Bijlage A Jaarstukken 2025

De kosten voor Onderwijsachterstandenbeleid specifieke uitkering en de specifieke uitkering NPO zijn in 2025 lager uitgevallen dan vooraf begroot. Enkele subsidieverantwoordingen waren verwacht in 2025 te ontvangen, maar zijn niet tijdig binnen gekomen. Aangezien dit een SPUK regeling betreft wordt het overschot meegenomen naar 2026. De overige verschillen worden veroorzaakt door kleinere posten.

-118 -114

-4 349 33

120

85

111

Beleidsproduct 4.1 Openbaar basisonderwijs Wat wilden we bereiken? Er is voldoende aanbod in de gemeente van openbaar basisonderwijs. Stichting Librijn openbaar onderwijs voert voor de gemeentes Rijswijk en Delft de wettelijke taak voor het verzorgen van voldoende openbaar basisonderwijs in de gemeente uit. Hiermee heeft de Stichting Librijn de school-bestuurlijke taak van het openbaar basisonderwijs van de gemeentes overgenomen.

Onderwijs 47

Het interne toezicht op de taakuitvoering van de Stichting is geregeld via de Raad van Toezicht. De gemeente zelf heeft de (grondwettelijke) taak van het externe toezicht. De gemeenteraad: • Heeft de bevoegdheid om in te grijpen bij ernstige taakverwaarlozing; • Kan alleen besluiten tot het opheffen van een openbare school • Stelt de statuten van de Stichting vast; • Benoemt de leden van de Raad van Toezicht (op bindende voordracht van de Stichting). Wat hebben we ervoor gedaan? • •

•

Samen met de gemeente Delft is het jaarlijkse bestuurlijke overleg gehouden over de jaarrekening en begroting van de Stichting Librijn. Hieruit kwamen geen bijzonderheden naar voren. In 2025 hebben we verschillende gesprekken gevoerd met de projectleider van Stichting Librijn over het voornemen van een bestuurlijk fusie met Stichting Kronenburgh. De schoolbesturen maakten een rapport over de gevolgen van deze fusie, de Fusie Effect Rapportage (FER). Dit rapport stuurden we met een positief advies naar de gemeenteraden van Rijswijk en Delft. Beide gemeenteraden gaven aan geen bezwaar te hebben tegen de bestuurlijke fusie. Daarna nam de Minister van Onderwijs een positief besluit over de fusie. Dit betekent dat Stichting Kronenburgh vanaf 1 augustus 2025 officieel niet meer bestaat. Basisschool Kronenburgh is vanaf die datum een openbare school en maakt deel uit van Stichting Librijn. Daarnaast hebben we regelmatig gesprekken met de beleidsmedewerkers van alle schoolbesturen in Rijswijk over de ontwikkelingen in het onderwijs in Rijswijk.

Wat heeft het gekost? Dit beleidsproduct brengt alleen kosten mee voor het werk van ambtenaren. Verder zijn er geen extra kosten.

Beleidsproduct 4.2 Onderwijshuisvesting Wat wilden we bereiken? Er is voldoende capaciteit aan flexibele, duurzame onderwijshuisvesting om de Rijswijkse leerlingen een onderwijsplek te bieden. De gemeente is (financieel) verantwoordelijk voor de huisvesting van scholen op het grondgebied van de gemeente. De gedeelde visie van de gemeente en de schoolbesturen op het Rijswijkse scholenlandschap van de toekomst is vastgelegd in het Integraal Huisvesting Plan (IHP). Het IHP bestaat uit een analyse van trends en ontwikkelingen, een inventarisatie van de huidige voorzieningen, afspraken over onderwijshuisvestingen en een financiële paragraaf. Hiermee wordt een vooruitblik gegeven op de huisvestingsopgave voor de komende 20 jaar. Wat hebben we ervoor gedaan? • • • •

In 2025 maakten we samen met de schoolbesturen een nieuw Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor de komende 16 jaar. We bekeken in 2025 of we de Melodie, de Piramide en de GSR/de Akker konden uitbreiden of vernieuwen. Hiervoor gebruiken we het huidige Integraal Huisvestingsplan voor 2021-2026 en deden we onderzoeken om de projecten goed voor te bereiden. In Rijswijk is er te weinig plek voor leerlingen in het gebied Pasgeld. Daarom zijn we in 2025 begonnen met de voorbereiding voor een tijdelijk schoolgebouw. In dit gebouw start een nieuwe school. De nieuwbouw van de Steenvoordeschool is al gestart.

Wat heeft het gekost? De (verwachte) investeringen van de diverse projecten uit het IHP 2021-2026 zijn verwerkt in het (meerjaren)investeringsplan.

Onderwijs 48

De verwachte investeringsbedragen passen we aan op basis van de haalbaarheidsonderzoeken, de definitieve besluiten, de start van de bouw en de geldende normbedragen uit de Verordening voorziening huisvesting onderwijs. Deze aanpassing gebeurt volgens het vernieuwde Integraal Huisvestingsplan (IHP).

Beleidsproduct 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Wat wilden we bereiken? Elke jongere in Rijswijk krijgt passend en zo thuisnabij mogelijk onderwijs waarbij er een doorgaande ontwikkellijn is vanaf de voorschoolse periode. Iedere jeugdige verdient een goede start bij de eerste stappen in zijn of haar leven en groeit op in een taalrijke omgeving. We bieden alle kinderen gelijke kansen met zo goed mogelijk passend onderwijs. We zetten in op het voorkomen van laaggeletterdheid en het ondersteunen van mensen die laaggeletterd zijn. Wat hebben we ervoor gedaan? Volwasseneneducatie In Rijswijk zijn naar schatting 6.000 volwassen inwoners laaggeletterd. Zij ondervinden problemen bij hun dagelijks leven. Laaggeletterdheid komt voor in alle lagen van de bevolking en in alle wijken. De doelgroep is dynamisch en bestaat uit jongeren, ouderen, Nederlanders met Nederlands als 1ste taal (NT1) en Nederlanders met een migratieachtergrond met Nederlands als 2de taal (NT2), met of zonder startkwalificatie, hoog- en laag opgeleid, werkend en niet-werkend. • • •

In 2025 hebben we taalondersteuning geboden aan inwoners gericht op het verbeteren van de Nederlandse Taal en digitale vaardigheden. Samen met onze partners blijven we in gesprek hoe we ons aanbod kunnen verbeteren. Door middel van het Taalketenoverleg stimuleren we de samenwerking tussen partners. Daarnaast blijven we op deze manier ons taalaanbod ontwikkelen en vernieuwen zodat het afgestemd blijft op de vraag van onze inwoners. We zijn nauw betrokken geweest bij het ‘regionaal overleg bestrijden laaggeletterdheid’ om te zorgen dat het taalaanbod (Taalplusschool) voor Rijswijk zo goed mogelijk wordt ingezet.

Voortgezet onderwijs Medio 2025 hebben de schoolbesturen van de Rijswijkse Vo-scholen aan de bel getrokken bij het gemeentebestuur. De schoolbesturen maken zich zorgen over de randvoorwaarden op het gebied van huisvesting, leefomgeving, veiligheid en zorgstructuren in en om de scholen. Dat leidt tot een trend van afnemende aantallen aanmeldingen van (nieuwe) leerlingen. We hebben samen met de schoolbesturen gekozen voor een gezamenlijke aanpak, die ziet op een gedegen analyse en maatregelen om de situatie van het voortgezet onderwijs in Rijswijk te verbeteren. Onderwijsachterstandenbeleid en peuteropvang De ontwikkeling van kinderen op jonge leeftijd is van grote invloed op hun verdere leven. Daarom verdient iedere jeugdige in Rijswijk een goede start bij de eerste stappen in het leven en is het nodig om al op jonge leeftijd in te zetten op het voorkomen en bestrijden van (onderwijs)achterstanden. Het bestrijden van onderwijsachterstanden vraagt dan ook om een vroegtijdige aanpak die al start op het consultatiebureau en op maat gesneden is. Het beheersen van de Nederlandse taal is hierbij een essentieel onderdeel, naast een taalrijke omgeving. •

In 2025 zijn er in totaal 17 groepen op 13 verschillende locaties Peuterspeelschool uitgevoerd door Kinderopvang Morgen. Op al deze locaties wordt gewerkt met Uk en Puk, een programma voor voorschoolse educatie. Peuters kunnen vanaf hun tweede verjaardag twee ochtenden per week naar de peuteropvang. Peuters met een verwijzing voor de voorschoolse educatie vanuit de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) kunnen vier ochtenden per week naar de Peuterspeelschool gaan. In totaal hebben 479 peuters de Peuterspeelschool bezocht. Dit is ongeveer de 44% van het aantal peuters in Rijswijk. In deze cijfers zitten dus niet het aantal peuters dat een kinderdagverblijf

Onderwijs 49

• •

•

•

bezoekt. Van deze peuters hadden 233 een verwijzing voor voorschoolse educatie, 107 waren gemeentelijke peuters en 139 waren KOT-peuters (KOT staat voor Kinderopvang toeslag). 19 KOT-peuters waren peuters die in een andere gemeente wonen. De ouders van de KOT-peuters kunnen een tegemoetkoming in de kosten van de opvang aanvragen bij de Belastingdienst. Voor de gemeentelijke peuters en de peuters met een verwijzing voor de voorschoolse educatie regelt de gemeente deze tegemoetkoming. Alle scholen hebben subsidie aangevraagd voor de Taalplannen. Deze subsidie helpt om het plezier in lezen te vergroten en om meer te lezen. Zo voorkomen we dat mensen later moeite krijgen met lezen en schrijven. De acht scholen met een hoge achterstandsscore hebben subsidie van de gemeente gekregen. Met deze subsidie hebben zij extra activiteiten georganiseerd in aanvulling op hun eigen activiteiten. De activiteiten zijn bedoeld om achterstanden van leerlingen te verminderen. Veel van deze activiteiten richten zich op het verbeteren van de vroegschoolse educatie in de kleutergroepen. Ook werken zij beter samen met de Peuterspeelschool om de overgang voor kinderen soepel te laten verlopen. Ook de twee Wereldgroepen bij 't Kristal en KC Snijders (bovenschoolse groepen voor nieuwkomersonderwijs) in Rijswijk blijven nog steeds nodig.

Deze groepen zijn bedoeld voor kinderen van zes jaar en ouder die rechtstreeks uit het buitenland komen en geen Nederlands spreken. In deze groepen krijgen de leerlingen eerst intensief de Nederlandse taal aangeboden. Daarna kunnen ze overstappen naar gewone klassen. De oudere kinderen in de leeftijd van het voortgezet onderwijs maken gebruik van de Internationale Schakelklassen (ISKklassen) in Den Haag. Voor de kinderen in de basisschoolleeftijd die wonen op het AZC is een speciale nieuwkomersgroep op de KC Snijders geopend. De oudere leerlingen uit het AZC gaan naar de ISK-klassen in Den Haag.

Toezicht en handhaving Leerplichtwet en voorkomen en bestrijden voortijdig schoolverlaten Onderwijs is essentieel voor jeugdigen om zicht te kunnen ontwikkelen en te kunnen bouwen aan een goede toekomst. Een diploma biedt meer kansen op een baan. De Leerplichtwet zorgt ervoor dat iedereen met gelijke kansen begint en de benodigde algemene kennis heeft om goed te kunnen functioneren in een zich steeds sneller ontwikkelende maatschappij. •

•

•

In het afgelopen jaar is een aantal keren een Te Laat Kom actie op een school georganiseerd, op verzoek van de school. Tijdens deze actie zijn de leerplichtambtenaren zichtbaar aanwezig op school. Zij spreken dan ouders en leerlingen aan die niet op tijd komen om hun te wijzen op de verplichting en het belang om op tijd op school te zijn. De leerplichtambtenaren hebben uitgebreid aandacht besteed aan de Dag van de Leerplicht in maart. Voorafgaand aan de Dag van de leerplicht hebben basisscholen aandacht besteed aan schoolaanwezigheid/op tijd komen. De school/groep met het minste verzuim/te laat komen kreeg een prijs. Deze prijs werd uitgereikt tijdens een bijeenkomst in de raadszaal. Door de nieuwe wet “Van School naar Duurzaam Werk”, die op 1 januari 2026 is ingegaan, is gewerkt aan een nieuw regionaal programma. Dit programma verbindt de aanpak van voortijdig schoolverlaten met de aanpak bestrijding van de jeugdwerkloosheid.

Leerlingenvervoer Ouders van leerlingen die niet zelfstandig naar school kunnen reizen, bijvoorbeeld vanwege een handicap of omdat de school relatief ver weg ligt, kunnen voor (een tegemoetkoming in) de vervoerskosten of aangepast vervoer van hun kind van en naar school een beroep doen op de regeling leerlingenvervoer. •

•

•

Rond de 150 leerlingen hebben een vorm van tegemoetkoming in de kosten van het schoolvervoer ontvangen volgens de Verordening Leerlingenvervoer. Dit aantal is de afgelopen jaren gelijk gebleven. Het grootste gedeelte van de leerlingen ontvangt de tegemoetkoming in de vorm van het aangepast vervoer dat door de gemeente wordt georganiseerd. In het schooljaar 2024-2025 hebben 12 leerlingen meegedaan aan het traject Mee op Weg. In dit traject leren zij zelfstandig reizen. Drie leerlingen hebben het traject succesvol afgerond. Bij een paar leerlingen loopt het traject nog door in het schooljaar 2025-2026. Een paar leerlingen zijn gestopt omdat zelfstandig reizen op dit moment nog niet haalbaar is voor hen. Na afloop van de gezamenlijke aanbesteding van het leerlingenvervoer en het jeugdwetvervoer in de WMO-regio zijn een aantal percelen van één vervoerder opnieuw aanbesteed. Voor de overige

Onderwijs 50

•

percelen is gebruik gemaakt van de mogelijkheid tot verlenging van de aanbesteding. Vanaf 1 augustus 2025 zijn er voor de opnieuw aanbestede percelen nieuwe vervoerders ingekocht. Het beleid en de uitvoering van het leerlingenvervoer worden met ingang van 1 augustus 2025 niet meer uitgevoerd door het team WMO. Dit is weer ondergebracht bij het team onderwijs, jeugd en sport.

Schoolmaatschappelijk werk Het schoolmaatschappelijk werk versterkt de zorgstructuur op school, verzorgt preventieve en kortdurende hulp en vervult de schakelfunctie tussen het onderwijs en het jeugdteam. Deze preventieve inzet wordt ingezet om schooluitval en een beroep op zwaardere vormen van jeugdhulp te voorkomen. • • •

Na afloop van de gezamenlijke aanbesteding met de gemeente Den Haag op 1 augustus 2025 hebben we het schoolmaatschappelijk werk op de scholen voortgezet. JESS voert het schoolmaatschappelijk werk uit op de basisscholen. Schoolformaat doet dit voor het voortgezet onderwijs. Deze organisaties deden dit werk in Rijswijk ook al tijdens de aanbesteding. Door het budget te verhogen in de tweede halfjaarrapportage kon de gemeente het aantal uren schoolmaatschappelijk werk gelijk houden aan wat de scholen vóór 1 augustus 2025 kregen.

Passend Onderwijs Het doel van de Wet passend onderwijs is dat alle kinderen een plek krijgen op een school die past bij hun kwaliteiten en mogelijkheden. Ook als zij extra ondersteuning nodig hebben. Om elk kind een passende plek te bieden werken de scholen/schoolbesturen regionaal samen in Samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs zodat er voldoende onderwijsplekken zijn alle leerlingen met een zorgbehoefte. We hebben te maken met twee samenwerkingsverbanden: • Voor het primair onderwijs Stichting Passend Primair Onderwijs Haaglanden (SPPOH); • Voor het voortgezet onderwijs Samenwerkingsverband Zuid Holland West (SWVZHW). Ook de gemeenten Den Haag en Leidschendam-Voorburg maken deel uit van deze samenwerkingsverbanden. •

•

Op regionaal en lokaal niveau hebben we samengewerkt met de Samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs. We werkten samen aan de volgende projecten: ◦ Pilot (proef) startklas ◦ Routeboek verzuim en thuiszitters Samen met de ketenpartners uit de stad werkten we aan een betere aansluiting tussen de Rijswijkse scholen, voorschoolse voorzieningen en het (jeugd)hulpaanbod. Binnen het project “Elkaar Versterken” werken we samen met de ketenpartners. De afgelopen periode richtten we ons vooral op het jonge kind en de kleuterrijpheid van kinderen.

Verbinding Onderwijs en Arbeidsmarkt We stimuleren een verdere verbinding tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt. Dit doen we om schooluitval te voorkomen en talenten van leerlingen optimaal te benutten. • •

JINC organiseerde bliksemstages en sollicitatietrainingen voor jongeren in het voortgezet onderwijs in Rijswijk. Zo maakten zij kennis met het Rijswijkse bedrijfsleven. In november 2025 vond de eerste editie van het beroepenfeest plaats. Tijdens dit feest konden jongeren ontdekken welke toekomstige beroepen en banen er voor hen zijn.

Wat heeft het gekost? De kosten voor alle hierboven beschreven activiteiten staan opgenomen in de jaarrekening 2025. • De activiteiten onder het kopje "onderwijsachterstandenbeleid en peuteropvang" (behalve de taalplannen en de tegemoetkoming voor reguliere peuteropvang) worden betaald uit de specifieke uitkering onderwijsachterstandenbeleid van € 2.924.312. Deze specifieke uitkering krijgt de gemeente voor dit doel.

Onderwijs 51

•

•

Volgens de bestuursafspraken uit 2016 “Een aanbod voor alle Peuters” ontvangt de gemeente binnen de algemene middelen een decentralisatie uitkering “voorschoolse voorzieningen peuters” van € 98.806,-; de zogenaamde Asscher-gelden. Deze dekken deels de kosten voor de tegemoetkoming in de kosten van de peuteropvang voor ouders die geen recht hebben op de Kinderopvangtoeslag vanuit het rijk. Voor het uitvoeren van Het Doorstroompunt (voorheen de RMC-functie) en de maatregelen uit het Regionaal programma VSV ontvangt de centrumgemeente Den Haag een specifieke uitkering waarbij zij het Rijswijkse deel in de vorm van een subsidie aan Rijswijk ter beschikking stelt. Deze subsidie bedraagt € 171.660.

Onderwijs 52

Sport, Cultuur en Recreatie Ambitie Visie Sport en cultuur hebben al vanaf vroeger een sociaal maatschappelijke functie. Het brengt niet alleen plezier en gezondheid, het brengt ook mensen bij elkaar, helpt vaardigheden en talenten ontwikkelen, zorgt voor sociale verbinding, biedt de mogelijkheid voor vrijwilligerswerk en zorgt voor veiligheid in buurten. Deze maatschappelijke functies maken dat sport en cultuur, naast hun eigen waarden, belangrijk zijn voor het succesvol uitvoeren van maatschappelijk verantwoord beleid. Ze dragen bij aan de Rijswijkse samenleving. Ook evenementen spelen een belangrijke rol in het versterken van de leefbaarheid voor de inwoners en bezoekers van de stad. Ze zorgen voor een fijne sfeer en helpen om mensen met elkaar te verbinden. Het draagt bij aan de sociale cohesie en zorgt voor een levendige en prettige omgeving voor iedereen. In Rijswijk zijn er volop mogelijkheden tot recreëren in het groen. We continueren het onderhoud en willen de kwaliteit verhogen en daarom investeren we in natuur, beleving en toegankelijkheid. Binnen dit programma zijn er ook een aantal wetten voor de gemeente van belang. Die hebben verband met het behoud en beheer van cultureel erfgoed, het bibliotheekwerk en de lokale omroep. De gemeente Rijswijk is van mening dat iedereen mee moet kunnen doen. Dit geldt voor sport, cultuur en recreatie.

Dit betekent ook dat we willen dat iedereen het gevoel heeft veilig bezig te kunnen zijn met zijn/haar hobby's. Hierbij moet gedacht worden aan veilig op straat kunnen sporten of recreëren, maar ook bij een vereniging ten alle tijden een gevoel van veiligheid hebben terwijl je volledig jezelf kan uitten. Daarnaast gaat het juist ook om de bijdrage van sport, cultuur en recreatie aan de Rijswijkse samenleving, die in de inleiding al werd genoemd. Omdat het bijdraagt aan het welbevinden, willen we graag dat meer inwoners gebruik (kunnen) maken van de activiteiten en voorzieningen. Wij hechten aan een laagdrempelig en breed aanbod, verspreid over de gemeente. Specifiek voor kunst en cultuur is de ambitie om ze als een verbindende kracht in te zetten voor de samenleving en economie van Rijswijk. Waar het mogelijk is combineren functies met elkaar. Zo loopt de hardlooproute bijvoorbeeld deels door het groen. Indirecte subsidies Naar aanleiding van een discussie in het Forum Samenleving 16 maart 2021 over het raadsvoorstel invullen taakstelling op subsidies is er een toezegging gedaan over het inzichtelijk maken van de indirecte subsidies op het maatschappelijk vastgoed. Het nieuwe streven is om de maatschappelijk vastgoedexploitatie zoveel mogelijk kostendekkend weer te geven in de begroting.

Hiermee wordt inzichtelijk gemaakt welke beleidsvelden profiteren van eventuele indirecte subsidies, omdat de huurinkomsten niet volledig kostprijs dekkend zijn. Het kostendekkend weergeven van de vastgoedexploitatie in de begroting wordt gerealiseerd door het toepassen van een doorbelastingsmethode. Hierbij wordt er allereerst een onderscheid gemaakt tussen verschillende type accommodaties, bijv de sportparken, sporthallen, gymnastiekzalen en welzijn accommodaties. Per type accommodatie zijn de directe baten en lasten inzichtelijk gemaakt. Indien de lasten voor een type accommodatie de (huur)inkomsten overstijgen, dan wordt het verschil (de zogenaamde indirecte subsidie) doorbelast naar het inhoudelijke beleidsveld dat gebruik maakt van het desbetreffende vastgoed.

Sport, Cultuur en Recreatie 53

Deze administratieve handeling heeft vooralsnog alleen plaatsgevonden voor panden die op korte termijn geen grote investeringen te wachten staan. Om die reden zijn bijv de Schouwburg en het zwembad de Schilp buiten beschouwing gelaten. Bij interne verhuur van het Huis van de stad wordt er ook een indirecte subsidie vastgesteld, maar dan met de oorspronkelijke business case Huis van de stad als uitgangspunt. Ook deze subsidie wordt doorbelast aan de beleidsvelden die gebruik maken van de betreffende ruimte. Deze methode zorgt ervoor dat de kosten zoveel mogelijk worden toegerekend aan de juiste beleidsvelden. Het streven naar een kostendekkende maatschappelijk vastgoedexploitatie van de gemeente Rijswijk heeft als primair doel om indirecte subsidies inzichtelijk te maken, en niet per se om volledig kostendekkend te opereren. Door gebruik te maken van doorbelasting tussen beleidsvelden kan de gemeente een transparante vastgoedexploitatie realiseren zonder onnodige complexiteit of rondpompen van geld via subsidies van- en naar maatschappelijk partners. Dit betreft dus een administratieve handeling, waar de maatschappelijk partners geen hinder van ondervinden. De grootste doorbelasting doet zich voor naar dit beleidsproduct; 5.1 Sportbeleid en activering. Maar er wordt ook doorbelast naar andere beleidsproducten. Voorbeeld 1.

Sportparken, beleidsproduct 5.2 sportaccommodaties Lasten Onderhoudskosten Energie Betaalde belastingen Kapitaallasten Totaal

bedrag x € 1.000 90 10 7 100 207

Baten Huurinkomsten Totaal

100 100

Indirecte subsidie ( lasten - baten)

107

Doorbelasting indirecte subsidie beleidsproduct 5.2 Sportacommodaties beleidsproduct 5.1 Sportbeleid en activering

-107 107

In dit vereenvoudigde voorbeeld voor een sportpark bedragen de directe lasten € 207.000 en de huurinkomsten €100.000. De indirecte subsidie komt daarmee neer op € 107.000. Deze indirecte subsidie wordt doorbelast van het beleidsproduct 5.2 Sportaccommodaties, waar de vastgoedexploitatie van de sportaccommodaties staat begroot, naar het beleidsproduct 5.1 Sportbeleid en activering. Het beleidsproduct 5.1 Sportbeleid en activering betreft het inhoudelijke beleidsveld betreft dat gebruik maakt van dit vastgoed. Op deze wijze wordt de vastgoedexploitatie zoveel mogelijk kostendekkend weergegeven en wordt de indirecte subsidie toegerekend aan het beleidsveld waar deze betrekking op heeft.

Sport, Cultuur en Recreatie 54

Voorbeeld 2. Huis van de stad, beleidsproduct 0.4 Overhead In rekening te brengen huurbijdrage Bibliotheek Totaal

bedrag x € 1.000 210 210

Berekende huurbijdrage Bibliotheek Totaal

259 259

Indirecte subsidie

49

Doorbelasting indirecte subsidie beleidsproduct 0.4 Overhead beleidsproduct 5.6 Media

-49 49

Directe subsidie bibliotheek Indirecte subsidie bibliotheek Totaal

1.400 49 1.449

In dit vereenvoudigde voorbeeld bedraagt de in rekening te brengen huurbijdrage € 210.000. Het doortrekken van de lijn van de oorspronkelijke business case resulteert in eigenlijk berekende huurbijdrage van € 259.000. De indirecte subsidie komt daarmee neer op € 49.000. Deze indirecte subsidie wordt doorbelast van het beleidsproduct 0.4 Overhead, waar de exploitatie van het Huis van de stad staat begroot, naar het beleidsproduct 5.6 Media. Het beleidsproduct 5.6 Media betreft het inhoudelijke beleidsveld dat gebruik maakt van een ruimte in het Huis van de stad. Op deze wijze worden de kosten toegerekend aan het beleidsveld waar deze betrekking op hebben. De bibliotheek ontvangt jaarlijks een subsidie vanuit de gemeente Rijswijk. In dit vereenvoudigde voorbeeld €1.400.000. Daarbovenop wordt er dus een indirecte subsidie van € 49.000 met dit beleidsveld verrekend. Deze indirecte subsidie betreft dus een administratieve handeling, waar de maatschappelijk partners geen hinder van ondervinden.

Sport, Cultuur en Recreatie 55

Wat heeft het gekost? Realisatie Primitief 2025 2024

5.1 Sportbeleid en activering 5.1 Sportbeleid en activering 5.1 Sportbeleid en activering

Lasten Baten

915 394 -521

2.953 331 -2.622

Gewijzigde begroting 2025 2.953 331 -2.622

5.2 Sportaccommodaties 5.2 Sportaccommodaties 5.2 Sportaccommodaties

Lasten Baten

3.744 1.494 -2.250

1.580 975 -605

1.580 975 -605

1.804 1.113 -691

-224 138 -86

3.144

3.494

3.494

3.314

179

4

265

265

284

19

-3.140

-3.229

-3.229

-3.030

199

Exploitatie (bedragen x € 1.000)

5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie Lasten en cultuurparticipatie 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie Baten en cultuurparticipatie 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

Realisatie 2025

Verschil (+=voordeel)

2.708 322 -2.386

244 -8 236

5.4 Musea 5.4 Musea 5.4 Musea

Lasten Baten

1.087 9 -1.079

1.197 7 -1.190

1.197 7 -1.190

709 9 -700

488 2 490

5.5 Cultureel erfgoed 5.5 Cultureel erfgoed

Lasten

0 0

58 -58

58 -58

494 -494

-437 -437

5.6 Media 5.6 Media 5.6 Media

Lasten Baten

1.660 80 -1.580

1.615 81 -1.535

1.615 81 -1.535

1.606 81 -1.526

9 0 9

Lasten

8.508

8.273

8.273

8.834

-561

Baten

195

83

83

146

63

-8.312

-8.190

-8.190

-8.689

-499

-16.882

-17.428

-17.428

-17.515

-87

5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie Sport, Cultuur en Recreatie

Investeringen

Sport, Cultuur en Recreatie 56

Investering (bedrag x € 1.000) Diverse investeringen voortvloeiend uit meerjarenonderhoudsplan sportparken Herstructurering sportpark Elsenburg Kinderboerderij 't Akkertje Kunstgrasveld 402 Vredenburch - Foam layer als sporttechnische laag Kunstgrasveld 402 Vredenburch - Hekwerken Kunstgrasveld 402 Vredenburch - Kunstgrasmat Kunstgrasveld 402 Vredenburch - Onderbouw, sporttechnische fundering Kunstgrasveld 402 Vredenburch - Verhardingen Multifunctionele accommodatie Sportpark Elsenburg Toplaag renovatie veld 306 Hoekpolder Toplaag renovatie veld 403 Vredenburch Toplaagrenovatie veld 106 Prinses Irene Toplaagrenovatie veld 107 Prinses Irene Toplaagrenovatie veld 114 Sportpark Irene Toplaagrenovatie veld 404 Vredenburch Uitvoeringsprogramma landgoederenzone (fase 1) Verduurzaming de Schilp Verv. en renov. asfalt + verhard. sportpark Vredenburch Verv.en renov.asfalt Sportpark Hoekpolder Verv.en renov.asfalt+verhard.sportp.Pr.Irene Voorbereidingskrediet herontwikkeling Marimbahal Renovatie en verduurzaming Rijswijkse Schouwburg

Begrote Werkelijke Saldo lasten lasten lasten 33 341 237

2 12 206

31 329 31

120 60 420

5

115 60 393

260 40 12.632 36 72 101 79 41 100 3.500 369 111 195 197 124 4.000 23.066

27 12 464

285 142

33 56 1.245

Begrote baten

Werkelijke Saldo baten baten

42

248 40 12.167 36 72 101 79 41 100 3.215 227 111 195 197 91 3.944 21.822

42

20

240

-220

62

240

-178

Toelichting op de afwijkingen Programma / beleidsproduct (bedrag x € 1.000)

Verschil Baten

Sport, Cultuur en Recreatie 5.1 Sportbeleid en activering In de begroting 2025 is de maatschappelijke vastgoedexploitatie voor het eerst zo goed als mogelijk kostendekkend weergegeven. Hiermee wordt inzichtelijk gemaakt welke beleidsvelden profiteren van eventuele indirecte subsidies, omdat de huurinkomsten niet volledig kostprijsdekkend zijn. Het kostendekkend weergeven van de vastgoedexploitatie in de begroting is gerealiseerd door het toepassen van een doorbelastingsmethode. Hierbij is er allereerst een onderscheid gemaakt tussen verschillende type accommodaties, bijv de sportparken, sporthallen, gymnastiekzalen en welzijn accommodaties. Per type accommodatie zijn de directe baten en lasten inzichtelijk gemaakt. Als de lasten voor een type accommodatie de inkomsten overstijgen, dan wordt het verschil (de zogenaamde indirecte subsidie) doorbelast naar het inhoudelijke beleidsveld dat gebruik maakt van het desbetreffende vastgoed. De daadwerkelijke doorbelasting vanuit het beleidsproduct 5.2 Sportaccomodaties naar het beleidsproduct 5.1 Sportbeleid en activering heeft uiteindelijk lager uitgepakt dan begroot. De geraamde kapitaallasten op het beleidsproduct 5.2 Sportaccomodaties zijn met de halfjaarrapportage omlaag bijgesteld, maar de doorbelasting tussen beide beleidsproducten is daar niet op aangepast.

Dit resulteert in een voordeel op het beleidsproduct 5.1 Sportbeleid en activering en een nadeel op het beleidsproduct 5.2 Sportaccomodatie. Per saldo is er geen impact op het resultaat. De overige verschillen worden veroorzaakt door kleinere posten. 5.2 Sportaccommodaties Sportcomplex De Altis is in 2021 opgeleverd en in gebruik genomen. Na enige tijd werden we geconfronteerd met problemen aan de Warmte-Koude Opslag (WKO) installatie. Na langdurige onderhandelingen zijn we in 2025 tot een oplossing gekomen waarbij de oorspronkelijke installateur via hun verzekeraar € 105.000 heeft bijgedragen aan de totale kosten van € 176.000. In de begroting 2025 is de maatschappelijke vastgoedexploitatie voor het eerst zo goed als mogelijk kostendekkend weergegeven. Hiermee wordt inzichtelijk gemaakt welke beleidsvelden profiteren van eventuele indirecte subsidies, omdat de huurinkomsten niet

Verschil Lasten 244 193

138 105

51 -224

-193

Sport, Cultuur en Recreatie 57

Programma / beleidsproduct (bedrag x € 1.000) volledig kostprijsdekkend zijn. Het kostendekkend weergeven van de vastgoedexploitatie in de begroting is gerealiseerd door het toepassen van een doorbelastingsmethode. Hierbij is er allereerst een onderscheid gemaakt tussen verschillende type accommodaties, bijv de sportparken, sporthallen, gymnastiekzalen en welzijn accommodaties. Per type accommodatie zijn de directe baten en lasten inzichtelijk gemaakt. Als de lasten voor een type accommodatie de inkomsten overstijgen, dan wordt het verschil (de zogenaamde indirecte subsidie) doorbelast naar het inhoudelijke beleidsveld dat gebruik maakt van het desbetreffende vastgoed. De daadwerkelijke doorbelasting vanuit het beleidsproduct 5.2 Sportaccomodaties naar het beleidsproduct 5.1 Sportbeleid en activering heeft uiteindelijk lager uitgepakt dan begroot. De geraamde kapitaallasten op het beleidsproduct 5.2 Sportaccomodaties zijn met de halfjaarrapportage omlaag bijgesteld, maar de doorbelasting tussen beide beleidsproducten is daar niet op aangepast. Dit resulteert in een voordeel op het beleidsproduct 5.1 Sportbeleid en activering en een nadeel op het beleidsproduct 5.2 Sportaccomodatie. Per saldo is er geen impact op het resultaat. De overige verschillen worden veroorzaakt door kleinere posten.

5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Technische toelichting Tijdens de overgang naar het nieuwe financiële systeem en de aanpassing van de programmabegroting in 2025 zijn enkele ramingen anders verwerkt in de financiële administratie. Hierdoor wijkt het beeld van de actuele begroting in de jaarrekening af van de vastgestelde wijzigingen, wat technische verschillen veroorzaakt bij enkele beleidsproducten. Deze verschillen zijn neutraal en hebben geen effect op het totale begrotingssaldo. Inhoudelijke toelichting Wij hebben in 2025 de subsidies over het seizoen 2023-2024 aan zowel Stichting Rijswijkse Schouwburg als Stichting Trias Centrum voor de Kunsten lager vastgesteld. Beiden hebben genoemd seizoen afgesloten met een positief resultaat. In beide gevallen kwam dit doordat (met name personeels-)kosten lager zijn uitgevallen dan begroot, terwijl hogere opbrengsten werden gerealiseerd. Bij de schouwburg ging het om het laten vrijvallen van vouchers en een beter dan verwacht seizoen ten aanzien van theaterbezoek, horeca omzet en verhuur. Bij Trias steeg de vraag van scholen naar hun lessen in cultuuronderwijs. Zij hebben in 2025 een bedrag terugbetaald. Dat geldt ook voor Stichting Rijswijks Jeugdtheater. Daarvan hebben wij de subsidie voor de organisatie van het Sinterklaasfeest in 2024 lager vastgesteld, omdat de werkelijke kosten lager waren uitgevallen.

Dit resulteert in de onderschrijding op het beleidsproduct van € 190.000. Bij de tweede halfjaarrapportage is een onderschrijding van deze omvang al aangekondigd. In de Cultuurvisie Rijswijk 2026-2030 ‘Rijswijk vrij gedacht’ is budgetneutraliteit één van de uitgangspunten voor de uitvoering. Om innovatie te stimuleren, en ook feitelijk mogelijk te maken, is hierbij bepaald dat als cultuurmiddelen vrijvallen, deze beschikbaar blijven voor nieuwe activiteiten op het gebied van kunst en cultuur in Rijswijk. In lijn met de eerdere besluitvorming over de cultuurvisie zal een resterend bedrag binnen de budgetten van kunst en cultuur in 2025 vrijvallen ten gunste van het jaarrekeningsaldo 2025, om dit vervolgens via de eerste halfjaarrapportage 2026 als innovatiebudget voor kunst en cultuur weer in de begroting op te nemen. Daarbij wordt het resultaat op stadsbrede evenementen, zoals de organisatie van het Sinterklaasfeest, dat ook onder dit beleidsproduct valt buiten beschouwing gelaten. 5.4 Musea Technische toelichting Tijdens de overgang naar het nieuwe financiële systeem en de aanpassing van de programmabegroting in 2025 zijn enkele ramingen anders verwerkt in de financiële administratie. Hierdoor wijkt het beeld van de actuele begroting in de jaarrekening af van de vastgestelde wijzigingen, wat technische verschillen veroorzaakt bij enkele beleidsproducten.

Deze verschillen zijn neutraal en hebben geen effect op het totale begrotingssaldo. Inhoudelijke toelichting Rijswijk is op dit moment gecertificeerd op basis van de BRL4000 van de SIKB. Hierdoor mag de gemeente archeologische werkzaamheden uitvoeren. De certificering bewerkstelligt dat de kwaliteit van alle werkzaamheden geborgd is. De certificering vereist ook dat er minimaal 2 senior KNA archeoloog ter beschikking staan van de organisatie. Het invullen, van de ontstane vacature op deze functie, is niet gelukt, waardoor inhuur van deze expertise noodzakelijk was, zodat werd voldaan aan de certificeringseis.

Verschil Baten

Verschil Lasten

33

-31 179 3

176

488 573

-70

Sport, Cultuur en Recreatie 58

Programma / beleidsproduct (bedrag x € 1.000)

Verschil Baten

De overige verschillen worden veroorzaakt door kleinere posten. 5.5 Cultureel erfgoed Technische toelichting Tijdens de overgang naar het nieuwe financiële systeem en de aanpassing van de programmabegroting in 2025 zijn enkele ramingen anders verwerkt in de financiële administratie. Hierdoor wijkt het beeld van de actuele begroting in de jaarrekening af van de vastgestelde wijzigingen, wat technische verschillen veroorzaakt bij enkele beleidsproducten. Deze verschillen zijn neutraal en hebben geen effect op het totale begrotingssaldo. Inhoudelijke toelichting De gerealiseerde lasten op bunkercomplex park Overvoorde vallen lager uit dan begroot. Er is een voordeel op de energierekening gerealiseerd, o.a. vanwege een eindafrekening over 2024 in ons voordeel. Voor archeologie zijn de kosten lager uitgevallen door vacatureruimte. 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie In 2025 zijn een aantal werkzaamheden (waaronder verkeersmaatregelen) geboekt op onderhoud Bomen, die in 2024 zijn uitgevoerd. Er zijn minder uren besteed bij de investeringen binnen de projecten van Stadsbeheer en meer voor exploitatiewerkzaamheden. Hierdoor is de personele inzet voor het taakveld Openbaar Groen hoger dan begroot. De overige verschillen worden veroorzaakt door kleinere posten.

Verschil Lasten -15 -437 -576

45

94 -561 -271 -208

-82

Beleidsproduct 5.1 Sportbeleid en activering Wat wilden we bereiken? De afgelopen jaren zijn de rollen en verantwoordelijkheden van de gemeente in de maatschappelijke ondersteuning, de zorg voor jeugd en de participatie van kwetsbare inwoners, sterk veranderd. De gemeente heeft als doel het verhogen van gezonde levensjaren en de bestrijding van eenzaamheid bij kwetsbare mensen. Dit wil de gemeente bereiken door: • Doorgaan met het herijkte sportakkoord en de uitvoeringsagenda van de Brede SPUK, en daarnaast het vernieuwen van het preventieakkoord en de nota Sport en Bewegen • Het verhogen van deelname aan sport- en beweegactiviteiten en daardoor aan de samenleving Sport en bewegen is ook een belangrijk onderdeel van het Gezond en Actief Leven Akkoord (2023-2026) waarbij de nadruk wordt gelegd op eigen verantwoordelijkheid, het gebruikmaken van het sociale netwerk, en op preventie. Samenwerking tussen de verschillende programma’s en uitvoeringsorganisaties is daarbij een voorwaarde. Sport wordt niet gezien als een doel op zich, maar als een middel om maatschappelijke doelen zoals sociale verbinding en een gezonde leefstijl te bereiken. Hiervoor wordt binnen de sport ingezet op negen thema’s: 1. Iedereen kan meedoen/Inclusief sporten en bewegen; 2. Bewegen in de buitenruimte; 3. Vitale aanbieders/Fundament op orde; 4.

Positieve sportcultuur - leuk, veilig, eerlijk en zorgeloos sporten en bewegen; 5. Van jongs af aan vaardig in bewegen – jeugd meer laten bewegen en sporten; 6. Groter bereik; 7. Meer zichtbare betekenis - maatschappelijke waarde van sport laten zien; 8. Rookvrije generatie; 9. Gezond gedrag. Wat hebben we ervoor gedaan? •

•

We hebben goed contact gehad met alle organisaties die het werk uitvoeren. Het contact tussen de verenigingsondersteuner en de verenigingen is verbeterd. Daardoor konden verenigingen meer ideeën bedenken en uitvoeren. Daarnaast is de beweegmakelaar er nu voor alle inwoners in onze gemeente die hulp nodig hebben en gebruik willen maken van dit aanbod. We hebben ervoor gezorgd dat meer kinderen meedoen aan Sport, Cultuur, Natuur en Taal. Dit deden we via het programma Team Brede Impuls (TBI). Dit programma is betaald

Sport, Cultuur en Recreatie 59

• •

• • •

vanuit de brede regeling combinatiefunctionarissen. Door al op jonge leeftijd met sport te beginnen, hopen we dat kinderen later enthousiast en betrokken blijven bij de samenleving. Ook de verenigingsondersteuner en beweegmakelaar werden voor een deel vanuit dit programma betaald. In 2025 is de Nota Gezondheidsbeleid geschreven. Wij hebben ervoor gezorgd dat sport hierin een belangrijkere plek kreeg. Sport wordt nu gezien als een middel om gezondheidsproblemen te voorkomen en aan te pakken. Met voedingsvoorlichting en sportactiviteiten in de wijk (zoals op het Cruyff Court, de Krajicek Playground, Sport in de Wijk en sportmix) hebben we gezorgd voor een gezondere leefstijl. Ook is het programma High-Five gestart. Dit programma stimuleert basisschoolkinderen om lopend of op de fiets naar school te gaan. Zo willen we het aantal kinderen met overgewicht laten dalen. In 2025 zijn we verdergegaan met het programma Happy Fit 0 – 100 jaar. Met dit project willen we de gezondheid van inwoners uit Rijswijk verbeteren. Hier werken verschillende partijen bij samen op het gebied van gezondheid, sport en bewegen. Er is in 2025 verder onderzoek gedaan naar de toekomstbestendigheid van de verschillende sportparken. Hieruit is gebleken dat dit voor twee parken verder uitgewerkt moet worden in 2026. Er zijn zes schoolsportdagen gehouden, vooral voor het basisonderwijs.

Meer scholen, ook speciaalonderwijs, en meer leerlingen deden mee dan vorig jaar. Het doel voor 2025 was om meer scholen te laten meedoen, en dat is gelukt. Dit gebeurde samen met lokale sportverenigingen. Tijdens de schoolsportdagen gaat het niet om winnen, maar om het uitproberen van nieuwe sporten en het maken van contact tussen leerlingen. Het speciaalonderwijs krijgt hierbij extra aandacht, omdat inclusief sporten belangrijk is. Voor de kinderen die geen zwemdiploma hebben uit de groepen 6, 7 en 8 van de basisschool is het project Zwemmen na Schooltijd voortgezet. Deelname hieraan is gratis.

Beleidsproduct 5.2 Sportaccommodaties Wat wilden we bereiken? De gemeente is eigenaar van vier buitensportaccommodaties met totaal 24 sportvelden, een wielerbaan, mountainbikeparcours en BMX-baan. Daarnaast heeft de gemeente een binnensportaccommodatie met een dubbele sporthal, vijf gymzalen en sport- en welzijnscentrum De Schilp met een sporthal en zwembad. Onze sportaccommodaties moeten: • Vrij toegankelijk en goed en snel te bereiken zijn. • Bij voorkeur multifunctionele ruimten zijn die door verschillende doelgroepen gebruikt kunnen worden. • Goed onderhouden en schoongehouden worden. • Veilig en betaalbaar zijn. • Duurzaam zijn: verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed is de komende jaren een belangrijk onderdeel van beleid. Verder wordt gezorgd voor voldoende accommodaties en voorzieningen ten opzichte van de groei van het aantal inwoners. Inmiddels is ingespeeld op die groei en zijn bijvoorbeeld een vierde hockeyveld en extra kunstgras voetbalvelden aangelegd. Hierbij is rekening gehouden met duurzaamheid. Voorbeelden hiervan zijn de overgang naar led-veldverlichting, het hergebruik van materialen en het toepassen van een natuurlijke infill-materialen als kurk en olijfpitten. De buitenruimte moet zo zijn ingericht dat deze uitnodigt tot bewegen en sporten.

Met de wandel- en hardlooproute met QR-fit, fitness-attributen langs de route, de Krajicek playground en het Cruijff-court maken wij dit in Rijswijk mogelijk. Met alle faciliteiten voor de wielersport (wielrennen, mountainbiken, veldrijden en BMX) op het opnieuw ingerichte Sportpark Elsenburg voorziet Rijswijk zelfs in een regionale behoefte. Wat hebben we ervoor gedaan? Op 1 december 2025 is begonnen met het ombouwen van twee natuurgras voetbalvelden op sportpark Vredenburch. Het gaat om een groot veld en een miniveld. Deze velden worden vervangen door kunstgrasvelden. Hierdoor kunnen er veel meer trainingen plaatsvinden. De nieuwe kunstgrasvelden hebben een speciale laag van alleen mineraal zand. Ze bevatten geen rubberkorrels of kurk. Dit type veld wordt voor het eerst gebruikt in Rijswijk. Het is een duurzaam veld dat voldoet

Sport, Cultuur en Recreatie 60

aan de regels van de Europese Unie. Vanaf 2031 is het namelijk verboden om kunstgrasvelden met synthetische korrels te gebruiken. Omdat de nieuwe velden alleen zand gebruiken, kunnen ze beter worden hergebruikt. Fietscross Club Rijswijk is verhuisd van het terrein aan het Oude Zwethpad naar sportpark Elsenburg. Op het oude terrein bleven het clubgebouw en de juryruimtes achter. Om te voorkomen dat deze gebouwen gekraakt worden of in brand worden gestoken, zijn ze in december 2025 gesloopt en opgeruimd. Op sportpark Prinses Irene zijn in november 2025 alle tijdelijke gebouwen van voetbalclub ADO Den Haag weggehaald. ADO Den Haag was tijdelijk te gast in Rijswijk en huurde een aantal voetbalvelden. Nu is ADO verhuisd naar een nieuwe trainingslocatie in het Zuiderpark in Den Haag. Als het terrein weer in de oude staat is hersteld en veilig is, worden de voetbalvelden weer verhuurd.

Beleidsproduct 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Wat wilden we bereiken? Wij willen de cultuurdeelname van onze inwoners vergroten, omdat het bijdraagt aan het welbevinden. We hechten aan een breed en toegankelijk cultureel aanbod. Wij geven uitvoering aan de kadernota evenementen die is vastgesteld. Uitgaande van de doelstellingen en het huidige aanbod maakt de gemeente voor de komende jaren diverse keuzes. In de Cultuurvisie 2016 – 2030 ‘Rijswijk vrij gedacht’ staan daarnaast de volgende zes beleidspijlers: • Clustering en samenhang: Door het aanmoedigen van overleg en samenwerking worden krachten samengevoegd en ontstaat er samenhang. Ook het samenvoegen van activiteiten en voorzieningen draagt bij aan een betere benutting en aan zichtbaarheid. • Creatieve vrijheid in de openbare ruimte en ruimte voor cultuurbeoefening: Het bieden van ruimte aan nieuwe en tijdelijke initiatieven. • Aanbod voor jeugd en jongeren: Het aansluiten van het aanbod op de behoeften van jeugd en jongeren. • Cultuureducatie: Het stimuleren van kunst- en cultuureducatie, met name voor jeugd en jongeren, om bij te dragen aan hun brede vorming en de creativiteit van de samenleving. Het gaat zowel om cultuuronderwijs op scholen als een toegankelijk aanbod in de vrije tijd.

• Ouderen en cultuur: Het benutten van het potentieel van vitale ouderen en het bereiken van kwetsbare ouderen om bij te dragen aan hun betrokkenheid bij en in de samenleving. • Cultureel en historisch erfgoed en architectuur: Het bekend en meer zichtbaar maken van het lokale erfgoed bij de inwoners van de gemeente en de regio. Belangrijke uitgangspunten hierbij zijn samenwerking, vernieuwing, vraaggericht werken. Ten aanzien van het evenementenaanbod wil de gemeente: • Samenwerken met organisatoren van bestaande evenementen met een stadsbrede aantrekkingskracht. • Het voor organisatoren zo helder en praktisch mogelijk maken om een evenement te organiseren. • Ruimte geven aan bestaande en nieuwe lokale en kleinschalige evenementen en buurtinitiatieven. • Ervoor zorgen dat inwoners op de hoogte zijn van de activiteiten in de stad. Wat hebben we ervoor gedaan? •

•

Samen met onze partners hebben we de gemeentelijke cultuurvisie uitgevoerd. We ondersteunden culturele organisaties met subsidies, zodat onze inwoners het hele jaar door konden genieten van een breed aanbod van kunst en cultuur. In 2025 kregen 18 culturele organisaties een structurele subsidie. Dit waren zowel professionele als amateurkunstorganisaties. Daarnaast gaven we drie eenmalige subsidies. In maart 2025 startte de Wand van de stad. Hiermee maken we tentoonstellingen mogelijk in het Huis van de stad. Dit sluit aan bij de wensen van amateurkunstverenigingen. Onder leiding van de

Sport, Cultuur en Recreatie 61

•

•

• • • • • •

Bibliotheek aan de Vliet waren er in 2025 negen verschillende tentoonstellingen. Deze waren van partners in het Huis van de stad, amateurkunstverenigingen en een open wand. Cultuureducatie met Kwaliteit (CmK) ging een nieuwe en vierde periode in. Wij nemen deel aan dit landelijke programma om de kwaliteit van cultuureducatie in het onderwijs verder te verbeteren. Trias Centrum voor de Kunsten en de Bibliotheek aan de Vliet startten dit jaar de CmK-Academie met cursussen en workshops voor alle basisscholen in Rijswijk. We gaven een impuls aan de ontwikkeling van cultureel talent bij jongeren. Dit kon dankzij een specifieke uitkering voor de cultuurregio Haaglanden. Trias Centrum voor de Kunsten organiseerde een coachingstraject voor jongeren met muzikaal talent uit Rijswijk die willen optreden voor publiek. Hiervoor werkten ze samen met Muziekschool Rijswijk. Deze activiteiten volgden op het Rijswijk Talent Event muziek van begin 2025 en bereiden voor op de volgende editie in 2026. De gemeenteraad stelde een investeringskrediet beschikbaar voor renovatie en verduurzaming van de schouwburg. We gaven alle basisscholen in Rijswijk twee exemplaren van het boek “Wie niet weg is wordt gezien” van de Rijswijkse schrijfster Ida Vos. Dit deden we na een motie van de gemeenteraad over 80 jaar vrijheid. In 2025 maakten we stadsbrede evenementen mogelijk door subsidies te geven aan verschillende organisaties.

Dankzij deze steun konden de avondvierdaagse, het Strandwalfestival en het Sinterklaas- en Dickensfeest plaatsvinden. Wij bieden een duidelijk en compleet overzicht van het vrijetijdsaanbod van de stad via de gemeentelijke website en UITRijswijk.nl. Door gerichte promotie hebben wij de UITagenda extra onder de aandacht gebracht. Zo hebben we meer mensen bereikt en is de uitagenda beter zichtbaar geworden. Wij hebben, in overleg met nabestaanden, een gedenkteken gerealiseerd ter nagedachtenis aan de slachtoffers van de Rijswijkse vergismoorden in 1985.

Beleidsproduct 5.4 Musea Wat wilden we bereiken? We willen bereiken dat Museum Rijswijk en Museum Bescherming Bevolking goed worden bezocht door een breed publiek. In het bijzonder inwoners uit Rijswijk en omstreken komen er in aanraking met beeldende kunst en/of meer te weten over het lokale erfgoed en de historie. Beide partijen dragen op hun eigen wijze bij aan meerdere pijlers en uitgangspunten van de gemeentelijke cultuurvisie, vooral aan het bekendmaken van het lokale erfgoed en aan kunst- en erfgoededucatie. Ook wordt cultuur er verbonden met maatschappelijke vraagstukken en dragen ze bij aan de economie van Rijswijk. Er wordt samen gewerkt met lokale maatschappelijke partners en bedrijven en ingezet op het verkrijgen van financiering via andere bronnen. We vinden het belangrijk dat de geschiedenis en het erfgoed die het bunkercomplex uitdraagt, kan worden blijven verteld op de plek waar het zich heeft afgespeeld. Wat hebben we ervoor gedaan? •

• •

We gaven Museum Rijswijk subsidie voor haar activiteiten. Hiermee kon het museum onder meer tentoonstellingen en kunst- en erfgoededucatie organiseren, en lokaal erfgoed onder de aandacht brengen. In 2025 startte het museum ook met een reeks zomerse concerten in de tuin en met het Tollens café live in de winter. We lieten een Meerjarenonderhoudsplan (MJOP) maken voor Museum Rijswijk, om een volledig beeld te krijgen van het onderhoud dat het gebouw nodig heeft en van de kosten daarvan. Daarnaast hielden we de afspraken over de lening met het museum in de gaten. We bereidden de aanwijzing van het bunkercomplex Overvoorde, het Museum Bescherming Bevolking (MBB), als gemeentelijk monument voor. Ook maakten we plannen voor het onderhoud dat het complex nodig heeft. Dit doen we samen met het museum.

Sport, Cultuur en Recreatie 62

Beleidsproduct 5.5 Cultureel erfgoed Wat wilden we bereiken? Erfgoed is onderdeel van onze leefomgeving en draagt bij aan de cultuurhistorische waarde van Rijswijk. Het beschermde cultureel erfgoed in Rijswijk bestaat uit gebouwde, aangelegde groene en archeologische monumenten, inclusief rijks- en gemeentelijke monumenten zoals die in de Landgoederenzone, de Vlietzone en het bunkercomplex Park Overvoorde. Deze erfgoedlijnen maken Rijswijk tot een stad met een unieke identiteit. Monumentenzorg, zowel ondergronds (archeologie) als bovengronds (gebouwd, structuren en gezichten) is een wettelijke taak waarop door de Erfgoedinspectie van het Rijk en door de interbestuurlijk toezichthouder van de provincie Zuid-Holland toezicht wordt gehouden. Vanaf half mei 2024 wordt met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2024 ook gericht onderzocht of gemeenten voldoende capaciteit en middelen binnen de organisatie geborgd heeft om deze wettelijke taak uit te voeren. Het behoud van het rijke erfgoed van de gemeente Rijswijk in brede zin, bestaande uit gebouwde monumenten waarvan 101 rijksmonumenten en 57 gemeentelijke monumenten, archeologie, historisch groen, kunst die vastzit aan gebouwen, losse voorwerpen en immaterieel erfgoed zoals oude tradities en verhalen.

De hiervoor genoemde elementen van erfgoed spelen een belangrijke rol in de cultuurhistorische waarde van onze gemeente en vertellen bij elkaar het verhaal van Rijswijk door de eeuwen heen. Inwoners en bezoekers beleven hier plezier aan. Erfgoed biedt inzichten in de ontwikkelingen en de identiteit van de stad. Het zorgt ervoor dat we de verhalen en tradities van vroegere bewoners leren kennen en waarderen, en voelen ons daardoor met de geschiedenis verbonden. Wat hebben we ervoor gedaan? In 2025 startten we met het uitvoeren van de taken uit de erfgoednota die de raad in 2024 heeft vastgesteld: Er is een erfgoedadviseur (1 fte) aangesteld die zorgdraagt voor de bescherming van gebouwde monument en structuren. • We vertellen de verhalen van Rijswijk op verschillende manieren. Dit doen we op de plek zelf met borden bij monumenten, door publicaties en lezingen, en via digitale kanalen zoals de gemeentelijke website. Zo blijft het erfgoed voor iedereen toegankelijk en interessant. • We zijn gestart met de tweede fase van het waarderen van het erfgoed uit de periode na de Tweede Wereldoorlog tot 1990 (naoorlogs en Post65 erfgoed). In 2024 hebben we dit erfgoed in kaart gebracht. Nu laten we beschrijvingen maken van de panden, objecten en structuren die het meest waardevol zijn. Deze beschrijvingen helpen bij het aanwijzen van nieuwe gemeentelijke monumenten.

• We maken rapporten over archeologische vondsten die de afgelopen jaren zijn gedaan bij grote projecten, zoals in RijswijkBuiten en de Hofstede. Dit werk zetten we voort. • We geven advies bij aanvragen voor een omgevingsvergunning als het gaat om erfgoed, zoals archeologie en monumentale gebouwen.

Beleidsproduct 5.6 Media Wat wilden we bereiken? Rijswijk heeft een volwaardige openbare bibliotheek. Dat betekent dat alle vijf de bibliotheekfuncties aan onze inwoners worden aangeboden. Dit zijn: ter beschikking stellen van kennis en informatie, bieden van mogelijkheden voor ontwikkeling en educatie, leesbevordering, organiseren van ontmoeting en debat en laten kennismaken met kunst en cultuur. Dit gebeurt zowel in de bibliotheekvestiging, als op andere plekken in de stad. Er wordt aangesloten bij de lokale maatschappelijke situatie en behoeften. De bibliotheekvestiging in het Huis van de stad is dé plek voor informatie, persoonlijke ontwikkeling en ontmoeting in onze gemeente. Deze is voor al onze inwoners toegankelijk. Wij willen digitale inclusie bevorderen via het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) in de bibliotheek. Onze inwoners kunnen er terecht met vragen over online dienstverlening van de overheid en andere partijen, maar ook hun digitale basisvaardigheden verbeteren.

Sport, Cultuur en Recreatie 63

Het lokale media-aanbod voorziet in de behoefte van onze inwoners met nieuws en informatie uit hun nabije woon- en leefomgeving. Wat hebben we ervoor gedaan? • •

• • • •

We hebben met subsidie mogelijk gemaakt dat Stichting Bibliotheek aan de Vliet de vijf maatschappelijke taken uit de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen uitvoert. Met behulp van een specifieke uitkering maakten we het mogelijk dat, met ingang van 2024 en tot en met 2025, de bemande openingstijden van de bibliotheekvestiging in het Huis van de stad met 10 uren per week werden uitgebreid. Het gebruik van de avondopenstelling was in 2025 nog steeds wisselend, al zagen we in het najaar een toename. Met een extra uitkering vanuit het rijk zorgden wij ervoor dat het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) in de bibliotheek bleef bestaan. We betaalden ons wettelijk aandeel in de kosten van de lokale omroep. We adviseerden het Commissariaat voor de Media in de aanwijzingsprocedure voor een lokale omroep voor onze gemeente. Het Commissariaat koos daarna Stichting Omroep Rijswijk als lokale publieke omroep voor onze gemeente vanaf oktober 2025. We dienden een wijzigingsverzoek in bij de Stichting Nederlandse Lokale Publieke Omroepen (NLPO) over de streekindeling. Dit verzoek werd goedgekeurd. Rijswijk maakt nu deel uit van een streek met Delft en Pijnacker-Nootdorp, in plaats van met Zoetermeer, Pijnacker-Nootdorp en Lansingerland.

Beleidsproduct 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie Wat wilden we bereiken? Groenbeheer • • • •

Ons doel is beeldkwaliteit B van het openbaar groen in Rijswijk en beeldkwaliteit A voor het centrum van Oud Rijswijk en het Bogaardplein. We houden het groen in stand en zorgen goed voor onze bomen. We proberen door middel van beheer de biodiversiteit te vergroten. Ziekten en plagen bestrijden we actief en proberen we zoveel mogelijk onder controle te krijgen. We communiceren we over wat we doen in het groen en waarom.

Landgoederenzone De Landgoederenzone bestaat uit verschillende buitenplaatsen en gebieden die allemaal met elkaar verbonden zijn. Het is een bijzonder gebied met ruim 200 hectare aan historische buitenplaatsen en gebouwen, archeologische vindplaatsen en natuur. Het gebied maakt deel uit van Nationaal Park Hollandse Duinen en is van grote waarde voor onze stad. We willen de kwaliteit van dit gebied verhogen en daarom investeren we in natuur, beleving en toegankelijkheid. Wilhelminapark Het Wilhelminapark veranderen we in een stadspark dat voldoet aan de behoeften van onze inwoners. We investeren in recreatieve verbindingen, sport- en spelvoorzieningen, groen, ecologie en kunst. Daarnaast werken we samen met de Natuurtuin om deze educatieve parel in stand te houden. Georganiseerde speeltuinen Door de nota Speeltuinbeleid uit te voeren maken we onze georganiseerde speeltuinen geschikt om ook in de toekomst te gebruiken, zodat kinderen van 0 tot en met 12 jaar daar gebruik van blijven maken.

Sport, Cultuur en Recreatie 64

Spelen We onderhouden onze speeltoestellen zodat deze veilig en bespeelbaar blijven. Als onderhoud niet meer mogelijk is, dan vervangen we deze speeltoestellen. De aanbevelingen in de jaarlijkse inspectierapporten zijn hiervoor leidend. Wat hebben we ervoor gedaan? Groenbeheer We hebben het Groenbeheerplan 2024-2028 uitgevoerd binnen het beschikbare budget. Daarnaast vormt dit plan de basis voor nieuw groen in toekomstige herinrichtingsprojecten en nieuwbouwprojecten. Zo houden we zicht op de beheerbaarheid en de bijbehorende kosten. Landgoederenzone In 2025 rondden we het ontwerp af voor de deelprojecten Julialaantje en Van Vredenburchweg. We hebben ook voorbereidingen getroffen om deze projecten uit te voeren. In 2026 starten we met de uitvoering van deze projecten. Voor de andere deelprojecten begonnen we in 2025 met het ontwerpproces. Kunst • We zijn samen met Rijswijk Wonen en Synchroon begonnen met de voorbereiding van een nieuw kunstwerk in Te Werve Oost. • We hebben de plaatsing van drie verweesde kunstwerken (dit zijn kunstwerken die op dit moment niet ergens tentoongesteld worden) in het Wilhelminapark verder voorbereid. Deze kunstwerken staan opgeslagen op de gemeentewerf. • We hebben onderhoud laten uitvoeren aan elf kunstwerken en hebben het onderhoud aan een twaalfde kunstwerk voorbereid.

• Er is een besluit genomen om het kunstwerk aan de Marimbahal niet terug te plaatsen bij de herontwikkeling van de locatie. We hebben het kunstwerk gedocumenteerd volgens de regels van de Erfgoedwet. Wilhelminapark Tijdens de landelijke Klimaatweek in november hebben we samen met kinderen bomen geplant langs het Hazepad. We hebben het hele jaar door contact gehad met WarmtelinQ over hun werkzaamheden. De tijdelijke speelplek aan de kant van Parkrijk in het Wilhelminapark is inmiddels verwijderd. De speeltoestellen hebben we hergebruikt in Parkrijk en bij ’t Akkertje. We hebben de nieuwe beschoeiing rond het hondentrainingsveld voorbereid en aanbesteed. De uitvoering van deze werkzaamheden is nu gestart. We hebben gekeken waar in het park natuurvriendelijke oevers mogelijk zijn en de voorbereidingen hiervoor getroffen. Ook hebben we de werkzaamheden aan de paden op de berg en het plaatsen van drie kunstwerken voorbereid. Georganiseerde speeltuinen • Speeltuinen krijgen extra financiële ondersteuning voor activiteiten en voor het inzetten van vrijwilligers die de speeltuinen beheren. Vanaf 2025 zijn de subsidies verhoogd. We hebben de voorlopige en definitieve subsidiebeschikkingen verstuurd. • Professionals worden ingezet als er te weinig vrijwilligers zijn. Dit was in 2025 niet nodig. Voor elke speeltuin is er een gebruiksovereenkomst waarin de taken en verantwoordelijkheden zijn verdeeld.

De overeenkomsten voor de speeltuinen Rozenstraat, Penninglaan en Inter Amicos zijn opgesteld en ondertekend. De overeenkomsten voor de speeltuinen Buvelio en de Eekhoorn worden in 2026 ondertekend. • De nota over het speeltuinbeleid staat als doel in de kadernota 2025. Hiervoor is het budget voor het beheer van speeltuinen met 22.000 euro verhoogd. Dit budget is volledig gebruikt. Welzijn Rijswijk beheert speeltuin Rozenstraat. Speeltuin Penninglaan wordt beheerd door de organisatie Sportief Bestreed Groep BV. Speeltuinen Buvelio en Inter Amicos worden beheerd door een vrijwilligersvereniging. Vanaf 2025 neemt Welzijn Rijswijk het beheer van speeltuin De Eekhoorn over. Dit gebeurt volgens de afspraken voor 2025. De gemeentelijke subsidies zijn gelijkgetrokken en waar nodig aangevuld met extra geld voor vrijwilligersvergoedingen. Dit gebeurt volgens de regels

Sport, Cultuur en Recreatie 65

van de Belastingdienst. We wachten nog op de verantwoording van 2025 om te controleren of de subsidies volgens de afspraken zijn vastgesteld. Spelen We hebben het onderhoud uitgevoerd zoals in het Speelbeleid staat. Daarnaast hebben we in 2025 op de volgende locaties speeltoestellen vervangen of speelplekken opnieuw ingericht: • Waterspeelplaats Tubasingel ontwerp in 2025, uitvoering in 2026 • Speeltuin de Eekhoorn ontwerp in 2025, uitvoering in 2026 • Kinderboerderij het Akkertje ontwerp in 2025, uitvoering in 2026 • Basketbalveld Tulpstraat ontwerp in 2025, uitvoering in 2026 • Hoekpolderpark uitvoering uitgesteld naar 2027 • Leeuwendaallaan 32 uitvoering uitgesteld naar 2029 • Hoornbruglaan 19, 46 en 72 • Warande 42-48 • Klimtoestel KC Buitenrijck • Combitoestel Sniplaan • Voetbaldoeltjes trapveld Fresiadreef Bij het opnieuw inrichten van de speelplekken hebben we kinderen, omwonenden en belanghebbenden gevraagd mee te denken.

Sport, Cultuur en Recreatie 66

Sociaal Domein Ambitie Visie Als gemeente willen wij dat al onze inwoners mee kunnen doen in de samenleving. Het liefst zo lang mogelijk op eigen kracht. Als het nodig is, biedt de gemeente ondersteuning. Deze ondersteuning helpt de inwoners zelfredzaam te worden en mee te doen met de maatschappij. Samenvatting We moedigen de inwoners sterk aan om eerst zelf naar een oplossing te zoeken. Bijvoorbeeld door duidelijk te zijn over wat we van inwoners zelf verwachten. Inwoners kunnen hun sociale netwerk gebruiken of gebruikmaken van bestaande voorzieningen. Als dat niet lukt, kunnen de gemeente en onze maatschappelijke partners ondersteuning bieden. Hierbij gaat het om ondersteuning op het gebied van: • Werk en Inkomen; • Het voeren van een huishouden en meedoen in de samenleving; • Opvoeden en Opgroeien; • Gezondheid en zorg; • Bestaanszekerheid. Indicatoren Indicatoren Afname eenzaamheid onder inwoner Aantal geregistreerde mantelzorgers