Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

De voorzitter: Mijnheer Van ’t Eind, wilt u een interruptie plegen? De heer Van ’t Eind: Ja, voorzitter, om de wethouder even te helpen en het is niet mijn amendement en de VVD. Maar het amendement van de VVD is niet structureel, is voor één jaar. De voorzitter: Dat is ook, dan geef ik het woord aan mijnheer El Majjaoui, wil ook een interruptie. De heer El Majjaoui: Ja, voorzitter, dank voor de beantwoording. Maar we hebben nu een meevaller, een eenmalige meevaller dus niet structureel van 280.000 euro of zoiets dergelijks. Zowel het amendement van Rijswijks Belang en de VVD is ook een eenmalige kwestie. Waarom kunt u daarmee Pagina 29 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

niet de kosten nu tijdelijk doordrukken en dan reduceren tot de inflatiecorrectie van 2,8 in plaats van 7 procent? Waarom moeten wij ineens de burger opzadelen met weer een extra verhoging en dus dat dit gewoon een eenmalige kwestie is? Of je nou A of B kiest, ik denk dat als wij voor Rijswijks Belang amendement kiezen, dat het vele malen voordeliger is. Want stel voor dat de bodemprocedure in ons voordeel komt, dan hebben wij ook een meevaller straks. Dank u. De voorzitter: Wethouder Van Damme. De heer Van Damme: Ja, voorzitter, volgens mij, maar goed, ik ben niet de indiener van het amendement, beoogt dat amendement juist om die 280.000 euro in te zetten voor tijdelijke demping van die afvalstoffenheffing. Het amendement van Rijswijks Belang beoogt de algemene middelen te gebruiken voor een tijdelijke demping, eenmalig dan, van de afvalstoffenheffing. Daarin zit het grote verschil wat mij betreft want met die 280.000 euro die extra opbrengst die in 2023, 2024 is geweest, die inderdaad niet meer komt na invoering van het nieuwe beleid, dat is nog niet helemaal ingevoerd, misschien hebben we dit jaar weer, soms is ook papier wat meer oplevert, dat daarmee hou je het dus binnen die afvalstoffencircuit. Dus het amendement van Rijswijks Belang doet dat dus niet, dat is het verschil. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van Damme.

U bent klaar denk ik met de beantwoording van uw vragen. Mag ik dan wethouder Bentvelzen naar de binnenring uitnodigen? We hebben, mijnheer Van Damme heeft 25 minuten gesproken. Ja, 25 minuten, exclusief interrupties. Ja, wethouder Bentvelzen, u bent zover? Geef ik graag nu het woord. Mevrouw Bentvelzen: Ja, ik ben zover. Het is wel goed voor je heel even een klein stukje opstaan en lopen denk ik. Voorzitter, allereerst wil ik de raad danken voor de woorden die zijn uitgesproken richting het ambtelijk apparaat want ik ben daar zelf ook altijd heel erg blij mee. Zij werken hard, zoals mijnheer Weterings al aangaf, als je kijkt naar wat er gepresteerd is voor kinderboerderij Het Akkertje maar ook voor onze mensen, onze inwoners als het gaat om sport. Ik heb meerdere partijen vanavond gehoord dat er niets gedaan wordt aan de voorzieningen. Nou, met die twee dingen, zoals mijnheer Weterings al aangaf, dat Het Akkertje in ieder geval wat mee gedaan wordt en dat er een tweede kunstgrasveld geplaatst wordt bij voetbalvereniging Vredenburch, doen we toch wel iets aan voorzieningen. Al ben ik het met u eens dat dat misschien nog iets sneller kan. Maar ik wil ook altijd sneller dan dat het af en toe lukt. Voorzitter, er zijn mij een aantal vragen gesteld. Hondenspeeltuin uitbreiden. Ja, ik zal het meenemen in 2025 om te onderzoeken. Verpleegzorgplekken, zeker een groot tekort.

Verpleegzorgplekken in algemeen zin vallen onder de Wet langdurig zorg maar je hebt wel het volledig pakket thuis plekken en ik denk dat de fractie van Beter voor Rijswijk daar mij op heeft bevraagd. We proberen vanuit de Woonzorgvisie dat woonaanbod te realiseren. We hebben onlangs, zijn de eerste bewoners hebben de sleutel gekregen van hun studio aan het Hof van Kastanje van Cardia, daar wordt bijvoorbeeld volledig pakket thuis gegeven. Maar goed, dat zijn maar 54 studio's of al 54 studio's, het is maar net hoe je het bekijkt. Daarin hebben we zeker nog een grote opdracht met elkaar te vervullen met de vergrijzing die ook in Rijswijk al gaande is en alleen maar groter groeit. Kunnen we wat eisen stellen bij de uitbater van De Schilp? Nou het antwoord eigenlijk daarop is nee, dat is namelijk eigen verantwoordelijkheid van Optisport. De exploitatieovereenkomst die moet zorgen dat de schoonmaak voldoet aan de eisen volgens het Keurmerk Veilig en Schoon, dat ze dat keurmerk behouden. Mij is verteld dat ze zich daar ook aan houden. Maar goed, ik ben altijd bereid om met u even een rondje door De Schilp heen te lopen om met mijn eigen ogen te bekijken of dat zo is of dat we misschien toch een keer met elkaar in gesprek moeten gaan. Complimenten voor de sportvereniging met de sportdagen. Nou, ben ik met u eens.

In 2023 en 2024 zijn er twaalf sportverenigingen betrokken bij de organisatie van de sportdagen dus dat is echt fors dus ben ik ook heel blij mee. Voorzitter, dan is mij gevraagd door de fractie van Wij., tenminste Pagina 30 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

gevraagd, er is meer een opmerking gemaakt dat er eigenlijk niets gebeurt rondom de jeugdzorg in de juiste zin van het woord dat er niets helpt. De kosten blijven maar stijgen en stijgen en de noodklok wordt door hen geluid richting het college. We zouden moeten normaliseren. Nou, daarvoor is ook de normaliseringsagenda vastgesteld in 2023, mijnheer Van Dam. En denk ik dat we bij man en macht zowel landelijk, regionaal als lokaal echt doen wat we kunnen doen. Er is vandaag door mij en mijn collega Werner die het al heeft aangegeven, mijn collega Van Damme moet ik zeggen, ook een brief gestuurd naar de staatssecretaris en ik hoop dat die daar ook op gaat reageren. Dat die met ons ieder geval in gesprek wil gaan om te kijken of we daar iets in kunnen doen, op een andere manier naar de financiën kunnen kijken, bijvoorbeeld hoe dat gedaan wordt bij de BUIGbudgetten. Maar goed, daar ben ik ook in afwachting van dus zodra dat gebeurt ga ik u uiteraard informeren. Voorzitter, de fractie van D66 heeft mij gevraagd iets over 5 procent van de bouwkosten van een nieuwe school, of die gereserveerd worden voor de schoolomgeving. Nou, in de normvergoedingen in de Verordening onderwijshuisvesting zit alles, ook de inrichting van het schoolplein. Alleen daar gaat het schoolbestuur wel zelf over hoe zij dat inrichten, daar heb ik dan weer niks over te zeggen. Gelukkig maar denk ik daarbij.

Voorzitter, dan was er een vraag vanuit, waren er meerdere moties. Maar ik heb nog wel een vraag van VVD, het MFA Sportpak Elsenburg, stand van zaken. Mijnheer Loof, de contracten zijn getekend, de aanbesteding gaat in Q1 van start. Het CDA die verwijst, wederom zou ik zeggen, naar de invoering van het Haagse model. Nou, het Haagse model is pas kort ingevoerd, de resultaten zijn nog absoluut niet waarneembaar. En dan rijst ook nog de vraag of Rijswijk daar op dit moment wel beter bij af is? We werken regionaal op een aantal structurele veranderingen in de jeugdzorg. We volgen het Haagse model, dat heb ik al eerder aangegeven. Ik kijk daar met kritische belangstelling naar, zeker naar de resultaten maar ook naar de ervaring van onze Haagse inwoners omdat kwaliteit iets anders is dan kwantiteit. En deze raad mij ook altijd heel erg op het hart drukt, let op dat de kinderen die dit betreft of de jeugdigen ook bepaalde kwaliteit ontvangen. Voorzitter, dan is mij nog gevraagd door de Partij van de Arbeid, mogelijkheden om samenwerking preventieve veld te verbeteren met onder andere consultatiebureaus en de verloskundigen in Rijswijk. Nou, daar zullen we meer op inzetten via bijvoorbeeld de Kansrijke Start van de SPUK GALA. Het is nog niet helemaal concreet.

Wat wel concreet is dat we bijvoorbeeld kinderen naar gezond gewicht, maar misschien dat mijn collega Wit daar ook wat over wilde zeggen. We zetten in op de ketensamenwerking tussen jeugdverpleegkundigen, consultatiebureaus en we hopen dat die samenwerking ook doordat we dat breder trekken de vruchten afwerpt. Maar we doen dit nu tot op heden wel met zoveel mogelijk als we kunnen maar wel met heel weinig middelen, laat ik het zo formuleren. Voorzitter, dan heb ik ook een aantal moties mogen ontvangen. Ik begin bij de motie van D66 die ook oproept wederom tot kostenbeheersing onder andere. En dan loop ik hem even puntsgewijs af, ik denk dat dat het handigste is want op één geeft u aan goed en zichtbaar te blijven. Nou, in de jeugdhulp gebeurt dat al door in te zetten op ondersteuning dichtbij de jeugdigen door onder meer inzet van stichting Buurtgezinnen bijvoorbeeld. De consulent zorg en onderwijs, dat is het project consulent in de school maar ook het Kenniscentrum Kind en Scheiding is daar een goed voorbeeld van. Op verschillende vlakken werken we samen met de lokale welzijnsorganisaties, zoals bijvoorbeeld ondersteuning van mantelzorgers belegd bij Stichting Welzijn Rijswijk. U heeft als tweede punt in de motie aangegeven te zorgen dat de toegang tot jeugdzorg in niet-essentiële Wmo-voorziening alleen maar wordt vergoed wanneer er sprake is van een verwijzing.

Nou, voor de jeugdhulp geldt dit al. De toegang is namelijk geregeld via de Jeugdwet en dat betreft de genoemde instanties, de huisarts, de jeugdarts, de gecertificeerde instellingen dan wel de GI en ons eigen jeugdteam. Maatwerkvoorzieningen vanuit de Wmo lopen altijd via het zorgloket en het zorgloket kijkt ook altijd, wettelijk bepaald wel, maar naar voorliggende voorzieningen voordat er überhaupt een maatwerkvoorziening wordt afgegeven. U geeft aan in de motie in te zetten op groepsbegeleiding in plaats van individuele begeleiding. Vorig Pagina 31 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

jaar is er, zoals ik al aangaf net bij mijnheer Van Dam, dus de normaliseringsagenda aangenomen door uw raad en die gaat dus uit van het versterken van de eigen kracht van zowel de jeugdige als de ouders, het gezin en de directe omgeving. We zoeken daarbij naar de oorsprong van de problematiek, naar de oorzaak en die pakken we aan. En dat doen we ook door middel van steeds meer collectieve interventies. Dus ons uitgangspunt is nu collectief, tenzij door deskundigen een individuele benadering kansrijker of wenselijker wordt geacht. Als laatste de uitkomst van lopende acties om daar zelf maatregelen voor te treffen voorafgaand aan het Kaderdebat naar de raad te sturen, et cetera. Ik onderschrijf of het college onderschrijft de behoefte van de raad en de noodzaak tot kostenbeheersing is mij echt bekend. Vandaar dat we ook op verschillende fronten hard, echt keihard werken. Naast lokaal dus ook regionaal en landelijk, ook al eerder gezegd vanmiddag. In de planning staat ook dat de raad in het eerste kwartaal van het nieuwe jaar van mij een uitgebreide informatiebrief zou ontvangen over de jeugdhulp in Rijswijk. Dat zal zijn een rapportage waarin, die genoemd wordt, de staat van de Rijswijkse jeugd. Nou, dat klinkt niet heel gezellig maar toch is dat hetgeen wat we naar u toe gaan sturen. Ik denk dat daar heel veel informatie in staat die u zoekt.

Al met al ontraad ik de motie om die reden. Voorzitter, dan heb ik een motie van de ChristenUnie ontvangen waarin u aangeeft de schuldhulpverleningstrajecten actief en met voorrang aan te bieden op arme gezinnen bij jeugdzorg en partners. Dat dat ook gedaan wordt in buurgemeenten. Voorzitter, bij onze hulp aan jeugdigen merken we dat armoede of schulden in het gezin soms een medeoorzaak kunnen zijn voor problematiek. We kijken altijd naar de gehele gezinssituatie. Daarbij komt dus ook de financiën aan de orde. We zullen ons in ieder geval nader verdiepen in de informatie die u heeft ingesloten bij de motie en we zijn heel erg benieuwd naar de resultaten van de genoemde pilot in Den Haag. Dus met dank voor uw motie gaan we dit nader onderzoeken maar als u de motie alsnog wil indienen voor de 100 procent zekerheid, dan mag u dat natuurlijk doen en dan ben ik daar niet negatief over. Als laatste motie, voorzitter, en dan is mijn eerste termijn als het goed is klaar, is de motie van de Partij van de Arbeid, doorgaan met wat werkt. Ik vind het ook belangrijk, het college vindt het belangrijk om de mogelijkheden voor financiering van de consulenten binnen onze huidige budgetten te onderzoeken. Die uitkomsten zal ik delen met u voor het Kaderdebat van de raad van 2025. De eerste tussentijdse resultaten had ik gehoopt al op tafel te hebben liggen, dat is niet gelukt.

U zult dat eind november, begin december dit jaar nog van mij ontvangen middels een raadsinformatiebrief. Ik sta dus positief tegenover de motie. De voorzitter: Ik zie dat mevrouw Harmsen u wil interrumperen. Mevrouw Harmsen. Mevrouw Harmsen: Ja, meer een ordekwestie, u heeft mijn motie nog vergeten. De voorzitter: Volgens mij is de wethouder er uitgebreid op ingegaan. Mevrouw Bentvelzen: Voorzitter, dan heeft u, dat bedoel ik niet lelijk maar dan heeft u net echt niet geluisterd want die heb ik hiervoor gedaan. Maar ik zal het zo even op de mail zetten. De voorzitter: Ja. Ik heb mevrouw Bentvelzen uitgebreid hierover gehoord. Mevrouw Bentvelzen, ik zie dat mevrouw Van Nunen u wil interrumperen. Mevrouw Van Nunen: Ja, voorzitter, dank en dank voor de appreciatie van de motie. Maar misschien kunt u toch mondeling al iets een tipje van de sluier van de RIB die nog komt oplichten? Vooral ook omdat ik van verschillende andere fracties hoorde, bij een positief tussentijdse evaluatie zijn wij voornemens om de motie te steunen. Dus dan hoor ik dat graag. U weet ongetwijfeld wat er over twee weken in de RIB komt te staan, graag een reactie. De voorzitter: Wethouder Bentvelzen.

Pagina 32 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

Mevrouw Bentvelzen: Voorzitter, ik ga mijn best doen om tijdens een schorsing in ieder geval wat feiten op tafel te krijgen en dan heb ik ook nog wat leuks te melden in tweede termijn. Maar u kunt van mij aannemen dat het heel, dat het positief is. De voorzitter: Dank, wethouder Bentvelzen voor uw eerste termijn. Dan vraag ik wethouder Van de Waart naar de binnenring. Rustig aan hoor. Dan geef ik u graag het woord, wethouder Van de Waart. Mevrouw Van de Waart: Ja. Dank u wel, voorzitter. Vandaag is het zes weken geleden dat ik ben geïnstalleerd als wethouder. Eerste keer trouwens dat ik hier mag zitten. Een hele mooie, eervolle functie in onze fijne stad en ik ben ook in volle vaart begonnen. Je weet niet altijd precies waar je aan begint maar natuurlijk wist ik wel aan het begin als nieuwe wethouder dat ik heel veel dingen moest leren en ook de volgende twee dingen. Ik wist namelijk dat ik instapte in een periode waarin we het als Rijswijk net als de meeste andere gemeenten financieel zwaar hebben, dat er over lastige gesprekken gevoerd moest worden. En ik wil u allen hiervoor een compliment geven want ik tref namelijk een hele constructieve houding van u allemaal aan, iedereen denkt mee. En natuurlijk heeft iedereen soms een andere oplossing maar mij geeft het in ieder geval moed, ook voor de aankomende jaren, om hieraan samen te werken.

Natuurlijk wist ik ook, toen ik deze functie kreeg, dat Rijswijk een groeiende gemeente is en dat ik met de portefeuille stadsontwikkeling en mobiliteit daarover zorgen van bewoners en vragen van de raad tegemoet kon zien. Dat door uw raad eerder gemaakte beslissingen beginnen namelijk nu echt vorm te krijgen in de stad. Dat zorgt namelijk, dat zorgt in eerste instantie voor het terugdringen van verloedering van panden die al lang leegstaan, voor woonplekken voor mensen die daar lang op zaten te wachten, misschien soms ook wel hun ouders, en voor nieuwe bewoners heel vaak door de betaalbare woningen jonge mensen en gezinnen en daarmee vitaliteit voor onze stad. Tegelijkertijd zorgt het ervoor dat we samen midden in een grote verbouwing zitten en dat is soms ook wel een beetje vergelijkbaar met een grote verbouwing thuis. Ook al is het besluit genomen komen er bijvoorbeeld, ik noem maar even, een hele mooie badkamer, dan is het toch gaandeweg mogelijk dat er twijfels komen. Al die rommel en die stof, al die extra beslissingen, tegenvallende kosten, de planning. Misschien heb je wel eens momenten waarop je denkt, gaat dit ooit nog goedkomen? Ik weet niet of het voor u herkenbaar is. En kun je dan nog zien wat je wilde bereiken? Wat je wilde bereiken met die verbouwing.

En is dan ook de communicatie met degene die aan het verbouwen is, de onderlinge communicatie nog goed? Kun je samen nog leren van wat je aan het doen bent en kun je eventueel daar waar nodig nog bijsturen? Nou, volgens mij is het zo nu ook in Rijswijk, we zitten gewoon midden in een verbouwing. En ik hoop dat we samen dat eindplaatje kunnen vasthouden van de gebiedsontwikkelingen die u eerder heeft vastgesteld. En dat als het nodig is we samen kunnen spreken over leren en zo nodig bijsturen. Onlangs was daarom bijvoorbeeld de raadspresentatie over het havengebied. Niet om het gelijk met elkaar eens te zijn maar juist om in gesprek te blijven. Juist om er samen voor te zorgen dat we het eindplaatje kunnen vasthouden voor een gezond groeiend Rijswijk dat een fijn thuis biedt aan de huidige maar ook zostraks de toekomstige bewoners. Als nieuwe wethouder stadsontwikkeling kan ik u zeggen, stadsontwikkeling gaat ook voor mij niet alleen om de woningen. Ja, ook die zijn nodig maar het gaat ook om groen, biodiversiteit, voorzieningen voor jong en oud, leefbaarheid en plek voor ondernemers. Dat gezegd hebbende, voorzitter, zou ik heel graag eerst de vragen willen beantwoorden die gingen over de stadsontwikkeling. Even kijken hoor.

Allereerst, ik doe het wel op volgorde van binnenkomst want anders worden jullie helemaal … GroenLinks die stelde een aanvullende vraag over The Orchard en de subsidie die daarover gaat. U had daar al een antwoord op de vraag gekregen maar ik begreep dat u nog niet helemaal gerust was daarover. Wat ik daar eventueel aanvullend aan kan zeggen is dat de afspraken die gemaakt zijn, is dat de gemeente zelf de eerst mogelijke huurder is van 300 vierkante meter ten behoeve van een maatschappelijke voorziening. En dat wij zelf ons uiterste best doen om daar een maatschappelijke partij in te krijgen Pagina 33 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

dus u kunt denken aan huisartsen of een andere voorziening die daar in kan. Er is er nog niet één dus, nou ja, daar is nog werk aan te doen en mocht u iemand weten, wij houden ons aanbevolen. Wat ik u niet toe ga zeggen, en dat is misschien ook wel even goed om te doen, is dat we daarmee zelf dan de huur gaan doen. In het kader van de begroting is dat misschien wel goed om even te melden. Dus we gaan niet de verantwoordelijkheid van de huur nemen als we geen partij hebben die dat doet. De voorzitter: Ik zie dat mijnheer Van ’t Eind u wil interrumperen. De heer Van ’t Eind: Ja, dank u wel, voorzitter. Nou, nee, ik vraag ook niet om de huur over te nemen. Wij hebben een verantwoordelijkheid bij de ontwikkelaar gelegd om daar een maatschappelijke functie aan te geven. In mijn beeld was dat niet per se een huisarts, dat was een toegankelijke voorziening om bijvoorbeeld tegen eenzaamheid voor ouderen om daar te kunnen kaarten, dat soort voorzieningen. Dat was degene, ik zit ook even te kijken naar mijn collega van de VVD aan de overkant want daar heb ik toen het amendement mee gemaakt volgens mij als ik me goed kan herinneren, en niet een huisarts. Ja, daar hebben we ook voorzieningen voor nodig maar daar was die niet voor bedoeld. Dus u stelt mij nu helemaal niet gerust in wat de bedoeling was.

Mijn vraag is niet om de huur over te nemen, mijn vraag is om te zorgen dat de gebiedsontwikkelaar de afspraak nakomt ten opzichte van die voorwaarden die wij gesteld hebben aan toch een behoorlijk bedrag wat wij bijdragen aan deze gebiedsontwikkeling. En dat is dus niet het vestigen van een huisarts, dat is dus echt iets maatschappelijk sociaal doen. De voorzitter: Wethouder Van de Waart, aan u het woord. Mevrouw Van de Waart: Ja, de informatie die ik natuurlijk heb, want het is voor mijn tijd, is dat wij een bijdrage hebben gedaan aan een niet-rendabele zeg maar ontwikkeling. Dus daarmee los je een financieel probleem op. Daarmee hebben we een aanvullende vraag gesteld en dat is gebeurd, dat staat ook in die overeenkomst als het gaat om maatschappelijke voorziening. Dan zit er natuurlijk in, als wij nu dwingen dat er een maatschappelijke voorziening is die de huur niet kan betalen, dan is daar ook weer een onrendabel gedeelte op. Dus wat ik nu zeg is dat wat we hebben afgesproken, en dat ligt vast in die AOK, is dat de ruimte in de plinten van 300 vierkante meter die voorlopig gereserveerd blijft voor een maatschappelijke voorziening, nader te duiden wat, die uiteindelijk wel zijn eigen huur gaat betalen. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van de Waart. Ik zie, nou, u kunt volgens mij verdergaan met het beantwoorden van de vragen. Mevrouw Van de Waart: Dank u wel.

D66 heeft twee vragen gesteld. Allereerst gaat het over, hoe kunt zorgen dat de huidige inwoners zich thuisvoelen maar ook de toekomstige? Nou, ik zou willen zeggen, volgens mij hebben we onlangs een heel mooi participatiebeleid vastgesteld met elkaar die daar een belangrijk instrument in is om mensen zeg maar eigenaarschap te geven in wat er in en om hun omgeving gebeurt. Ik ben samen met u daar ook voornemens om dat ten volle te benutten. Verder vroeg u om de toezegging te doen over bouwtitels en dat gaat dan met name over de Landgoederenzone. Nou, eigenlijk is daar al jarenlang een rood voor rood afspraak, er worden dus ook geen bouwtitels verruimd. Wat er wel wordt gedaan is dat er compensatie is of verplaatsen of verminderen. U vraagt om enkel maatschappelijke en recreatieve functies toe te staan. Daar ben ik geen voorstander van want er zitten natuurlijk ook een aantal andere functies die duidelijk ook een leisure component hebben in de Landgoederenzone die daar natuurlijk ook gewoon nog een prachtige plek hebben waar veel Rijswijkers gebruik van maken. Maar wat ik dus eigenlijk kan doen is, u vraagt het toe te zeggen, dat gebeurt dus eigenlijk al. Dus als er een voorziening is en we kunnen wat schuiven, er is niet heel veel meer in titels, dan is dat zeker mogelijk. Even kijken. Pagina 34 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

De voorzitter: Ik zie dat mevrouw Woudstra u wil interrumperen. Mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra: Ja, misschien voor het goede begrip. We weten dat een titel is een beetje om dat voor mensen wat duidelijker te maken. Er hoeft nu geen gebouw te staan, het kan weg zijn maar er ligt ergens nog wel een plek waar toch gebouwd kan worden. Nou hebben we in het coalitieakkoord gezegd, we houden het zo groen mogelijk. Dan heb je het ook over wat voor soorten er gebouwd kan worden dus rood voor rood kan nog steeds. Nou ja, we hebben bij een eerdere aanvraag wel eens gemerkt, dat betekent soms ook dat je drie etages neer kan zetten waar voorheen één etage stond, of het nu nog leeg is. Ons gaat het om de balans in het gebied en dat we ook hebben gezegd dat het groener en biodiverser moet worden. Kan de wethouder dat in elk geval steunen en ook toezeggen om de titels die er zijn ons inzichtelijk te maken? Mogelijk ook, nou ja, als dat vertrouwelijk moet dan kan dat ook maar we horen het graag. De voorzitter: Wethouder Van de Waart. Mevrouw Van de Waart: Ik kan wel toezeggen om de titels voor u inzichtelijk te maken. Ja? Even kijken want dit is mobiliteit. Over Rijswijk Buiten is de vraag gesteld of het college nog op koers is met de grex. Ja, moet ik even kijken want dat was van de VVD. Ik wou zeggen, dat is eigenlijk going concern.

Daarbij moet ik wel even zeggen dat er natuurlijk ook een aantal zeg maar maatschappelijke vragen zijn gesteld die van invloed zijn op de grex. Dus zoals het percentage sociale huurwoningen, de ambitie om het gebied klimaatadaptief te maken, de ruimtelijke kwaliteit. Dat zijn natuurlijk allemaal hele mooie dingen waar we graag aan bijdragen, dat heeft gewoon invloed. Maar misschien het allerbelangrijkste zijn de macro-economische omstandigheden waar we als gemeente Rijswijk bijzonder weinig aan kunnen doen, bijvoorbeeld het rentepercentage. Dus daar kan ik u zeker geen toezegging over doen, over deze macro-economische omstandigheden. Maar weet dat wij zeker scherp aan de wind varen als het gaat om deze grex. De voorzitter: Ik zie dat de heer Loof u wil interrumperen. De heer Loof. De heer Loof: Ja, dank, voorzitter. Een korte vraag aan de wethouder. Er is ook een motie aangekondigd over biodiversiteit onder andere in Pasgeld in dat gebied. Wat zou dat eventueel voor gevolgen hebben voor de grex? De voorzitter: Wethouder Van de Waart. Mevrouw Van de Waart: Ja, de motie over biodiversiteit zal beantwoord worden door wethouder Wit. Maar ik denk dat we op dit moment al heel veel doen aan biodiversiteit in de plannen die u binnenkort trouwens ook te zien krijgt als raad. Dus mocht u er daarna nog vragen aan mij over hebben dan hoor ik deze graag.

De voorzitter: Kunt u verdergaan met het beantwoorden van de vragen? Mevrouw Van de Waart: Ja. Heel even kijken. O ja, PvdA vroeg nog over herbestemmen van kantoorpanden en bedrijfspanden voor wonen. Nou, dat is natuurlijk eigenlijk wat we volop doen. Eigenlijk de plannen die u al eerder heeft vastgesteld. Daarbij wel zeggende dat we het vooral doen voor panden die niet meer courant zijn of leegstaan en dat we heel duidelijk ook ruimte overhouden, zeker in het middengebied van de Plaspoelpolder voor de ondernemers. Dat gezegd hebbende ben ik namelijk ook blij dat u een aantal vragen heeft gesteld over mobiliteit. Want op weg naar de toekomst zeg maar van Rijswijk zijn we natuurlijk ook druk bezig met de uitvoering van de vastgestelde Mobiliteitsstrategie. Daarin zorgen we namelijk samen ervoor dat die stad die groeit bereikbaar, veilig en leefbaar blijft. Dat is niet alleen nodig omdat we in Rijswijk bouwen maar ook omdat onze buurgemeenten bouwen. Dat levert natuurlijk wel vragen op want dit vraagt ook om Pagina 35 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

verandering in Rijswijk. Het levert vandaag in eerste instantie vragen over parkeren en parkeertarieven. Daarbij wil ik wel gezegd hebben, want wethouder Van Damme heeft al antwoord gegeven op die moties, maar ook met de iets minder hoge parkeerterreinen kunnen wij prima een kwalitatief goed nieuw parkeerbeleid maken. Een parkeerbeleid dat inderdaad, zoals Van Damme al zei, zorgt in eerste instantie voor ruimte voor parkeren voor eigen bewoners en voor bezoekers bij hun. We gaan het parkeerbeleid verder volgend jaar bespreken. Fijn vind ik het ook dat een aantal van uw insprekers het heeft gehad over verkeersveiligheid want daarin investeren we ook nog steeds volgend jaar. Verkeersveiligheid is zeker niet alleen voor de volwassenen maar zeker ook voor onze kinderen en dus voor onze toekomst. Daarover waren ook een aantal vragen over mobiliteit. In eerste instantie over flitspalen van Beter voor Rijswijk. Nou, er zijn natuurlijk al bestaande flitspalen. Volgens mij had ik deze vraag ook van u gekregen vooraf dus ik ga niet allemaal opnoemen. Maar u vroeg ook om de nieuwe flitspalen, beoogde flitspalen bij de Terras van Sion, Beatrixlaan. Deze zijn in voorbereiding. De exacte, moet ik even oplezen hoor, de exacte uitvoering hangt af van OM en de werkzaamheden van WarmtelinQ moeten dan echt afgerond zijn. Maar die hopen we dus dat het niet te lang meer duurt.

En de Huis te Landelaan richting Den Haag, dat wordt een flexibele flitspaal, die is in behandeling. Dus daar hopen we ook uitslag over te krijgen. U vroeg ook om … Sorry? De heer Kruger: Mag ik even? De voorzitter: Mijnheer Kruger wil u interrumperen. De heer Kruger: Ja, het is leuk dat er een paar mobiele camera’s zijn bijgekomen maar we zouden er, oorspronkelijk hebben we het gehad over acht palen dus dan blijft er natuurlijk een stuk minder van over die erbij zouden komen. Een heleboel palen stonden er al dus misschien kan daar nog enige opheldering over worden gegeven? De voorzitter: Wethouder Van de Waart. Mevrouw Van de Waart: Nou, dan neem ik die even mee naar de tweede termijn want ik heb er hier één, twee, drie, vier, vijf staan die er dus al staan en dat gaat over palen in twee richtingen bij de Beatrixlaan en het gaat om een flexibele paal bij de Huis te Landelaan. Ja? Mocht u er dan nog één missen dan kom ik daar nog op terug. U vroeg ook of er maatregelen in Rijswijk Buiten worden genomen als er verkeersmaatregelen. Er zijn eigenlijk meerdere verkeersmaatregelen genomen in Rijswijk Buiten en dat zijn eigenlijk diverse maatregelen. Drempels, er zijn ook een aantal dingen nog voor uitvoering gereed. Wij. Rijswijk heeft eigenlijk een vrij brede vraag, heeft eigenlijk niet echt een vraag gesteld maar meer een zorg geuit over de doorstroom.

Ik moet heel even die kant opkijken maar Danny is verdwenen. In ieder geval over de mobiliteit en de doorstroom zeg maar in de stad. Nou, dat is natuurlijk juist met de Mobiliteitsstrategie een aandachtspunt. Dus wat we daar kunnen zeggen is dat we daar natuurlijk hard aan werken dus dat er alternatieven komen. Dat er ook op de genoemde punten die u noemde zoals de Lange Kleiweg, de kruispunten Volmerlaan, Kessler Park en het Assenkruis van de Plaspoelpolder, daar staan aankomende jaren werkzaamheden gepland dus die zijn meegenomen in de investeringsagenda. Daarnaast zijn we ook regionaal aangesloten bij diverse trajecten die genoemd zijn door u, zoals de Hoornbrug maar ook eigenlijk het verkeer wat vanaf CID Binckhorst komt. Daar kan ik op dit moment geen planning van geven want er is net weer even iets extra’s binnengekomen maar ik verwacht dat we in ieder geval voor de zomer 2025 met een nieuw stuk bij u komen. Over de Beatrixlaan daar kom ik binnenkort bij u op terug want daar zijn wel wat veranderingen, daar kom ik binnenkort bij u op terug. Dus daar loopt van alles, hoop ik daarmee in ieder geval uw zorg te hebben aangeraakt over de doorstroom zonder dat ik dus kan beloven omdat we middenin die verbouwing zitten dat morgen alles geregeld is. Mobiliteit.

De vraag is, moet ik heel even kijken want de vraag is geweest van D66, uw vraag ging over verkeersveiligheid Pagina 36 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

en fietsen. Zeker voor de schoolomgevingen en fietsenstallingen. Nou, in ieder geval voor de schoolzones, er zijn de laatste vier scholen gaan nu aan de veilige schoolzones. En daarmee als dat klaar is zijn ze allemaal geweest, alle scholen. Nou, u had heel veel vragen over maar er wordt dus ook vanuit de investeringsagenda flink geïnvesteerd in allerlei verkeersveiligheidsmaatregelen zoals van 50 naar 30 wegen, de flitspalen heb ik al heel even genoemd. U zegt ook nog fatbikecontrole. Nou, daar staat in ieder geval een contact met de scholen en een brief naar scholen op de planning over fatbikes, met name informatief. Even kijken hoor. Dit is Rijswijk Buiten. Ja, en dan als laatst, last but not least, de vraag van de VVD over de brug of eigenlijk met veiligheid op de Beatrixlaan. Nou, allereerst, ik heb natuurlijk meegekregen dat u al een vrij uitgebreide discussie over deze voetgangersbrug heeft gehad in de raad. En u zegt ook letterlijk, gooi het over een andere brug. Dat toont lef zou ik willen zeggen. Kijk, ik ben zelf ook erg voor verkeersveiligheid maar ik zou wel eigenlijk even willen vragen, want u vraagt mij een RIB en u wilt dat dan zeg maar de ontwikkelingen met de brug worden stopgezet.

Dan zou ik u eigenlijk heel even willen vragen, wat wilt u daar precies mee doen? Want er was een raadsmeerderheid om de brug wel te doen dus in principe staat die niet ter discussie, wordt die nu ook niet uit de begroting gehaald. Dus ik zou graag van u willen horen, zeg maar wat wilt u dan met die RIB doen en hoe zou u daar de rest van de raad dan mee willen betrekken? De voorzitter: Ik stel voor dat mijnheer Loof dat in de tweede termijn beantwoordt. Mevrouw Van de Waart: Lijkt me een goed idee. Dat was … De voorzitter: Bent u aan het einde? Mevrouw Van de Waart: Dat ben ik, ja. De voorzitter: Was het laatste punt? Want we hebben eigenlijk formeel één minuut voor de rest van de wethouders. Mevrouw Van de Waart: Ik moet nog een beetje oefenen, voorzitter. De voorzitter: Ik zie mijnheer Van Dam, u wil een interruptie plegen? De heer Van Dam: Ja, klopt. Ja, ik hoorde u aan het begin van het betoog zeggen van, joh, het is hartstikke belangrijk dat we in gesprek blijven. Nou, daar ben ik het ontzettend mee eens. Juist om dezelfde reden als u, we moeten de visie die we ooit hebben uitgezet moeten we ons aan houden en zorgen dat we op het goede spoor blijven. Nou ging het eerste gedeelte van mijn eerste termijn juist over die visie, over onze Stadsvisie van 2030 waar 65.000 inwoners, dat was ons doel voor 2040.

Nou zien we in de berekeningen van het CBS dat we groeien naar 80 en ook als we kijken naar de woningbouw die we toevoegen dan is dat geen onreëel mikpunt zeg maar. Tussen de 80.000 inwoners en 65.000 inwoners, daar zit wel een heel groot verschil terwijl de 65 onze visie was. Dus ik hoopte nog dat u daarop zou kunnen reflecteren en kunnen uitleggen waar we nou die afweging hebben gemaakt om zoveel meer te gaan bouwen? Want dit stond wel in de visies die we nog steeds in stukken zeg maar aanhalen, die Stadsvisie wordt nog steeds aangehaald als leidend document. De voorzitter: Mijnheer Van Dam, is dat uw interruptie? Wilt u daar in tweede termijn of wilt u nu, kan het heel kort? Mevrouw Van de Waart: Ik weet niet of het antwoord bevredigend gaat zijn voor de heer Van Dam. Maar in ieder geval is het zo dat de afspraken die ook met de coalitie zijn gemaakt is dat er circa 10.000 woningen bij worden gebouwd. Dus uw rekensom kan wel kloppen, het ligt eraan wie er

Pagina 37 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

precies in gaat wonen, maar dat is eigenlijk het referentiepunt wat we nu hebben als het gaat om het bijbouwen van de woningen. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van de Waart. Dan wil ik wethouder Wit uitnodigen, die staat al klaar. U heeft één minuut. Nee, met uw goedvinden kijk ik naar uw raad en zou ik wel willen dat alle wethouders en inclusief ikzelf ook het woord kan voeren. Dus wethouder Wit. Maar als u wilt focussen vooral op de gestelde vragen, dan zou het fijn zijn, en misschien uw reflectie voor de tweede termijn bewaren. De heer Wit: Ja, dank, voorzitter. Ik zal mijn volledige algemene beschouwingen achterwege laten. Nee, we gaan direct de vragen in. Beter voor Rijswijk heeft vragen gesteld eigenlijk heel specifiek over een trapveldje in Rijswijk Buiten. Dat gaan we in 2025 verder onderzoeken, dat is eigenlijk de toezegging die ik daarmee kan doen. GroenLinks heeft mij gevraagd of ik een toezegging kan doen over het opnemen eigenlijk van langetermijnvisie op het groen een omgevingsvisie en het groenbeleidsplan. Dat gaan we ook zeker doen. Dat het groenbeleidsplan komt binnenkort ook naar u toe, de omgevingsvisie komt begin volgend jaar naar u toe. We zullen daarin zeker een visie geven over hoe wij de komende jaren verwachten groenverbindingen, ecologische verbindingen en de ecologische structuur van Rijswijk te versterken.

Daar is ook een balans in gevonden, in ieder geval, daar zoeken we ook een balans in met recreatie en groen en natuurgroen. U weet, met de nieuwe inwoners waar we het net over hadden zullen we ook zien dat er meer druk op die groengebieden komt dus ook die recreatiemogelijkheden moeten daarvoor op orde zijn en daar zijn we ook druk mee bezig. U vraagt mij tegelijkertijd ook om de benodigde investeringen daarvoor bij te geven en dat vind ik wel een lastige. Dat sluit ook denk ik aan op de motie die is ingediend door Wij. Rijswijk. Kijk, ik wil natuurlijk heel graag groen zoveel mogelijk als mogelijkheden hebben om te investeren. GroenLinks vraagt mij om dat te doen wanneer de financiële middelen weer beschikbaar zijn. Ja, dat ga ik zeker doen. Als we weer wat ruimer in ons jasje zitten dan zullen we ook proberen wat meer te investeren in groen en de ecologische kwaliteit versterken. Maar tegelijkertijd weten we ook dat de financiële situatie momenteel niet zo is dat ik daar nu al direct de stap op kan zetten. Dus ik wil wel graag, als we kijken naar de motie ... De voorzitter: Ik zie dat mijnheer Van ’t Eind u wil interrumperen. De heer Van ’t Eind: Ja, dank u wel, voorzitter. Nou, om even te verduidelijken richting de wethouder. Nee, ik verwacht niet dat u al met cijfers een precieze investeringsagenda maakt. Ben ik nog te horen? Ja.

Wat ik verwacht, waar ik naar vraag is om in ieder geval in beeld te brengen waar op het moment dat je zou gaan investeren in de hoofdgroenstructuur bijvoorbeeld, waar je dan als eerste de plekken niet zozeer waar je dan als eerste moet gaan investeren, waar de uitbreidingen daar moeten plaatsvinden. Zodat je iets hebt om op voort te bouwen op het moment dat want het is natuurlijk een langetermijnvisie. Dank u wel. De voorzitter: Wethouder Wit. De heer Wit: Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, het punt is duidelijk. We hebben in het groenbeleid, We hebben toevallig vanochtend ook een presentatie daarover gehad in het college, hebben we ook de knelpunten in Rijswijk benoemd. We weten ook waar we nog de investeringen zouden moeten landen als het gaat om de groenstructuren, boomstructuren, et cetera. Toch nog even verder ingaan op de motie van Wij. Rijswijk want u vraagt mij daadwerkelijk ook om projectplannen vast al op de plank te leggen om te kijken, ja, mocht er geld beschikbaar komen, kunnen we dan die plannen direct gaan uitvoeren? Ja, ik vind het heel lastig om plannen te gaan opstellen bijvoorbeeld voor Landgoederenzon fase 2 terwijl we weten dat we de komende jaren eigenlijk A, de capaciteit er niet voor hebben om daar al iets echt daadwerkelijk ook qua projectleiderschap die investering te doen Pagina 38 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

en omdat we ook absoluut zien dat de komende jaren die investering die aanzienlijk zal zijn gewoon de financiële middelen niet voor hebben. Dus ik wil plannen maken op het moment dat ik ook weet dat ik daar de financiën voor kan hebben zodat ik die ook met een gegronde fundering daarvoor bij u in de raad kan neerleggen om die investering te gaan doen. Dus in die zin vind ik de motie die u indient te ver gaan en zal ik hem dus ook, ontraad ik hem dus ook. GroenLinks heeft ook nog een aantal moties ingediend, en daar moet ik even mijn bril voor afzetten helaas. Dan beginnen we even bij de motie met een hele mooie titel, iedereen verdient een tweede kans, ook een afvalbak. Ja, ben ik natuurlijk volstrekt mee eens. Het is ook iets waar we momenteel mee bezig zijn. U weet, u heeft ook in het verleden mij de contactgegevens van een persoon doorgegeven die die bakken opkoopt om ze in het buitenland of gebruikt om in het buitenland uit te zetten of op andere plekken uit te zetten dat ze een tweede leven krijgen. Mijn voorkeur gaat ook naar een tweede leven voor dezelfde bak. Dat is een stapje terug, nou ja, een stapje hoger op de circulatieladder zullen we het maar even noemen. Uiteindelijk het versnipperen wat we nu doen met die bakken, de bakken die we gebruikt hebben zijn versnipperd en zijn als grondstof opgekocht door het bedrijf die daar meubels van gemaakt heeft.

Avalex heeft ook een aantal van die meubels in gebruik momenteel. Ja, de minicontainers die nu in gebruik zijn, bijvoorbeeld om PMD in te zamelen, zijn verschillend van leeftijd en soms ook te versleten om her te gebruiken. Maar waar er mogelijkheden zijn zullen we met Avalex in gesprek gaan om dit buiten de regio voort te zetten en of ze duurzaam te laten verwerken. Dus zowel het verwerken als het ergens anders gebruiken zullen we ook met Avalex verder bespreken dus in die zin kan ik de motie omarmen. De motie, stook geen hout bij een slechte luchtkwaliteit. Ja, dat is denk ik, u haalde terecht het rapport van de GGD aan, de luchtkwaliteit in Rijswijk is nog steeds niet fantastisch en ongeveer een derde daarvan is te wijten aan wat we noemen consumentengedrag dus houtstook. Dus we willen, we zullen zeker, deze motie is daar een mooie aanleiding voor om te zeggen, we gaan die stap zetten om ook binnen het beleid zoals u aangeeft en binnen de middelen die we daarvoor hebben aan te sluiten bij campagnes die lopen. En ook op die manier onze samenleving op te roepen om prudent om te gaan met het moment wanneer je houtstook inzet. We weten ook dat daar behoorlijk wat klachten van mensen komen die last hebben van luchtwegen. Even kijken, gaan we even verder met de vragen. Wij. heb ik investering in het groen heb ik net behandeld. Dan de motie over de subsidies.

Ja, in principe doen we dat ook al. Wat wij zien, we kijken altijd kritisch naar uitgaven bij het verlenen en vaststellen van subsidies. Dus we kijken ook daadwerkelijk of de subsidieaanvrager rekening heeft gehouden met het beleid wat erachter ligt, in dit geval de cultuurvisie. Dus op het moment dat daar afwijkingen zitten dan zal daar ook of extra informatie gevraagd worden of zal daar ook, nou ja, wellicht een lagere subsidie dan verstrekt worden. Het verlagen van subsidies en uitgaven echter, zoals u nu vraagt om dat onderzoek te doen, dat is, dat gaat vrij ver en ook binnen de termijn die u mij vraagt kan ik dat absoluut niet opleveren. Want dit vraagt ook daadwerkelijk om alle subsidieontvangers te vragen, als wij minder geld geven, wat gaat het dan voor gevolgen hebben? En dat vraagt voor hen ook intern best wel een grote exercitie. Tegelijkertijd snap ik ook, we hebben ook met het college afgesproken dat we de komende maanden al en eigenlijk komende maand al, deze maand geloof ik zelfs al gaan starten met een integrale kijk van, waar moeten we dan nog gaan kijken om voor 2026 een dekkende begroting op te leveren? En daar zit ook subsidies zullen daar bekeken worden.

Tegelijkertijd geef ik hierbij wel aan dat de subsidies op cultuur zoals we die nu hebben gaan deels uit van wettelijke verplichtingen die we hebben, zoals bijvoorbeeld bij de bibliotheek, en gaan voor een groot deel uit ook van, vervullen een best wel belangrijke spil in onze samenleving als het gaat om welzijn van mensen. Dus daar zit echt wel een uitdaging om dat goed te doen. Maar zo'n motie als die nu gesteld is zal ik toch moeten ontraden want ik krijg het ook niet voor elkaar op korte termijn. Maar ik kan u wel de toezegging doen dat wij kritisch kijken naar de vergunning of de subsidieaanvragen die ingediend worden en tegelijkertijd dus ook integraal kijken naar, hoe gaan wij om met het totale financiële Pagina 39 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

beeld? D66 heeft vragen, heeft een motie over biodiversiteit ingediend. Of nou, biodiversiteit, daar doe ik hem eigenlijk mee tekort. Het is een veel bredere motie, het gaat eigenlijk om Pasgeld en groen in het algemeen en natuur. Die motie is voor mij denk ik een versteviging en een versterking van het beleid wat we voeren dus in die zin kan ik hem ook overnemen. Als we kijken over het inpassen van nieuwe woningen en daar kritisch te kijken, dat is eigenlijk wat we al doen. Het rapport van Touw is om die reden ook opgesteld dus groen tot aan de voordeur en tot in de haarvaten is daarop gebaseerd. Dus met het vaststellen van de bestemmingsplannen van Pasgeld-West in september en Oost in mei is rekening gehouden, september ‘23 moet ik zeggen en mei ’24, is rekening gehouden met en met een kritische blik gekeken naar de inpassing van die nieuwe woningen in Pasgeld en dus ook met ecologie en leefbaarheid. Tegelijkertijd, als we het over leefbaarheid hebben gaan we ook kijken naar de Lange Kleiweg om die van 50 naar 30 te realiseren. Verwijzing naar de aangenomen motie daarover. Overleg met ProRail, Synchroon en TNO, ook dat is vrij breed. We hebben natuurlijk wel overleg met allen maar ProRail zijn we verzoekende partij en die zijn niet waanzinnig flexibel als het gaat om natuurverbindingen over hun of onder hun sporen door. Maar de gesprekken worden wel gevoerd.

En Synchroon wil tegelijkertijd het bestemmingsplan ook uitvoeren voor, gaat voor het groenste plan van Nederland, waar ook onlangs een artikel over verschenen is. Dus dat is op zich denk ik een mooie opsteker ook voor ons en dat is ook het uitgangspunt dat we altijd aan hen meegegeven hebben. Tegelijkertijd, kijk, TNO vraagt u omdat het is ook weer zo'n volgend hoofdstuk waar we dan wel mee bezig zijn met het TNO-terrein. Maar hoe we daar precies uit gaan komen en of wij dat, hoe dat in de tijd gaat zitten, daar heb ik momenteel niet direct een antwoord op. Maar het is wel, ja, borduurt voort op de ingeslagen weg en de ambities. Tegelijkertijd zijn we ook met hoogheemraadschap natuurlijk nog druk bezig om ook de waterstructuur en waterkwaliteit te verbeteren. Ja, dus ik kan, als ik ze allemaal langsga, we kunnen dit omarmen. Ik moet wel, ik wil nog één punt nog wel benoemen en dat is de biodiversiteit, de monitoring daarvan. Daar hebben we het ook met u over gehad, zowel met de fractie van GroenLinks als met de fractie van D66 daar een gesprek over gevoerd om te kijken, hoe gaan we dat dan omdat ook die eerdere vragen daar bij u vandaan kwamen. Die operationele doelen over diversiteit die leggen we dan ook vast in het beoordelingskader klimaatadaptief en natuurinclusief bouwen in Pasgeld-West. Dus dat wat we ook met u besproken hebben.

Een sleutel- of doelsoort, inclusief een monitoringssystematiek zullen we ook te zijner tijd Rijswijk breed gaan vaststellen met de natuurwaardekaarten die we aan het opstellen zijn momenteel en waar echt nog wel wat tijd overheen gaat voordat we die hebben. De voorzitter: Ik zie dat mijnheer Weterings u wil interrumperen. Mijnheer Weterings. De heer Weterings: Een punt van de orde, voorzitter. Het college had toch ook maar een uur toch of niet, met zijn allen een uur toch? Oké, dat wordt heel goed bijgehouden. De voorzitter: Ja, dat wordt bijgehouden maar ik heb u net aangegeven, in feite … De heer Weterings: Ja, het is dat ze behoorlijk aan het praten zijn want wij waren er zo doorheen met zijn allen. Maar oké, als het eerlijk gaat dan gaat het eerlijk. De voorzitter: In feite was er nog maar één minuut over maar er zijn 21 moties en zes amendementen en heel veel vragen in de eerste termijn ook gesteld. Dus daarop wil ik u even wat meer ruimte, dat u ruimte geeft aan het college om ook de vragen die gesteld zijn te beantwoorden. Anders hebben we straks een tweede termijn waar al die vragen opnieuw worden gesteld. Dus als mijnheer Wit snel door wil gaan. De heer Wit: Ja, ik ga snel door. Nou ja, ik heb een aardige tijd aan deze motie maar ik denk, ik kan hem omarmen dus binnen de kaders die we al hebben en de stappen die we momenteel al zetten. Pagina 40 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

Even kijken hoor, de Partij van de Arbeid heeft mij een vraag gesteld over, ja, welke stappen zetten wij om mensen te helpen aan een warm thuis? Of ja, dat is eigenlijk de stappen die we al zetten op dit moment met de energiefixers die steeds langs de deuren gaan waar we nog weer een groot aantal woningen in de duizenden de komende tijd gaan bezoeken. Het armoedebeleid is nog steeds van kracht. Het isolatiefonds gaan we niet op bezuinigen. Ik zag dat ook, hoorde dat ook even ergens voorbijkomen. Maar er wordt niet op bezuinigd, er wordt alleen in getemporiseerd momenteel. Mevrouw Van Nunen: Ja, voorzitter, ik had het ... De voorzitter: Mevrouw Van Nunen. Mevrouw Van Nunen: O, dank, voorzitter. Ik had het specifiek over een andere doelgroep dan die tot nu toe centraal stond namelijk niet de sociale huurders maar de kleine kopers. De voorzitter: Wethouder Wit. Mevrouw Van Nunen: Van kleine koopwoningen, laat ik het zo zeggen. De heer Wit: Ja, de kleine koopwoningen dus die onder de NHG-grens zitten die vallen in principe ook onder het isolatiefonds dus die worden ook benaderd en kunnen ook gewoon zoals iedereen de aanvraag doen voor een subsidie vanuit het Warmtefonds. Het lokale Warmtefonds en natuurlijk ook het landelijke isolatiefonds.

Even kijken hoor, dan had u ook nog specifiek een vraag gesteld over het warmtenet en welke specifieke lessen kunnen wij leren vanuit den landen? Nou, er zijn behoorlijk wat lessen die je kan leren, zeker als het gaat om bijvoorbeeld, hoe betrek je particulieren bij dit soort grote operaties? Tegelijkertijd zijn we met de corporaties nu druk bezig en met HVC om te kijken of we tot een haalbaar bod kunnen komen, wat ook daadwerkelijk binnen de marges past. En dan is natuurlijk de vraag, wat is betaalbaar? En dat is natuurlijk ook een discussie die momenteel met de Rijksoverheid gevoerd wordt waarin wij ook bovenop vanuit de RES-regio zitten. Ook vanuit mijn rol als clustertrekker warmte in deze regio Haaglanden heb ik daar continu gesprekken over, hoe kunnen we er nou voor zorgen dat we uiteindelijk tot een bod komen wat voor mensen interessant is? We weten dat er maatschappelijk de laagste kosten zitten in warmtenetten maar uiteindelijk moet het ook voor de inwoners zelf in de energierekening zichtbaar zijn. Even kijken hoor. Ja, de ChristenUnie zei inderdaad iets over het isolatieprogramma snijden we niet in. Nee, daar ga ik in mee, daar snijden we niet in, dat is niet de bedoeling. Maar nogmaals, we gaan er wel in temporiseren, dat is ook wat we in de begroting hebben aangegeven.

Dan de Partij voor Gelijkheid en Rechtvaardigheid heeft een motie, de motie, ja, u gaf, u zei, de motie grofvuil tweemaal ophalen is niet uitvoerbaar. Maar hij is wel uitvoerbaar, we hebben er ook een raadsinformatiebrief over gestuurd. Dus volgens mij is daar gewoon een plan voor opgezet om die de komende tijd uit te voeren en er zijn ook de financiële middelen daarvoor. Of de dekking daarvoor is ook, wat het kost in ieder geval dat is ook aangegeven in die raadsinformatiebrief. Dus die kon ik even niet plaatsen. Het vergelijken met andere gemeenten. Ja, op zich, kijk, binnen de afvalstoffenheffing, dat is redelijk transparant denk ik wat wij doen binnen de afvalstoffenheffing en wat ook binnen de Avalex-regio andere gemeenten doen in hun afvalstoffenheffing. Iedereen heeft daar, er zijn gemeenten die hebben daar bijvoorbeeld ook ‘ORD’ taken in zitten dus er zitten wel wat verschillen in. Dus in principe is dat goed inzichtelijk denk ik, ook in de benchmark die een tijdje geleden door Royal Haskoning is vastgesteld. De voorzitter: Kunt u tot een afronding komen, mijnheer Wit? De heer Wit: Ik kom tot een afronding. De voorzitter: Ik wil echt ook het woord geven aan mijnheer Van Malsen. Pagina 41 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

De heer Wit: Ja, ik heb nog één ding, daar wil ik het, dat is ook een vraag van, dat gaat over het gebruik van de subsidie voor drugsafval. Die geldt niet voor lachgascontainers dus daar kan ik u meteen mee, dat is ook een bepaling die er in die subsidiebepaling staat dat dat niet kan. Voorzitter, volgens mij heb ik dan iedereen beantwoord, dank u wel. De voorzitter: Wethouder Van Malsen. Dank u wel, wethouder Wit. Geef ik graag het woord aan mijnheer Van Malsen. En wil ik u echt vragen om u te beperken tot de gestelde vragen. De heer Van Malsen: Ja, voorzitter, dat is het lot van de vijfde locoburgemeester. Ik ga direct op de vragen in. Ik wil daarbij beginnen met de fractie van Beter voor Rijswijk. Die vroeg naar aanleiding van een bezoek dat zij gepleegd hebben aan Welzijn Rijswijk of wij ons in willen spannen voor het leveren van een jaarlijks rapport, een jaarlijks verslag vanuit Welzijn Rijswijk waarin de maatschappelijke kosten en maatschappelijke baten op een rijtje gezet worden. Nou, daar ga ik mij voor inspannen, is het korte antwoord. En ik begrijp ook dat Stichting Welzijn Rijswijk naar aanleiding van die bezoeken van uw raad daar zelf ook wel warm voor loopt.

De fractie van D66 vroeg naar hoe het college aan kan geven, sorry, hoe het college wil versnellen op het gebied van de plannen voor wonen en zorg in alle segmenten? Nou, we hebben een aantal dingen die we aan het doen zijn. Zo hebben we een seniorenmakelaar die een focus heeft op wonen met een plus in het bijzonder. Die zijn actief, het zijn er drie, die zijn alle drie respectievelijk actief in de sociale huursector, de middenhuur sector en de koopsector. Vanuit de Woonzorgtafel hebben we nu een kansenkaart gecreëerd dus dat is letterlijk een kaart van Rijswijk waar alle kansen op het gebied van wonen en zorg geplot staan. En daar zijn we met zorgpartijen en ontwikkelaars en eigenaren aan het kijken naar wat voor verschillende woonzorgvormen daar nog zouden kunnen landen. En er staat ook nog een raadsvoorstel in de planning om ook een deel van het innovatiefonds waar nog wat geld in zit te gaan gebruiken voor het versnellen op het gebied van wonen en zorg. Dan heb ik de Partij van de Arbeid, die stelde een aantal vragen. De eerste ging over het voortzetten van de pilot statushouders aan het werk. In het laatste kwartaal van dit jaar, daar zitten we inmiddels al in, zullen we met uw raad een raadsinformatiebrief delen waarin we een update geven van hoe die pilot verloopt, verlopen is en eventueel een vervolg.

Dat is ook belangrijk denk ik als we kijken naar de, want als we kijken naar de landelijke ontwikkeling dan zien we vanuit het Rijk dat die ambitie om integratie te versnellen en inburgering goed te laten verlopen ook door het kabinet onderstreept wordt. Omdat de gepresenteerde maatregelen, de perspectieven van statushouders hier eigenlijk alleen maar lijken te verslechteren, maar dat eventjes terzijde. Er werd ook nog gevraagd naar schoolmaaltijden, schoollunches, gaat het college iets doen om zich daar nog extra voor in te zetten? En het antwoord is ja, dat zal ook onderdeel uitmaken van het voorstel armoedevrij Rijswijk dat hopelijk ook in december naar uw raad gaat of uw raad daarover zal spreken in ieder geval. Waar we onder andere het lunchloket van Don Bosco als een van de maatregelen hebben opgenomen die we graag zouden willen steunen. Volgens mij ben ik dan al door alle vragen heen. Dan heb ik nog een aantal moties. De eerste gaat over het woonbehoefteonderzoek. Ja, zoals gezegd ook al eerder is dat woonbehoefte onderzoek is nodig om een volkshuisvestelijk programma op te stellen. Het geld dat we daarvoor beschikbaar hebben gesteld gaat niet alleen maar zitten in het opstellen, sorry, gaat niet alleen maar zitten in het uitvoeren van het onderzoek, het gaat ook zitten in het opstellen van het volkshuisvestelijke programma.

Dus als we dat onderzoek niet uitvoeren, althans, als we dat geld daar niet aan uitgeven, dan kunnen we ook geen volkshuisvestelijk programma opstellen. Wat een wens is van uw raad, ten eerste. Ook broodnodig is omdat onze Woonvisie afloopt en waarschijnlijk ook wettelijk verplicht gaat worden als de Wet versterking regie op de volkshuisvesting straks aangenomen wordt door de Tweede Kamer. Daarnaast is verwijzen naar de wachtlijsten voor sociale huurwoningen alleen, en dan ook nog eens een keertje de platte wachtlijst van zo'n 7800 mensen, is echt onvoldoende. Ook dat heb ik al eens eerder aangegeven omdat dat eigenlijk niet zo gek veel Pagina 42 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

zegt over de daadwerkelijke woonbehoefte van iedereen in Rijswijk en iedereen buiten Rijswijk die naar Rijswijk zou willen komen. Dat is namelijk gewoon een hele lange lijst van iedereen die in Rijswijk ingeschreven staat voor een sociale huurwoning. Dat zijn ook mensen die bijvoorbeeld al in een sociale huurwoning wonen of die gewoon voor de zekerheid heel lang op de lijst staan, die niet actief op zoek zijn naar een woning. En zoals u ook al uit mijn antwoord kan afleiden gaat dit alleen maar over sociale huurwoningen terwijl er nog veel meer andere groepen in de samenleving zijn die hard op zoek zijn naar een huis. En die gaan we ook meenemen in dat woonbehoefteonderzoek en dat is niet alleen maar eventjes wat cijfertjes van het CBS afhalen, dat gaat ook echt om een uitgebreid onderzoek waarin participatie van verschillende doelgroepen meegenomen gaat worden en ook dus een heleboel doelgroepen die niet op die wachtlijst staan. Nou, de heer Weterings noemde bijvoorbeeld de woonwagenbewoners al. Ik ben ook zelf heel verheugd dat we met deze begroting eindelijk werk gaan maken van de herstructurering van het woonwagenpark aan De Strijp. Maar naast de mensen die daar wonen zijn er bijvoorbeeld nog meer mensen op zoek naar een woonwagenstandplaats in Rijswijk.

Nou, dat is één groep, even als een klein voorbeeld dat ik aan wil geven die niet in die lijst van 7800 … De voorzitter: Mijnheer Weterings wil u interrumperen. De heer Van Malsen: … woningzoekenden voor een sociale huurwoning zitten. De voorzitter: Mijnheer Weterings. De heer Weterings: Voorzitter, een analyse maken oplopend of nakijkend op de landelijke lijn die al helemaal uit is gewerkt. Die 50.000 wordt dan weer een externe voor ingehuurd of zou dit gewoon onderling verdeeld kunnen worden in het orgaan zelf? Want wij kunnen die 50.000 euro niet plaatsen voor een onderzoek die al grotendeels landelijk is uitgevoerd. Dus wij begrijpen niet wat u met die kosten wil gaan doen? De voorzitter: Wethouder Van Malsen. De heer Van Malsen: Voorzitter, we hebben echt heel erg ons best gedaan om het onderzoek te zoeken, te vinden waar de heer Weterings naar verwijst in de motie, die konden wij niet vinden. Bovendien heb ik volgens mij net volstrekt helder gemaakt waarom wij het specifieke Rijswijkse woningonderzoek nodig hebben. En ook waar dat geld heen gaat, dat ook het opstellen van het volkshuisvestelijke programma betaald zal worden uit dat geld. Voorzitter, tot slot wil ik dus deze motie ontraden. De volgende motie gaat over de mantelzorgwaardering.

Ja, vooropgesteld wil ik wel benadrukken dat ik het eens ben met de fractie van Rijswijks Belang en ook een aantal andere fracties in uw raad dat mantelzorgers gewoon gewaardeerd dienen te blijven worden. En dat zal ook het geval zijn nog steeds alleen willen wij kijken naar een andere manier om die mantelzorgwaardering vorm te geven dan de tachtig euro die nu uitgekeerd wordt aan de geregistreerde mantelzorgers. We hebben ook naar aanleiding van uitgebreide gesprekken, mantelzorglunches die we hebben gehad afgelopen jaar, gevraagd aan de mantelzorgers, wat helpt u nou het allerbest? De mantelzorgwaardering was een van de dingen waarvan men eigenlijk aangaf, ja, dat is fijn maar we hebben eigenlijk meer behoefte aan meer ondersteuning van bijvoorbeeld mantelzorgconsulenten van Welzijn Rijswijk. Daarom zijn we ook naar aanleiding van een motie die ook door uw raad is aangenomen bezig met het opstellen van een mantelzorgplan. Dat zal onderdeel worden van de nieuwe uitvoeringsagenda armoede en welzijn en daar gaan we in op de structurele maatregelen die we aan mantelzorgers bieden om ze echt goed te ondersteunen. Voorzitter. De voorzitter: Ik zie dat mevrouw Koegler u wil interrumperen.

Pagina 43 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

Mevrouw Koegler Böhm: Ja, dank u wel. Ja, u heeft het over, we gaan de mantelzorgers anders waarderen, maar wat bedoelt u daar dan concreet mee, anders waarderen? De voorzitter: Wethouder Van Malsen. De heer Van Malsen: Ja, voorzitter, ik gaf net een voorbeeld dat we bijvoorbeeld meer in willen zetten op de mantelzorgconsulenten. Er is ook heel veel vraag naar bijvoorbeeld respijtzorg. Nou, dat zijn ook dure aangelegenheden. We zijn nu aan het kijken naar wat wij kunnen doen met de beperkte middelen die we hebben om mantelzorgers beter structureel te ontlasten. Daarnaast maken we inderdaad ook pijnlijke keuzes want zoals de heer Van Damme ook al gezegd heeft, uitgebreid heeft uitgelegd en ook hoe deze begroting is opgesteld, is dat we gewoon nu als gemeente in tijden leven waarin er keuzes gemaakt dienen te worden en dit is er één. Ik denk dat we op deze manier goed tegemoetkomen ook aan de wensen van de mantelzorgers. Dat gezegd hebbende, begrijp ik heel goed dat de wens ook bestaat om mantelzorgers goed te waarderen met een kleine waardering, een klein compliment, een klein beetje geld. Dus wat dat betreft … De voorzitter: Volgens mij heeft u het goed beantwoord. Ik zie dat mevrouw Woudstra ook wil interrumperen. De heer Van Malsen: … zou ik de motie oordeel raad willen geven, wilde ik nog even zeggen. Mevrouw Woudstra: Misschien voor de verduidelijking.