dan de afspraken die we daarin hebben gemaakt. Mocht dat wel versneld kunnen worden, ja, dan zullen we zeker scholen sneller voorzien van verduurzaming, schone lucht, et cetera. Want dat is ontzettend belangrijk en dat vindt mijn collega-wethouder rondom duurzaamheid natuurlijk ook. Voorzitter, ik ben er bijna want de Partij van de Arbeid heeft mij ook nog gevraagd naar de rijke schooldag en of we dat kunnen uitbreiden met andere schoolbesturen. Dat wordt al gedaan, in die zin, het Rijswijks Lyceum doet dat maar ook het Van Vredenburch College en het Stanislascollege, afdeling praktijkonderwijs, en het vmbo, die hebben in samenwerking met de gemeente Rijswijk, dus met ondersteuning van ons, een aanvraag ingediend bij het ministerie van OCW. Ook voor die rijke schooldag. Voorzitter, ik heb denk ik alle vragen die ik had behandeld. De voorzitter: De heer Van de Laar. De heer Van de Laar: Dank u wel.

Ik heb ook een aantal vragen gekregen waarvoor dank. BVR, laadpalen. U doet een oproep voor laadpalenpleinen onder andere. Er is een strategie, een Nationale Agenda Laadpalen, de NAL, en een regionale strategie, de Regionale Agenda Laadpalen, en daar komen voorspellingen uit dat er in 2030 2,5 tot 4.000 laadpunten in Rijswijk moeten zijn. En hoeveel zijn het er nu? Honderd. Daar moeten dus in acht jaar tijd een ongelooflijk groot aantal laadpunten, zeg maar stopcontacten, in Rijswijk worden gefaciliteerd. En wat hebben we nodig? Laadpalenbeleid. En ik zou zeggen dat uw oproep daarin wordt meegenomen en dat laadpalenbeleid is een onderdeel van het uitvoeringsprogramma, de uitvoeringsagenda van het mobiliteitsprogramma dat in een vorig college is aangenomen. Dat werken we uit, dat programma, in een mobiliteitsstrategie. Dat bespreken we in de raad, dat hoop ik begin van het volgend jaar naar de raad, met u te bespreken en daar brainstorms over te hebben en et cetera, en daaruit volgt dus een laadpalenbeleid. Datzelfde geldt ook voor deelmobiliteit. ChristenUnie zei terecht: ik mis elektrische deelmobiliteit, ook daar hebben we nog geen beleid voor, en is onderdeel van de uitvoeringsagenda mobiliteit, en dat is dan gelijk ook een antwoord op de motie die BVR heeft ingevoerd over station-based, dat is even mijn jargon, maar afstapplekken, mooier in het Nederlands, in Rijswijk.

En u zou die motie kunnen aanhouden totdat we over deelmobiliteit gaan, met elkaar gaan discussiëren wat u zich kunt voorstellen dat daar heel veel variabelen van invloed op zijn. Want afstapplekken bijvoorbeeld, daar moet ruimte voor worden gecreëerd. Dat betekent bijvoorbeeld het opofferen wellicht van parkeerplaatsen, indien niet parkeerplaatsen dan stoepen, indien niet stoepen dan groen. Nou, dat zijn best wel fundamentele keuzes, zo zijn er nog heel veel andere zaken die je kunt bedenken rondom deelmobiliteit die we in de raad moeten bespreken. U kunt ervoor kiezen dus om die motie aan te houden en dan te betrekken bij die discussie, of u kunt er vanavond over stemmen en dan zal ik dat interpreteren als een duidelijke richting van de raad en als een van de uitgangspunten waar we in ieder geval kader voor hier neerleggen voor deelmobiliteit om uw wens zo veel mogelijk te faciliteren en dan heel goed in kaart te brengen: wat zijn nou de voor- en nadelen van, wat sowieso gaat gebeuren. Stikstof vroeg de heer Kruger ook naar, een grote uitspraak van de Raad van State over het schrappen van de bouwvrijstelling. Dat er geen, niet mee hoeft genomen te worden in de verantwoording over de uitstoot van stikstof tijdens de bouwperiode. Dat moet nu wel weer. Dat was voor 2021 ook al het geval. Voor Rijswijk betekent dat een aantal zaken, sowieso meer berekeningen bij nieuwe plannen.

En dat zal worden meegenomen bij de bestemmingsplanprocedures, meer ecologen moeten dan aan Pagina 25 van 79

Concept verslag Begrotingsdebat 8 november 2022

het werk om te gaan rekenen. Maar wat we … En daardoor duurt het misschien iets langer, daardoor zijn de kosten ook ietsjes hoger maar dat wordt allemaal meegenomen in de plankosten van die niet direct te herleiden naar de begroting. Voor Rijswijk in zijn algemeenheid is het zo dat de bouwvrijstelling geen effect heeft op de reeds vergunde projecten, dus zeker die onherroepelijk zijn geworden, dus wat HBG-locatie en Hof van Rijswijk, de voormalige Terp, The Orchard 1 en 2, Parkrijk. Dus dat gaat gewoon allemaal door, maar bijvoorbeeld bestemmingsplan Pasgeld, daar moeten we wel die berekening uitvoeren, maar daar hebben we gezien ook dat voor 2021 zijn bij een paar projecten ook dat soort berekeningen geweest, en betekent het dat het zo laag was dat we daar niet eens een ontheffing voor hoefden aan te vragen. Dus dat is een indicatie van waar het hopelijk voor de rest van Rijswijk ook heengaat. U heeft het over het station, de heer Kruger nog steeds, over het ontwikkelkader. Daar is een amendement bij het ontwikkelkader aangenomen, dat ging onder andere over het hoe het STOMP-principe in het Kessler Park en omgeving wordt ingevoerd. Niet zozeer over de vormgeving van het station, maar in deze begroting, als u daarmee akkoord gaat, staat wel extra budget om echt aan de slag te gaan met het station en daar verkenning uit te voeren.

We hebben nou een handelsperspectief opgesteld met alle partijen rondom het station, of met dien eigenaarsverhouding hebben we het over direct belang met het station, en dat handelsperspectief dat moet worden uitgevoerd en dat kost geld en dat staat in de begroting. Dus dan hoop ik dat we daar wel stappen mee kunnen maken zodra die begroting is goedgekeurd. Dan GroenLinks over het onder andere het accommodatiebeleid. Op 16 juni van dit jaar is er een presentatie geweest door programma stadsontwikkeling en daar heeft u een raadsinformatiebrief voor ontvangen op 11 oktober 2022. En dat is een gigantisch document en dat gaat eigenlijk over deels het accommodatiebeleid.

Dat gaat over Rijswijk als groeistad, en we hebben gekeken, een integrale visie op als we nou alle beleid op elkaar leggen, wat voor maatregelen zien we dan, waar zien we knelpunten in de stad ontstaan op het gebied van onderwijs, op het gebied van culturele voorzieningen, huisartsen et cetera, en daaruit volgen een aantal conclusies en acties over bijvoorbeeld waar zijn er nou tekorten, en vervolgens moeten we dan daarop formuleren: wat gaan we daaraan doen? Maar dat zit dus helemaal in dat programma stadsontwikkeling en als ik dan ook naar uw motie kijk waar heel veel onderwerpen in staan van personeelstekorten tot en met huisartsen en maatschappelijk vastgoed en het onderwijs, vind ik één al heel erg moeilijk om uit te voeren, laat ik het zo zeggen, met het hele college, want het hele college is betrokken bij die motie als je kijkt naar de onderwerpen, dus alleen daarom zou ik hem eigenlijk ontraden. Maar ik begrijp de strekking heel erg goed, wat ook in het coalitieakkoord natuurlijk staat opgeschreven, en dan zou ik eigenlijk willen voorstellen om nog eens een keer goed over dat programma stadsontwikkeling door te praten want ik denk dat daar al heel veel aan bod komt van wat uw strekking en uw wens is en uw zorg voor de stad. Dan ga ik naar de VVD, ik ben het helemaal met u eens, het antwoord op uw vraag over de grex, dat was misschien wel kort door de bocht.

Dat hoeft ook niet, dat staat er niet, maar er staat wel, we hebben de strekking daarvan, we hebben niet voor niks een verliesvoorziening opgenomen. Maar ik onderschrijf helemaal uw suggestie voor het antwoord dat u doet en namelijk dat wij streven naar een budgetneutrale ontwikkeling. Maar zeker ook in het zicht van het einde van de ontwikkeling en alle ontwikkelingen die zich nu voordoen ten aanzien van de stijgende bouwkosten et cetera, is het echt heel belangrijk dat we een verliesvoorziening hebben opgenomen. En om nou nog eens extra duizend huizen in Pasgeld bijvoorbeeld extra bij te gaan bouwen, die ruimte heb ik nog niet eerder gevoeld, maar dat zijn dus steeds minder knoppen om aan te draaien, om het zo te zeggen. Dus die verliesvoorziening is belangrijk maar het uitgangspunt bij het begin van de grex staat nog steeds overeind, we moeten eigenlijk op nul uit zien te komen. Dat ten aanzien van de grex. De vraag van de ChristenUnie heb ik beantwoord. D66 ten aanzien van de voorziening verwijs ik naar het programma stadsontwikkeling. En u vraagt om een fietsplan, u bent zeer Pagina 26 van 79

Concept verslag Begrotingsdebat 8 november 2022

betrokken bij de fiets. Er zijn inderdaad heel veel vraagstukken over de fiets, metropolitane fietsroutes, nieuwe fietspadenstructuur, veiliger maken, comfortabeler maken. Fietspaden in Rijswijk zijn op heel veel punten voldoen niet aan de norm, zijn te smal. Die moeten dus worden verbreed. En al die punten bij elkaar, denk dat het verstandig is om dat in een fietsplan samen te voegen, dus dat kan ik u toezeggen. Dan voor … O, dan heb ik eigenlijk hier door mijn pagina’s heen. Ik heb voor het CDA nog De Voorde opgeschreven wat inderdaad wel een hoofdpijndossier begint te worden. En in uw vorige forum dat ik daar iets over heb gezegd heb ik ook aangegeven dat we denk ik als raad samen wat breder moeten gaan kijken naar de mogelijkheden ervan. Waarvan ik denk dat we vooral de monumentale status moeten behouden en de bebouwing in de omgeving zo veel mogelijk moeten voorkomen. En als dat wonen is, ja, dan laat ik het ook heel even bij u om daarover te gaan praten, maar daar wil ik graag op een ander moment op terugkomen. Maar misschien dat u er in tweede termijn nog iets over wil zeggen. Daar laat ik het voor nu even bij. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: We gaan verder met wethouder Wit.

De heer Wit: Ja, dank u voorzitter, en ook dank aan de raad voor de vragen die ik ontvangen heb en ook voor de steun die er is voor de begroting en voor wat daarin staat, en ik deel uw zorgen op veel van de onderwerpen waar u over gesproken heeft. We kijken echter ook naar voren, naar de toekomst, en daar zien we ook positieve punten en het is fijn om te weten dat we in ieder geval wat ruimte hebben om ook onze inwoners te helpen. Ik ga ook even het rijtje af vanaf het begin, en Beter Voor Rijswijk, de heer Kruger had een aantal vragen aan mij, onder andere over de Marimbahal, tot wanneer die nu inderdaad in de verhuur weer gaat richting de GGD, die verhuurd gaat worden. Dat is tot en met juli. Dat is voorlopig is dat eventjes zoals wij er nu in staan en dat is inderdaad ook omdat wij weten dat we daar onderzoek moeten gaan doen voor de verdere, ja, wat we verder met de Marimbahal gaan doen. Het station had u vragen over, ja, dat zijn terechte vragen denk ik, het is ook een ergernis van mijzelf, die roltrappen, het schiet niet echt op. In december is de bedoeling dat ze geplaatst gaan worden, dus de start en afronding in december. Dus ik hoop ook echt dat dat gaat lukken, dat er niet allerlei andere problemen nog naar voren komen, maar vooralsnog is dat wel de planning die er nu staat.

Ga ik even naar GroenLinks en dan kom ik eigenlijk meteen op het eerste grote amendement terecht. GroenLinks heeft een amendement ingediend samen met Partij van de Arbeid, D66 en Beter Voor Rijswijk, over echte stappen naar geïsoleerde woningen in Rijswijk. Ja, ik steun dat amendement, wij als college steunen dat amendement ook. Maar wij delen namelijk ook de wens om de isolatieaanpak zo veel mogelijk te versnellen als mogelijk is. Het stimuleren van, belangrijk deel daarvan wordt wel en zal wel vanuit het Rijk worden georganiseerd moeten worden, en eenvoudigweg omdat de opgave voor de gemeente daarvoor veel te groot en financieel te kostbaar is. Maar dit amendement geeft daar wel een mogelijkheid voor. Op dit moment zijn er vanuit landelijk al verschillende subsidies en financieringsmogelijkheden, en ik denk ook dat het verstandig is als wij dit amendement gaan uitvoeren dat we daarop gaan aansluiten, dat we niet het wiel opnieuw gaan uitvinden. Maar vooral ook dat we niet gaan dubbelen, dat we niet dingen doen die vanuit landelijk al gedaan kunnen worden en waar we ons geld slimmer kunnen inzetten om mensen te bereiken die met andere regelingen al wel geholpen worden. Dus de regeling van de gemeente zal moeten aansluiten op die bestaande regelingen.

Dus we hebben een aantal mogelijkheden, het ophogen van rijkssubsidies bijvoorbeeld met een Rijswijkse bijdrage, of het aantrekkelijk maken van bestaande financieringsmogelijkheden. Nou, als je kijkt naar het ophogen van rijkssubsidies, dat kan na de bekendmaking van definitieve landelijke regelingen, kan dit leiden in het eerste kwartaal tot een integraal voorstel om hiermee aan de gang te gaan. En als we het hebben over het aantrekkelijker maken van bestaande financieringsmogelijkheden, ja, dat zijn we afhankelijk van een aantal voorwaarden. Zo is er voor de doelgroep Pagina 27 van 79

Concept verslag Begrotingsdebat 8 november 2022

eigenaar-bewoners van eengezinswoningen met een inkomen tot 45.000 euro al een mogelijkheid voor een renteloze lening. Nou ja, daar zouden wij natuurlijk kunnen kijken hoe we daar bij kunnen passen. Voor de financiering van kleine VvE’s is er vanuit Stimuleringsfonds Volkshuisvesting in samenwerking met de Nationale Hypotheek Garantie een lening met borging ontwikkeld. Dus ook daar zijn al mogelijkheden en moeten goed kijken hoe we daar in samenspan mensen kunnen gaan helpen. Ik wil wel twee, eigenlijk een kanttekening, ook een waarschuwing plaatsen. In eerste instantie het uitvoeren, de vraag is of we de middelen die volgens het amendement worden gereserveerd ook echt goed kunnen wegzetten. Dit hangt een beetje af inderdaad van wat ik net noem, van die rijksmaatregelen. Maar dit wordt wel duidelijk in het voorstel dat wij dan in begin 2023 aan u zullen doen toekomen. Daarnaast geeft u in het amendement ook aan dat u vraagt om een reservering te doen tot en met 2026. Ik wil u wel wijzen op het feit dat 2026 vooralsnog niet een positieve prognose heeft voor ons financieel. En dat dat ons nou wel in wat rode cijfers zou kunnen drukken, dus ik wil u wel, ja, dat meegeven om daarover na te denken. En dat geldt eigenlijk ook enigszins voor 2025 want dat is ook een jaar waarin het niet zo heel erg ruim meer is. Even kijken hoor. Dat dan even over deze motie.

Dan ga ik even verder, nou ben ik ineens al mijn teksten kwijt. Even zien hoor. Rijswijks Belang heeft heel veel moties en amendementen aangekondigd, een amendement en een aantal moties aangekondigd. Ja, ik kan daar wel inhoudelijk dat ze al wel op staan maar ik wacht even tot u ze in tweede termijn heeft ingediend, dan krijgt u van mij daar een reactie op. Even kijken. VVD heeft een motie ingediend om de verhuizing van het monument ‘40-45, om dat te onderzoeken naar het Huis van de Stad. Ja, ik vind het een mooie motie, het is ook letterlijk de tekst die in het coalitieakkoord staat. Dus dat is iets wat we gaan onderzoeken en dus ook zeker zullen meenemen in de ontwikkeling van de planvorming rondom het Huis van de Stad. Dank voor deze herinnering, nogmaals. Even kijken. Wij. Rijswijk heeft een motie ingediend over Bij elke bank een bak. Ja, u gaf het zelf al enigszins aan in de aankondiging. We hebben inderdaad een beleid, een strategisch beleid hoe wij vuilnisbakken of afvalbakken plaatsen in Rijswijk. Ik moet bij elke bak, elke bank een bak, levert behoorlijke, nou, extreem hoge beheerkosten op want als wij een bak plaatsen moeten we hem ook gaan legen. Dat betekent dus dat we behoorlijk wat meer kilometers moeten gaan rijden en vaker moeten gaan rijden om die bakken te gaan legen en dat kost echt veel tijd.

En meer afvalbakken lost ook niet direct het probleem op want ja, zoals u zelf ook al aangeeft, en dat zie ik ook als ik door de parken heen loop, ook naast afvalbakken ligt vaak heel veel afval. En dan blijft het toch nog steeds ook een gedragsprobleem, je kunt dat niet allemaal voorkomen. Dus ik streef absoluut net als u, en dat zou het streven van iedereen moeten zijn, naar een stad zonder zwerfafval. Maar met bij elke bank een bak gaan we dat ook niet halen. Ja, dus wat dat betreft zou ik deze motie willen ontraden. Het gaat ons enorm veel extra kosten opleveren om dat te beheren. Even kijken, D66 heeft een aantal vragen gesteld. Beschermen van monumentale bomen en aanwijzen van monumentale bomen. Wij zijn, we gaan dit jaar een nulmeting doen van bomen in Rijswijk en daarbij wordt ook gekeken welke bomen in aanmerking zouden komen voor een monumentale status. Wordt dat inderdaad toegekend, dan betekent dat ook dat die inderdaad beschermd gaan worden en dat zal gevolgen hebben voor bijvoorbeeld kabels en leidingenwerkzaamheden eromheen. Wij zullen ondertussen ook bewoners wel daarover laten meedenken, die mogen erover meedenken, als zij een boom monumentaal vinden of een bepaalde waarde vinden hebben dan kunnen ze die ook gewoon, kunnen ze die aanmelden en dan gaan we daar kijken wat voor mogelijkheden daarvoor zijn.

Als we het hebben over de Open Monumentendag, ja, daar heeft u wel voor mij een gevoelige snaar dat dat inderdaad niet door kon gaan. Ik vind dat echt heel jammer. Dus ik ondersteun dat van harte om dat weer te laten doorgaan, ik denk dat wij trots mogen zijn op ons erfgoed en onze inwoners daar absoluut actief bij moeten betrekken. Over het aanwijzen van panden als erfgoed, ja, daar moet ik u nog eventjes het antwoord op schuldig blijven. Ik weet, Pagina 28 van 79