Document · PDF

Begroting 2024-2027

Raadsvergadering 7 november 2023, gemeente RijswijkBij agendapunt: Vaststelling begroting, meerjarenraming en jaarschijf42.439 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 5

Maar ook breder inzetten op de gevolgen van armoede op andere leefgebieden. Bĳ het aanpakken van de schulden, zorgen we voor een volledige aanpak. • We zetten de uitvoering van het actieplan Armoedebestrĳding+ voort. In 2024 doen we dat door: ◦ Een klankbordgroep Armoedebestrĳding Rĳswĳk beschikbaar te maken. Hierin kunnen ervaringsdeskundigen en ketenpartners gezamenlĳk ideeën bedenken, ontwikkelen en uitvoeren. Met de acties vanuit de klankbordgroep ondersteunen we inwoners in de aanpak van armoede en schulden. ◦ Een verkennend onderzoek te doen naar de aard en omvang van de doelgroep middeninkomens. Vervolgens ontwikkelen wĳ een aanpak om armoedeval tegen te gaan. • We zĳn gestart met een pilot voor gratis reizen met HTM voor ouderen met een Ooievaarspas. Hiermee kunnen ouderen met een laag inkomen mobiel blĳven en blĳven ze deelnemen aan de samenleving. In 2024 evalueren we de pilot. Op basis van de gebruiksdata en ervaringen van inwoners bepalen we of en op welke manier we de pilot een vervolg geven. • De programmatische aanpak om onze financiële dienstverlening aan inwoners te vernieuwen is in 2023 gestart en loopt door in 2024 en 2025. Met deze aanpak willen we voorkomen dat betalingsachterstanden uitgroeien tot problematische schulden.

Activiteiten die in 2024 worden uitgevoerd vanuit het programma zĳn: ◦ Uitvoeren kwaliteitsonderzoek onder inwoners en partners In het vorige kwaliteitsonderzoek scoorde wĳ een 6,9. Dit onderzoek heeft ons geholpen om in kaart te brengen wat wĳ kunnen verbeteren. Ons doel is om bĳ het volgende kwaliteitsonderzoek minimaal een 7,4 te scoren. Dit cĳfer is gelĳk aan het landelĳke gemiddelde. ◦ Evalueren dienstverlening aan ondernemers Aan de hand van de uitkomsten van de evaluatie passen we onze dienstverlening aan. ◦ Het verhogen van het bereik van vroegsignalering Voorkomen is beter dan genezen. Met onze actieve aanpak op vroegsignalering willen wĳ het bereik verhogen van 5% (het landelĳke gemiddelde) naar 10% voor Rĳswĳk. Inburgering • In 2024 evalueren wĳ het inburgeringsbeleid waarin we trajecten aanbieden om nieuwe inwoners van Rĳswĳk zelfstandig te kunnen laten meedoen in de stad. Naar aanleiding van de evaluatie passen we het inburgeringsbeleid aan waar nodig. • De pilot ‘statushouders aan het werk’ wordt geëvalueerd. Met deze pilot begeleiden we statushouders tĳdens het inburgeringstraject naar werk. En lopen het taaltraject en het werktraject tegelĳk. Aan de hand van de uitkomsten van de pilot stellen we hiervoor structureel beleid op.

Sociaal Domein 63

Wonen met zorg Ondersteuning vanuit de Wmo • De doordecentralisatie Beschermd Wonen is een jaar uitgesteld en gaat nu naar verwachting in per 1 januari 2025. Daarom bereiden we in 2024 samen met Den Haag en de vier andere regiogemeenten de doordecentralisatie voor. Dat doen we onder andere door te zorgen voor een goed zorgaanbod en de processen hierop in te richten. • We versterken de bemoeizorgketen voor inwoners die door ernstige (psychische) complexe problemen hulp nodig hebben, maar hier zelf niet om vragen. Dit doen we door de afspraken met de keten te evalueren. Woonzorgvisie • We zetten vanuit de Woonzorgvisie in 2024 het uitvoeringsprogramma Wonen en Zorg 2022-2025 voort. We willen dat senioren die in grote (huur)woningen wonen, doorstromen naar een passende woonruimte. Ook willen we dat projectontwikkelaars de woonbehoefte van de in de Woonzorgvisie beschreven doelgroep beter in zicht krĳgen. Integraal Zorgakkoord • We gaan samen met de regio in overleg met het zorgkantoor en de zorgverzekeraars over het landelĳke Integraal Zorgakkoord (IZA). Samen met maatschappelĳke partners maken we de zorg toekomstbestendig. Opgroeien in een veilige omgeving Preventie • In 2023 is de raad geïnformeerd over het actieplan Preventief Jeugdbeleid. In 2024 wordt gestart met de uitvoering.

• Samen met Stichting Jeugdgezondheidszorg Zuid Holland West en andere ketenpartners wordt in 2024 een lokale coalitie opgesteld voor het landelĳke actieprogramma Kansrĳke Start. We richten ons op de eerste duizend dagen van ieder kind en zorgen hiermee dat ieder kind de best mogelĳke start van het leven krĳgt. Lokale ontwikkelingen jeugdhulp • In 2024 werken we toe naar structurele inzet van ervaringsdeskundigen als onderdeel van beleid. • We geven uitvoering aan de integrale visie op de dienstverlening aan Rĳswĳkse jongeren uitgaande van de Big 5 geformuleerd door Jong doet mee! Jongerenplatform ‘Jong doet mee!’ beschrĳft met De Big 5 de vĳf leefgebieden die, als ze op orde zĳn, de basis van zelfstandigheid vormen: support, wonen, school & werk, inkomen en welzĳn. In gezamenlĳke verantwoordelĳkheid met professionals, externe partners en jongeren worden deze vĳf leefgebieden besproken en waar nodig vervolgplannen vastgelegd. • In juli 2023 is het landelĳke programmaplan 2023-2026 Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming opgeleverd. In 2024 lokaal zetten wĳ in op de invoering van het kwaliteitskader 2.0 voor de lokale teams. En geven we vorm aan het addendum Versterken lokale teams uit de Hervormingsagenda.

Inkoop Specialistische Jeugdhulp 2024-2026 • Het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden is in 2023 gestart met het project Outcome indicatoren en het meten ervan om de kwaliteit van de jeugdhulp te verbeteren. In 2024 zorgen wĳ dat verbeterpunten worden doorgevoerd.

Sociaal Domein 64

Regionale samenwerking en andere transformatieopgaven • In juni 2023 is landelĳk een akkoord bereikt over de Hervormingsagenda. Er is een regionale analyse uitgevoerd om zicht te krĳgen op de technische werkzaamheden die waarschĳnlĳk uit de landelĳke afspraken ontstaan voor het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden. In 2024 brengen we de beleidsmatige gevolgen in kaart. En leggen we de regionale opgaven vast in een regionaal plan van aanpak. Aanpak Huiselĳk geweld • De regiovisie aanpak Huiselĳk Geweld loopt tot 2026. Vanuit de regiovisie werken we met het Jeugd- en Sociaalwĳkteam samen met ketenpartners aan het voorkomen van huiselĳk geweld en het zo snel mogelĳk stoppen ervan. In 2024 wordt het kwaliteitskader Versterken Lokale teams 2.0 ingevoerd. Meedoen in een gezonde samenleving Welzĳn en mentale gezondheid • We voeren de Uitvoeringsagenda Welzĳn 2023-2025 uit. In 2024 evalueren we de lopende projecten en borgen we die in het beleid. Het doel is om het percentage Rĳswĳkers dat zich eenzaam voelt te verlagen en mantelzorgers beter in beeld te krĳgen. Het percentage Rĳswĳkers dat vrĳwilligerswerk doet willen we verhogen en bewustwording rond inclusie bevorderen. • In 2024 gaan we met vrĳwilligers in gesprek over de ondersteuning die zĳ nodig hebben. We werken aan een vorm van waardering waarmee we een zo groot mogelĳke groep vrĳwilligers bereiken.

• Rond mantelzorg gaan we de samenwerking met de zorgaanbieders Florence en Cardia versterken. We geven ook in 2024 aandacht aan jonge en werkende mantelzorgers. Aan organisaties in Rĳswĳk vragen we aandacht voor werkende mantelzorgers en mantelzorgvriendelĳk beleid. • We stellen een plan van aanpak op om een dementievriendelĳke gemeente te worden. Inclusie en anti-discriminatie • We leveren een Inclusie- en Anti-discriminatieprogramma op waarin we een visie op inclusie opnemen. Hierin wordt aandacht besteed aan het bewustzĳn van (on)bedoelde uitsluiting, ongelĳk behandelen of het onbewust opwerpen van extra drempels. • In 2024 versterken we de samenwerking met onze Werkgroep Toegankelĳk Rĳswĳk. Deze werkgroep bestaat uit inwoners met een beperking die meedenken met de gemeente. Fysieke gezondheid • We evalueren in 2024 de uitvoeringsagenda Gezondheid, Sport en Preventie met als doel de aanpak te blĳven (door)ontwikkelen en te verbeteren. • We gaan aan de slag met de uitvoering van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) 2023-2026. Daarin zĳn onder andere de thema’s uit het Preventieakkoord opgenomen. Concreet gaan we lokale coalities vormen met ketenpartners om in te zetten op de onderwerpen Valpreventie en de aanpak Overgewicht en Obesitas.

Wat gaat het kosten? Exploitatie (meerjarig): (bedragen x € 1.000) Sociaal Domein 1400 Dierenwelzĳn 1400 Dierenwelzĳn Saldo 6100 Inkomen 6100 Inkomen

Lasten Baten Lasten Baten

Jr.rek. Raming na wĳziging 2022 2023 136 118 -136 24.380 21.431

-118 27.542 23.231

2024 143

2025 144

2026 146

2027 148

-143 26.357 23.231

-144 26.357 23.231

-146 26.357 23.231

-148 26.357 23.231

Sociaal Domein 65

Exploitatie (meerjarig): (bedragen x € 1.000) Sociaal Domein Saldo 6110 Arbeidsmarkt overig 6110 Arbeidsmarkt overig Saldo 6140 Gemeentelĳk armoede- en schuldenbeleid 6140 Gemeentelĳk armoede- en schuldenbeleid Saldo 6204 Inburgering 6204 Participatie en integratie overig Saldo 6230 Re-integratie- en participatievoorzieningen Participatiewet 6230 Re-integratie- en participatievoorzieningen Participatiewet Saldo 6610 Maatwerkvoorzieningen materieel Wmo 6610 Maatwerkvoorzieningen materieel Wmo Saldo 6620 Maatwerkvoorzieningen immaterieel Wmo 6620 Maatwerkvoorzieningen immaterieel Wmo Saldo 6700 Algemene voorzieningen Wmo en jeugd 6700 Algemene voorzieningen Wmo en jeugd Saldo 6710 Eerstelĳnsloket Wmo en jeugd 6710 Eerstelĳnsloket Wmo en jeugd Saldo 6820 Individuele voorzieningen natura jeugd 6820 Individuele voorzieningen natura jeugd Saldo 6830 Veiligheid, jeugdreclassering en opvang jeugd 6830 Veiligheid, jeugdreclassering en opvang jeugd Saldo 7100 Volksgezondheid 7100 Volksgezondheid Saldo 7240 Lĳkbezorging 7240 Lĳkbezorging Saldo 69650 Oekraine 69650 Oekraine Totaal Lasten Totaal Baten Saldo Sociaal Domein

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Jr.rek. Raming na wĳziging 2022 2023 -2.949 -4.311 2.574 2.643

2024 -3.126 2.465

2025 -3.126 2.461

2026 -3.126 2.460

2027 -3.126 2.461

-2.574 9.719 108 -9.612 494 104 -390

-2.643 7.903 221 -7.682 1.451 741 -710

-2.465 6.210 221 -5.989 1.519 799 -720

-2.461 5.797 221 -5.576 1.357 769 -588

-2.460 5.767 221 -5.546 1.357 769 -588

-2.461 5.767 221 -5.546 1.357 769 -588

2.716

3.348

3.469

3.387

921 -1.795 3.201

-1.795 3.812

71 -3.397 3.675

-3.387 3.675

-3.200 12.709 557 -12.152 8.908 1.900 -7.007 1.224 2 -1.222 16.507 339 -16.168

-3.812 13.732 398 -13.334 9.740 2.171 -7.569 1.240

-3.675 13.700 418 -13.283 9.415 2.281 -7.134 1.199

-3.675 13.618 418 -13.201 9.367 2.281 -7.086 1.204

-3.675 13.590 418 -13.173 9.309 2.231 -7.078 1.227

-3.675 13.590 418 -13.173 9.156 2.077 -7.079 1.227

-1.240 19.659

-1.199 17.504

-1.204 17.447

-1.227 17.376

-19.659

-17.504

-17.447

-17.376

2.048

1.908

1.821

-1.908 1.393 428 -965 36 134 98 7.500 7.500

-1.821 1.467 400 -1.066 54 134 81 1.113

-1.821 1.344 278 -1.066 54 134 81 1.113

-1.821 1.068 1 -1.066 54 134 81 1.113

102.025 34.823 -67.201

90.111 27.556 -62.554

89.268 27.455 -61.813

88.983 27.283 -61.701

88.556 26.852 -61.704

Lasten Baten

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

12 -2.036 1.004 71 -933 14 143 128 8.392 9.295 903 94.026 34.884 -59.142

Toelichting op de afwĳkingen: 66100 Inkomen Lasten voordeel € 850.000 (raming 2024 t.o.v. raming 2023) Door de inzet van extra maatregelen is het doel een realisatie van 30 mensen meer uitstroom uit de BUIG trede 3/4 en 20 mensen minder instroom, hetgeen een besparing moet opleveren van € 850.000.

Sociaal Domein 66

66140 Gemeentelĳk armoede- en schuldenbeleid Lasten voordeel € 2.308.550 (raming 2024 t.o.v. raming 2023) Energietoeslag: € 1.730.000 In 2022 en 2023 heeft het Rĳk incidenteel middelen beschikbaar gesteld om huishoudens te ondersteunen bĳ het betalen van de Energierekening. (Energietoeslag). Met ingang van 2024 vervalt deze Energietoeslag. Bĳzondere bĳstand: € 315.000 In 2023 waren er extra uitgaven bĳzondere bĳstand door een inhaalslag van de statushouders. Programma vernieuwing financiële dienstverlening: € 134.000 De programmatische aanpak om onze financiële dienstverlening aan inwoners te vernieuwen is in 2023 gestart en loopt door in 2024 en 2025. In 2024 is voor de uitvoering van dit programma een bedrag van € 159.000 beschikbaar gesteld en in 2023 was hiervoor € 292.000 beschikbaar. Programma Armoede+: € 125.000 Voor het programma Armoede + is er geld beschikbaar gesteld voor 2023 en 2024. In 2023 was dit een bedrag van € 310.000 en voor 2024 is dit een bedrag van € 185.000. 66230 Re-integratie- en participatievoorzieningen Participatiewet Lasten voordeel € 271.000 (raming 2024 t.o.v. raming 2023) In 2023 was er incidenteel extra budget beschikbaar voor het continueren van een deel van de intensiveringen van het zogenaamde herstel-corona pakket. In 2024 is dit vervallen. 66620 Maatwerkvoorzieningen immaterieel WMO Nadeel lasten € 228.000 (raming 2024 t.o.v.

raming 2023) Jaarlĳks wordt conform de richtlĳnen van de H5 het OVA-percentage gebruikt voor de indexatie van de tarieven. Voor 2024 is de voorlopige OVA-index 4,94% hetgeen een stĳging betekent van € 526.000. In 2024 wordt de was- en strĳkservice een algemene voorziening. Dit geeft een voordeel van ca. € 300.000. 6820 Individuele voorzieningen natura jeugd Lasten voordeel € 3.330.000 (raming 2024 t.o.v. 2023) Voor 2023 zien we een kostenstĳging in de jeugdhulp in Rĳswĳk. Het betreft een stĳging in lasten van € 3.330.000 miljoen ten opzichte van 2022. De toename zit vooral in stĳgende tarieven door indexatie (+ € 850.000), stĳging aantal jeugdigen in zorg (+ € 850.000), en verzwaring en/of intensivering van zorg, met name in de dagbehandeling (+ € 500.000), de jeugd GGZ (+ € 780.000) en lokale maatwerkcontracten voor gezinshuizen (+ € 320.000). De kostenstĳgingen in de jeugdhulp zĳn niet alleen regionaal zichtbaar, ook landelĳk is er sprake van een continue kostenstĳging. Deze ontwikkeling maakt dat de noodzaak tot nadere analyse en het treffen van maatregelen, zowel lokaal als vanuit de H10 regio, onverminderd groot is. Omdat de meerjarige financiële ontwikkeling in de jeugdzorg onzeker is en onderwerp is van de verdere duiding, verwerken we de eventuele meerjarige bĳstellingen in de 1e halfjaarrapportage 2024.

Sociaal Domein 67

Wonen en Leven Wat willen we bereiken? Visie op het programma De ontwikkeling van Rĳswĳk tot een moderne duurzame groene stad waar het voor iedereen prettig werken en wonen is, vraagt een aanpak waarbĳ de bevolkingsgroei wordt gefaciliteerd en gelĳktĳdig de kwaliteit van de leefomgeving wordt behouden en daar waar mogelĳk versterkt. Deze ambitie, vastgelegd in de Stadsvisie en de Woonvisie, is verwerkt in de visies en plannen voor de verschillende gebiedsontwikkelingen. Naast de realisatie van Rĳswĳk Buiten vormen de grote transformatieopgaven van Bogaard stadscentrum, het Havenkwartier, Kessler Park en Te Werve Oost een omvangrĳke uitdaging voor de komende tĳd. Ook is gestart met de revitalisering van het station Rĳswĳk en stationsgebied. Omdat het zwaartepunt van de herontwikkeling plaatsheeft in gebieden die nu al verstedelĳkt en bebouwd zĳn, kunnen de overige delen van de stad grotendeels gevrĳwaard blĳven van nieuwe bebouwing. Doordat de herontwikkeling met name plaatsvindt binnen al dichtbebouwd gebied, zal extra zorg uitgaan naar klimaatmaatregelen die de hittestress die daar juist al is, te beperken. Daarbĳ hebben we oog voor alle inkomensdoelgroepen in de stad. Door de sterk toegenomen koopen huurprĳzen hebben met name lagere inkomens, starters en aandachtsgroepen veel moeite om passende woonruimte te vinden.

Om hen te helpen zullen we, samen met de woningcorporaties en ontwikkelaars, moeten werken aan de realisatie van sociale huurwoningen, betaalbare koop- en huurwoningen in het middensegment en flexwoningen; woningbouw in diverse categorieën biedt een kans om te bouwen aan een gemêleerde samenleving zodat onze inwoners meer mogelĳkheden krĳgen om binnen Rĳswĳk een woning te vinden die aan hun eisen voldoet. In de actualisatie van de Woonvisie is ingezet op het bouwen voor het middensegment en de ontwikkeling van een woonfonds. Vanuit de Woonzorgvisie heeft daarbĳ ook ‘Wonen met een plus’ de aandacht. De komende vier jaar willen we meer de nadruk leggen op de betaalbaarheid van woningbouwontwikkelingen en daarmee voorkomen dat de sociale woningvoorraad achterblĳft bĳ de groei van de totale woningvoorraad. We willen daarbĳ niet onder de 30% komen waar het gaat om de sociale woningvoorraad (DAEB) afgezet tegen de gehele woningvoorraad. Aangezien de ontwikkelpotentie in Rĳswĳk enorm groot is, zullen we keuzes moeten maken in prioritering en fasering. Dat doen we om de leefbaarheid van de stad te waarborgen gedurende de ‘verbouwing’ en omdat onze capaciteit om te investeren en om de processen ambtelĳk te begeleiden (van ruimte tot verkeer, van economie tot groen en klimaatadaptief) ook zĳn grenzen kent. Wonen is meer dan stenen.

Planontwikkelingen grĳpen we ook aan om de stad gezonder te maken, bĳvoorbeeld door het toevoegen van groen en door natuur inclusief te bouwen. Het doel is bovendien om meer sociale cohesie, betrokkenheid en levendigheid in de buurt te realiseren en, specifiek voor ouderen, de mogelĳkheid te bieden om langer zelfstandig te wonen. Goed wonen is belangrĳk voor het welbevinden van mensen. Vandaar ook het belang van wĳkontwikkeling waar naast de aanpak van de woningvoorraad wordt ingezet op het realiseren van verbeteringen op het gebied van bereikbaarheid, duurzaamheid, openbare ruimte, welzĳn, leefbaarheid en sociale cohesie. Daarnaast is de aanwezigheid van parken, water en groen in de wĳken de sleutel tot een gezonde leefomgeving voor mens en dier en het belang daarvan neemt alleen maar toe. Parken, tuinen, bomen, biodiversiteit en groen zorgen voor stikstofopname, nemen het meest effectief het water op van de steeds heviger wordende regenbuien, laten de temperatuur dalen in de heter wordende zomers, zĳn een plek om te sporten en te ontspannen en vormen daardoor de sleutel tot een gezonde leefomgeving voor mens en dier. Het Rĳswĳkse groen moeten we daarom koesteren.

Door groen langs singels en in parken en de landgoederenzone goed te onderhouden en in samenhang door te ontwikkelen, zorgen we voor gebieden die uitnodigen tot wandelen, fietsen, sporten, spelen, beleven en ontmoeten. Dat vraagt ook iets op het gebied van beheer en onderhoud. Er wordt een basis kwaliteitsniveau B gehandhaafd. Differentiatie van groen vormt een belangrĳk uitgangspunt; meer kleur en variëteit is de wens van onze inwoners en goed voor de biodiversiteit. Gemeenten voeren lokaal de regie op de warmtetransitie. In december 2021 heeft de gemeenteraad de Transitievisie Warmte Rĳswĳk vastgesteld. In dit document staat dat de gemeente Rĳswĳk in 2050 aardgasvrĳ wil zĳn. Dit is in overeenstemming met de afspraken die in het klimaatakoord met onder

Wonen en Leven 68

andere het Rĳk zĳn gemaakt. De gemeente zet in eerste instantie in op no-regret maatregelen zoals isoleren. Dit beperkt niet alleen de vraag naar warmte, maar bespaart ook jaar in jaar uit geld, en verbetert ook het wooncomfort. In de Transitievisie warmte staat beschreven dat grote delen van Rĳswĳk het best op een warmtenet zouden kunnen aansluiten om van het aardgas af te gaan. De warmte zou kunnen komen uit een mix van warmte uit WarmtelinQ en geothermie. Voor 2030 wil de gemeente aan de slag met de wĳken die aan de westkant van de Prinses Beatrixlaan liggen. De kosten om woningen op een warmtenet aan te sluiten zĳn hoog. In de Transitievisie Warmte is daarom gesteld dat de gemeente pas aan de slag gaat als er uitzicht is op een bĳdrage die een warmtenet haalbaar maken. Het Rĳk werkt op dit moment aan diverse regelingen om te komen tot een versnelling van de aanleg van warmtenetten. Ook is er nieuwe wetgeving in de maak die betere kaders meegeeft als het gaat om de ontwikkeling van warmtenetten. Door het demissionaire kabinet is het nu onzeker of en hoe deze kaders ontwikkeld worden. De gemeente gaat op de achtergrond aan de slag met de voorbereidende werkzaamheden. Ook op regionaal niveau wordt gewerkt aan de klimaatdoelstellingen. Iedere regio moet hiervoor een Regionale Energiestrategie vaststellen.

Samen met 22 gemeenten, de provincie Zuid-Holland, de netbeheerders, vier waterschappen en maatschappelĳke organisaties heeft Rĳswĳk een strategie uitgezet voor de regionale energietransitie. Deze strategie heet de Regionale Energiestrategie Rotterdam - Den Haag en periodiek herzien. Op 15 juni 2021 is door de gemeenteraad ingestemd met de Regionale EnergieStrategie Rotterdam-Den Haag (RES 1.0). De RES 1.0 kent drie inhoudelĳke hoofdlĳnen: warmte, elektriciteit en duurzame brandstoffen. Bĳ warmte richt het vraagstuk zich op de (regionale) infrastructuur die nodig is om de bebouwde omgeving te verwarmen en de regionale afstemming van de vraag en het aanbod van warmte. In de Transitievisie Warmte wordt op gemeentelĳk niveau beschreven welke stappen we zetten om de bebouwde omgeving in de toekomst duurzaam te verwarmen. Bĳ de ontwikkeling van stad en groen is een integrale aanpak het uitgangspunt. Meekoppelkansen om hittestress tegen te gaan, klimaatbestendigheid te versterken, duurzaamheid te verbeteren en biodiversiteit te vergroten worden benut. Het realiseren van een aantrekkelĳke, betaalbare, groene, veilige en gezonde woon-, leef- en werkomgeving is een gedeelde verantwoordelĳkheid. We verbeteren de luchtkwaliteit, beperken geluidshinder en hebben aandacht voor de externe veiligheid van onze inwoners.

Daarnaast bevorderen we duurzaamheid, onder meer via grondstoffenmanagement en het stimuleren van hergebruik. Het Huis van de Stad wordt de ontmoetingsplek om gezamenlĳk met alle betrokkenen in Rĳswĳk te werken aan een betere leefomgeving en aan versterking van de identiteit van onze stad. De gemeente speelt actief in op wensen en initiatieven van inwoners, bedrĳven, woningbouwcorporaties en maatschappelĳke organisaties. De mogelĳkheden van de nieuwe Omgevingswet voor participatieve werkwĳzen worden, waar mogelĳk, benut. Op regionaal niveau maakt Rĳswĳk afspraken met andere gemeenten, de provincie en het Rĳk over gezamenlĳke ambities, inspanningen en prestaties voor de (verstedelĳkings)opgaven. Doelstellingen 1. Stedelĳke ontwikkeling Rĳswĳk ontwikkelen tot een moderne duurzame groene stad waar het prettig werken, wonen en recreëren is. 2. Wonen Toename, differentiatie en verduurzaming van de woningvoorraad door verdichting, transformatie en nieuwbouw, waarbĳ ook voor de lage- en middeninkomens, starters en andere aandachtsgroepen voorzien in een aanbod van passende woonruimte. 3. Groen en onderhoud Behoud, ontwikkeling en differentiatie van singels, parken en de landgoederenzone. 4. Openbare ruimte Basis op orde: schoon, heel en veilig en een beeldkwaliteitsniveau op B (conform de kwaliteitscatalogus van het kennisplatform CROW).

Wonen en Leven 69

5. Energie, verduurzamings- en klimaatambities Doorbouwen aan een duurzame, klimaatadaptieve, gezonde stad die in de toekomst klimaatneutraal is en een circulaire economie heeft. 6. Gedeelde verantwoordelĳkheid voor de leefomgeving Bewoners, bedrĳven en maatschappelĳke organisaties zĳn medeverantwoordelĳk voor de en worden betrokken bĳ het instandhouden van de kwaliteit van de leefomgeving. Indicatoren Indicator (nummers verwĳzen naar doelstellingen 5. Scheidingspercentage huishoudelĳk afval 5. Omvang huishoudelĳk restafval kg/inwoner p/jaar 2. Oplevering nieuwe woningen per 1000, tussen haakjes totaal aantal opgeleverde woningen1 VERPLICHT 2. % (zelfstandige) sociale huurwoningen in bezit van een toegelaten instelling (corporatie) als aandeel van de totale woningvoorraad1 2 . % geprogrammeerde (zelfstandige) sociale huurwoningen in bezit van een toegelaten instelling als aandeel van het totale woningbouwprogramma 2. Aantal toegevoegde tĳdelĳke wooneenheden (flexwoningen) en wooneenheden met een sociale huurprĳs in bezit van overige partĳen (geen toegelaten instelling) 5. Aantal gasloze/Nul op de meter (NoM) woningen (jaarlĳks toegevoegde aantal) 5. Hernieuwbare elektriciteit (%) VERPLICHT 2. Gemiddelde WOZ waarde (duizend euro) VERPLICHT 1. Gebieds(deel)visies en bestemmingsplannen Demografische druk2

Realisatie 2022

Streefwaarde 2023

2024

2025

2026

2027

44%

40%

45%

50%

55%

222

2501

210

343 BAG

31,3(887)

18,2(529)

23,8 (707)

47,5 (1.443)

30%

10%

0,7%

367

449

368

367

926

887

529

707

1443

4,32%

Zie paragraaf lokale heffingen 1/8

Zie paragraaf lokale heffingen 2/8

Zie paragraaf lokale heffingen 2/6

Zie paragraaf lokale heffingen

926 projectovz

Wonen en Leven 70

Indicator (nummers verwĳzen naar doelstellingen 5a overschrĳding EU norm NO2 5a-2 - overschrĳding WHO norm NO2 (2005) 5a-3 overschrĳding WHO norm NO2 (sept 2021) 5b-1 overschrĳding EU norm PM10 5b-3- overschrĳding WHO norm PM10 (2005) 5b- overschrĳding WHO norm PM2,5 (sept 2021) 5c-1 overschrĳding EU norm PM2,5 5c-3- overschrĳding WHO norm PM2,5 (2005) 5c- overschrĳding WHO norm PM2,5 (sept 2021) 5b-2 Overschrĳding (WHOnorm) Overschrĳding PM 2,5 Jaargemiddelde concentratie en blootstelling concentratie verplichting 5d Aantallen wegen of wegvakken voorzien van stilasfalt

Realisatie 2022 Nee

Streefwaarde 2023 Nee

2024 Nee

2025 Nee

2026 Nee

2027 Nee

Nee

EU norm 40µg/m3

EU norm 25µg/m3

1 Oplevering per duizend bestaande woningen maakt vergelĳking met andere gemeenten mogelĳk. 2 Verhouding van het aantal jongeren en ouderen t.o.v. de categorie 20 tot 64 jarigen.

De invoering van nascheiding geeft positievere resultaten dan nu getoond wordt. Deze effecten (ook van toekomstige maatregelen) worden komende jaren beter zichtbaar.

Wat gaan we daarvoor doen? Stedelĳke ontwikkeling Rĳswĳk ontwikkelen tot een moderne duurzame groene stad waar het prettig werken, wonen en recreëren is. Regionale samenhang • We leveren met onze ontwikkelstrategie een bĳdrage aan de regionale en lokale behoefte aan woningen en bedrĳfsruimten/arbeidsplaatsen. Versterking van de agglomeratiekracht door verbetering van de samenhang tussen regionale economische clusters, koppeling van woning- en arbeidsmarkt en een goede leefomgeving is daarbĳ het uitgangspunt. • We zorgen voor een goede ontsluiting, mede via een metropolitaan OV-netwerk. Stadsontwikkeling • We concentreren, naast Rĳswĳk Buiten, nieuwbouw voornamelĳk in de ontwikkelgebieden binnen de stadsas en bouwen daarmee in de nabĳheid van het station.

Wonen en Leven 71

• De transformatie van Bogaard stadscentrum is gestart en we werken naar een levendig woonen verblĳfsgebied in een groene omgeving conform het door de raad vastgestelde Masterplan. Voor verschillende deellocaties worden planologische procedures doorlopen. • We ontwikkelen het Havenkwartier tot een gemengd woon-, werk- en verblĳfsgebied conform het door de raad vastgestelde ontwikkelkader. We doorlopen verschillende planologische en vergunningsprocedures voor deellocaties in de eerste fase en zĳn met planologische voorbereidingen bezig voor fase twee. • We ontwikkelen Kessler Park tot een levendig campusgebied met een mix van wonen, werken en leren, conform het daarvoor vastgestelde ontwikkelkader. Daarvoor zĳn verschillende overeenkomsten gesloten en doorlopen we nu planologische en vergunningsprocedures. • De herontwikkeling van Te Werve Oost is in vergaande voorbereiding en gaat bĳdragen aan een verbetering van de woningvoorraad en differentiatie van woontypen in het gebied. Het wordt een groene en leefbare wĳk met veel ruimte voor gezondheid en bouwen aan sterke sociale cohesie. • Mobiliteit is een integraal onderdeel van deze ontwikkelingen evenals het hebben van adequate parkeernormen. We sluiten aan bĳ het vastgestelde Mobiliteitsprogramma. Waar mogelĳk lopen we bĳ gebiedsontwikkelingen vooruit op nieuw mobiliteits- en parkeerbeleid.

Zie hiervoor het programma Verkeer en Vervoer. • Het stationsgebied van Rĳswĳk verdient bĳzondere aandacht; als hart van de stadsas en als belangrĳk OV knooppunt voor de hele gemeente dient het station en het gebied aan te sluiten bĳ de ambities en de huidige en toekomstige eisen. Een station waar het prettig verblĳven is en een goede overstap tussen trein, tram, bus, auto en fiets mogelĳk is, helpt mee om het gebruik van het openbaar vervoer te stimuleren. We werken het hiervoor opgestelde Handelingsperspectief verder uit (zie verder het Programma Verkeer en vervoer). • We koppelen de ontwikkelingssopgave aan maatschappelĳke doelen voor verduurzaming van het energienetwerk, klimaatadaptatie, innovatie van de economie en behoud van landschappelĳke kwaliteiten. • We hebben al diverse subsidies verkregen en zetten in op aanvullende en nieuwe subsidieaanvragen (zoals de Woningbouwimpuls). Programma Stadsontwikkeling • Binnenstedelĳk is er ruimte gevonden voor het toevoegen van ca. 11.000 woningen tot 2040. De behoefte aan bedrĳfsruimte en bedrĳfsterreinen is onderdeel van de op te leveren Strategie Werklocaties. Het realiseren van deze opgaven geeft een grote druk op de stad. Het programma Stadsontwikkeling richt zich op de leefbaarheid van de stad.

• Bĳ gebiedsontwikkelingen wordt al vergaand rekening gehouden met de leefbaarheid door een integrale benadering van vraagstukken en onderzoeken als leefbaarheidseffectrapportages. Het programma Stadsontwikkeling is projectoverstĳgend en richt de aandacht op het inzichtelĳk maken en adresseren van integrale, projectoverstĳgende maatregelen die nodig zĳn om de stad leefbaar, bereikbaar en toekomstbestendig te ontwikkelen. • Hierbĳ valt te denken aan maatregelen op het gebied van bereikbaarheid, groen, wateroverlast, maar ook sociale cohesie en voorzieningen. • Vanuit het programma Stadsontwikkeling wordt inzichtelĳk gemaakt welke maatregelen het meeste bĳdragen aan de gestelde ambities, of ze noodzakelĳk of wenselĳk zĳn en hoeveel ze kosten. Hierdoor is Rĳswĳk in staat om op stadsniveau gefundeerde investeringsbeslissingen te nemen waar nodig te faseren en daarmee de kwantitatieve en kwalitatieve ontwikkeling van de stad in balans te brengen. Daarnaast stelt het Rĳswĳk in staat om eventuele benodigde financieringshulp van andere overheden te concretiseren. Samenwerking private partĳen en andere overheden • We werken binnen de Verstedelĳkingsalliantie (8 gemeenten, de provincie en de MRDH) samen met andere overheden. De alliantie richt zich op het wegnemen van belemmeringen bĳ het realiseren van complexe binnenstedelĳke gebieds-ontwikkelingen.

Op 20 november 2019 zĳn hierover afspraken vastgelegd in een Verstedelĳkingsakkoord met het Rĳk en andere stakeholders. Als uitwerking daarvan is inmiddels vanuit het Nationaal Groeifonds € 1 miljard gereserveerd voor de ontwikkeling van een Metropolitaan OV netwerk. In het BO Leefomgeving van juni 2022 hebben rĳk en regio afgesproken dat dit najaar de Startbeslissing definitief kan worden genomen voor de MIRT-verkenning Oude Lĳn als onderdeel van het gebiedsgericht programma Mobiliteit en Verstedelĳking (MoVe). Om te komen tot toekomstbestendige verstedelĳking worden naast

Wonen en Leven 72

wederkerige afspraken over verstedelĳking en bereikbaarheid ook concretere afspraken gemaakt op onder meer de thema’s Groen in en om de stad, klimaatadaptatie en energie. De wĳze waarop (wat in Verstedelĳkingsakkoord Zuidelĳke Randstad als NOVEX-gebied en wat in Woondeals voor Zuid-Holland) zal richting het komende BO MIRT worden uitgekristalliseerd. • Rĳswĳk maakt deel uit van het regionale convenant Klimaatadaptief Bouwen. Om klimaatadaptatie meer en beter toe te passen bĳ plannen en projecten is in 2022 een uitvoeringsplan opgesteld. Dit uitvoeringsplan wordt dit jaar uitgevoerd. • De Lokale Prestatieafspraken met de woningcorporaties (LPA) passen we aan, waarbĳ we afspraken maken over de nieuwbouw van sociale huurwoningen. We werken een locatiescan uit waarbĳ we bezien welke gemeentelĳke locaties beschikbaar zouden kunnen komen voor sociale woningbouw en/of woon-zorg voorzieningen. Daarnaast onderzoeken we actiefde mogelĳkheden tot het inpassen van sociale woningbouw in bestaande gebiedsontwikkelingen. Wonen Toename, differentiatie en verduurzaming van de woningvoorraad door verdichting, transformatie en nieuwbouw, met oog voor betaalbaarheid. Woonvisie • Uitvoering geven aan de begin 2022 vastgestelde prestatieafspraken met de corporaties.

De kwaliteit van de sociale woningvoorraad, betaalbaarheid en beschikbaarheid, leefbaarheid, duurzaamheid en bouwen voor doelgroepen zĳn belangrĳke thema’s. We gaan in gesprek over herĳking van de Lokale Prestatieafspraken, gevoed door het collegewerkprogramma. Hierin besteden we nadrukkelĳk aandacht aan de in het coalitieakkoord gestelde doelen rondom het behouden van 30% sociale woningvoorraad (DAEB), flexwonen en huisvesten van aandachtsgroepen. • Uitvoering geven aan de in mei 2021 vastgestelde Actualisatie van de Woonvisie. Het gaat hierbĳ onder meer om het stimuleren van de bouw van betaalbare koop en huurwoningen in het sociale en middeldure segment voor starters, jonge gezinnen en doorstromers, het operationeel maken van het Woonfonds, toevoegen van toegankelĳke (levensloopbestendige) woningen voor senioren, het inzetten van een zelfbewoningsplicht, opkoopbescherming en de beleidsregel om verkamering van woningen tegen te gaan. De in 2023 vastgestelde Regionale Realisatieagenda (RRA) vormt een leidraad voor de toekomstige nieuwbouw. • Uitvoering geven aan het Principeakkoord tussen woningcorporatie Rĳswĳk Wonen en de gemeente. Het gaat om de toevoeging van middeldure huurwoningen met compensatie in het sociale segment. En onderzoeken of een dergelĳk akkoord ook met Vidomes gesloten kan worden.

• Opstellen en uitvoering geven aan een plan voor 30% sociale huur in onze woningvoorraad. • We ontwikkelen een doelgroepenverordening met als inzet om de woningvoorraad in Rĳswĳk betaalbaar en bereikbaar te houden voor de doelgroepen die het het hardst nodig hebben. Woningbouw en woon-gerelateerde zaken • Realiseren van nieuwbouw binnen lopende gebiedsontwikkelingen op de locaties Rĳswĳk-Buiten / Pasgeld en (de laatste fase van) Eikelenburgh. • Herstructurering wĳk Te Werve Oost: door sloop van het verouderde en eenzĳdige woningbestand en nieuwbouw met woningen in verschillende prĳsklassen (sociaal en middenhuur) wordt een meer gedifferentieerde wĳk gerealiseerd. • Vernieuwing Plataanstraat e.o. (Bomenbuurt). • Transformatie en nieuwbouw in de gebiedsontwikkelingen: diverse projecten zitten in de fase van de planologische en vergunningsprocedures om daarna direct te kunnen starten met de bouw. In overzicht gaat het om:

Wonen en Leven 73

• De ontwikkeling van project Hofstede in de Landgoederenzone, waarvoor het bestemmingsplan recent is vastgesteld. Op basis van een hernieuwde ontsluitingsvarianten studie, in opdracht van de raad, is inmiddels de ontsluiting via Van Vredenburchweg west vastgesteld. Hieraan zal binnen het kader van het uitvoeringsprogramma Landgoederenzone verder uitvoering worden gegeven. • Uitvoeren van de lokale prestatieafspraken met de woningcorporaties: nieuwbouw (De Entree, Our House, G. Bomanslocatie, de Koploper, Helfrichsingel 51 en locatie Sammersweg), renovatie en verduurzaming (Rembrandtkade en complexen in Te Werve, Muziekbuurt en Ministerbuurt), huisvesten van statushouders en kwetsbare personen uit instellingen. • In het voorjaar van ’23 is een doorstroommakelaar aangesteld; na afloop van de 2-jarige pilot zal het resultaat worden geëvalueerd. • Herstructurering woonwagencentrum De Strĳp: in co-financiering met Rĳswĳk Wonen is een projectleider aangetrokken om het projectplan voor de herstructurering en overdracht van woonwagencentrum De Strĳp te actualiseren en de uitvoering hiervan op te pakken. • Tĳdelĳke studentenhuisvesting Polakweg: het vergunningtraject voor de transformatie van een drietal kantoorpanden aan de Polakweg ten behoeve van tĳdelĳke studentenhuisvesting is in de afrondende fase, waarna uitvoering zal worden opgepakt.

• Nu het centrum voor flexwonen ‘Hof van Elsenburg’ is geopend, wordt ook gewerkt aan de planologische procedure voor de zogenaamde ‘fase 2’, centrum voor flexwonen aan de Bordewĳkstraat / Verrĳn Stuartlaan. Beoogde oplevering van circa 400 (flex)wooneenheden in dit complex is eind 2024. Voor de realisatie van deze flexwoonconcepten is een subsidie van € 4,8 miljoen van het Ministerie van BZK ontvangen. • De energiecrisis vergt een versnelde aanpak om te komen tot isoleren van woningen. Het mes snĳdt dan aan twee kanten: minder verbruik is minder kosten aan energie en is tegelĳkertĳd goed voor het verduurzamen van de woningen. In samenwerking met onder ander de corporaties hebben we meerdere projecten lopen die in 2024 een verdere uitrol krĳgen. We ondersteunen actief lokale initiatieven om woningen of VvE’s van het aardgas te halen of die investeren om beter te isoleren. Ondertussen werken we ook aan het uitvoeren van de inhoud van de Transitievisie Warmte. We willen Rĳswĳk, net als omliggende gemeenten, mee laten profiteren van WarmtelinQ, die door de Gasunie wordt aangelegd of op termĳn aansluiten op nog te boren geothermische bron of andere lokale warmtebronnen. Tot slot zetten we volop in om ons eigen vastgoed te verduurzamen.

• Toevoegen van goed toegankelĳke appartementen in de gebiedsontwikkelingen Bogaard stadscentrum, Havenkwartier en Kessler Park alsmede op diverse locaties in Rĳswĳk-Buiten.

Wonen en Leven 74

• Ontwikkelen van wonen en zorg concepten zoals Our House, de Blauwe Parel en de zorgwoningen in de Buitenpoort in RĳswĳkBuiten en zorgwoningen in Bogaard Stadscentrum in lĳn met de vastgestelde Woonzorgvisie en het opvolgende uitvoeringsprogramma. • De gewĳzigde marktomstandigheden vragen extra inzet: planvorming vertraagt en/of wordt bĳgesteld, wat in sommige gevallen extra capaciteit van de organisatie vraagt. • Regionaal werken aan een Regionale Woonvisie binnen het Volkshuisvestelĳk programma (vanuit Wet Versterking Regie Volkshuisvesting) Groen en Onderhoud Behoud, ontwikkeling en differentiatie van openbaar groen, singels, parken en landgoederen Groen en natuur • We onderhouden het openbaar groen op beeldkwaliteit B, in winkelcentra In de Bogaard en OudRĳswĳk op A niveau. • We bestrĳden ziekten en plagen in het openbaar groen actief. Hier communiceren we regelmatig over en we geven aan hoe bewoners hier ook een bĳdrage aan kunnen leveren. • Door op bepaalde locaties in de stad minder te maaien trachten we een positieve bĳdrage aan de biodiversiteit te leveren. Hier maaien we wel netheidsstroken om onveilige situaties langs fietspaden en bĳ kruisingen te voorkomen. • Watergangen onderhouden we conform de eisen van het Hoogheemraadschap van Delfland. We hebben daarbĳ oog voor ecologie en biodiversiteit.

• We streven binnen de groene ruimte naar een breed palet aan vrĳetĳdsmogelĳkheden. Dit draagt ook bĳ aan de gezondheid van inwoners: ouderen, maar zeker ook jongeren en kinderen. Bomen • We planten nieuwe bomen als we bomen moeten kappen. En waar mogelĳk planten we extra bomen om oorspronkelĳke laanstructuren in Rĳswĳk weer te herstellen. Daarmee borgen we de groene kwaliteit in de gemeente Rĳswĳk. • We zorgen ervoor dat nieuw aangeplante bomen gedurende drie jaar voldoende water krĳgen om goed aan te kunnen slaan. Door langere periodes van droogte zĳn meer watergeefrondes nodig dan voorheen. Vochtsensoren in de bodem leveren hiervoor data. • Eens per drie jaar controleren we onze bomen op veiligheid. Hiermee voldoen we aan de wettelĳke zorgplicht. Wilhelminapark • We transformeren het Wilhelminapark de komende jaren tot een stadspark dat voldoet aan de behoeften van onze inwoners door te investeren in recreatieve verbindingen, sport- en spelvoorzieningen, gedifferentieerd groen, kunst, cultuur en evenementen te faciliteren. • De aanbesteding voor een nieuw te bouwen horecagelegenheid bĳ de zwemvĳver is niet gelukt. We onderzoeken de mogelĳkheden voor een tĳdelĳke horecagelegenheid. • De tĳdelĳke speelplek aan de zĳde van ParkRĳk is gerealiseerd. Nadat de werkzaamheden van WarmtelinQ zĳn afgerond realiseren we een definitieve speelplek.

Landgoederenzone Rĳswĳk • De Landgoederenzone Rĳswĳk is erg belangrĳk voor een gezonde leefomgeving in een verstedelĳkt gebied. Het cultuurhistorisch gebied is belangrĳk voor mens en natuur. Vanuit een integrale gebiedsvisie op de gehele zone, starten we met fase 1 van de investeringen tussen de Huis te Landelaan en Park Schoonoord. De beleving voor inwoners en bezoekers wordt beter en de natuurwaarden worden versterkt. • De ontwikkeling van de Landgoederenzone sluit aan op de ambities die in de samenwerking binnen het Nationaal Park Hollandse Duinen zĳn geformuleerd om de samenhang en kwaliteit van de Zuid-Hollandse Landgoederenzones te versterken.

Wonen en Leven 75

• We zoeken samenwerking met derden, zowel maatschappelĳke organisaties als commerciële partĳen, om te verkennen op welke wĳze deze partĳen kunnen bĳdragen in de kosten voor ontwikkeling en beheer van de Landgoederenzone. • Het verkoopproces van buitenplaats De Voorde wordt verder doorgezet. Hierbĳ is de openbare toegankelĳkheid van het park en herstel van de cultuurhistorische waarden van belang. • De plannen op de locatie van de afgebrande bowlingbaan, voormalige tennisbanen en afgebrande boerderĳ worden in de vorm van plan Hofstede verder ontwikkeld. Het nieuwe bestemmingsplan maakt de ontwikkeling van appartementen en woningen mogelĳk, in combinatie met het vergroten van het openbaar gebied met recreatieve mogelĳkheden en een versterking van de landschappelĳke en cultuurhistorische karakteristiek. Dierenwelzĳn • Wĳ bevorderen dierenwelzĳn in onze gemeente door dierenwelzĳn duurzaam te integreren in ons gemeentelĳk handelen en bewustwording over dierenwelzĳn onder onze inwoners te versterken. • Via overeenkomsten met dierenasiel ’t Julialaantje, het Knaaghof en Dierenambulance Den Haag e.o. geven we uitvoering aan onze wettelĳke plicht voor vervoer en opvang van zwerfdieren. • In nauwe samenwerking met de dierenklinieken stimuleren we het chippen van katten. • We realiseren en onderhouden veilige losloopgebieden voor honden.

• Wĳ dragen bĳ aan het terugdringen van de ganzenpopulatie door het uitvoeren van ons Ganzenbeheerplan. • Wĳ faciliteren de dierenvoedselbank voor gebruikers van de reguliere voedselbank. • Wĳ geven meer aandacht aan het bevorderen van het welzĳn van wilde dieren en het vervoer en de opvang van wilde dieren in nood. Openbare ruimte Basis op orde: schoon, heel en veilig en beeldkwaliteitsniveau B Beheerplan wegen 2024-2027 • We stellen een nieuw beheerplan wegen op als uitvoering van het beleid voor het onderhoud aan het gemeentelĳke wegennet tot en met 2027 en starten in 2024 met de effectuering daarvan. Doel is om de eerder ontstane achterstand in te lopen zodat aan het eind van de beheerperiode minimaal beeldkwaliteit B gerealiseerd is. Naast een beschrĳving van de status quo bevat het beheerplan wegen 2024 – 2027 ook een meerjarenplanning met een overzicht van de benodigde budgetten. Beheerplan civiele kunstwerken 2023 – 2026 • We geven invulling aan de uitvoering van het op 19 januari 2023 door de gemeenteraad geaccordeerde Beheerplan civiele Kunstwerken. In 2023 is de vervanging van 13 voetgangersen fietsbruggen aanbesteed, de eerste bruggen van deze cyclus worden in het najaar van 2023 vervangen. In 2024 volgt het restant van deze geplande vervangingen. In 2024 wordt daarnaast een vervolgopdracht gegeven om nog eens 11 bruggen te vervangen.

Uitvoering van deze laatste opdracht start in de tweede helft van 2024 en loopt door in 2025. Groenbeheerplan 2024-2028 • We stellen een nieuw groenbeheerplan op, waarin duidelĳk beheerbeleid geformuleerd staat. Er wordt aangegeven welke middelen nodig zĳn om het groenbeheer dusdanig uit te voeren om het openbaar groen in stand te houden en beeldkwaliteitsniveau B te behalen. Daarnaast geven we opties om de stad te verfraaien en de biodiversiteit te versterken. Een uitvoeringsprogramma voor groenrenovaties maakt ook onderdeel uit van het plan.

Wonen en Leven 76

Zwerfafval • We verminderen het zwerfafval door publieksgerichte acties en handhaving conform het actieplan “Rĳswĳk Schoon”. • De educatie over zwerfafval en afvalscheiding op basisscholen wordt voortgezet met de Afvalrace. Dit is een programma specifiek gericht op kinderen en er wordt spelenderwĳs geleerd hoe om te gaan met het scheiden van afval en preventie van zwerfafval. • Op verschillende plekken zĳn interventies ingezet om bĳplaatsingen en illegale dumpingen te voorkomen. Denk hierbĳ aan (levende) containertuintjes, gedragsprikkels en slimme maatregelen. • Naar aanleiding van het voederverbod (nieuw artikel in de APV) hebben we ook aandacht voor de schadelĳke gevolgen van het voeren van dieren, waaronder rattenoverlast. Integrale herinrichtingen buitenruimte • We verbeteren de openbare ruimte door een integrale herinrichting van een aantal straten (zie ook paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen). De komende jaren verbeteren we de Lindelaan, het resterende deel van de Rembrandkade, de Tulpstraat en de Steenlaan. • Met kleinschalige ingrepen knappen we kansrĳke plekken in de openbare ruimte op waar sprake is van achterstallig onderhoud, of waar onderhoud niet (meer) leidt tot een kwaliteitsverbetering. We maken deze plekken mooier en bekĳken daarbĳ of de ingrepen zich lenen voor actieve betrokkenheid en participatieve inbreng van omwonenden.

• In de Verkenning Geestbrugweg e.o. welke staat beschreven in het programma Verkeer en vervoer wordt ook de kwaliteitsverbetering van de entree van het winkelcentrum Oud Rĳswĳk meegenomen. Energie, verduurzamings- en klimaatambities Doorbouwen aan een duurzame, klimaat adaptieve, gezonde stad die in de toekomst klimaatneutraal is en een circulaire economie heeft. Energie Nu de Transitievisie Warmte is vastgesteld, is de vraag wat de vervolgstappen zĳn. In de onderstaande schema’s is aangegeven wat er in hoofdlĳnen aan uitvoeringacties voor de komende tĳd op de rol staan. Organisatorisch moeten we gaan kĳken of we wat meer na programmasturing kunnen gaan zodat de acties in lĳn liggen maar er wel via het programma integrale sturing mogelĳk is. Dit zal via organisatielĳn via worden uitgewerkt. Met als hoofdlĳnen: 1. Warmte A Beleidsontwikkeling: • Regionale samenwerking: Input leveren voor de Regionale Energiestrategie Rotterdam-Den Haag 2.0. • Input aanleveren nadere uitwerking regionale strategie warmte (vraag en aanbod) en samenwerking. • vaststellen Beleidsontwikkeling bodemenergie. • Interne organisatie bewust maken van de warmtetransitie. • Transitievisie Warmte borgen in diverse gemeentelĳk beleidsplannen en met name in de Omgevingsvisie. • Werken aan de samenwerking tussen diverse partĳen die betrokken moeten zĳn bĳ de ontwikkeling van een warmtenet.

• Grip op energie: gemeentelĳk plan opstellen om te komen tot besparing van warmte en inzet van duurzame warmte/aardgasvrĳ-ready maken. • 2-jaarlĳks uitvoeringsplan opstellen met duidelĳke doelstellingen. B. Participatie en communicatie • Opstellen algemene communicatieplan inclusief doelgroepen aanpak. • Draagvlak creëren door vanaf het begin bewoners en andere eigenaren te betrekken. • Voor iedere buurt een handelingsperspectief samen met de wĳk opstellen, bĳvoorbeeld om de warmtevraag te beperken, de woning aardgasvrĳ ready te maken of om de overstap naar een eigen duurzame warmteoptie te maken.

Wonen en Leven 77

• Helder advies geven, praktische informatie en ervaringen delen en voor alle beschikbare instrumenten inzetten. Bewoners wegwĳs maken naar (subsidie) mogelĳkheden. • Partĳen ondersteunen om tot samenwerking en kennisuitwisseling te komen. • Jaarlĳks uitwerken van plan met communicatie momenten. • Succesverhalen delen ook uit andere gemeentes. C. Energiebesparing • Samenwerken met Energieloket, die vragen bewoners kan beantwoorden. Bewoners wegwĳs maken naar (subsidie) mogelĳkheden. • Verder uitwerken communicatiemiddelen die gericht zĳn op energiebesparing. • Energiecoaches inzetten voor laagdrempelig maatwerkadvies aan bewoners. • Inwoners en bedrĳven stimuleren en concreet helpen om de energievraag terug te dringen. • Communicatietraject “Rĳswĳk Schakelt Over” verder uitrollen inzake isolatie en aardgasvrĳ/ready maken woningen. • Woningeigenaren en projectontwikkelaar stimuleren om beter te isoleren en zoveel mogelĳk energie te besparen. • Uitvoering van Plan van aanpak Energiearmoede, onder andere witgoed regeling. D. Betaalbaarheid eindgebruiker borgen • Nader definiëren van betaalbaarheid. • Buurtplannen voorbereiden en aanvullende middelen organiseren om de transitie betaalbaar en haalbaar te maken in die buurten. • Lokale initiatieven ondersteunen om deze betaalbaar te maken.

• Werken aan aanvullende middelen, Europese en Nationale middelen beschikbaar laten komen voor duurzame projecten. • Bewoners informeren over de verschillende subsidies. • Beschikbaar stellen van financiering uit lokaal Energiefonds. • Lobbyen voor aanvullende financieringsconstructies en nadere wet- en regelgeving bĳ het Rĳk, via de netwerken waarin we vertegenwoordigd zĳn. • Oog houden voor betaalbare oplossingen voor individuele kwesties. E. Ondersteunen lokale initiatieven • Lokale initiatieven ondersteunen en stimuleren met maatwerk • Ondersteuning bieden aan bewoners, ondernemers en ontwikkelaars door kennis, wegwĳs maken in de beschikbare subsidies en leningen en zo nodig met het beschikbaar stellen van aanvullende financieringsmogelĳkheden. • Ondersteuning bieden als bewoners, bedrĳven of andere gebouweigenaren warmte en koude uit de bodem willen winnen met een collectieve bodemwarmtepomp. • Regierol oppakken: verbinden en faciliteren van partĳen, stimuleren van isolatie en faciliteren van lokale initiatieven. F. Ontwikkelen van duurzame warmtenetten • Opstellen van uitvoeringsplan om aantal buurten (Hoekpolder, Stervoorde, Ministerbuurt en de Presidentenbuurt) aan te sluiten op warmtenet. • Afstemmen van dit uitvoeringsplan met overige herinrichtingsplannen en gepland groot onderhoud in de openbare ruimte opdat meekoppelkansen ontstaan.

• Selecteren van warmtebedrĳf en de governance opstellen. • Ten oosten van de Prinses Beatrixlaan ruimte maken voor een warmteoverdrachtsstation. 2. Elektriciteit A. Stimuleren meer zon op daken • Voorlichting en collectieve acties voor particuliere woning eigenaren, VvE’s, corporaties en bedrĳven. • Onderzoek naar mogelĳkheden voor het benutten van de eigen daken, daken van scholen en sportverenigingen en (rĳk) Overheidsgebouwen. B. Zon op overige ruimtes • Onderzoek naar mogelĳke zonnevelden, bĳvoorbeeld langs de A4. • Inventariseren van geschikte parkeerplaatsen om te overdekken (dubbel gebruik).

Wonen en Leven 78

C. Overige acties • Sturen op vraag en aanbod van energie op bĳvoorbeeld bedrĳven terreinen middels duurzame opslag. • Ondersteunen lokale energie corporaties zoals Zon op Rĳswĳk. • Voorlichting ten aanzien van besparen bĳ zowel bewoners, bedrĳven als intern bĳ de gemeente. Grondstoffenmanagement (inzameling en verwerking) • Onze focus ligt nog steeds op het beter scheiden van grondstoffen van afval. Alle inwoners moeten gebruik kunnen maken van voorzieningen ten behoeve van het scheiden van afval. De invoering en communicatie voeren we samen met Avalex uit. De invoering van omgekeerd inzamelen gaat gepaard met veel communicatie. Een digitaal platform, folders en bakjes voor recycling. • Het verbeteren van de kwaliteit van grondstoffen door slimmer om te gaan met gft-e (Groente, fruit, Tuinafval en Etensresten). Sorteeranalyses wĳzen uit dat 40% van ons GFT-e verbrand wordt. Daarnaast is de kwaliteit die bĳ verzamelcontainers wordt ingeleverd, vaak slecht. Het doel van de impuls is om zoveel mogelĳk schone grondstoffen in te zamelen en de hoeveelheid GFT-e uit het restafval te krĳgen. • Onze kosten voor de verwerking van restafval, stĳgen elk jaar opnieuw. Dit heeft er mee te maken dat er belasting wordt geheven over elke ton te verwerken restafval en de grote hoeveelheden restafval die onze inwoners laten inzamelen. Dit zorgt voor een hoge kostenpost.

Het college heeft sinds 2021 dan ook een taakstelling aangenomen op de reductie van restafval. Die bedraagt dit jaar € 360.000,-. Met de vorming van nieuw beleid zullen maatregelen worden voorgesteld om deze ombuiging in te vullen. En de toekomst van grondstoffenbeleid een impuls te geven. • Door middel van containertuintjes en gedragsprikkels wordt op een aantal plekken ingegrepen om de hoeveelheid illegale dumpingen te verminderen. De maatregelen rouleren van hotspot naar hotspot. Hierdoor behouden we aandacht voor een schone omgeving en vallen de maatregelen meer op. Het effect is klein, maar wel effectief voor de hotspot waar ze ingezet worden. Rĳswĳk klimaatproof • Rĳswĳk wordt klaargemaakt voor klimaatverandering, met focus op hittestress en biodiversiteit. De Rĳswĳkse Adaptatiestrategie (RAAK) is in 2023 goedgekeurd en onze klimaatatlas is in 2024 bĳgewerkt met de nieuwe KNMI-scenario's. Een nieuw hittestresstest tool wordt dit jaar ontwikkeld. We stellen ook een Lokaal Hitteplan op. Op basis van de uitkomsten, kunnen maatregelen effectiever per gebied en wĳk worden toegepast. We herstarten ook risicodialogen met de regio en werken samen met Vidomes, Rĳswĳk Wonen, en Hoogheemraadschap van Delfland aan klimaatadaptieve en biodiverse woonomgeving. Operatie Steenbreek zetten we ook dit jaar voort, met lokale acties en bewustwordingscampagnes.

We passen het convenant Bouwadaptief toe. Verbeteren milieukwaliteit • We zetten ons in voor een plan van aanpak voor beheersing van de aangetroffen bodemverontreiniging bĳ volkstuin Ons ideaal. • We werken aan de realisatie van maatregelen uit het Actieplan Luchtkwaliteit en het Schone luchtakkoord. We voeren een milieuzone in voor de Prinses Beatrixlaan en breiden de milieuzone van de Haagweg uit. • We actualiseren het actieplan Geluid. In het actieplan worden beleid en de voorgenomen maatregelen ter beperking van de geluidbelasting in de stad beschreven. Op grond van de Europese Richtlĳn omgevingslawaai zĳn wĳ verplicht om dit plan elke 5 jaar opnieuw vast te stellen. • We werken aan het verminderen van de geluidsoverlast die wordt veroorzaakt door het verkeer, door voor de woningen die op de saneringslĳst voorkomen saneringsprogramma’s op te stellen. Na het doorlopen van een wettelĳke procedure kan subsidie voor de uitvoering van de maatregelen aangevraagd worden bĳ het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (Bureau sanering wegverkeerslawaai). De uitvoering van de bronmaatregel is gekoppeld aan het meerjaren onderhoudsprogramma wegen. • In 2024, wordt onder de Omgevingswet, de gemeente het bevoegd gezag van alle bodemtaken (warme overdracht bodemtaken).

De omvang van deze taak, de bodemdossiers die overkomen en de financiële gevolgen worden nu inzichtelĳk gemaakt waarna afspraken gemaakt kunnen worden met de Omgevingsdienst Haaglanden inzake taakverdeling en mandatering.

Wonen en Leven 79

Gedeelde verantwoordelĳkheid voor de leefomgeving Bewoners, bedrĳven en maatschappelĳke organisaties zĳn medeverantwoordelĳk voor de kwaliteit van de leefomgeving. Gebiedsgericht werken • We werken gebiedsgericht waarbĳ we in de beleids- en uitvoeringsfase van buiten naar binnen werken, ruimte bieden aan de inbreng van inwoners en constructief samenwerken met bedrĳven en maatschappelĳke organisaties. We stimuleren dat mensen zelf verantwoordelĳkheid nemen voor hun leefomgeving en we faciliteren eigen initiatieven van inwoners en ondernemers zo goed mogelĳk. • Voor een succesvolle integrale aanpak in wĳkontwikkeling en het behouden en verbeteren van de leefbaarheid stellen we de vraag en behoefte van het gebied (buurt, wĳk of stad) voorop. We ontwikkelen daar waar nodig een gebiedsprogramma of een plan van aanpak op maat. De gebiedsregisseurs hebben hierin een adviserende rol en zorgen voor de verbinding tussen de inwoners, lokale partĳen en bedrĳven, maatschappelĳke partners en de gemeentelĳke organisatie. • Door middel van ‘Groene Ideeën’ kunnen bewoners een stukje openbaar groen vrĳwillig onderhouden, zoals boomspiegels, groenvakken en geveltuintjes. Met een bĳdrage aan de openbare ruimte krĳgen bewoners invloed op het uiterlĳk van hun omgeving.

Omdat bewoners op een ontspannen manier met elkaar aan de slag gaan, versterkt dat de onderlinge contacten en daarmee de sociale samenhang en betrokkenheid bĳ de straat of buurt. Via samen.rĳswĳk.nl/groen communiceren we hierover en kunnen bewoners een aanvraag indienen. Omgevingswet • In deze collegeperiode realiseren we de invoering van de Omgevingswet in onze gemeente. De invoering van de wet is gepland voor 1 januari 2024. We zullen dan voldoen aan de minimaal wettelĳke verplichtingen die de Omgevingswet stelt. In de Omgevingswet staat de balans tussen het benutten en het beschermen van de fysieke leefomgeving centraal. • We gebruiken daarom de mogelĳkheden van de Omgevingswet om bĳ te dragen aan de verbetering van onze leefomgeving en de bescherming van de gezondheid en veiligheid van onze inwoners. Bĳvoorbeeld bĳ gebiedsontwikkelingen. • We vervolgen het proces om te komen tot een Rĳswĳkse Omgevingsvisie conform het plan van aanpak Omgevingsvisie. Na de zomer van 2024 zal de Ontwerp-Omgevingsvisie worden voorgelegd aan de raad ter vaststelling. De Omgevingsvisie in definitieve vorm moet uiterlĳk 31 december 2024 door de Raad zĳn vastgesteld. • We gaan vanaf 1 januari 2024 werken met het ‘Omgevingsplan van rechtswege’ en zetten het proces voort voor de transitie naar het Omgevingsplan Rĳswĳk (dat de Raad eind 2031 moet hebben vastgesteld).

In 2023 is gestart met een opstellen van een basisregeling voor het Omgevingsplan, dat wordt afgerond met een raadsbesluit over de uitgangspunten. In 2024 zĳn de volgende activiteiten voorzien: ◦ verwerken van het raadsbesluit over de uitgangspunten in de basisregeling; ◦ de basisregeling vrĳgeven voor inspraak; ◦ ontwerpwĳziging Omgevingsplan Rĳswĳk voor de basisregeling opstellen en ter visie leggen. Nadat het omgevingsplan Rĳswĳk met de basisregeling is gewĳzigd start vanaf 2025 het vervangen van de bestemmingsplannen en beheersverordeningen door de basisregeling. Dit vraagt om een extra financiële inspanning waarvoor te zĳner tĳd een begrotingsvoorstel wordt voorgelegd. • We benutten de invoering van de Omgevingswet voor verbetering van onze dienstverlening. Bĳvoorbeeld door goed functionerende intake- en omgevingstafels, en een goed werkend Omgevingsloket met gebruik van Toepasbare regels. Waar mogelĳk gebruiken we de invoering voor meer deregulering en vermindering van de bureaucratie. Ook na de invoering van de wet zal dit naar verwachting nog inspanning vragen. • We verwachten eind 2023 extra aanvragen op grond van de huidige regelgeving in aanloop naar de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen per 1 januari 2024. Dit verhoogt de werkdruk binnen de gehele vergunningsketen.

Het werken met twee wettelĳke stelsels, waarvan 1 “oud” en 1 “nieuw” vraagt extra inzet en energie van de medewerkers. Waar nodig zal extra capaciteit worden ingehuurd.

Wonen en Leven 80

• Er blĳft wat onduidelĳkheid over de compensatie van de invoeringskosten van de wet door de Rĳksoverheid. Vooralsnog wordt uitgegaan van dezelfde uitgangspunten als bĳ het opstellen van de begroting 2023. In hoeverre deze (gewĳzigde) compensatie toereikend is voor de forse financiële inspanning die de invoering van de wet vraagt en blĳft vragen zal worden gemonitord. Huis van de Stad • We ontwikkelen het Huis van de Stad tot een plek die verbinding legt tussen politiek en samenleving en waar gemeente, inwoners, ondernemers, maatschappelĳke en culturele organisaties kennis delen en krachten bundelen om de kwaliteit van de (sociale, culturele en fysieke) leefomgeving in Rĳswĳk te versterken: een icoon. Het is een herkenningspunt voor Rĳswĳk. Een plek die symbool staat voor de stad, haar kracht en haar historie. • We ontwikkelen daarom het gebouw aan de Generaal Spoorlaan 2-4 en de openbare ruimte daaromheen tot een aantrekkelĳke omgeving die uitnodigt tot ontmoeting en samenwerking. Nu de huisvesting van bibliotheek, Trias, een horecavoorziening en een aantal activiteiten van Stichting Welzĳn Rĳswĳk in het gebouw deels gerealiseerd en deels aanstaande is, bereiden we de verhuizing van gemeentelĳke organisatie (inclusief multifunctionele raad- en theaterzaal) verder voor, waarbĳ de realisatie van fase 2 van het Huis van de Stad inmiddels zĳn afronding nadert.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Rijswijk&id=950b2080-ca1a-49e5-b3af-6accdf64bff3