Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

Het college heeft dit conform het amendement structureel weten te verwerken, mijn complimenten. Zo bereik je resultaten. Ik dank de partijen die ons amendement toen steunden. Zij hebben, in tegenstelling tot sommige partijen in deze raad, bijgedragen aan meer ruimte in de portemonnee van onze inwoners en ondernemers. De afvalstoffenheffing blijft een grote zorg van ons, daarom hebben we wederom een amendement ingediend om deze komend jaar wat te verlagen. De dekking hiervoor wordt gehaald uit de opbrengsten van de verkoop van PMD. Onze inwoners hebben afval netjes weggegooid, dit heeft geld opgeleverd en wij vinden als Rijswijkse VVD dat je dit ook moet belonen. Eerlijk, logisch en terecht. Voorzitter, de liberale gedachte, een kleinere overheid kan ook een sterkere overheid zijn. Dat houdt in dat we moeten schappen in wensen, beleid en personeel. Het aantal fte en externe inhuur is te hoog, dat kost veel geld. Wij dienen een motie in waarin wordt opgeroepen met een concreet voorstel te komen om externe inhuur naar beneden te brengen. Het meerjarig investeringsplan laat een stijgende trend zien en gaat richting de 90 miljoen. Dat gaat echt te ver en dit is niet haalbaar en maakbaar. Voor je het weet zitten we vol met kapitaallasten. We zien in de komende jaren een toename in renteafschrijvingen die nu al oplopen richting de 3,5 miljoen.

Van 3,5 miljoen kan je bijna een brug bouwen. Jazeker, daar is het weer, onze onnodige loopbrug over de Prinses Beatrixlaan. Uitgekleed want ik zie dat het budget iets naar beneden is bijgesteld. Mijn zorgen zijn niet afgenomen, want ik neem aan dat het nu ook architectonisch aan kwaliteit zal gaan inboeten. Het wordt een pukkel over de Prinses Beatrixlaan waar we nog spijt van gaan krijgen. Laten we dus niet de bietenbrug opgaan. De brug is nutteloos voor fietsers terwijl je hen juist wil stimuleren. Onderzoek geeft aan dat de brug nauwelijks gebruikt zal gaan worden en ambtelijk adviesraad bouw sterk af. Ik voel en snap echter de terechte zorgen over verkeersveiligheid. Ik ga het over een andere boeg gooien. Kan de wethouder toezeggen dat we op korte termijn een RIB-brief ontvangen waarin wordt gereflecteerd op realisatie en wenselijkheid van deze brug en dat tot die tijd niet wordt gestart met de bouw? Cruciaal voor de Rijswijkse VVD is dat in deze RIB wordt meegenomen hoe de twee kruispunten op de Prinses Beatrixlaan bij Rijswijk Buiten verkeersveiliger kunnen worden gemaakt? Zo kunnen we veel sneller, beter en gerichter de verkeersveiligheid en bereikbaarheid van Rijswijk Buiten per voet en per fiets verbeteren. Conform het STOMP-principe in het belang van zowel stappers als trappers.

Belastingdruk, veel fte en externe inhuur en te groot meerjarig investeringsplan, de Rijswijkse VVD heeft zorgen over deze onderwerpen. Daarom hebben we samen de breed gesteunde motie, structureel gezonde financiën, opgesteld die ik via deze weg graag indien, in eerste termijn dus. De motie roept volgens de Rijswijkse VVD op een goede, afgewogen en scherpe manier het college op om verder aan de slag te gaan. Samen met de motie, beperk externe inhuur, stellen we zo stevige kaders voor om het geheel aan uitgaven in te dammen. Het klinkt de Rijswijkse VVD als muziek in de Pagina 15 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

oren. Afsluitend, we moeten het ook niet moeilijker maken dan het is. De hardwerkende Rijswijkers willen wat maken van hun leven, ze willen groen voor de deur, de auto makkelijk kunnen parkeren, dat de kinderen veilig naar school kunnen fietsen, dat hun gemeente er voor ze is om een paspoort op te kunnen halen of als hulp echt nodig is. Laten wij daarvoor zorgen zodat zij zich blijven beseffen waarom ze in het mooie Rijswijk zijn gaan wonen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Loof. Dan ga ik mijnheer Van Enk uitnodigen van het CDA om te spreken. Mijnheer Van Enk, u heeft zeven minuten spreektijd. Nee, u bent nu niet te verstaan. Doet uw microfoon, is die aan? De heer Van Enk: Ben ik zo verstaanbaar? Zo nog steeds niet te verstaan? De voorzitter: Nee, het is te zacht. De heer Van Enk: Oké. Goed, voorzitter, laat ik dan maar met de deur in huis vallen. Het CDA heeft weinig vertrouwen in deze begroting, van begrotingsdiscipline is van dit college tot nu toe weinig terechtgekomen. Geraamde overschotten sloegen de afgelopen jaren om in grote tekorten en deze hebben onze vermogenspositie zodanig aangetast dat ons weerstandsvermogen en onze solvabiliteit dik onvoldoende zijn. Het college haalt nu wel alles uit de kast om deze begroting sluitend te krijgen, door spaarpotten open te breken en boekhoudkundige cosmetica.

Maar onze vermogenspositie verbetert daarmee nog niet. We gaan het zo proberen, voorzitter. Wat ik zei is dat onze vermogenspositie daarmee dus niet verbetert. Een overschot van zes ton op deze begroting op een begroting van 270 miljoen, dat betekent komend jaar in feite dat het wederom kan vriezen of kan dooien. Dan moest onze gewaardeerde fractiemedewerker daar nog een knoeperd van een fout uithalen want anders had Rijswijk volgens uw berekening over een paar jaar een negatieve algemene reserve. Zie het addendum. Voorzitter, wat gaat de wethouder van financiën vanaf vandaag anders doen dan tot nu toe om te zorgen dat onze financiën op orde komen? Want Rijswijk is ook bij onze financiële toezichthouder opgevallen. De provincie maant Rijswijk om beter te begroten, realistischer te begroten, echt te gaan bezuinigen, om de begroting weer structureel in evenwicht te krijgen, dat is die nu niet. Drie weken geleden nog in de auditcommissie merk ik dan een vrij laconieke houding van, ja, ach, zo'n brief krijgt elke gemeente van de provincie. Ja, voorzitter, maar niet met de tekst en niet met het advies om mogelijke bezuinigingen vooraf met hen af te stemmen. Dat is nog net geen preventief toezicht. Maar de wethouder heeft het advies naast zich neergelegd, we kunnen het zelf ook wel is de teneur, en dat is wat ons zorgen baart.

Wij dienen dus een motie in om met de provincie een onderzoek te starten naar onze financiële positie, zoals de provincie dat ook voorstelt. In het persbericht bij de begroting spreekt de wethouder van wat tegenslag die offers vraagt. Maar die offers zijn beperkt omdat het college tijdig begon met maatregelen. Wij weten allemaal dat dat laatste niet waar is, want is het niet zo dat de wethouder vorig jaar onze motie afraadde om toen al de tering naar de nering te zetten? Dat financieel beleid, daar betalen de inwoners nu voor. Vanuit de oppositie zou je dan proberen wat besparingen te vinden om de kiezers blij te maken met toch wat verlichting, maar dat doet geen recht aan de ernst van de situatie. Lastenverzwaring is nu onvermijdelijk. Wel vindt het CDA dat als je nu een miljoen extra OZB van onze inwoners vraagt, we ook als stadsbestuur zelf het goede voorbeeld moeten geven. Als je parkeergelden nu zonder enquêtes overal gaat invoeren en verhogen om ze ongegeneerd als sluitpost te gebruiken, ja, dan zul je ook eindelijk een keer serieus je jeugdzorg moeten aanpakken en moeten stoppen met onnodig dure, ingewikkelde compromissen in plaats van knopen doorhakken. Vandaar ons ingediende amendement want de tijd voor moties is voorbij.

Vanavond besluiten wij over de begroting 2025 en ik hoop dat iedereen zich realiseert dat alles wat er vanavond weer per motie wordt gevraagd aan het college, dat dat pas ingaat 1 januari 2026. Ik zeg, we moeten nu doorpakken en besluiten nemen. Ons amendement kan worden gelezen als één alternatief begrotingsbesluit met een extra besparing Pagina 16 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

van 5 miljoen incidenteel en een besparing van 3 miljoen structureel. Als we dat vanavond als raad aannemen, dan verstevigen we onze vermogenspositie en maken we de begroting echt sluitend. Ik licht onderdelen toe. Wat betreft de door ons gepleite vervanging van inhuur heb ik begrepen dat al resultaten worden bereikt, zoals het jeugdteam en in het parkeerloket. Dat is mooi en ik denk dat de omschakeling in de organisatie breed dit jaar nog vele tonnen kan opleveren. Wij willen dus die inzet in 2025 alsnog verdubbelen. Ook ons pleidooi tijdens het Kaderdebat te stoppen met nieuw beleid en te focussen op uitvoering blijkt te zijn opgepakt. Maar ook hier willen wij die inzet in de begroting verbreden door over de hele linie een budget van twee ton per jaar aan nieuwe plannen te bezuinigen. Wat betreft de jeugdzorg, daar stelt het college wel de landelijk voorgeschreven ombuiging van 1 miljoen voor, maar dat is natuurlijk niet overtuigend als je die tegelijkertijd als een financieel risico benoemt. Wij hebben hier nu vele jaren over gepraat, moties ingediend, onderzoek gevraagd, wij verlangen nu resultaten. Om te beginnen in 2025 en niet 1 maar 2 miljoen minder. We kunnen niet 4 miljoen lastenverzwaring invoeren terwijl we hier wederom 7 miljoen extra vermorsen. En vermorsen, voorzitter, omdat de kinderen daar niks mee opschieten.

Hoever is dus de wethouder intussen met de voorbereiding van het Haagse model en hoe frequent is intussen het overleg met Den Haag daarover? De taakstelling grondexploitatie in het amendement is gebaseerd op de rol van de wethouder van financiën, oftewel de onzichtbaarheid daarvan. Wij horen graag van hem dat hij hiervoor in het vervolg permanent mee aanschuift aan tafel met corporaties en ontwikkelaars waar het grondtransactie betreft. Het vierogenprincipe zoals het is afgesproken. Dat wat betreft het amendement. Tot slot nog twee opmerkingen. Wij zijn blij dat er zoals door ons gevraagd grotendeels dekking is gevonden voor het meerjarig uitvoeren van het groenbeheerplan. Stop de verloedering in onze publieke ruimte. Tot slot, op ons voorstel is er afgelopen jaar, jaren als het goed is, meer inzet geweest op het helpen van mensen aan werk. Wat zijn de resultaten daarvan? Levert dat een besparing van bijstandskosten op? En kunnen we dan niet beter wachten met verhoging van het budget armoedebeleid voor de vage nieuwe plannen die onlangs waren gepresenteerd en ook weer ingetrokken? Ook dat kan vanavond een besluit zijn om daadwerkelijk te starten met een gezond, verantwoord financieel beleid. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Enk. Dan wil ik graag mevrouw Van Nunen vragen van de Partij van de Arbeid om haar algemene beschouwingen te houden.

En mevrouw Van Nunen, u heeft zeven minuten spreektijd. Mevrouw Van Nunen: Ja, voorzitter, dank. U kent ze allemaal wel, de posters van Loesje. Ze komen regelmatig voorbij en laatst zag ik er weer één die me erg aansprak. Perspectief zien, daar hoef je geen ruimtelijk inzicht voor te hebben. Een poster uit 2020, midden in de coronacrisis. Ik vind hem wel toepasselijk in deze tijd van financiële krapte voor gemeenten. Daarmee bedoel ik dat we ook in onze gemeente iedere dag op alle niveaus keihard moeten werken aan zowel een gezond financieel klimaat en perspectief als voor, en dat is voor onze fractie belangrijk, een sterk, sociaal en duurzaam Rijswijk. Ik noem graag enkele perspectieven die de PvdA-fractie voor Rijswijk ziet in de komende jaren. We kunnen concluderen dat een nieuw pakket maatregelen op basis van de Kadernota in het voorjaar al een positief effect heeft op de financiën in oktober. Daarnaast is in de voorliggende begroting de koers uitgestippeld om uitgaven en inkomsten in een goede balans uit te werken in de komende jaren. De uitdagingen zijn fors, voorzitter, maar de ingrepen zijn zoals in veel gemeenten hard nodig om de bezuinigingsdrift van niet alleen het vorige kabinet maar ook het huidige kabinet het hoofd te bieden. Ook de PvdA-fractie ziet een duidelijke opgave voor deze gemeente, voor deze raad om de financiën structureel gezond te maken en te houden.

Daarbij moet in principe alles bespreekbaar zijn, ook de omvang van onze taken en onze ambtelijke inzet. Maar we zullen er als fractie altijd wel scherp op letten om de meest kwetsbare groep in onze gemeente zo min mogelijk te raken. De omvang en dus ook de kosten van extra externe inhuur in Rijswijk zijn hoog. Dat baart ons Pagina 17 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

zorgen, zoals ook door ons gemeld in het forum. Welke acties onderneemt u op korte termijn en in de komende jaren om deze inhuur te verlagen? Maar ook, welke kwaliteit en arbeidsproductiviteit verwacht u hierdoor mogelijk te verliezen, die wellicht moeilijk vervangbaar is door krapte op de arbeidsmarkt? Graag een heldere reactie. Ook omdat de motie met een forse opgave tot krimp vanaf 2026 voorligt, gesteund door vier partijen. Daarnaast is de opgave tot krimp in externe inhuur extra fors omdat er ook een voorstel ligt tot dekking op hetzelfde thema om de parkeertarieven minder hard te laten stijgen. De PvdA is tevreden dat de ambitie van dit college, namelijk het perspectief op minder armoede bij onze inwoners, overeind is gebleven. Daar moeten we de komende tijd in investeren, voorzitter. Dat komt overeen met een mede door de PvdA ingediende motie die het college ook oproept om geen investeringen terug te draaien die leiden tot hogere maatschappelijke kosten later. De inwonersraad van Rijswijk heeft duidelijke ideeën over armoedebestrijding aan de wethouder gepresenteerd. We hopen snel de nieuwe visie op armoedebeleid in de raad te behandelen. Door andere rekenmethodes lijkt de absolute armoede te zijn gedaald in de statistieken maar de dagelijkse werkelijkheid ziet er anders uit.

Met een maandelijks inkomen van 1500 euro per maand beland je als alleenstaande onder het door een landelijke commissie geadviseerde sociale minimum en kun je een kapotte koelkast niet meer uit eigen middelen vervangen. Gemeenten mogen met hun armoedebeleid dan de gaten dichtlopen, zoals wethouder Van Malsen al eerder schreef. Financiële ondersteuning van gezonde ontbijten en lunches op school zijn daar een voorbeeld van. Wij hopen dit laatste graag terug te zien in het uitvoeringsplan van ons lokale armoedebestrijdingsbeleid. Armoedebestrijding vraagt om een veelzijdige aanpak op wonen, werk en onderwijs. Dat vraagt van ons ook een consistente aanpak ten behoeve van kwetsbare volwassenen om hen weer naar een baan of actieve en nuttige weekbesteding te begeleiden. Goed voor hun eigen welzijn en gezondheid en goed voor alle activiteiten die we in Rijswijk zo graag draaiende houden. In 2024 zijn honderd inwoners mede daardoor weer actief geworden en mede ook parttime op de arbeidsmarkt. Hulde ook aan de coaches van Welzijn Rijswijk die hierbij een goede steun in de rug zijn geweest. Echter, de gereserveerde financiering loopt in 2026 af. Een goed werkende methodiek met perspectief stop je niet, en zeker niet als er nog zoveel potentie in zit, zoals uw eigen prognoses in de programmabegroting aangeven.

Daarom dienen we met enkele partijen een motie in deze termijn in, doorgaan met wat werkt, voortzetting financiering consulenten maatschappelijke participatie. Wij vragen aan de wethouder ook om ons tussentijds in de beantwoording de resultaten toe te lichten die u in uw eigen begroting aangeeft. Wij vragen ook nadrukkelijk om de pilot startbanen voor statushouders met volle energie voort te zetten. Goed voor integratie en talentontwikkeling van deze groep en goed voor de besparing op ons Rijksbudget voor uitkeringen. We horen graag uw plannen. Voorzitter, ieder kind verdient vanaf de geboorte een goed perspectief, daar zijn wij het allemaal wel over eens. Maar gelijke kansen bevorder je door extra te investeren in hele jonge kinderen die in de thuissituatie niet vanzelfsprekend die kansen meekrijgen. Naast veel waardering voor de voorschoolse programma's in onze gemeente kan er wat ons betreft nog effectiever worden samengewerkt met het consultatiebureau en praktijken van verloskundigen. Zij zien immers bijna alle jonge ouders en hun baby. Welke mogelijkheden ziet u om deze samenwerking te versterken? Voor ons heeft het jeugd- en jongerenwerk ook grote waarde. In een groeiende stad kunnen niet alle groepen of wijken meer bediend worden met inzet van dezelfde middelen, hoorden we onlangs uit het veld.

De steeds uitbreidende schaal van activiteiten van Don Bosco vragen ook op korte termijn om een herijking van het budget. Bovendien opereert Don Bosco ook op het snijvlak van jeugd-, jongeren- en volwassenenwerk waarbij zij taalontwikkeling en een inclusieve omgeving willen bieden. Wij doen hierbij een beroep om binnen de huidige kaders hierin meer mogelijk te maken. Graag uw reactie. Een perspectief, een thuis, begint ook met een dak boven je hoofd. De ambitie van dit college is om voldoende betaalbare woningen te bouwen maar welke nieuwe ontwikkelingen zijn er nog te melden wat betreft herbestemming en transformatie van … Pagina 18 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

De voorzitter: Mevrouw Van Nunen, u heeft nog één minuut. Mevrouw Van Nunen: … kantoorpanden en bedrijfsgebouwen, zoals in de Plaspoelpolder? En over een warm thuis gesproken, welke stappen zet u nog op korte termijn om een grotere groep inwoners te bereiken met energiebesparende maatregelen? We denken hier bijvoorbeeld aan de kleine koopwoningen en de particuliere huursector, waar eigenaren het op dit punt laten afweten. Graag uw reactie. En een andere uitdaging, hoe gaan we ervoor zorgen dat de kosten voor aansluiting en gebruik van het warmtenet beheersbaar blijven? Vooral voor inwoners met een kleine portemonnee. Zijn er ook al specifieke lessen te trekken uit projecten elders die de betaalbaarheid zouden kunnen beïnvloeden voor Rijswijkers? Voorzitter, de kracht van onze groeiende gemeente ligt bij onze inwoners in de wijken. Juist met alle diversiteit tussen individuen en huishoudens wil de Partij van de Arbeid voortvarende stappen zetten om van Rijswijk een stad te maken waar iedereen zich thuisvoelt en perspectief ziet. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Nunen. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Harmsen van de ChristenUnie. Mevrouw Harmsen, u heeft zes minuten spreektijd.

Mevrouw Harmsen: Geachte voorzitter, ChristenUnie Rijswijk wil een constructieve bijdrage leveren aan dit debat voor een gezond en leefbaar Rijswijk waar de financiën op orde zijn. Ik wil aansluiten bij de complimenten voor deze sluitende begroting van het college en ook het werk van onze burgemeester in de strijd tegen femicide afgelopen jaar. We vragen verder voor drie punten de aandacht. We willen als ChristenUnie als eerste kijken naar de meest kwetsbare inwoners, kinderen in arme gezinnen. In eerdere gesprekken met onder andere deze gezinnen, SchuldHulpMaatjes en ervaringsdeskundigen zoals Tim ’ S Jongers willen we graag eerst deze gezinnen beschermen als we als gemeente zelf de broekriem moeten aantrekken. We willen daarom pleiten voor sterke gezinnen en een dienstbare overheid. We willen voorrang geven aan en het proactief opzoeken van arme gezinnen voor schuldhulpverleningstrajecten, inclusief kwijtschelding van schulden en het aanbieden van de juiste toeslagen door de gemeente aan deze gezinnen. De stress van schulden en armoede zorgen voor toename van het gebruik van GGZ en jeugdzorg en kan een trigger zijn om als gezin in een echtscheiding of vechtscheiding te belanden, wat weer verdere toename van jeugdzorg en GGZ en woningnood met zich meebrengt.

Naar het voorbeeld van Den Haag, waar een uitgebreid onderzoek en experiment is geweest naar de afname van gebruik van JGZ en jeugdzorg door schuldhulpverlening, stellen wij in onze motie voor om dit zonder verder onderzoek en experiment hartelijk uit te gaan voeren hier in Rijswijk. Ten tweede, we kijken in deze begroting verder naar jeugdzorg en de doorlopende stijgende kosten hierin. We zien de wethouder zich ook sterk maken om dat in de regio en zelfs het Rijk voor elkaar te krijgen met de partners. Onze waardering voor de inzet daarin willen we hier ook uitspreken. Maar in de jeugdzorg als totaal systeem van zorg en preventie tot uithuisplaatsing, in dat totale systeem kan zeker nog een kwaliteitsslag gemaakt worden en we steunen daarom de motie van D66 die dit voorstelt. Maar als we denken aan efficiëntie en samenwerken tussen zorgpartners dan denken we nog steeds in het systeem. We willen als ChristenUnie Rijswijk juist prioriteit geven aan een goede omgeving om te kunnen opgroeien in Rijswijk, om gebruik van jeugdzorg en preventiemaatregelen als geheel te voorkomen. En dat goed kunnen opgroeien is breder dan het hele jeugdzorgsysteem. En het gaat dus ook, zoals u in ons eerste punt zag, om armoedebestrijding zodat jeugdzorg minder aangeboord hoeft te worden.

Psychiater Esther Van Fenema beschrijft verder in de mentale schijf van vijf voor jongeren hoe door simpele maatregelen in je leven het risico op geestelijk lijden kan verminderen Onder andere door je social media gebruik te beperken, wat nu ook in onze scholen gaat gebeuren en wat hopelijk tot afname van jeugdzorg tot gevolg zal hebben. Maar ook het offline leven is belangrijk. Het gaat om wat Jonathan Hyde bijvoorbeeld noemt in generatie angststoornis, een fysieke leefomgeving creëren Pagina 19 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

en waarborgen waar kinderen en jongeren buiten elkaar kunnen ontmoeten, waar ze zichzelf kunnen zijn, zelf naar een speeltuin kunnen lopen, zelf kunnen fietsen naar sport en parken. En daarom tekenen we de motie van Wij. Rijswijk bijvoorbeeld mee om groen in onze stad te behouden en waar mogelijk uit te breiden, juist ook voor onze kinderen. En zelfs onze al aangenomen STOMP Mobiliteitsstrategie, eerder al genoemd, is voor kinderen eigenlijk een preventiemaatregel te noemen. Een kind of jongere dat zelfstandig veilig kan fietsen en lopen door Rijswijk is gelukkiger dan een kind dat achterin de auto zit. We steunen daarom dit onderdeel van het amendement van het CDA, de afsluiting van de Van Rijnweg voor autoverkeer, zodat de jongeren van Rijswijk Buiten gewoon zelfstandig en veilig kunnen fietsen naar de andere delen van Rijswijk. Dat is win-win, financieel gezien goedkoper om er een fietspad van te maken en het zorgt voor meer geluk en veiligheid voor jongeren. Ten derde, we kijken naar de begroting met oog op de leefbaarheid voor alle inwoners. Ons klimaat zal de komende jaren veranderen. Een hoosbui zoals in Valencia kan ook in Zuid-Holland gaan vallen. Er zullen meer hittegolven en er zullen meer hoosbuien komen, of we dat nu betaalbaar of haalbaar vinden of niet. We hebben het nodig om het minimale te doen om de stad leefbaar te houden, droge kelders, koele straten.

We schieten onszelf in de voet als we geen onderzoek doen hoe we water kunnen bergen en vasthouden en geen calamiteitenplan hebben. We schieten onszelf nog meer in de voet als we niet vasthouden aan het verminderen van ons energieverbruik, bijvoorbeeld door het snijden in het isolatieprogramma, laten we dat gewoon gaan uitvoeren. Kort en goed samengevat, we pleiten er dus voor om in de financiële keuzes in deze en volgende begroting onze jeugd en de leefbaarheid van onze stad als prioriteit te zien voor de raad. Ik dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Harmsen. Dan geef ik graag nu het woord aan de heer El Majjaoui van de Partij voor Gelijkheid en Rechtvaardigheid. Mijnheer El Majjaoui, u heeft zes minuten spreektijd. De heer El Majjaoui: Ja, dank, voorzitter, voor het woord. Voorzitter, drugsafval, ook wel gevaarlijk afval dat ... De voorzitter: Mijnheer El Majjaoui. Ik zie het lichtje branden. De heer El Majjaoui: Even opnieuw beginnen, voorzitter. De voorzitter: Prima. De heer El Majjaoui: Voorzitter, drugsafval ofwel gevaarlijk afval dat in de woonwijken ligt in de vorm van afgedankte lachgascilinders, inwoners die wanhopig hun woningen bewaken met zelf aangebracht cameratoezicht, grof afval dat klakkeloos gedumpt wordt en de restafvalcontainers die op oneigenlijke wijze gebruikt worden. Voorzitter, onze leefbaarheid en veiligheid staat onder druk.

De drugsdealers, de gebruikers en de distributeurs maken gebruik van onze openbare ruimte voor hun illegale activiteiten. Meestal zijn dat vaste en bekende plekken waar deze illegale diensten plaatsvinden. Ook merkt onze fractie op dat het steeds dichterbij komt, dus niet meer in afgelegen gebieden maar te midden van onze woonwijken. Hoe kan dit gebeuren, voorzitter? Is er een gebrek aan toezicht, aan controle? De drugsdealers zien mogelijkheden en kansen om op een laagdrempelige wijze deze verboden middelen te verhandelen. Voorzitter, heeft u nog andere plannen om deze ongewenste ontwikkelingen in onze woonwijken een halt toe te roepen dan alleen het verwijderen van drugsafval? Misschien is de trant van preventieve maatregelen. Bent u het met ons eens dat door intensief toezicht de pakkans vele malen groter is dan ad-hoc toezicht of de opruimdienst naar plaats delict te sturen wanneer het kwaad al geschied is. Voorzitter, ook de veiligheid in onze wijken en buurten staat onder druk. Zo worden onder andere auto's en scooters van onschuldige burgers in brand gestoken. Ook is er in toenemende mate schade aan ons Pagina 20 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

straatmeubilair. Zoals u heeft vermeld in uw rapportage moet de straatverlichting het ook steeds ontgelden. Dan heb ik het niet over de financiële schade wat leidt tot een fors tekort op onze begroting. Het gebrek aan blauw op straat is een van de belangrijkste oorzaak hiervan, voorzitter. Waarom moeten steeds meer inwoners ervoor kiezen om hun eigendommen en huizen te beveiligen met de bewakingscamera's? Zo valt dat ook ons op dat er steeds meer woningen bijkomen met cameratoezicht. Goed dat inwoners hun eigendommen middels deze camera's bewaken maar dit hoort eigenlijk niet, voorzitter. Kunt u dit punt van veiligheid onder de aandacht brengen van uw korpschef? Ook de spoorwegpolitie is in ons verwaarloosd en verpauperd station onzichtbaar terwijl onder andere in de Haagse treinstations deze dienders op volle kracht daar surveilleren. U geeft ook aan dat cameratoezicht wordt uitgebreid rondom het station, mooie ontwikkeling, voorzitter. Camera’s zouden kunnen helpen om hangjongeren of vandalen af te schrikken. Maar goed ook. Maar gaat u ook lobbyen met de Nederlandse Spoorwegen, dan wel de Nationale Politie om ook het Rijswijkse station te bemensen met deze bijzondere dienders? Voorzitter, er wordt wederom beoogd om de afvalstoffenheffing met circa 7 procent te verhogen. Voornaamste reden is dat het opruimen van drugsafval tot deze stijging leidt.

Voorzitter, dit noemen we echt dweilen met de kraan open, ook wel een makkelijke uitweg om de extra kosten af te wentelen op onze inwoners. Alsof heffingen niet hoog genoeg zijn. Via u, voorzitter, waarom gebruikt u de afvalstoffenheffing om drugsafval te laten opruimen? Heeft u overwogen om gebruik te maken van de subsidieregeling genaamd opruiming drugsafval en bent u met deze regeling bekend? De gemeenten kunnen deze subsidieregeling bij de provincie aanvragen en de regeling is overigens sinds 1 januari 2021 beschikbaar en loopt tot eind 2025. Waarom moeten de burgers opdraaien voor de kosten terwijl zij niets te maken hebben met dit drugsafval? Bent u het met ons eens dat dit wederom een onnodige lastenverzwaring is voor onze inwoners? Voorzitter, ik lees dat de uitvoering van de motie, twee keer gratis grofvuil ophalen, moeilijk of zelfs niet uitvoerbaar is. Onze fractie had toen al bedenkingen bij dit voorstel. We hadden liever dat onze motie, terugdraaien regeling betalen voor het grofvuil, was aangenomen. Helaas wilde geen enkele partij ons voorstel steunen. Er zou hiermee recht worden gedaan aan de steeds stijgende afvalstoffenheffing. U stelt ook voor om het tarief voor het ophalen van grofvuil van 12,50 euro naar 17,50 euro te laten stijgen. Voorzitter, dit is precies hoe de burger blij wordt gemaakt met een dode mus.

Welke maatregelen gaat u dan wel nemen om de inwoners tegemoet te komen maar ook de illegale dumpingen te verminderen? Bent u het met ons eens dat de afvalstoffenheffing in verhouding moet staan tot de geleverde diensten, zoals het bevorderen van de leefbaarheid en het waarborgen van een schone omgeving? Zijn er mogelijkheden om de afvalstoffenheffing en de bijbehorende dienstverlening met andere gemeenten te vergelijken zodat er inzicht wordt verkregen in waar verbeteringen mogelijk zijn en of de tarieven gerechtvaardigd zijn? En staat u hiervoor open, voorzitter? Door deze stappen te nemen kan het college zorgen voor een eerlijke en transparante aanpak van de afvalstoffenheffing en tegelijkertijd de dienstverlening en leefbaarheid in de wijken verbeteren. Graag ontvangen we uw antwoord. Onze fractie zal overwegen om het amendement verlaging afvalstoffenheffing van Rijswijks Belang te steunen. Immers is het een pleister op de wonden, voorzitter. Mocht dit amendement geen meerderheid halen in de raad dan zullen we overwegen om het amendement van de VVD te steunen waarin wordt voorgesteld om de kosten van het opruimen van drugsafval te schrappen, voorzitter. Beter iets dan helemaal niks. Tot zover, voorzitter, het financiële deel laat ik voor de tweede termijn. Dank. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer El Majjaoui.

U bent zeker binnen uw spreektijd gebleven, had nog zelfs een minuut over. Dan zijn we aan het einde gekomen van de eerste termijn van uw raad en wil ik de wethouder van financiën, wethouder Van Damme, vragen om hier naast mij plaats te nemen in de binnenring en te reageren en te reflecteren op de eerste termijn van de raad. Het college heeft een uur spreektijd en dat zal wel worden verdeeld afhankelijk van de gestelde vragen Pagina 21 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

en de ingediende instrumenten. Er zijn 21 moties ingediend en zes amendementen en die staan allemaal op IBabs. Dus ik weet niet of het ons gaat lukken om op alle instrumenten even goed te reageren maar we hebben gelukkig nog een tweede termijn. Aan u het woord, wethouder Van Damme. De heer Van Damme: Voorzitter, ja, dank aan uw raad voor de inbreng in de eerste termijn. En ja, ook dank voor de complimenten die worden geuit. Ik zal ze zeker overbrengen ook naar de ambtelijke ondersteuning die echt keihard heeft gewerkt om dit voor elkaar te krijgen. Dat was al zo bij de Kadernota en is ook richting de begroting zo gegaan. Deze kan ik trouwens wel lezen zonder bril. Maar zoals al vaker aan uw raad gemeld, die bezuinigingen van het Rijk die raken gemeenten echt keihard dus ook onze gemeente. Dat gevreesde ravijnjaar 2026, dat komt toch gewoon steeds dichterbij. Een klein deel van het ravijn heeft het vorige kabinet bij de Voorjaarsnota bijgeplust, wat voor Rijswijk dus neerkwam op ongeveer een structurele positieve bijstelling van 2 miljoen jaarlijks. Maar dit had wel een prijs, namelijk een eenmalige uitname uit het gemeentefonds van 675 miljoen in 2025. Daarmee maakt het vorige kabinet de Rijksbegroting sluitend voor 2025, maar zadelde de gemeente gewoon op met een plotselinge forse tegenvaller, voor Rijswijk zo'n 2 miljoen euro.

Tegelijkertijd nog even veranderde het Rijk de begrotingssystematiek van het gemeentefonds door het afhankelijk te maken van de groei van het bruto binnenlands product. Die systeemwijziging was dus eigenlijk voorzien in 2027, maar werd stel op sprong naar voren gehaald. Al met al omstandigheden waardoor we als gemeente wendbaar en weerbaar moesten opereren en ik zie dat niet snel veranderen. Ik moet u ook als raad complimenten geven want uw afgewogen besluitvorming met aandacht voor de betaalbaarheid en de dekking draagt echt substantieel bij aan gezondere financiële financiën om Rijswijk gezond te laten groeien. Maar wij zijn er nog niet maar er is een forse stap in de goede richting gezet. Voor 2025 ligt er dus ondanks de plotselinge bezuinigingen vanuit het Rijk een positief beeld, hoewel we natuurlijk wel de nodige maatregelen voorstellen. Het nieuwe kabinet heeft in de Miljoenennota nog niet heel veel oog voor de problemen van gemeenten. En de vele lobbyacties die al zijn ondernomen, ook door mij persoonlijk, lijkt het erop dat we echt wel op een muur van onwil stuiten. Zelfs de Raad van State concludeerde afgelopen september nog dat voldoende geld voor gemeenten noodzakelijk is. Te weinig knaken voor de taken blijft dus gewoon van kracht.

Het zou dus wel helpen als daar in die relatie wat meer duidelijkheid komt over wat er nou precies van gemeenten wordt verwacht en welke taken we niet meer uit zouden moeten voeren. Het meest prominente voorbeeld van die huidige verhouding met het Rijk is toch wel het proces rondom die Spreidingswet. Waar de gemeente eerst fors extra structurele financiële middelen zijn voorgehouden, om vervolgens die budgetten vanaf 2027 gewoon te schrappen. En dat alles in een tijdsbestek van nog geen jaar. Op meerdere vlakken, zoals de jeugdzorg, schuurt het en ontbreekt het vooral aan het goede gesprek, aan de goede gesprekken tussen Rijk en medeoverheden. Het Rijk is er als de kippen bij om de uitkeringen aan gemeenten voor de Oekraïneopvang te verlagen omdat gemeenten er veel geld aan over zouden houden maar het jarenlange tekort van de Rijksbijdrage voor de jeugdzorg wordt in het geheel niet bijgeplust. Daarom hebben we vandaag ook, wethouder Bentvelzen en ik, een brief gestuurd naar de verantwoordelijk staatssecretaris met een concreet verzoek om dit tekort gewoon bij te plussen. Dus haal je iets weg bij ons, dan plus je ook aan de andere kant bij. Voorzitter, los van die perikelen en de verhoudingen met het Rijk roep ik uw raad ook vooral op om zich in te zetten voor die lobby richting het Rijk voor voldoende knaken voor taken, bijvoorbeeld via Raden in Verzet.

En gelukkig zie ik velen van u dat ook gewoon doen dus waarvoor dank in ieder geval. Voorzitter, dan even concreet over de nare gevolgen voor onze begroting zoals die nu voor u ligt, de begroting 2025. We hebben die indeling fors gewijzigd naar beleidsproducten, uitgaven en inkomsten zijn daarom gewoon beter vergelijkbaar met andere gemeenten. Er is ook een flinke slag gemaakt met de toegankelijkheid en leesbaarheid van Pagina 22 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

deze begroting. Die wijziging in beleidsproducten heeft ook te maken met de implementatie van het nieuwe financiële systeem dat begin volgend jaar in werking treedt. Dit systeem kan voor ons en voor u als raad nog meer handvatten bieden om boven op de cijfers en ontwikkelingen te zitten. Maar zo’n implementatie van een systeem is natuurlijk best wel spannend, maar tot nu toe lopen de testen en de implementatie naar wens dus daar gaan we ook mee verder. Voor het eerst in deze begroting ook een lange termijn investeringsplan opgenomen en op dat vlak is nog zeker wat werk te verrichten en willen we bij de Kadernota ‘26 de volgende slag maken. Maar het is in ieder geval een eerste stap in een ontwikkelreeks want uiteindelijk is het ook van belang, en meerdere van u hadden daar aandacht al voor gevraagd, om een meerjaren investeringsprogramma te hebben dat past bij de uitvoeringscapaciteit en bij de gemeentelijke financiële kaders. En nog een noviteit in die begroting die voor u ligt is het inzicht in indirecte subsidies op maatschappelijk vastgoed. Daarmee is ook een langlopende toezegging ingevuld. U ziet het dus, we zijn als college zeker niet bij de pakken neer gaan zitten. We hebben wat ons betreft tijdig geanticipeerd en in de Kadernota hebben we u echt uitgebreid inzicht getoond in de bezuinigings- en investeringsopties.

De voorlichting, de begroting die volgt gewoon de kaders die uw raad destijds heeft meegegeven. En ja, dat doet inderdaad soms pijn als het gaat om het schrappen of versoberen van beleid over het verhogen van de lasten. De financiële gezondheid, een enkele partij begon erover. Goed, tegelijkertijd krijgen inwoners ook veel terug want we blijven een groene bereikbare gemeente die echt volop invulling geeft aan het oplossen van het woningtekort en ook ons klaarmaakt voor de energietransitie. Maar die financiële gezondheid die behoeft aandacht, het CDA gaf er al een voorzet aan. Want daarom zijn we het Kadernotaproces ook ingegaan waarbij we hebben gepoogd u zo goed mogelijk mee te nemen. Maar die financiële aandacht is vooral omdat we voor de meerjarenbegroting vanaf 2026 negatieve saldi laten zien. Ook hierom zijn we voor die begroting 2026 al gestart met het volgende Kadernotaproces, het Kadernotaproces ’26. Die kengetallen die geven wel een waarschuwingssignaal af, zeker in de nabije toekomst. We laten die begrotingstekorten vanaf ‘26 zien, omdat het gewoon realiteit is, maar ook omdat dit in lijn is met het advies van de VNG. De VNG heeft namelijk geadviseerd om op dit moment in de gemeentelijke begroting nog niet kunstmatig rode cijfers zwart proberen te maken, maar om de gevolgen van het Rijksbeleid gewoon echt inzichtelijk te maken.

Maar ondanks die horrorbezuinigingen vanuit het Rijk blijft Rijswijk investeren in haar toekomst. Het groenbeheerplan en het wegenbeheerplan hebben echt een structurele plek gekregen in de meerjarenbegroting. Op het gebied van veiligheid wordt fors geïnvesteerd rondom het stationsgebied, de Pandbrigade die echt zijn nut wel bewijst. En we investeren ook nog extra in het gebruik van het integriteitsinstrument Bibob. De aanpak van armoedeproblematiek krijgt een impuls en we investeren echt in mobiliteit en verkeersveiligheid, daar blijven we gewoon mee doorgaan. Dan kom ik eigenlijk wel bij de wat specifiekere vragen die u heeft gesteld ook om bijvoorbeeld een taakveldanalyse op de motie die u herhaald heeft ingediend vanuit Wij. Ik denk daarvan zou ik zeggen, ja, dat advies van een taakveldanalyse staat al jaren in de brief van de provincie. Dat staat er al jaren in over de taakveldanalyse. In de auditcommissie was ook aangegeven dat we nu ontzettend druk zijn met de implementatie van dat financiële systeem dus de ambtelijke capaciteit is nauwelijks beschikbaar om die taakveldanalyse uit te voeren. Bovendien denk ik, ligt er ook echt wel een heel uitgebreid pakket, 150 pagina’s in die Kadernota waarin nu eigenlijk allerlei aan inventarisatie is gemaakt, zeg ik ook richting de collega's van Wij.

Maar desalniettemin denk ik dat het in de toekomst wel goed kan zijn om eens te kijken of die taakveldanalyse nuttig kan zijn. We hebben ook in de auditcommissie zo afgesproken dat we een aantal voorbeelden van taakveldanalyse die zijn uitgevoerd in andere gemeenten even terug te leggen in de auditcommissie om te kijken of dat dan een nuttig instrument kan zijn. Dus op die manier zou ik u daarop willen antwoorden. En tegelijkertijd, u geeft al aan, de provincie maant. Ja, kijk, de provincie schrijft gewoon letterlijk in de brief, wij vinden het verstandig dat u concrete stappen zet om het structureel resultaat te herstellen. Pagina 23 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

Dus ze zeggen letterlijk, u bent verstandig bezig naar ons inziens. Met dat verstandig bezig zijn gaan we ook gewoon door. Bij aantreden zat de begroting nog vol met de taakstellingen, inmiddels zijn al die taakstellingen eruit. Ik zou geen voorstander zijn om de begroting weer vol met taakstellingen te stoppen zoals u in uw amendement dat beoogt. De voorzitter: Ik zie dat mijnheer Van Enk u wil interrumperen. Mijnheer Van Enk. De heer Van Enk: Er staat ook in de brief, voorzitter, dat we als provincie die bezuinigingen zullen beoordelen en we adviseren u om deze goed te onderbouwen. Dat betekent dat deze bezuinigingen concreet en haalbaar moeten zijn en we adviseren u deze bezuinigingen vooraf met ons af te stemmen. Dat staat niet bij elke gemeente in het tussenbericht en dat is wel degelijk een waarschuwing. Ik heb zelf met afdeling financieel toezicht gebeld, Rijswijk staat behoorlijk scherp in beeld bij de provincie. De voorzitter: Wethouder Van Damme. De heer Van Damme: Ja, dat is de constatering die u heeft gedaan. Wij hebben voortdurend contact met de provincie en ook nog naar aanleiding van de auditcommissie hebben we contact gehad met de provincie. En uw berichtgeving daarover heeft u ook gezien. En net als de andere 52 gemeenten staan wij goed op de radar bij de provincie maar de laatste jaren vooral in gele cijfers om het zo maar te zeggen.

De voorzitter: Mijnheer Van Enk, uw tweede interruptie. Wilt u de microfoon aanzetten? De heer Van Enk: Toen ik in de auditcommissie vroeg aan de wethouder of er contact was geweest over deze brief, was het antwoord nee. En toen heb ik hem moeten vragen, ik zal het woord manen niet gebruiken, om met uw collega te bellen. En het antwoord is alleen maar, ja, dat dit nog geen preventief toezicht is, dat mailtje wat ik heb gekregen. Maar het is wel de volgende stap. De voorzitter: Wethouder Van Damme. De heer Van Damme: Kijk, welk stappen de provincie zet daar kan ik natuurlijk geen uitspraak over doen. Wij hebben er vertrouwen in dat hier een goede gedegen begroting ligt die de toets van de provincie kan doorstaan en die ook gespeend is van taakstellingen. Alle bezuinigingen zijn onderbouwd, zijn ook overlegd met de provincie, daar is overigens goed contact. Dus ja, dan verschillen wij op dat punt van inzicht, mijnheer Van Enk. Vervolg ik de individuele vragen die nog zijn gesteld. Ik zal daar even kijken, ik zal toch maar alvast een beetje ingaan op alle amendementen en moties die zijn ingediend. Ook al heeft Beter voor Rijswijk aangegeven ze pas in tweede termijn in te dienen. Ik zal er toch proberen op in te gaan. De visie op college, vroeg de VVD eigenlijk, op het vraagstuk of de raad goed in positie is op verschillende dossiers met financieel risicovolle projecten.

Ja, ik denk dat het ook wel iets is, dat is ook de terechte vraag, de visie is natuurlijk dat we uw raad altijd zo goed mogelijk proberen mee te nemen in alle besluiten die we nemen en alle trajecten die lopen. Als u vindt dat dat op bepaalde punten wat minder is dan denk ik dat het goed is dat we daar met elkaar nog verder in gesprek gaan treden over hoe die informatiepositie op dat punt kan verbeteren. We hebben daar ook over gesproken in de Werkgroep Samen naar Beter over de informatievoorziening naar uw raad dus het is in ieder geval geenszins de bedoeling om uw raad onvoldoende te informeren. Dus dat wil ik in ieder geval wegnemen als dat beeld bij u zo bestaat en we proberen natuurlijk altijd uw raad zo goed mogelijk in positie te brengen. De BvR had nog een vraag over de BIZ. Ja, de BIZ is ook iets wat we op verzoek van ondernemers doen dus daar zijn we eigenlijk faciliterend in richting de ondernemers. De BIZ is ook vaak bedoeld voor de promotie van een winkelgebied dus in die zin betalen ze daaruit hun eigen promotie en ook hun eigen Pagina 24 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

evenementen. Wij doen daar als gemeente, heb ik al eens eerder gezegd, ook een bijdrage in door een deel van het centrummanagement te betalen maar ook soms een deel van de evenementen of de schaatsbaan die altijd is bij het Dickensfestival. Voor wat betreft de promotie in de Bogaard gaat de ondernemingsvereniging daar zelf over. Daar is overigens geen BIZ, want dat is gewoon een eigenaarsbijdrage die daar wordt gegeven. Maar het is aan de Bogaard dan zelf om die promotieactiviteiten voor elkaar te krijgen. Dan kijk ik nog even naar, D66 had het over digitale veiligheid en mij een vraag gesteld. Ja, fijn dat u daar een vraag inderdaad over stelt. Het is geenszins de bedoeling, en dat gaan we ook zeker niet doen, dat we daarop gaan bezuinigen. Want daar volgen allerlei regels lokaal of vanuit de Europese Unie waaraan we moeten voldoen en het streven is gewoon om daar ook echt aan te voldoen. Dat doen we ook samen met de informatiebeveiliging van de VNG maar we proberen daar ook samen in op te trekken als het gaat bij de VNG met de zogenaamde Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoeringstrajecten, de GGU-budgetten. Dus we zitten daar gewoon wel dicht op en we houden dat allemaal nauw in de gaten. Zeker waar het gaat om digitale veiligheid, mocht die indruk zijn ontstaan, ja, hebben we gewoon te voldoen aan de eisen en regels die daarover zijn.

En u weet zelf net zo goed als ik dat dat een enorm groot risico is als dat niet op orde is. Dan ga ik even naar een vraag over, ik denk dat ik dan toch even naar de amendementen ga over de parkeerreserve van Wij. Ik heb de parkeerreserve gezien, u wilt eigenlijk het besluit terugdraaien wat afgelopen zomer is genomen, maar het besluit is genomen op basis van een breedgedragen motie om die bestemmingsreserves te herzien. Ik zie niet de noodzaak om dat nu alsnog te doen, een apart potje voor die investeringen voor dat soort investeringen te maken. Het zit gewoon in het volledige investeringsprogramma, dan kunt u zelf daar een gewogen integrale heroverweging of een afweging op maken dus ik zie geen aanleiding om daar nu op terug te komen. Dus in die zin, ja, de investeringen mobiliteit vinden ook gewoon plaats dus ik zou die dan willen afraden of ontraden. En het amendement van de begroting van het CDA en de Partij voor de Gelijkheid en Rechtvaardigheid. Ja, er staat heel veel in. Ik denk ook serieus dat daar een aantal punten in zitten die we zeker gaan meenemen richting het Kadernotatraject maar om de begroting daar op dit moment die nu op deze manier zo solide in elkaar zit op te gaan aanpassen, ja, dat gaat mij toch wel echt iets te ver.

Dus die zou ik in die zin ook willen ontraden, te meer omdat het derde punt van dat amendement een taakstelling voorziet op jeugd eigenlijk van 1 miljoen. Ja, die gaat dus de toets van de provincie echt niet doorstaan als taakstelling. Want dan, als ik met zo’n stelpost of taakstelling naar de provincie ga dan sturen ze me terug naar de raad om u daar alsnog te vragen om daar een goede onderbouwing voor te krijgen en alsnog een besluit over te nemen. De taakveldanalyse heb ik al even over gesproken, heb ik het idee. De voorzitter: Mijnheer Van Enk, dat is uw derde interruptie. De heer Van Enk: Voorzitter, de heer Van Damme reageert alleen op één onderdeeltje van het amendement maar kan hij de rest dan ook beargumenteren waarom die dat niet verstandig vindt? De voorzitter: Wethouder Van Damme. De heer Van Damme: Ja, nou kijk, daar zitten natuurlijk ook een aantal voorstellen die u doet in waar de raad al een uitspraak over gedaan heeft, nog niet eens zo lang geleden. Dus ik zie daar, ik zie uw raad daar ook niet zo snel een andere positie innemen. En als het gaat om een bezuiniging die je inboekt op het feit dat ik overal aan tafel zit, nou, dat getuigt wel van veel vertrouwen in mij. Maar is echt niet nodig want wij hebben niet alleen het vierogenprincipe hier maar misschien wel het tienogenprincipe.

Want we kijken gewoon integraal collegiaal met elkaar mee naar alle stukken die langskomen en we coachen elkaar en we werken gewoon collegiaal samen om het goede te doen voor Rijswijk. Dus dat nog even ter inkleuring van mijn waardering van die motie. Amendement is het, sorry, ja. Amendement kapitaallasten, ja, ik zie dat wel als een, ook van het CDA, als een wens Pagina 25 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

om het investeringsprogramma eigenlijk verder te rationaliseren. Want daar zit nu wel wat te veel ambitie in, en de VVD begon daar ook in en ik denk dat het ook een van de punten is waar we zeker aandacht voor hebben richting het Kadernotaproces 2026. Waar we overigens al mee begonnen zijn, we hebben vorige week, twee weken geleden al de besprekingen gevoerd in het college dus wij zijn daar nu al volle kracht mee bezig. En het sluit eigenlijk ... De voorzitter: Dank u wel. Ik zie dat mevrouw Woudstra, u wilt een ordevoorstel doen? Mevrouw Woudstra: Ja, we kunnen de wethouder niet heel goed horen of tenminste met wat moeite. Zou de microfoon een stukje omhoog kunnen? De heer Van Damme: Ja. Dichterbij waarschijnlijk dan? Oké. De voorzitter: Is beter. De heer Van Damme: Dan moet ik echt voorover gaan hangen. Zo. Heeft u de vermindering kapitaallasten wel kunnen volgen, mevrouw Woudstra? Oké. Voorzitter, dan vervolg ik mijn betoog … De voorzitter: Vervolgt u. Ja, dank u wel. De heer Van Damme: … dichtbij de microfoon. Maar ik was bezig met de vermindering kapitaallasten en ja, die sluit eigenlijk wel prima aan bij de motie die de VVD heeft ingediend met GroenLinks en andere partijen over structureel gezonde financiën. De overweging dat de vermogenspositie slecht zou zijn, ja, die volg ik niet. De algemene reserve is 35 miljoen dus ik vind die overweging niet zo prettig.

Maar in die zin, zekere zin, ja, sluit die gewoon prima aan bij die motie. Dan Rijswijks Belang over de hoteloverleggen. De motie over tientallen miljoenen euro's omzet per hotel en 30.000 euro voor Stichting Hoteloverleg. Kijk, het is gewoon zo, mijnheer Weterings, dat daar een overeenkomst ligt met de Stichting Hoteloverleg Rijswijk. En ja, ik kan niet tussentijds even die overeenkomst gaan opzeggen want afspraak is immers afspraak. En het is ook niet zo dat alle hotels in Rijswijk miljoenen euro's verdienen aan die opvang. Dus ja, in die zin kan ik toch niet meegaan met dit amendement, ik heb afspraken met ze gemaakt. Ik ga ook nog een bijeenkomst organiseren met ze om te kijken hoe we arrangementen voor Rijswijk kunnen gaan regelen. Dan het amendement van de toeristenbelasting, die ga ik er even meteen aan vastknopen. Kijk, het is die toeristenbelasting, ik heb juist afspraken gemaakt met de hoteliers dat die voorzienbaarheid wordt vergroot voor ze. Dat ze niet op het eind van het jaar in één keer worden geconfronteerd met een enorme stijging. Dus vorig jaar in de voorstellen die lagen bij de begroting hebben we dit tarief voorgesteld, dat is voorzienbaar, heeft niemand iets over gezegd.

Het was dan weliswaar geen besluit, maar ik denk dat het goed is om die voorzienbaarheid voor die ondernemers gewoon te vergroten door niet zo stel op sprong die toeristenbelasting te verhogen. Bovendien denk ik ook dat, want ze hebben mogelijk al kosten gemaakt en ik zou ook graag op dit moment op dit punt aan de afspraak houden. De voorzitter: Ik zie dat mevrouw Koegler u wil interrumperen. Mevrouw Koegler. Mevrouw Koegler Böhm: Ja, dank u wel. Ja, de voorzitter geeft aan over voorzienbaarheid. Tegelijkertijd is het aan de raad om de verordening vast te stellen. Heeft u dan niet een beetje voor uw beurt gepraat? De voorzitter: Wethouder Van Damme. De heer Van Damme: Ja, nee, het is natuurlijk gewoon een voornemen, daarom staat het er ook niet in als besluit. En je maakt natuurlijk wel afspraken, je probeert wel afspraken te maken langdurig. Dus ik heb zeker niet voor mijn beurt gepraat want ik heb gepraat in lijn met hoe het beleid is en het beleid is dat we die voorzienbaarheid voor die hoteliers optimaal maken. Dus dat we in het jaar Pagina 26 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

daarvoor liggend al aangeven wat de richting zou zijn voor het tarief van de toeristenbelasting voor komend jaar. En zeker, uw raad heeft daar, kan daar een afwijkend besluit over nemen, dat is in zeer zekere zin. Dat betreft voor al degenen die daar verblijven dan dus het wordt één op één doorgerekend. De voorzitter: Mevrouw Koegler, tweede interruptie. Mevrouw Koegler Böhm: Ja. Ja, de wethouder heeft best wel moeite gehad om de begroting dekkend te krijgen dus complimenten daarvoor, dat is echt wel een hoop rekenwerk en een hoop keuzes maken. Maar is de wethouder het dan niet met ons eens dat we ook creatief mogen kijken en dat we hiermee toch 91.000 euro vrijspelen waarmee we misschien andere dingen voor onze inwoners niet hoeven terug te draaien? De voorzitter: Wethouder Van Damme. De heer Van Damme: O, ik ben het zeker met mevrouw Koegler eens dat u creatief naar zaken kan kijken maar op dit punt ontraad ik het amendement, zoals ik u al eerder heb aangegeven dus ja. De voorzitter: Vervolgt u uw eerste termijn. De heer Van Damme: Ja, amendement afvalstoffenheffing van Rijswijks Belang, ja, dat is ook … Kijk, dat begrotingsoverschot is er natuurlijk wel in 2025 maar niet in 2026. Dus als u dit amendement aanneemt dan zadelt u eigenlijk de gemeente in 2026 op met een half miljoen extra aan kosten.

Dus in die zin vind ik het ingewikkeld, ook al omdat het om een bestemmingsheffing gaat. Dus in feite hebben we de afspraak gemaakt dat we de kosten voor afvalinzameling doorbelasten, 100 procent doorbelasten of maximaal 100 procent doorbelasten aan de inwoners. Daar wijken we al vanaf, ook door het amendement van uw raad van vorig jaar erin te verwerken, maar we moeten denk ik toch ook deels vasthouden aan de afspraken die we daarbij gemaakt hebben. En het afvalbeleid, en uw partij heeft daar ook voor gestemd afgelopen december, ja, dat kost nou eenmaal geld. En dat is dan de consequentie die daaraan verbonden is, dat die afvalstoffenheffing stijgt. Dus ik zou het wel een uitdaging vinden om die half miljoen in ‘26 extra nog ergens te gaan vinden. In die zin denk ik ook dat ik niet heel enthousiast ben over dit amendement. Dan is er nog het amendement van de parkeertarieven, ik heb u er eigenlijk niet over gehoord. Ja, ik begrijp ook het chagrijn inderdaad over het verhogen van die tarieven van het straatparkeren. Ik denk dat we bij het parkeren ook echt wel hebben geprobeerd om onze eigen inwoners zoveel mogelijk te ontzien door de bewonersvergunningen niet te veel te verhogen, de bezoekersuren die blijven hetzelfde. Maar ik begrijp uw chagrijn en ik zie dat er ook dekking is gevonden dus wat dat betreft kan ik het oordeel wel aan de raad laten.

We blijven dan net iets onder het regionaal gemiddelde zitten. En het amendement, verlaging afvalstoffenheffing, inwoners niet laten betalen voor lachgasgebruik, van de VVD, Beter voor Rijswijk en ChristenUnie. Ja, dat is ook een mogelijkheid dat via die egalisatiereserve doet. In feite haalt u dan de opbrengsten van de afgelopen jaren van die nascheiding, ja, die reserveert u en dan wordt het tarief daarop aangepast. Dus in die zin laat ik het oordeel ook aan de raad. Wel met de wetenschap dat als die bodemprocedure wordt verloren, ja, dan worden die kosten gewoon wel in die afvalstoffenheffing gestopt want dat zijn tenslotte dan kosten die je maakt. Dan heb ik tot slot nog de motie structureel gezonde financiën. Ja, die kunnen we omarmen want dat is voor ons een goede, geeft echt wel goede richtingspunten en richtingssnoeren ook wat uw raad wenst, ook richting die Kadernota ’26. Ik kijk eigenlijk al behoorlijk uit naar dat proces waarin we u ook zo goed mogelijk proberen te bedienen. Voorzitter, ik denk dat er een mooie en werkbare begroting ligt voor volgend jaar. We zien dus al aankomen dat we voor 2026 nog iets te doen hebben en we blijven ons echt keihard inzetten voor die knaken voor taken. Pagina 27 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

De voorzitter: Ik zie dat mijnheer Van Dam u wil interrumperen. Mijnheer Van Dam. De heer Van Dam: Ja, sorry voor het onderbreken van een slotpleidooi. Ik had u daarstraks graag de ruimte voor gegeven. Maar ik heb nog één ding niet gehoord. Wij vroegen u direct waarom u nu de keuze heeft gemaakt om eerst te grijpen naar een lastenverhoging voor de inwoners terwijl er nog wel wat aantal andere zaken waren waarop we konden bezuinigen, zoals ook in de moties van andere partijen naar voren komt zoals bijvoorbeeld die inhuur. Waarom wordt daar niet eerst naar gegrepen en wel zeg maar de lastenverhoging voor inwoners? De voorzitter: Wethouder Van Damme. De heer Van Damme: Ja, nee, ik denk dat er een afgewogen pakket ligt waar op allerlei vlakken, op viertal vlakken, en visuelemaatregelen versoberen, stoppen van beleid, ook naar eigen organisatie kijken en ook het verhogen van belastingen wordt gekeken. Dus in die zin hebben we eigenlijk alle aspecten in die Kadernota afgewogen en zijn we tot dat voorstel gekomen waar uw raad mee akkoord is gegaan. Dat betekent, ja, dat is het antwoord op uw vraag. Ik besef me, voorzitter, dat ik misschien nog één vraag vergeten ben over de precariobelasting die … De voorzitter: Ik zie dat mijnheer Van Dam u een tweede interruptie wil plegen. Mijnheer Van Dam. De heer Van Dam: Ja, u zegt afgewogen beslissing.

Er wordt 2 miljoen bezuinigd door in onze eigen organisatie zelf te kijken en 4 miljoen wordt er bezuinigd door dat neer te leggen in de samenleving. Dus ja, die hele in balans zijn tussen die twee die vind ik wat discutabel. Kunt u daar misschien nog een reflectie op geven? De voorzitter: Wethouder Van Damme. De heer Van Damme: Ja, ik begrijp dat u het discutabel vindt. U heeft ook tegen gestemd in de Kadernota dus het punt heeft u helder gemaakt. Het punt is alleen dat we in de meerderheid wel hebben besloten dat dit wel in balans is. Dus ja, mijn reflectie is dan ook, ook als ik kijk naar het afwentelen van de lasten op de samenleving, dat we nog steeds bij de laagste in de regio horen als het gaat om de woonlasten. Ondanks dat we voor die afvalstoffenheffing kiezen voor een beleid wat meer kost dus eigenlijk wat meer service verleend aan de inwoners. Dus dat is de reflectie die ik nog kan geven, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, wethouder. U had nog één vraag niet beantwoord zei u zelf. De heer Van Damme: Ja, de precariobelasting. Ik geloof dat D66 vroeg mij ernaar van of we kunnen meenemen bij de Kadernota of er niet een ingroeipad mogelijk is voor grote uitstallingen en terrassen? Ik denk, dat kunnen we prima meenemen erin. Het is natuurlijk wel een wijs voornemen wat uw raad heeft geuit en ik zie daar nu ook geen reden voor om van af te wijken.

Als dat anders zou moeten dan horen we dat graag maar we kunnen daar wel wat inzicht in geven in die Kadernota. Nou, we blijven ons inzetten voor die goede samenwerking met andere gemeenten, met de provincie, ook met het Rijk. We blijven gewoon in gesprek en we blijven ons echt keihard gewoon inzetten voor een leefbaar en financieel gezond Rijswijk. Wij nemen als college daar echt wel de verantwoordelijkheid in om onze financiën op orde te houden voor de gezonde groei van onze stad. Voorzitter, dat was tot zover mijn eerste termijn dus. De voorzitter: Ik zie dat u nog één interruptie krijgt van mevrouw Koegler. Dat is een interruptie. Mevrouw Koegler Böhm: Ja, en de laatste. Ja, ik had nog een vraagje over de afvalstoffenheffing want u geeft bij ons aan, bij ons amendement dat het dan alleen voor 2025 is en dat we dan in de jaren daarna zeg maar extra zouden moeten compenseren. Maar bij de motie van de VVD over de Pagina 28 van 91

Concept verslag Begrotingsdebat 5 november 2024

kosten voor de drukhouders lachgas hoor ik u dat argument niet geven. Nu snap ik dat voor 2025 want er moet eerst een bodemprocedure komen, maar voor de jaren daarna laten zij ook gewoon de bedragen staan die nu beoogd zijn. Dus ik kan het verschil in het ene amendementen ontraden en de andere eigenlijk zeggen dat het een goed idee is, ik kan het verschil daartussen niet helemaal duiden. Maar dat kunt u mij vast wel uitleggen, waarom u ons amendement ontraadt en voor het lachgas eigenlijk ook voor 2025 alleen maar de bedoeling is en de jaren daarna blijven staan zoals ze nu ook staan? De voorzitter: Wethouder Van Damme, wilt u daarop reageren? De heer Van Damme: Ja, ik denk ook dat ik in de appreciatie heb aangegeven dat als die bodemprocedure verloor, het gewoon in de afvalstoffenheffing wordt meegenomen. Dus het principe wat erin wordt aangegeven blijft wel binnen dezelfde bestemming dus de dekking die wordt gevonden in dat amendement is de extra opbrengst van die PMD-verkopen of beter inzamelen van ‘23 en ’24. Dus dan blijft het in de afval, ja, in de bestemmingsheffing zitten. Dus dan heb je op die manier … Ja, dat is niet goed? Ja, ik zie u nee knikken maar misschien kunt u uw vraag dan nog verduidelijken want dan kan ik misschien nog een beter antwoord geven. De voorzitter: Ik zie dat mijnheer Zoghbi ook wil interrumperen. Mijnheer Zoghbi.

De heer Zoghbi: Ja, voorzitter, dank u wel. Maar de wethouder geeft net aan dat dat eenmalig is en dat is dit ook toch? Dus die afvalstoffenheffing van die PMD dat is maar eenmalig en niet structureel en dat ontraadt u bij Rijswijks Belang amendement en bij de VVD niet. De voorzitter: Wethouder Van Damme. De heer Van Damme: Dat heeft dus met de dekking te maken dat het ding gehaald wordt uit de meeropbrengst van de verkoop van die PMD dus dat blijft in het gesloten afvalstoffencircuit, dat is het verschil. Rijswijks Belang stelt een amendement voor gewoon van, ja, we hebben een begrotingsoverschot van een half miljoen dus hier, haal het er maar meteen uit. Maar dan moet ik dat meteen opplussen voor 2026 en verder dus dat is in feite een incidentele ontwikkeling. De voorzitter: Ik zie dat mijnheer Zoghbi een tweede interruptie wil plegen. De heer Zoghbi: Zeker, dank u wel, voorzitter. Maar het PMD is nu met het nieuwe beleid uit het systeem gehaald dus dit is ook eenmalig, 2026 heb je geen opbrengst of structurele opbrengst zoals deze. Toch? De voorzitter: Wethouder Van Damme. De heer Van Damme: Ja, nee, dat klopt. In de tweede halfjaarrapportage staat dus dat die opbrengsten in principe van die PMD-naheffing naar de algemene middelen worden gezet. En volgens mij probeert de indiener van dat amendement iets anders te beogen dus.