Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

Dank voor de lijst van punten die nog wel met mantelzorgers gebeurt. Betekent dat ook in het verleden wel eens zijn uitgenodigd op het stadhuis of hadden we een mantelzorgdag. Zijn dat ook de dingen die u daarmee bedoelt dat die wel doorgaat alleen de cadeaubon als zodanig niet? De voorzitter: Wethouder Van Malsen. De heer Van Malsen: Ja, voorzitter, zeker weten. Dus de 100 duizend euro die in de begroting staat voor de mantelzorgwaardering, dat heeft alleen betrekking op die cadeaubon, op die kleine geldelijke compensatie die ze krijgen dus tachtig euro geloof ik is het per persoon. De mantelzorgdag die is overigens aanstaande zaterdag, die gaat gewoon nog door. En we zijn ook voornemens om volgend jaar weer een serie mantelzorglunches te gaan organiseren met mantelzorgers die daar zich voor aanmelden. Dus motie oordeel raad. En dan heb ik nog één motie over, voorzitter, dat is die … De voorzitter: Ik zie dat mijnheer Weterings u wil interrumperen, dat is uw laatste interruptie. De heer Weterings: Voorzitter, kan de wethouder zich voorstellen dat er ook heel veel vrijwillige mantelzorgers niet op een mantelconsulent zit te wachten maar die de waardering heel erg wel kunnen waarderen. Kan hij zich dat voorstellen? De voorzitter: Wethouder Van Malsen.

De heer Van Malsen: Ja, voorzitter, volgens mij heb ik net kraakhelder uitgelegd wat wij allemaal doen en blijven doen en gaan doen voor mantelzorgers de komende jaren. Het is een groep waar ik zelf ook, nou, wel echt een hart voor heb. En als ik ook luister naar de verhalen die ik hoor tijdens die mantelzorglunches, ja, dan kan ik niet anders dan ook diep geraakt worden door de zaken waar zij tegenaan lopen en de problemen die zij hebben. We gaan hier als gemeente Rijswijk niet de problemen van alle mantelzorgers oplossen en dat beweer ik ook helemaal niet. Maar wat ik zei, we blijven ons gewoon voor deze groep inzetten. En dat zal ook de komende jaren gewoon het geval blijven want dat hebben ze keihard nodig, het is een ongelooflijk goed werk voor onze samenleving. De laatste motie heb ik nog even de motie, leegstand is stilstand. Daar staan wij in principe positief tegenover. Dat wil zeggen, we kunnen ons heel goed vinden in ook de wens om leegstand tegen te Pagina 44 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

gaan middels een leegstandsverordening. Ik zal wel aan de indieners willen vragen om ons enige coulance te geven met het uitvoeren van deze motie en daarbij ook een voorstel willen doen. Dat we namelijk het opstellen van het volkshuisvestelijke programma deels gebruiken om aan de eerste twee punten van het dictum te voldoen. Dus dat wil zeggen, het in kaart brengen van de leegstandsproblemen en te onderzoeken op welke manier het meest effectief leegstand tegengegaan kan worden. Dat zeg ik omdat we als onderdeel van het opstellen van het volkshuisvestelijke programma meer wensen en knelpunten in de Rijswijkse volkshuisvesting tegen zullen komen en zullen willen oplossen. Daarbij wil ik ook nog even een slag om de arm nemen dat de deadline die hierin staat, dus het tweede kwartaal van 2025, dat is erg krap. Dat heeft ook te maken met het feit dat als deze motie uitgevoerd dient te worden dezelfde drie mensen die ook al onze andere volkshuisvestelijke plannen moeten uitvoeren ook belast zullen zijn met het uitvoeren van deze motie en dat dat kost nou eenmaal wat tijd. Laatste puntje over deze motie is dat mochten we uiteindelijk een leegstandsverordening in willen stellen, dit zal ook onderdeel worden van een eventueel voorstel, dan komt daar natuurlijk ook een financieel aspect bij kijken.

Want het uitvoeren van zo'n verordening en het handhaven op zo'n verordening dat kost natuurlijk ook menskracht. Voorzitter, dan ben ik door alle moties en vragen heen en dan laat ik het daarbij voor mijn eerste termijn. Dank u wel. De voorzitter: Hartelijk dank, wethouder Van Malsen. Mevrouw Sahin: Dan wil ik ook ingaan op een aantal gestelde vragen aan mij. Allereerst wil ik uw raad hartelijk danken voor de complimenten die u heeft gegeven ten aanzien van mijn handelwijze op het gebied van huiselijk geweld en femicide. Eigenlijk had ik dat nooit willen doen. Ik heb nooit gedacht dat ik als burgemeester me bezig zou gaan houden met vrouwenmoorden. Helaas is dat wel de realiteit geworden omdat dat in onze gemeente gebeurd is helaas, afschuwelijk uiteraard in eerste instantie voor de slachtoffers, voor hun nabestaanden. Maar ook voor onze stad omdat het ook iets doet met het gevoel van veiligheid in huis maar ook in buurt maar ook in de stad. Tegelijkertijd weet ik ook nu wel heel goed, en u allen, dat dit niet een Rijswijks probleem is maar een nationaal probleem. De vele gesprekken met slachtoffers, met vrouwen maar ook met professionals die hiermee bezig zijn, hebben mij dat inzicht gegeven. Ik wil ook uw complimenten overbrengen aan onze ambtenaren die hier dag in dag uit mee bezig zijn.

En ook onze coördinatoren zorg en veiligheid die dagelijks echt bezig zijn met hele urgente situaties. Ik vind het woord casus altijd vervelend, het gaat uiteindelijk om mensen, om iemand die zich onveilig voelt. Ja, dus die complimenten geef ik onmiddellijk door aan al alle ambtenaren, maar ook de politie die zich hiervoor inzet. En ook wil ik hiermee de brug maken naar dat u wens heeft om de inhuur van externen te beperken. Ik kan me dat heel goed voorstellen, het college kan zich dat ook heel goed voorstellen dat u die wens heeft. Alleen is het wel zo dat wij de inhuur die zich niet beperkt tot één domein, het gaat niet alleen om het fysieke domein, om gebiedsontwikkelingen. Het gaat om sociaal domein, het gaat om veiligheid, het gaat over echt wettelijke taken die ook daadwerkelijk uitgevoerd moeten worden. Tegelijkertijd snap ik uw behoefte aan inzicht wel van, wat is het nou, welke domeinen zijn het, welke teams zijn het? Waarom is het nu bijvoorbeeld extra, waarom moeten we extra kosten maken voor juridische zaken? En dat komt omdat wij ook een aantal hele ingewikkelde dossiers hebben in onze gemeente.

Het maakt ook dat het ook voor onze gemeente knap lastig is om mensen aan ons te binden en vast te houden omdat wij door onze ligging, die tegelijkertijd ook onze kracht is, ook moeten concurreren met grote gemeenten in onze omgeving, met de provincie, met de verschillende departementen waar ambtenaren toch ook beter ingeschaald zijn. En dat is natuurlijk ook soms een reden dat mensen daarvoor kiezen. Maar ik vind wel gelet op de verschillende geluiden dat, en ook met het college besproken dat wij u ook willen toezeggen om dat inzicht veel meer te gaan geven. Pagina 45 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

Omdat als je meer inzicht hebt je ook beter kunt sturen en dat is, die wens heb ik goed gehoord of althans, het hele college. De heer Oelen: Ja, voorzitter? De voorzitter: Ja. De heer Oelen: Ja, u heeft een dubbelrol. De voorzitter: Ja, gaat u maar hoor. De heer Oelen: Ja, maar de motie vraagt niet alleen om inzicht, de motie gaat wel iets verder. Wilt u ook toezeggen dat u ook daar invulling aan gaat geven? Mevrouw Sahin: Ja, ik wil, u gaat in denk ik op die tenminste 30 procent hè? Dat tweede dictum, dan ga ik heel expliciet maken, die is behoorlijk hoog. Daarvan weet ik niet als ik dit toezeg namens het college wat voor taken er niet uitgevoerd kunnen worden. Dus of het is een optie om dat percentage te schrappen of het zodanig aan te passen om het als een soort inspanning te zien. Dus daarmee geeft u ook het college en uzelf uiteindelijk de ruimte om te kijken van, nou, op dat gebied kan er wel minder ingehuurd worden. Dus dat is iets wat ik aan u teruggeef. Dan op de boa's is er inderdaad, heeft wethouder Van Damme ook gereageerd. En ik heb begrepen in afgelopen jaar is vanwege de groei van onze gemeente ook extra fte geweest. Dus we hebben 18,8 fte dus het is natuurlijk pijnlijk, je zou natuurlijk niet willen dat er bezuinigd zou worden.

Maar gelet op de andere maatregelen die we gaan nemen, het stationsgebied, een extra locatie, fysiek camera's denk ik dat we hiermee een evenwichtig voorstel aan u hebben gemaakt. Dat waren volgens mij … De heer Weterings: Voorzitter? De voorzitter: Ja. De heer Weterings: U geeft aan, tenminste voorzitter, de portefeuillehouder geeft aan … De heer Loof: Voorzitter, punt van orde. Ik wil niet heel vervelend doen, mijnheer Weterings, maar de voorzitter zei daarnet was uw laatste interruptie. En ik wil straks toch wel echt gaan afronden ook zelf. De heer Weterings: Klopt. Mijnheer Loof, als ik daarop mag reageren. Ik kreeg een appje van de griffier, er is een fout gemaakt, ik had nog één tegoed. Maar dat hadden ze waarschijnlijk naar u moeten sturen want u reageert altijd als eerste. Dus volgende keer graag even eerst mijnheer Loof een appje sturen. Ja, ik ga even door, voorzitter. De portefeuillehouder gaf aan te denken dat hier een juiste beslissing wordt gemaakt op het gebied van deze pijnlijke maatregel om op boa’s te gaan bezuinigen. Maar ik heb er niet over gehoord over de groei die Rijswijk doormaakt van de 50.000 richting 80.000 inwoners. Staat ze dan daar nog steeds achter? Mevrouw Sahin: Nou, volgens mij heb ik antwoord dat je natuurlijk het liefst het niet zou willen versoberen. Maar gelet op het pakket, het totaalbeeld, het nu verantwoord is.

Dat is mijn antwoord daarop. En mijnheer El Majjaoui heeft een beeld gegeven over uw zorg over veiligheid. Ik moet zeggen dat wij ons dagelijks inspannen samen met de politie om de stad veilig te houden met onze handhavers maar ook met onze buurtpreventieteams. U heeft misschien gezien, we hebben afgelopen periode veel in opslagboxen extra controles gehouden, we hebben verkeerscontroles is er door de politie gehouden. We gaan meedoen aan het programma Preventie met Gezag om jeugdcriminaliteit voortijdig aan te pakken. We zijn gestart met Dealbrekers om ervoor te zorgen hopelijk dat jongeren minder op vroege leeftijd in de criminaliteit belanden. Dat is iets waar ik me Pagina 46 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

ook wel grote zorgen maak. Het gaat niet vanzelf, we zijn een stad die ook een grootstedelijk karakter heeft. Dus we hebben, we zijn wel een middelgrote gemeente, maar door onze ligging hebben wij ook grootstedelijke problemen. Maar met elkaar, door samen te werken met de politie, met onze handhavers, met onze bewoners en iedereen die ook meekijkt, hoop ik deze stad zo veilig mogelijk te houden. Dan wil ik de termijn, de eerste termijn van het college hiermee afronden. Er is iets meer tijd gegeven aan het college maar nogmaals wil ik dat benadrukken dat het ook is om u zo goed mogelijk te helpen. Ik schors de vergadering, we gaan gezellig samen eten. Ik zie u over, om zeven uur, is dat haalbaar? Kwart over zeven weer terug. … dus we gaan echt om halfacht weer verder De voorzitter: Ik wil u vragen weer uw plaats in te nemen. Hopelijk heeft u smakelijk gegeten en ik heropen de vergadering. Ik open de tweede termijn van uw raad en ik geef als eerste het woord aan de heer Kruger van Beter voor Rijswijk. Ik wil u allen vragen om de besluitvorming over de amendementen en de moties zo zorgvuldig te doen goed aan te geven of u uw motie indient. En dan gaan wij de betreffende moties allemaal gaan nummeren zodat wij straks ook in de schorsing alles goed technisch kunnen klaarzetten. Dus mijnheer Kruger, ik geef u het woord. De heer Kruger: Dank u wel. Ik doe het maar vanaf deze plaats.

Het college wordt bedankt voor de uitgebreide beantwoording van de vragen die gesteld zijn vanuit de raad. We zijn ook blij mee te horen dat u toch serieus gaat kijken naar speelmogelijkheden in Parkrijk voor de wat oudere jongeren. Die hebben momenteel niks, daar zijn we ook blij mee. Zometeen zal D66 nog even terugkomen op een motie die gezamenlijk ingediend zou worden met Beter voor Rijswijk over de intrekking daarvan en dan krijgt u daar een toelichting van. Verder zijn we ook blij met de toezegging met betrekking tot sociaal domein dat de activiteiten van Welzijn Rijswijk wat meer gecommuniceerd gaan worden naar de raad toe. Ook onder andere met een sociaal jaarverslag. We zijn ook blij dat het, we zijn allemaal blij geloof ik, dat het enige amendement van Beter voor Rijswijk om de parkeertarieven enigszins te matigen, ik bedoel ze gaan wel fors omhoog maar het is niet anders, dat men er positief tegenover staat. We hopen dat als het in stemming wordt gebracht, dat er ook veel partijen ons daarin kunnen vinden. Er was één vraagje die hadden we gesteld en daar heb ik eigenlijk niks over gehoord of ik was net even naar hiernaast naar het toilet. Dat was de vraag over het declaratieregister. Is ooit ingevoerd naar aanleiding van het besluit van de raad en dat is geloof ik al enkele jaren geleden wordt dat niet meer bijgehouden.

Nou denk ik niet dat een wethouder een kop koffie declareert maar misschien een keer een dienstreis of wat dan ook. Wat is ermee gebeurd? We zien er niets meer van maar wellicht in tweede termijn dat u daar nog wat over kunt vertellen. Verder hebben wij geen vragen en opmerkingen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Kruger. Welke moties en amendementen dient u dan in? O, niet. De heer Kruger: Beter voor Rijswijk heeft geen aparte moties en amendementen dat blijft staan. Dank u. De voorzitter: Prima. Dank u wel, mijnheer Kruger. Dan geef ik graag het woord aan de heer Van ’t Eind van GroenLinks. De heer Van ’t Eind: Dank u wel, voorzitter. Ik begin gelijk even ook met de moties waar wij als eerste indiener op staan. Er staan ook een aantal die ik genoemd heb in mijn eerste termijn waar ik niet als eerst, waar wij niet als eerste indiener staan dus die laat ik even. Die zijn volgens mij allebei eerste indiener VVD dus die reageren daar zo even op ook namens ons. Drie moties. De afvalbakken, iedereen verdient een tweede leven, ook een afvalbak, leegstand is stilstand en de motie, niet stoken bij slechte luchtkwaliteit. Maar onze drie moties die dienen wij alle drie in. Dank ook voor de reactie van het college. De motie leegstand is stilstand, hebben we wel iets gewijzigd naar aanleiding van de Pagina 47 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

reactie vanuit het college en dan ging het met name over de termijn waarin dat er dan zou moeten liggen. Dus ik stuur zo de gewijzigde versie maar wij hebben dat termijn met afstemming met de wethouder naar eerste kwartaal zeg ik even uit mijn hoofd, eerste kwartaal 2026 verplaatst. Hij is net ook geappt naar onze mede-indieners, ik hoop dat onze mede-indieners daar zich ook in kunnen vinden. Was in ieder geval goed genoeg voor de wethouder. Dat ten aanzien van onze moties. Ja, dan wil ik toch nog even graag terugkomen op The Orchard. We hebben ook nog even opgezocht wat er nu precies in het amendement ook alweer stond. In het amendement hebben wij toch heel duidelijk gezegd dat we een maatschappelijke voorziening willen die niet concurreert met commerciële voorziening en ook niet met semi-commerciële voorzieningen, zoals zijnde huisartsposten, en dat het een voorziening moet zijn voor alle Rijswijkers. Nou, we hebben daar gewoon een aantal voorwaarden in opgesomd in dat amendement. En we hebben er ook in aangegeven dat de raad verwacht dat we een voorstel voorgelegd krijgen over de invulling van die maatschappelijke voorziening. Ik zou het college toch willen vragen of ze het met me eens zijn dat een amendement die aangenomen is gewoon uitgevoerd moet worden? Het kan ook niet anders, dat is gewoon zoals het werk.

Dus ik zou toch nog een nadere reflectie van het college willen over hoe ze het amendement nu gaan invullen. Ik kan me ook voorstellen dat het college daar wellicht later, maar wij verwachten wel dat dit amendement uitgevoerd wordt. Graag een reactie van het college en ik hoop op een ander antwoord dan in de eerste termijn. Wij hebben ook de reactie gehoord op de verschillende moties en amendementen van het college en in grote lijn kunnen wij de reactie van het college, gaan wij de reactie van het college volgen. Maar op een aantal moties dan wel amendementen wil ik toch iets specifieker ingaan. Dan maar om te beginnen met de voorstellen ten aanzien van lastenverlaging want daar zijn een aantal voorstellen over ingediend en daar wil ik allereerst toch ook iets in het algemeen over kwijt. Namelijk dat wij vinden dat er in het beginsel een goede balans is gevonden tussen bezuinigingen en het verhogen van lasten in deze begroting en ook in de kaders die we daarover vastgesteld hebben in de Kadernota. En beiden doen pijn en ik vind wel dat een aantal partijen heel eenzijdig hebben over de pijn van het verhogen van lasten, maar de pijn zit ook in het bezuinigen namelijk de pijn in de bezuiniging van voorzieningen die we hebben in de stad. Pijn in de mate waarin we onze kwetsbaarste bewoners, onze arme bewoners kunnen ondersteunen.

Beiden doen pijn en wij denken dat het college een heel goede balans daarin heeft gevonden. Dat gezegd hebbende zijn er een tweetal amendementen die we wel gaan steunen. Allereerst is dat het amendement van de VVD ten aanzien van het verlagen van de afvalstoffenheffing en dat doen we omdat er gewoon een dekking gevonden is binnen het gesloten systeem voor wat de afvalstoffenheffing in onze ogen zou moeten zijn. Dus afvalstoffenheffing, daar zitten gewoon alle kosten in die we moeten maken om de kosten van het ophalen van ons afval te verwerken. En daar voldoet dat amendement aan en ja, als we dan even in ieder geval voor één jaar dat kunnen dempen dan zijn wij daar zeker niet op tegen. Dus wij zullen dat amendement steunen. Wij zullen ook het amendement van Beter voor Rijswijk en waar de heer Kruger net ook aan refereerde en de VVD steunen ten aanzien van het dempen van de verhoging van de parkeertarieven. Ja, u kent ons als een partij of tenminste heel veel mensen denken dat wij een partij zijn dat we maar de allerhoogste parkeertarieven in de wereld willen hebben. Dat is natuurlijk niet zo want wij zijn helemaal niet van het pesten van bewoners. Wij vinden wel dat je moet betalen voor wat iets kost en het parkeren van auto’s kost. Maar wij begrijpen tegelijkertijd ook dat je verstandig moet omgaan met het verhogen en het zetten van stappen.

En daarom hebben wij, gaan wij als fractie dit amendement van BvR en de VVD steunen want we doen wel een stap maar we dempen hem ook iets. Daar kunnen we ons in vinden en er zit ook een dekking bij. Dan zijn er een hele reeks amendementen en moties die voorstellen doen over alternatieve bezuiniging of het terugdraaien van bezuinigingen. En daar heeft het college ook het één en ander over gezegd. Ja, ik ga ze niet allemaal af want dan ben ik denk ik een half uur bezig en die krijg ik niet van de voorzitter. Ik kijk er nog lief Pagina 48 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

aan. Nee, die krijg ik niet. Jammer. Waarvan deels de dekking niet is georganiseerd en daar kunnen we sowieso niet mee, of deels waarvan wij vinden dat het een soort ratjetoe is aan voorstellen. Zoals het amendement van het CDA waarin ook allerlei voorstellen worden gedaan waar we al tot in den treure over gedebatteerd hebben. Dus ja, voorzitter, ik ben het met het CDA eens dat het beter was geweest om gewoon de Van Rijnweg af te sluiten. Maar daar hebben we echt een heel fel debat met elkaar over gehad en ja, daar hebben wij helaas aan het langste, het kortste eind getrokken in dat debat. Ja, ik ga echt niet dat debat hier nog een keer overdoen want ik ga er niet vanuit dat de partijen die toen, om maar even een voorbeeld te noemen, niet voor de afsluiting van de Van Rijnweg waren daar nu in één keer anders over gaan denken. En die meerderheid was een simpelweg gewoon niet dus ik zie niet het nut om daar dan nog een keer over te gaan stemmen. Als het CDA besluit dat los te knippen, joh, ik stem dan voor het amendement maar haal het toch niet. Dus het is het puur een symbool. En er zitten ook gewoon een reeks voorstellen in waarvan ik denk, ja, wat is het, met taakstellingen waarvan we helemaal niet het effect weten. Tot aan een weet ik echt een rücksichtsloze taakstelling op jeugdzorg van een miljoen extra.

Waarvan, en dat is dan een vraag die het CDA misschien in tweede termijn kan beantwoorden, maar toch maar eens uitgelegd moet worden welk effect het CDA dan denkt dat te hebben? Want wij maken ons niet alleen zorgen over de stijging van de kosten van de jeugdzorg, dat is natuurlijk een probleem. Maar wat het grootste probleem is, kunnen wij in dit land nog voor onze jongeren zorgen die problemen hebben? Dat is het echte probleem, dat is het probleem waar wij het over moeten hebben. Niet over een taakstelling van een miljoen op jeugdzorg. Ik vind het in dat opzicht schrijnend dat we op die manier in dit land ook in gemeenten, en ik begrijp wel dat wij kritisch en richting het Rijk snap ik het wel, maar dat wij op die manier praten over de zorg van kwetsbare jongeren. En ik heb zelf ook een jonge dochter en ik hoop niet dat ze in de situatie terechtkomt dat ze dat soort zorg nodig heeft, en daar ga ik zelf alles aan doen om te voorkomen dat dat zo is. Maar dat we daarmee marchanderen vind ik, vind onze fractie, en dan zeker niet met een rücksichtsloze taakstelling van een miljoen. Nee, gaan wij zeker niet in mee en dat geldt voor een groot deel van die voorstellen in dat amendement. Wij delen ook het apocalyptische beeld die wij en het CDA van Rijswijk schetsen over de staat van Rijswijk niet. Als we deze, als we Wij.

Rijswijk en het CDA moeten geloven dan stort zo'n beetje morgen heel Rijswijk in, in een soort van sinkhole en dan bestaat Rijswijk niet meer. Want we hebben, we zitten met te veel en dan zak je, nou, als je met te veel mensen op een verdieping staat dan zak je daar doorheen, dat zou dan morgen ongeveer gebeuren. Maar volgens mij, voorzitter, is het tegendeel waar. Want als het aan onze financiën gaat dan zijn wij in tegenstelling tot een hele hoop andere gemeenten die net iets te laat zijn begonnen met het reageren op wat hun boven het hoofd hing, ook qua bezuinigingen vanuit het Rijk dan met name, heb ik het dan over, veel later gereageerd hebben en echt in de problemen zitten terwijl wij tijdig hebben gereageerd. Ja, het is moeilijk en het gaat ook volgend jaar niet makkelijk worden bij de Kadernota, kan ik alvast voorspellen. Maar wij hebben serieuze stappen genomen, dit college heeft serieuze stappen genomen om die financiën wel op orde te brengen. Daarom ligt hier nu een begroting die sluitend is en daarom ligt hier nu ook een meerjarig verhaal waar nog wel bezuinigingen in zitten, maar wel beter behapbaar dan waar een hele hoop andere gemeenten voor staan. Wil ik u toch maar meegeven, wil ik ook toch richting CDA en Wij. Rijswijk aangeven. De voorzitter: Mijnheer Van ’t Eind, ik zie dat mijnheer Van Enk u wil interrumperen.

De heer Van Enk: Ja, de heer Van ’t Eind reageert op een belangrijke lijn in ons verhaal, dat waardeer ik. Maar als ik hem nou vraag, ik hoor allemaal complimenten over het sluitend maken van deze begroting en we zijn natuurlijk een heel eind gekomen, maar als 1,9 miljoen aan rente en kapitaallasten in deze begroting is doorgeschoven naar volgende jaren, 1,9 miljoen, en we hebben nu een begroot tekort of overschot van 6 ton, dan is dat toch niet alleen kunstmatig maar dan zadel je Pagina 49 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

daar toch colleges in de volgende jaren mee op terwijl dan het ravijnjaar heeft plaatsgevonden? Dus waarom die waarschuwing van ons hier gedeeld? Waarom gaan we niet verder? En als we daar nou concrete voorstellen over doen dan zou je toch opnieuw zonder debatten moeten nadenken en kunnen instemmen om die financiële positie te verbeteren? De voorzitter: Mijnheer Van ’t Eind. De heer Van ’t Eind: Dank u wel, voorzitter. Nou ja, voorzitter, misschien dat ik ook, laat mij even allereerst zeggen dat ik wel degelijk de scherpe blik van het CDA waardeer die kijkt naar die begroting. En ik waardeer ook wel degelijk dat er nu een voorstel ligt. Alleen ik denk dat we met de vorige Kadernota de juiste eerste stappen hebben genomen, dat we daarmee op tijd zijn. En dat we bij de volgende Kadernota ook de vervolgstap gaan nemen om hem voor de jaren daarna ook gewoon sluitend te krijgen met elkaar. Op een manier die doordacht is en voorkomt dat we die sterke overheid, die overheid van Mill waar ik in mijn eerste termijn over had, overeind blijft. Want dat is wel waar ik uiteindelijk voor in de politiek ben gegaan, voorzitter. Dat in antwoord naar het CDA. Ik weet niet hoeveel minuten ik nog heb maar ik heb ook een … Voorzitter, toch ook nog richting Wij Rijswijk. Kijk, ik zie ook wel dat Wij. Rijswijk voorstellen doet en ook bij de Kadernota en ook nu liggen er een aantal voorstellen.

En ik heb ook echt wel waardering voor de manier waarop Wij. Rijswijk zich inzet voor deze stad, net als dat wij dat doen. Maar wat ik een beetje flauw vind is dan dat je, dus we hebben een debat gehad bij de Kadernota en daar lagen voorstellen, ja, die hebben geen meerderheid gehaald. En dan ga je in je bijdrage vandaag zitten wijzen naar de voorstellen die er niet, en dan dat je niet ziet, die voorstellen zijn toen serieus gedebatteerd en hebben het niet gehaald of daar hebben we niet met een meerderheid voor gestemd. En wat me dan ook wel een beetje verbaasd, dus ik ben heel blij en ik deel echt de zorgen van Wij. Rijswijk als het gaat om de toekomst en ook om het vergroenen van Rijswijk. Ik ben ook blij dat we daar gewoon een kameraad in hebben met Wij. Rijswijk. Maar wat mij wel verbaast, en dat spreekt elkaar toch een beetje tegen, dat je dan een motie indient die dan vraagt om investeringen terwijl je weet dat het geld er niet is en aan de andere kant wel zegt, ja, maar we moeten ook bezuinigen. Dat gaat dus niet. We hebben de opgave om overeind te houden wat we nu hebben en daarmee doen we ook al heel veel investeringen die ook toewerken naar die gezonde groei. En het is niet zo, de wereld die Wij. Rijswijk schetst, dat die woningen die er allemaal komen, dat die er morgen staan of zo en dat dan de hele stad instort.

Nee, dat is een proces waarin we … Ik word onderbroken door … De voorzitter: U wordt nu onderbroken. Ik zie dat mijnheer Van Dam wil reageren. De heer Van ’t Eind: Ja, reageren. De heer Van Dam: En reageren, dat gaat dus niet af van mijn interrupties. Nee, nou kijk. De heer Van ’t Eind: Nee, dit is een interruptie hoor. De heer Van Dam: Waar het ons om gaat is dat op het moment dat we zoveel woningen toevoegen en daar een bewuste keuze in maken, want we hebben inmiddels best wel wat voorstellen hiervoor gehad, dat je tegelijkertijd ook die groengebieden laat meegroeien zeg maar. Dus als je ervoor kiest om een aantal woningen toe te voegen, moet je ook investeren in het groen. Ik snap wat u zegt hè en ik snap ook wat de wethouder heeft aangegeven op het moment dat het geld er niet is, dan kan je dat ook niet uitgeven. Daar heeft u een punt. Tegelijkertijd vinden wij dat je nu dat geld wel apart moet gaan zetten want in de komende periode zien we ook dat we gewoon geen geld meer gaan hebben. Dus moet je gaan schuiven als je het groen wil laten meegroeien met de stad zeg maar, zo kijken wij ernaar.

Pagina 50 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam. Mijnheer Van ’t Eind, wilt u daarop reageren of verdergaan? De heer Van ’t Eind: Ik ga verder en ik reageer er tegelijkertijd op en dan ga ik naar een afronding. Voorzitter, ik begrijp het betoog van Wij. Rijswijk. Wij kijken er net iets anders naar. Wij denken dat je nu moet organiseren en daar hebben we de omgevingsvisie voor. Met name ook de omgevingsvisie maar ook het groenbeleidsplan maar met name de omgevingsvisie waarin we heel helder neer moeten zetten over hoe die ontwikkeling van de stad eruitziet en dus ook van het groen. Daarmee creëer je een haakje op het moment dat er wel financiële ruimte is om dan die financiën te organiseren. En echt, dat moment komt wel weer een keer want dat is namelijk altijd zo, dat gaat in golven. Nu staan we er financieel slecht voor, er komt ook een moment dat we er weer iets beter voor staan en dat we daar wel ruimte voor zien. En dan moet je klaar zitten en dan moeten de plannen klaarliggen en dat moet in die omgevingsvisie staan en zo kijken wij ernaar. Dus wat ons betreft, voorzitter, mijn afrondende woorden is, wij denken dat we goed op weg, dat we gewoon echt goed op weg zijn. Dat deze coalitie goed op weg is, dat deze coalitie in de afgelopen jaren goed werk heeft geleverd voor deze stad.

En dat het komende anderhalf jaar, ja, nog anderhalf jaar, dat het komende anderhalf jaar blijven doen en dat dit college met deze begroting goed werk heeft afgeleverd. En wij hebben er alle vertrouwen in dat er straks een goede Kadernota ligt waarin we weer een aantal moeilijke beslissingen met elkaar zullen moeten nemen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van ’t Eind. Dan geef ik nu het woord aan de heer Weterings van Rijswijks Belang. De heer Weterings: Hieperdepiep. Goed, voorzitter, tweede termijn. Ik was geloof ik gebleven bij de lachgasdrukcilinders die in het wilde weg worden gedumpt. Ja, oplopende kosten, al zeker de 110.000 euro extra te verwachten volgend jaar. Rijswijks Belang zou daarop heel graag nog een motie willen indienen om het college te verzoeken het Rijk te vragen om een pilot waarbij Rijswijk tijdelijk de ruimte krijgt om een hoge boete van duizend euro op te leggen bij het dumpen van cilinders of groot zwerfafval of vergelijkbare werkstraf. Daarbij mag de persoon zelf kiezen of een boete of een werkstraf. Het is voortgevloeid uit de gemeente Enschede en Rotterdam, zij hebben die vraag ook uitgezet en voor zover weten is het nog in behandeling.

En zouden we willen vragen of de gemeente Rijswijk ook deze pilot zou willen omarmen om daarmee een signaal te geven aan alle dumpers van, hé, als je in Rijswijk een lachgascilinder dumpt dan krijg je gewoon duizend euro om je oren. Dus hopelijk daarmee ook het gedrag te beïnvloeden. Wie weet gaat het helpen en dan is al die hoge afvalstoffenheffing voor 2025 niet nodig. Voorzitter, op de motie van het overbodige woonbehoefteonderzoek, daarbij hoorde ik de wethouder zeggen, ja, goed., wij konden het onderzoek van het ministerie niet vinden. Nou, die staat gewoon op www.volkshuisvestingnederland.nl en daar staat gewoon het volledige onderzoek over de woningbehoefte in heel Nederland. Dus en voor de rest heeft de wethouder ons daar niet in kunnen overtuigen dat wij daarvoor nog een extra 50.000 euro moeten gaan uittrekken want die cijfers zijn al bekend. Dus we gaan toch ook de motie indienen overwegende dat, begin 2024 door het ministerie van Volkshuisvesting een landelijk onderzoek is uitgevoerd met betrekking tot de woonbehoefte in Nederland, de cijfers en de uitkomsten hiervan gewoon online te vinden zijn in combinatie met Rijswijk.incijfers.nl en de ruim 8.475 Rijswijkse woningzoekenden waarvan ook alle gegevens bekend zijn, jongeren, ouderen, noem maar op betreft dus ons extra woonbehoefteonderzoek is overbodig.

Spreekt uit dit extra onderzoek niet uit te voeren en de 50.000 euro te waarborgen voor de mantelzorgwaardering. Voorzitter, onze motie, bij tientallen miljoenen euro's omzet hotels 2022 tot heden is 30.000 euro of c.q. inmiddels 20.000 euro voor ondersteuning van de Stichting Hoteloverleg niet meer gepast. Ik hoorde de wethouder zeggen, ja, maar goed, er zijn afspraken gemaakt en we Pagina 51 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

gaan toch binnenkort weer praten met elkaar. Ik pak even het raadsvoorstel het onderdeel Hoteloverleg pak ik er even uit. Waar duidelijk staat dat de hoteliers hebben zich verenigd in een stichting met als doel het organiseren van activiteiten en assortimenten met lokale ondernemers en organisaties ter promotie van de stad. Voor het restant van 2024 worden hier nog minimale uitgaves van verwacht van 10.000, in 2024 staat er nog 30.000 geraamd. Wel wordt er in het tweede deel van het jaar met de stichting verder gesproken over de activiteiten van 2025, zodoende is het wenselijk om het verschil van 20.000 euro beschikbaar te stellen. Dus u vindt het wenselijk om een bedrag beschikbaar te stellen. Het hoogste orgaan, de gemeenteraad, in ieder geval een partij daarvan, vindt het niet wenselijk om dat bedrag beschikbaar te stellen omdat deze partijen hebben al tientallen miljoenen omgezet c.q. verdiend de afgelopen jaren. Wij zijn van mening dat die hotelvereniging die 20.000 of 30.000 euro best zelf kan ophoesten voor de promotie van de stad op al die tientallen miljoenen die ze al hebben verdiend. Ik spreek het echt uit mijn hart. Mocht dit nou een vaste afspraak zijn die ergens staat vastgelegd dan horen wij die graag. Maar u geeft zelf aan of het wenselijk is om het verschil beschikbaar te stellen. Wij vinden het niet wenselijk.

Dus wij zullen daar hiermee ook de motie indienen dat hiermee dus het bedrag wat overblijft beschikbaar te stellen om de mantelzorgwaardering deels te waarborgen. Voorzitter, dan komt uiteindelijk de motie, behoud de mantelzorgwaardering. In de begroting stelt u voor een versoberingsmaatregel in te stellen voor een mantelzorgwaardering van 70.000 euro waardoor dus de vrijwilligers die op pad gaan gewoon die waardering niet meer krijgen. Goed, de wethouder zei, ja, goed, we zijn bezig met een consulent en die consulent daar is behoefte aan. Nou, ik kan u verzekeren dat die mantelzorgers die wij kennen die dus die oude mensen zwachtelen, die ze wassen, zitten helemaal niet op een consulent te wachten. Die vinden het gewoon heel prettig om die mantelzorgwaardering te krijgen van acht tientjes per jaar. Ik heb ze nog nooit over een extra medewerker, dat daar behoefte aan is, gehoord. Dus we vinden het echt heel erg jammer dus wij verzoeken hiermee het college om de versoberingsmaatregel terug te draaien en de 70.000 euro terug op te nemen in de begroting.

Dat de incidentele dekking kan eventueel worden gezocht in het begrotingsoverschot mits de motie van het schrappen van het woononderzoek en het terugdraaien van de ondersteuning van de hotels niet door de meerderheid in de raad wordt aangenomen, dan hebben wij nog graag, dan zouden wij graag de optie willen zien om het uit het begrotingsoverschot te doen. Maar dat deze mantelzorgwaardering moet blijven bestaan is voor ons echt als een paal boven water. Deze motie is medeondertekend door de ChristenUnie en Partij voor Gelijk en Rechtvaardigheid. Voorzitter, en dan ook nog eens een keer, ja, ik ga er toch op terugkomen, het wegbezuinigen van de boa's. De portefeuillehouder gaf aan, ja, we hebben het goed in beeld, we hebben cameratoezicht. Maar wij horen toch sowieso andere geluiden uit de samenleving vangen we op. We vragen ook ons echt oprecht af wat het ziekteverzuim is op dit moment bij de boa's? En een groeiende stad naar de 80.000 inwoners toe, waar zoals ik al zei in eerste termijn, we worden overspoeld met ernstige incidenten van vervuiling, van vuildumping maar ook behoorlijke heftige zaken in Rijswijk verder. We hebben die boa's kei- en kei- en keihard nodig. Als eventuele dekking zouden wij inderdaad die incidentele bron- en nascheiding voor willen gebruiken en anders ook eventueel toch nog vragen om een beroep te doen op de algemene reserves.

Want boa’s wegbezuinigen in deze tijd vindt Rijswijks Belang heel erg onverstandig en we horen graag van andere partijen die daar, ja, misschien nog anders in staan. Voorzitter, dan blijft over nog twee amendementen. Van de afvalstoffenheffing hadden wij al eerder eens ingediend en deze zou dus inderdaad ook een dekking hebben met het begrotingsoverschot. Waarmee we wel dus de inflatiecorrectie van 2,8 gewoon toepassen, dus het gewone normale inflatietarief. En we gaan toch ook voor het amendement verhoging toeristenbelasting omdat wij vinden als we het vergelijken met andere gemeentes waar het al meegevallen is, het is daar zelfs stukken hoger, kunnen wij best daar een eurootje bovenop doen om daar rond de 90.000 euro te gaan besparen en daarmee de afvalstoffenheffing omlaag te brengen Pagina 52 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

voor onze eigen inwoners. En ja, ik ben van mening dat een eurootje meer of minder voor zo'n hotelbezoek niet zou mogen uitmaken. Voor de Rijswijkers een heel groot gebaar om dat toch naar beneden te brengen. Dan zou ik als afronding eigenlijk de VVD een vraag willen stellen, een soort gewetensvraag. Bij een Kaderdebat in De Broodfabriek had Rijswijks Belang samen met Wij. Rijswijk een aantal voorstellen gedaan toentertijd ook voor de afvalstoffenheffing omlaag te halen. Toen principieel zei de VVD, alleen maar als het omtrent, als het om een structurele bezuiniging kan gaan. Dus niks incidenteels, wij zijn puur van de structurele bezuinigingen. Als je denkt of in ieder geval structureel is dan gaan we mee, is het incidenteel kunnen wij niet meegaan. Nou komt u zelf met een incidenteel overschot of incidentele winst pakken die we hebben gekregen om te gebruiken voor een belastingverlaging? Daar zal ik wel graag in de tweede termijn desnoods een antwoord op willen. Voor ons heeft de VVD zijn principes overboord gegooid hiermee. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Weterings. We hebben genoteerd welke moties en amendementen u indient. Dan geef ik graag het woord aan de heer Van Dam van Wij. Rijswijk. De heer Van Dam: Ja, dank, voorzitter. Ja, laat ik op een hele positieve noot dan beginnen. Ja.

Ik hoor, daar gaan we klaar voor zitten en dat mag ook wel want ik ben heel erg blij verrast namelijk. De moties die wij in het Kaderdebat hebben ingediend, de motie inhuur, de motie ambtelijke druk Rijswijk en ook de motie die we deze keer hebben ingediend, de motie onderzoek naar mogelijke bezuinigingen tekorten 2026, die zien we eigenlijk ook terug bij andere partijen. We hebben dubbele moties ingediend als het ware. Ik wist dat onze moties goed waren maar zo goed, dat had ik ook weer niet verwacht. Natuurlijk hadden wij ze liever bij het Kaderdebat gezien, dat ze daar waren ingediend, dan had je misschien nog aan die bezuinigingsvoorstellen wat gehad in deze cyclus. Maar desalniettemin, het gaat me er eigenlijk om dat ze gewoon worden ingediend. Dus daarom complimenten daarvoor en bij deze tekenen wij dan ook graag mee. Het gaat om de moties beperk externe inhuur die in principe, waar wij dezelfde gedachten hadden met onze motie, motie inhuur. En het gaat om de motie, structureel gezonde financiën, die eigenlijk een combinatie is van twee dingen die we ook hadden voorgesteld, dus motie ambtelijke druk Rijswijk en het onderzoek naar de tekorten in 2026. Dus als we kunnen meetekenen dan trek ik bij deze ook graag, voorzitter, onze moties in. Dat gaat dan om de motie inhuur, de motie ambtelijke druk Rijswijk en de motie onderzoek naar mogelijke bezuinigingen tekorten 2026.

Wel één vraagje dan misschien nog aan de indienende partijen, waarom nu wel zeg maar en waarom een half jaar geleden niet? Ik weet niet of iemand zich geroepen voelt van de indieners om daarop te reageren? Ja, bedankt. De voorzitter: Mevrouw Woudstra wil reageren. Mevrouw Woudstra: Ja, als ik van tevoren, als we van tevoren hadden geweten dat u dit van plan was, was alle gelegenheid geweest het om met ons samen te doen. We hebben het van het weekend allemaal rondgestuurd dus. Maar zoals ik vorige keer al zei, contact vooraf is altijd prettig als we dan het ook samen kunnen doen. Ik denk dat dat een mooie is voor de volgende keer, dat we daar allemaal wat aan kunnen doen om nog eerder met elkaar daarover in gesprek te gaan. De voorzitter: Dank u wel. Nog anderen? Ik zag rechterzijde ook een hand maar niet meer. De heer Van Dam: Nee, in ieder geval, nou ja, bedankt voor het antwoord. Dus ze lagen er in principe al dus maar goed, maakt helemaal niet uit. In ieder geval dank, dan zijn die bij deze ingetrokken. Staat ook … De voorzitter: Maar ik wil even, mijnheer Van Dam, de motie subsidieregeling Rijswijk handhaaft u toch die?

Pagina 53 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

De heer Van Dam: Nou, daar neemt u mij de woorden uit de mond want daar wou ik over beginnen, over de motie subsidies. Daar is een toezegging door gedaan door de wethouder, een toezegging dat we al kijken in het Kaderdebat of naar aanloop naar het Kaderdebat volgend jaar toe. Dat we al kijken naar de subsidies en wat we daar wellicht in kunnen schrappen, ja dan te nee. De reden dat die werd ontraden is dat het tijdsbestek gewoon heel kort is. En dat snappen we enerzijds ook wel want je hebt niet alle gegevens misschien duidelijk zeg maar voor die tijd, het gaat om een heel aantal subsidies, zeker als we praten over cultuur. Dus ik zou hem willen intrekken maar wel met de vraag aan de wethouder, dus ik trek hem nog niet in maar met de vraag aan de wethouder of hij dan bij het Kaderdebat wel iets kan tonen zeg maar van maatregelen die we wellicht kunnen nemen als raad of als gemeente om hierbinnen te bezuinigen? Want het is voor ons ook een goed stuurmiddel en ik zou daar graag wat inzicht in willen hebben, maar dat hoor ik dan wel in de tweede termijn. Dan de groei van Rijswijk, daar zou ik het toch nog even willen over hebben want ik had een interruptie op de wethouder waarom het nou zo was dat we van 65.000 woningen of 65.000 inwoners in de Stadsvisie Rijswijk nu naar 80.000 gaan.

De wethouder die antwoordde daarop, nou, dat is een ambitie geweest van de coalitie om 10.000 woningen extra te bouwen. Dat verbaast me enigszins wel want je ziet in diezelfde Stadsvisie dat de risico's worden geschetst als je over die 65.000 heen gaat. En diezelfde risico's die daarin worden geschetst, die zien we nu eigenlijk terugkomen in onze stad. Je ziet dat die wegen enorm onder druk staan, je ziet dat de jeugdzorg, de faciliteiten onder druk staan, je ziet het op sport, op elk moment komt het terug. En een voorbeeld daarvan ook is bijvoorbeeld de gelden die we hebben voor boa’s hè, als de stad groeit moet je ook investeren in veiligheid. Ja, daar gaan we nu op korten. Dat zijn allemaal zaken die we eigenlijk hadden terug kunnen zien in die visie. Dus ik vind dat dan, ja, er zit geen vraag of iets maar ik vind dat wel enigszins vreemd dat we dan bewust besluiten om 10.000 woningen extra bij te bouwen bovenop die Stadsvisie. Het tweede onderdeel waarom ik dat vreemd vind omdat er nog steeds wel in de beantwoording op eerdere vragen die we hadden, wel steeds weer terug werd verwezen naar diezelfde Stadsvisie. Dus dit was best wel nieuw voor ons maar misschien dat we dat in een later stadia met andere stukken op terugkomen. Dan, voorzitter, we hebben nog een motie groen staan als ik hem goed heb bijgehouden.

Ja, ik heb het daarnet al even heel kort over gehad met mijn collega van GroenLinks. Groen, ja, wij zijn gewoon van mening dat groen moet meegroeien met de stad. En dat op het moment dat je dus woningen bouwt, dat je ook moet investeren of ieder geval geld apart houden voor die groenuitbreiding. Ja, en ik vind het argument, ja, we hebben het geld nu niet maar op een moment dat we geld hebben dan gaan we het doen, vind ik wel riskant want je hebt geen glazenbol dus je weet niet wanneer dat geld komt. Dus voor hetzelfde geld duurt dat nog een hele poos en dan kan je maar beter daar nu op anticiperen denk ik als je al die woningen wel structureel toevoegt. Dus daarom laten we die motie groen ook staan. We zullen zeker het aanbod om daar het in de toekomst over te hebben. Volgens mij een van de volgende raadscycli gaan we het hebben over dat groen dus daar zullen we ook zeker met andere partijen de handschoen oppakken om hier verder over te praten. Maar voor nu laten we die motie dus wel staan en in stemming brengen. In lijn, ja, dezelfde lijn geldt eigenlijk voor het amendement dat we hebben ingediend over de parkeerreserve. Je ziet daar het argument om dat dan terug te trekken is dat we gewoon onze verschillende aanpassingen doen aan wegen binnen ontwikkelprojecten, zoals bijvoorbeeld Havengebied, zoals Kessler Park met de Volmerlaan nu aanpassingen komen en die zien we ook.

Het gaat ons juist om die grotere aanpassingen die we nodig hebben die niet worden meegenomen in die ontwikkelprojecten. Daar is echt geld voor nodig, daar moeten we ook in gaan investeren. Dus daarom laten we dat amendement ook staan. Sociaal domein wil ik toch nog heel even op terugkomen want daar hadden we een kritisch stukje waar de wethouder ook op heeft gereageerd. Dat ging over het normaliseren van de zorg, van de toestroom van zorg. Nou, ontzettend goed om te horen dat we inderdaad die normaliseringsagenda hebben. Daar waren we ons ook van bewust maar Pagina 54 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

onze vraag aan de wethouder is van, wanneer zien we dan resultaten van die normaliseringsagenda en hoe gaat ze die dan terugkoppelen aan de raad? Een tweede vraag over dat sociaal domein die, ja, het was misschien ook niet zo'n hele duidelijke vraag dus vandaar dat ik hem dan nu in de tweede termijn stel. Wat is de reden dat we nog steeds geen uitvoering zien van de motie, investeringen in de jeugd van 2021? Waarom is die, ligt die eigenlijk al drie jaar op de plank en doen we daar niks mee? Is dat puur financieel of zitten daar andere redenen achter? Dan een stukje over het PMD. We zien vanavond dat verschillende moties gebruikmaken van het overschot aan de opbrengsten van het PMD-afval. We hebben daar een mooi zakcentje in principe van overgehouden. De moties die gaan over het wegbezuinigen van de boa's maar ook het amendement op afvalstoffenheffing, die vinden hun dekking eigenlijk in die opbrengsten van dat PMD. Dat snappen we, dat we daar geld uithalen, dat is ook best logisch. Maar dat geeft ook precies aan waarom we denken van, dat is eigenlijk iets hartstikke waardevols dat we dat PMD-afval nog steeds scheiden. Want je hebt er gewoon, je houdt er gewoon als Rijswijk geld aan over.

Dat zorgt bij ons voor een dubbel gevoel want met dat nieuwe systeem daar moeten inwoners straks meer moeite doen om hun afvalzakken weg te brengen naar ondergrondse containers, ze doen meer moeite maar moeten tegelijkertijd meer betalen. In de raad zien we nu dat we dus wel er echt geld aan overhouden en tegelijkertijd zie je ook in deze begroting dat het nieuwe systeem tot nu toe alleen ons geld heeft gekost. Dat is wat dubbel dus daarom willen we ook vragen aan de wethouder zijn mening over deze kwestie van, kunt u daar misschien, zou u daar misschien op willen reflecteren? Kunnen we als raad tot de realisatie komen dat het besluit dat we in december hebben genomen niet de juiste was voor een duurzame toekomst van Rijswijk en dat het dus niet kostenverlagend is en zeker niet voor de inwoner. De voorzitter: Ik zie dat mijnheer Loof u wil interrumperen. De heer Loof: Ja, voorzitter, dank. Ja, ik moet toch heel even de heer Van Dam, we hebben eindelijk een besluit genomen om tot nascheiding over te gaan. Nu gaat u, stelt u eigenlijk voor om dat weer terug te draaien of naar iets anders toe te gooien. Dat gaat ontzettend veel kosten, als het in die tijd en kosten. Wat vooral heel veel gaat kosten is wat u toen voorstelde, dat was een soort weerwar scenario van per wijk iets anders en wel dingen bij de deur ophalen maar dan bij de andere wijk weer niet.

Ik weet nog wat er in dat voorstel toen stond hoeveel dat zou kosten en dat was als het wel in heel Rijswijk of nee, als we in heel Rijswijk iets anders zouden doen dan zouden we ergens een half miljoen, wat was het? Nee, een half miljoen, ja, een half miljoen ergens vandaan moeten gaan toveren. Wat u voorstelde had ons ongelooflijk veel geld gekost. Dus het is wel heel interessant dat hij dat nu noemt maar het zou zowel in tijd als kosten belachelijk uitvallen. Tot zover. De voorzitter: Mijnheer Van Dam. De heer Van Dam: Ja, kijk, dat weet de heer Loof helemaal niet want wij hebben gevraagd naar het kostenplaatje voor het nieuwe afvalsysteem. Daar werd keer op keer kwam daar gewoon geen antwoord op of het daadwerkelijk goedkoper was om het nieuwe systeem te gaan doen. Maar wat we wel weten is dat inwoners straks meer moeite moeten doen om hun afval weg te zien. En wat we wel weten is dat de afvalstoffenheffing nog steeds aan het stijgen is terwijl we met het nieuwe systeem eigenlijk zouden moeten zakken. De voorzitter: Ik zie dat ook mijnheer Van ’t Eind u wil interrumperen. Mijnheer Van ’t Eind. De heer Van ’t Eind: Ja, voorzitter, ik hecht er toch wel aan om bij de feiten te blijven. Dat weet de heer Loof wel want het staat namelijk uitgewerkt in het voorstel waar we over gedebatteerd hebben. Daar heeft Wij.

Rijswijk ook al het standpunt ingenomen toentertijd op dat moment dat we een ratjetoe aan systemen zouden moeten hebben in de stad. En toen is er ook al gezegd dat dat gewoon veel meer geld kost. En dat is qua logica, voorzitter, toch ook logisch? Als je in de ene wijk dat Pagina 55 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

systeem hebt, in een andere wijk dat systeem, en dan gaan we ook nog een keer vanuit deze raad vanuit bepaalde hoeken zitten zeuren dat Avalex niet efficiënt is, wij zijn niet efficiënt, voorzitter. De voorzitter: Mijnheer Van Dam. De heer Van Dam: Ja, mijnheer Van ’t Eind die doet alsof het rocket science is wat we hebben voorgesteld. Maar de twee systemen waar die het over heeft is dat de ene wel een afvalbak heeft en de andere niet, meer is het niet. Ja. De voorzitter: Mijnheer Van ’t Eind, een tweede interruptie. De heer Van ’t Eind: Ja, ik weet, het kost mij een interruptie maar ik heb zeker niet gezegd dat wat u zegt rocket science is. De voorzitter: Mijnheer Van Dam. De heer Van Dam: U laat het wel klinken alsof. En wat wij zien, nou geloof ik mezelf niet dat ik dit tegen GroenLinks moet gaan zeggen, maar is dat op het moment dat inwoners scheiden, dat dat best wel positieve effecten gaat hebben voor je afvalscheiding. En dat dat ook, en dat zien we vanavond, dat dat gewoon hele positieve effecten heeft op je financiën. Want we, nou ja, er zijn hier twee moties die daar gebruik van maken dus dat is wat we zeggen. Wij stellen hier, even ter rectificatie van wat iedereen hier zegt, we stellen hier niks voor, we stellen de vraag aan de wethouder om daar nog een keer op te reflecteren. De voorzitter: Ik zag dat mevrouw Woudstra u ook wil interrumperen.

Mevrouw Woudstra: Ja, als iedereen dan even ademhaalt, dan is het ook weer fijn. Ja, ik heb toch het idee dat de heer Van Dam een aantal dingen op elkaar gooit. Er zijn namelijk ook hele duidelijke redenen als inflatie, extra kosten waardoor het afvaltarief omhooggaat. Dus als u nu vraagt, kunt u me aangeven met hoeveel het naar beneden zou gaan, vraagt u ook om in die glazenbol te kijken. Dat kunnen we niet. En het is ook niet gezegd dat, we scheiden het op een andere manier. Dus we halen het niet apart in, het gaat mee met grijs en daar wordt het gescheiden. Ook daar zit een kostenvoordeel in. Ik snap best als u vraagt, kunt u dat bijhouden over de loop van de tijd hoe dat gaat en wat voor ons een voordeel is? Dat zou ik een slim voorstel vinden van uw kant dus dat wilde ik even meegeven. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Woudstra. Mijnheer Van Dam, wilt u daarop reageren of verdergaan met uw betoog? De heer Van Dam: Dat gaan we zeker. Nee, ja, het enige wat ik nog wil zeggen is dat we twee tweeënhalf ton zeg maar nu aan verdiensten hebben daardoor en dat ik daar de wethouder vraag om straks een zinnige bijdrage over te geven. Voorzitter, dan ga ik inderdaad door met mijn betoog. Mantelzorgers wilde ik nog heel even aanstippen. We vragen volgens mij de afgelopen tijd heel veel van onze mantelzorgers.

We hebben de afgelopen jaren ingezet ook landelijk op zelfredzaamheid van inwoners, ook binnen de zorg. Dat betekent dat heel veel Rijswijkers, en ik denk dat iedereen de verhalen wel kent, gewoon zorgdraagt voor een naaste. Dat doen heel veel families, het levert ook best wel druk op. Dus daarom vind ik die mantelzorgvergoeding die er nu is, vind ik een heel mooi initiatief en heb ik echt vraagtekens bij of je dat zou moeten weghalen. Dan hoor ik de wethouder zeggen van, joh, er komt een mantelzorgplan waarin we gewoon goed kijken of we die mantelzorger kunnen appreciëren op een andere manier. Dan zeg ik, prima, dat vind ik een hartstikke goed plan. Maar dan zou ik ook zeggen, wacht dan nog even met het terugtrekken daarvan totdat je iets nieuws hebt in plaats van nu het gewoon helemaal te schrappen. Wethouder gaf ook aan, ik laat het aan de Pagina 56 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

raad. Nou, dan als de wethouder zelf daar ook niet echt een heel erg bezwaar mee heeft dan zullen wij voor de motie stemmen omdat wij dat gewoon ontzettend belangrijk vinden. Laatste opmerking, dan doe ik nog heel even een rijtje aan moties en amendementen die we nu wel en niet indienen. We hadden één klein vraagje wat we niet in de eerste termijn konden proppen maar we hebben toch een opmerking bij de plannen voor het AZC. We hebben nu een amendement aangenomen om het nog voor twee jaar te doen. In de begroting zien we wel dat daar geboekt staat dat je elk jaar gewoon drie ton aan verdiensten binnenkrijgt. Dat zou betekenen, denk ik, maar nou ja, dat hebben we ook nagevraagd, dat denk ik niet alleen, dat je dus sowieso al zes ton te kort gaat hebben na die eerste twee jaar. En misschien, kijk, dat weten we niet, dat is wel echt koffiedik kijken, maar als het helemaal niet gaat gebeuren, je weet niet wat er dan, dat we een tekort hebben van 1,2 miljoen. Nou wil ik het helemaal niet over de inhoud hebben maar wat gaan we daarmee doen en is daar al over nagedacht door de wethouder financiën? Dat is de laatste vraag aan hem. Heel even de moties aflopen die we dus nu wel nog indienen. We dienen in de motie groen, we laten nog steeds het amendement parkeerreserve in stemming en we wachten heel even de tweede termijn af voor de motie die gaat over de subsidies.

De voorzitter: Ja, dan klopt onze administratie, heel goed. Dank u wel, mijnheer Van Dam. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Woudstra van D66. Mevrouw Woudstra: Dank u wel, voorzitter. Ik zal dan ook blijven zitten nu iedereen het vanaf deze kant doet. De motie jeugd en sociaal domein onder ons thema thuis in Rijswijk. Dank voor de toelichting van de wethouder. We hebben gezien en gehoord nu wat er al gebeurt en we zien het vertrouwen, de komende staat van de jeugd, zien we naar uit die in het voorjaar gaat komen. Als de wethouder kan bevestigen dat we goed hebben begrepen dat de inzet is dat jongeren met een hulpvraag terechtkunnen in groepstrajecten en dus met jongeren in dezelfde situatie in gesprek kunnen, dan trekken we de motie samen met wat ze heeft toegelicht in. Goed om te horen dat er een kansenkaart is, gaf de wethouder aan, met locaties voor wonen en zorg. We hebben die kansenkaart of kansenlocaties nog niet gezien dus kan de wethouder deze met de raad delen, vragen wij? Fijn dat is toegezegd om de bouwtitels in de Landgoederenzone, dat inzicht met ons te delen dan wel de kaarten daarvoor met ons te delen zodat we weten welke bebouwing er daar nog wel mogelijk is. Zodat we later wellicht ook bouwtitels kunnen clusteren, dan weet iedereen een beetje waar wij naar aan het kijken zijn.

In mijn bijdrage ben ik ook ingegaan op hoe wij zien dat de Landgoederenzone gebruikt zou moeten worden. Gaan we graag nog over in gesprek met de raad. Bij het woononderzoek, waar ook een motie voor ligt, gaf de wethouder aan dat de 50.000 euro zowel voor het onderzoek is van haar woonbehoefte als het uitwerken van het programma dat mogelijk ook nodig is in het kader van de concept Wet regie op de volkshuisvesting. Hebben we dit nu goed begrepen? Dus krijgen we met die 50.000 euro niet alleen een woonbehoefteonderzoek maar ook het bijbehorende programma of hoe zit het? Met betrekking tot onze brede motie over biodiversiteit, goed te horen dat de wethouder, het college, de motie als steun in de rug ziet om ook in gesprekken met de andere partijen te gaan en dat u de motie omarmt als het gaat om de huidige initiatieven. We zijn ook blij dat u te zijner tijd ook voor heel Rijswijk natuurinclusief op een hoger plan wil brengen om tot uitvoering en bouwen, om daar u in te ondersteunen handhaven wij wel de motie. De voorzitter: Welke motie handhaaft u? Mevrouw Woudstra: Biodiversiteit De voorzitter: Biodiversiteit, die handhaaft u. Mevrouw Woudstra: Ja, die handhaven we. Pagina 57 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

De voorzitter: Die andere? Mevrouw Woudstra: Moet er nog eerst antwoord op worden gegeven. Kansen in Rijswijk. D66 Rijswijk heeft in eerdere Kader- en begrotingsdebatten gevraagd om betere aansluiting tussen voorschoolse opvang en school. Op vragen van de PvdA gaf u aan daarop in te spelen en voor een Kansrijke Start is 50.000 euro beschikbaar. Graag horen we of we dat inderdaad goed hebben begrepen en de Kansrijke Start vinden we inderdaad een van de ketens die voorlopig doorgaat naar 2026. Als dat kan worden bevestigd, heel graag. Goed om te horen dat samen met ondernemers en scholen werk gemaakt wordt voor het beter sluiten van onderwijs en arbeidsmarkt. We hebben eerder gevraagd om beleid daarin, dat hebben we inmiddels. Want wij zien dat onze jeugd ook recht heeft op onderwijs waarmee ze ook echt hier in Rijswijk aan de slag kunnen. En daar is echt nog wel in de regio en hier een slag te slaan, maken en denkwerk ook in onze regio daar werk in te houden. Nu zijn we nieuwsgierig, wat zijn de reacties van om scholen en bedrijfsleven en wanneer krijgt de raad meer informatie over defecten van dit beleid? Is er bijvoorbeeld al een evaluatie gepland en kunt u daar iets meer over zeggen? Bij de uitleg over de tweede halfjaarreportage hoorden we met betrekking tot scholen ook dat een deel van de contracten voor energie via de gemeente loopt.

Waardoor nu soms zowel voor de gemeente er administratieve lasten zijn als dat er financiële zorgen zijn bij scholen over de hoogte van hun energielasten. Kan de wethouder aangeven wat kan worden gedaan om te zorgen voor een betere aanpak voor scholen en gemeenten en dat we dubbele administratie kunnen voorkomen en worden hier al maatregelen op genomen? Wat voor acties gaat u ondernemen om fase 2 van het versterken van de Landgoederenzone op het gebied van biodiversiteit en natuur te doen? We waren wat verrast door het antwoord op de eerdere motie van Wij dat er nu mogelijk dan niks gebeurt dus we horen daar graag nog het vervolg op. De groenblauwe schoolpleinen. De wethouder gaf aan dat de schoolomgeving onderdeel is van het beschikbare budget. Mogelijk is dat niet overal bekend gezien de reacties die we krijgen. Het verzoek aan het college om de schoolomgeving, dat de schoolomgeving daar onderdeel van is dus ook inclusief een groen en blauw schoolplein, ook actief aan te geven bij de schoolbesturen zodat dit niet als sluippost bij een verbouwing of een renovatie naar voren komt. Samen in Rijswijk. Er is eerst gekeken naar bezuinigingen en het blijven voldoen aan de afspraken en toezeggingen. Daarnaast is er in deze begroting ook een lastenstijging. Dank voor de heldere antwoorden van de wethouder daarop en goed dat er goed gekeken wordt naar eigen kosten.

Daar zullen we scherp op blijven letten en die motie, zoals u weet, ondersteunen wij dan ook. In het verlengde van berekenbare uitgaven en het zorgen dat een lastenstijging is gekoppeld aan het bedoeld beleid en de beleidseffecten, steunen we ook het amendement van BvR over de parkeertarieven. Over de mantelzorg. We hebben gehoord dat de mantelzorgdag en de mantelzorglunch blijft. Dat met mantelzorgers gesproken is over wat zij prettig vinden aan ondersteuning en de aandacht die ze krijgen. Daarmee blijft de ondersteuning en de waardering vanuit de gemeente voor mantelzorgers staan. De extra bon zouden we inderdaad een mooi gebaar vinden en graag willen behouden maar gezien de bezuinigingen die ook in het sociaal domein nodig zijn snappen we de keuze en zullen we de motie niet steunen. Dank voor het antwoord over digitale veiligheid en goed dat u de gemeenschappelijke voorziening van de VNG noemt. Zou er richting Kaderdebat meer zicht gegeven kunnen worden in welke ontwikkelingen rondom de gemeenschappelijke digitale voorziening ook tot minder kosten kunnen gaan leiden? Bijvoorbeeld in verband met minder werk voor onze ambtenaren zodat we als raad daar ook zicht op hebben. De voorzitter: Mijnheer Van Enk en mijnheer Weterings, wilt u graag aandacht geven aan uw collegaraadslid mevrouw Woudstra? De heer Weterings: Sorry, voorzitter, ik dacht dat ze klaar was. Sorry.