Begroting 2024-2027

Dealbreakers, is een initiatief van het Regionale Informatie- en Expertise Centra (RIEC) Den Haag, het helpt gemeenten om een aanpak op te zetten ter voorkoming van jeugdcriminaliteit. Een voorwaarde voor het slagen van zo’n preventieve aanpak is dat signalen vroegtijdig worden (h)erkend. Scholen kunnen een belangrijke rol spelen in het signaleren van risicovol of crimineel gedrag, maar worden in de praktijk vaak nog onderbenut als bron van zorgsignalen. Een duurzame en integrale samenwerking tussen onderwijs, het sociaal domein en het veiligheidsdomein is cruciaal. In een succesvolle aanpak dienen dus in elk geval de gemeente (OOV Veilighied, onderwijs, jeugd), scholen, wijkteams, jongerenwerk, politie en justitie betrokken te zijn. De gemeente neemt hier de rol van aanjager in en stimuleert en faciliteert haar samenwerkingspartners om elkaar te vinden en de krachten te bundelen.

Onderwijs 44

Kinderopvang Kinderopvang, als voorschools aanbod, zorgt voor een goede basis bij de ontwikkeling van kinderen. Binnen het voorschools aanbod wordt opvang geboden die bijdraagt aan een goede en gezonde ontwikkeling van het kind in een veilige en gezonde omgeving. We stimuleren dat in alle vormen van kinderopvang (nog) meer gewerkt wordt met een ontwikkelingsgericht educatief aanbod. In 2023 is de leeftijd waarop gebruik kan worden gemaakt van de peuteropvang in Rijswijk verlaagd van 2 ½ jaar naar 2 jaar. Educatie Voorkomen en bestrijden van onderwijsachterstanden, bevorderen van taalvaardigheid Het voorkomen en bestrijden van onderwijsachterstanden en bevorderen van kansengelijkheid vraagt om een vroegtijdige aanpak die op maat gesneden is. Het beheersen van de Nederlandse taal is hierbij een essentieel onderdeel. Daarom werken we samen met de partners zoals het onderwijs, de kinderopvang en de bibliotheek om de taalvaardigheid al vanaf jonge leeftijd te vergroten. Zo stimuleren we een kwalitatief hoogwaardig voorschools aanbod op de peuteropvang waar gewerkt wordt met een gestructureerd, ontwikkelingsgericht educatief aanbod. Ouders worden hierbij actief betrokken en onderwijsachterstanden worden voorkomen en/of verminderd (onder andere door het bieden van voorschoolse educatie).

Peuters met een (dreigende) achterstand worden daarnaast actief toegeleid naar de voorschoolse educatie op de peuteropvang. De voorschoolse educatie loopt door in de vroegschoolse educatie in het basisonderwijs. Met het onderwijs en de kinderopvang zijn (hernieuwde) prestatieafspraken gemaakt over de resultaten van de voor- en vroegschoolse educatie en de monitoring daarvan. Een doorgaande lijn en een goede overdracht maakt onderdeel uit van deze afspraken. Onder begeleiding van de Bibliotheek aan de Vliet is er een netwerk van partijen gevormd (onderwijs, kinderopvang, JGZ en gemeente) om deze afspraken te vertalen naar werkbare processen en goede samenwerking. Bestrijden Laaggeletterdheid/Volwasseneducatie Om mee te kunnen doen in de samenleving is een goede beheersing van de talige basisvaardigheden (lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden), noodzakelijk. Mensen die laaggeletterd zijn hebben moeite hebben deze vaardigheden met alle (negatieve) gevolgen van dien. Om laaggeletterdheid te voorkomen en te bestrijden zetten we, samen met onze taalpartners, in op een laagdrempelig, vraag gerelateerd aanbod aan activiteiten en cursusaanbod. De taalvrager wordt op een snelle en simpele manier geholpen en doorverwezen naar het juiste aanbod (o.a. bij het Taalhuis).

Het aanbod dat zijn meerwaarde heeft bewezen wordt gehandhaafd en zo nodig versterkt/ uitgebreid; daarnaast is er ruimte voor nieuw te ontwikkelen aanbod. Met de uitvoering van het in 2022 aangenomen taalbeleidsplan “Het start met Taal” geven we uitvoering aan bovenstaande ketenaanpak. Passend onderwijs en voorkomen van schooluitval Onderwijs is essentieel voor jeugdigen om zich te kunnen ontwikkelen en te kunnen bouwen aan een goede toekomst. Een diploma biedt meer kansen op een baan. De leerplichtwet zorgt ervoor dat iedereen met gelijke kansen begint en de benodigde algemene kennis heeft om goed te functioneren in een zich steeds sneller ontwikkelende maatschappij. De leerplichtwet zorgt niet alleen voor leerplicht, maar garandeert ook dat ieder kind leerrecht heeft.

Onderwijs 45

Daarom zetten we in op het handhaven van de leerplichtwet en wordt voortijdig schoolverlaten, of schooluitval, tot een minimum beperkt. Vroeg signalering en terug- en/of toeleiding naar een passend onderwijsprogramma is daarbij essentieel. Bij jeugdigen die niet meer vallen onder de leerplichtwet wordt ingezet op dat zo veel mogelijk jeugdigen een startkwalificatie behalen (de RMC-functie). Wetsvoorstel “van school naar duurzaam werk” De rijksoverheid werkt op dit moment aan de nieuwe wet “Van school naar duurzaam werk” die per 1 augustus 2025 in zal moeten gaan. Het doel van de wet is kansengelijkheid vergroten en het aanpakken van jeugdwerkeloosheid. Dit wordt bereikt door jongeren met een (risico op) afstand tot de arbeidsmarkt te begeleiden bij de overgang van school naar werk en bij het behoud van werk bij (dreigende) werkeloosheid. Jongeren die een (risico op) structurele achterstand op de arbeidsmarkt hebben worden begeleid in het doorleren en/of aan duurzaam werk geholpen. De huidige RMC-functie (nieuw naam wordt het Doorstroompunt) wordt uitgebreid naar jongeren tot 27 jaar. De nieuwe wet vraagt een (nog betere) verbinding en (preventievere) samenwerking tussen onderwijs, gemeenten en werkgevers.

Ook intern zal de nieuwe wet vergen dat er (nog) betere verbindingen en samenwerking wordt opgezet tussen de afdelingen onderwijs, jeugd, jeugdteam, WMO, sociaal wijkteam en (de jongerencoaches van) werk en inkomen. In 2024 zal zowel op regionaal niveau als intern voorbereidingen worden getroffen voor de implementatie van deze nieuwe wet. Iedere leerling volgt zo passend mogelijk onderwijs. Meestal is dat op een reguliere school. Maar soms is dat niet mogelijk of kan dit alleen met een jeugdhulp arrangement. Scholen hebben een goed zicht op de kinderen en kunnen problemen vroegtijdig signaleren. Het schoolmaatschappelijk werk verzorgt preventieve en kortdurende hulp en vervult de schakelfunctie tussen het onderwijs en het jeugdteam. Via de “consulent in school” heeft iedere Rijswijkse school een “maatje” binnen het jeugdteam zodat er snel binnen de driehoek onderwijs-schoolmaatschappelijk werk-jeugdteam geschakeld wordt. Ook Team Leerplicht en de jeugdartsen/verpleegkundigen van de JGZ vervullen, indien nodig, een belangrijke preventieve taak binnen deze driehoek. Samen met de Samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs, het jeugdteam en overige partners binnen het preventieve voorveld, wordt ingezet op het (nog) sneller signaleren van mogelijke problemen en het maken van slimme combinaties waar passend onderwijs en passende jeugdhulp bij elkaar komen.

We realiseren samen een dekkende zorg-onderwijs-structuur, zetten in op zo “thuisnabij onderwijs” als mogelijk is en dringen daardoor het aantal (dreigende) thuiszitters terug en voorkomen schooluitval. Dit doen we op zowel lokaal niveau (via het project Elkaar Versterken) als op (sub)regionaal niveau (H3 en H10). Ook als onderdeel van de regiovisie Jeugdzorg Haaglanden wordt het verbeteren van de aansluiting op het onderwijs en het voorkomen van thuiszitters, genoemd. Samen met de gemeenten Leidschendam-Voorburg en Den Haag (H3) en de betrokken samenwerkingsverbanden zijn we hier al langere tijd mee bezig waarbij we in 2021 onze sub-regionale ambities hebben vastgesteld voor verbetering van deze samenwerking. Binnen de ambities lopen zowel lokaal als regionaal diverse pilots. Onderwijs-Jeugdzorgarrangementen (OJA) Binnen deze sub-regionale samenwerking lopen een tweetal OJA-projecten; De Ontdekkers op een speciale school voor basisonderwijs en de OJA’s binnen de diverse scholen voor (voortgezet) speciaal onderwijs. Een OJA is een integraal/meer groepsgerichte onderwijs-jeugdhulparrangement.

Onderwijs 46

Op basis van de afspraken tussen de gemeenten Den Haag, Rijswijk, Leidschendam-Voorburg en de samenwerkingsverbanden Passend onderwijs voor het primair en voortgezet onderwijs, worden deze projecten gezamenlijk gefinancierd. Vanwege de ontwikkelingen die de gemeente Den Haag aan het doorvoeren is in het kader van de zorg voor jeugd (het Haags Toekomstperspectief) waarin ook het integrale jeugdhulpaanbod in de scholen in enige vorm een plaats moet krijgen is er besloten om in ieder geval voor het schooljaar 2023/2024 het huidige aanbod te continueren inclusief de daarbij afgesproken financieringsafspraken. Daarnaast bleek ook de periode van 1 schooljaar te kort om te komen tot uitspraken over de effectiviteit van het aanbod en de huidige organisatiewijze van het aanbod. Over het aanbod en de financieringswijze van dit integrale aanbod en de gevolgen daarvan voor de gemeente Rijswijk kan pas na de uitrol van het Haags Toekomstperspectief en manier van inbedden van de OJA’s daarin, nadere uitspraken worden gedaan. Vooralsnog wordt ervanuit gegaan dat ook dan de OJA’s een structurele financieringsvraag met zich meebrengt. Voor deze nieuwe periode van het project OJA is afgesproken het beschikbare budget te indexeren met 5,85% (het indexatiepercentage dat ook wordt gehanteerd door het Servicebureau).

Bij de invoering van het project OJA zijn afspraken gemaakt over de onderlinge verdeling van de kosten tussen de 3 gemeenten en het onderwijs en de 3 gemeenten onderling. Als verdeelsleutel tussen de 3 gemeenten onderling geldt het aantal leerlingen uit de gemeente op deze scholen op de meest recente 1 oktober peildatum. Op 1 oktober 2022 was het aantal in Rijswijk woonachtige leerlingen op de desbetreffende scholen hoger dan op de voorgaande peildatum. Al deze ontwikkelingen maken een structurele verhoging van het budget Passend onderwijs, waar deze financiering onderdeel van uitmaakt, noodzakelijk welke niet gedekt kan worden binnen de begroting van Team jeugd en Onderwijs. Voor het niet gedekte deel (€ 17.816) vragen we door middel van deze begroting het ontbrekende bedrag aan bij de raad. Schoolmaatschappelijk werk De aanbestedingsperiode van het schoolmaatschappelijk werk liep af op 1 augustus 2023. Mede gezien de doorontwikkeling van het Haagse jeugd(hulp)aanbod (het Haags Toekomstperspectief) waar het schoolmaatschappelijk werk in Den Haag een onderdeel van moet gaan uitmaken, hebben de aanbestedende partijen besloten gebruik te maken van de verlengingsoptie binnen de aanbesteding. Dit heeft een verhoging van de uurprijs tot gevolg waarbij de afspraak is gemaakt dat deze verhoging niet ten koste zou gaan van het aantal uren schoolmaatschappelijk werk dat voor de scholen beschikbaar is.

Bij het primair onderwijs speelt daarnaast dat tijdens de looptijd van de aanbesteding er 2 nieuwe scholen zijn gestart (Montessori Parkrijk en Freinet Parkrijk) en het leerlingenaantal in het basisonderwijs fors is gegroeid, terwijl het beschikbare budget voor het schoolmaatschappelijk werk gelijk is gebleven. Ook vergt de nieuwe manier van werken in de zorgstructuur van de basisschool (het Viermanschap) die de afgelopen periode in Rijswijk is ingevoerd van de partners, dus ook van het schoolmaatschappelijk werk, een extra tijdsinvestering in het kader van de betere samenwerking. Vooralsnog gaan we uit van een kwartier per school per week. Al deze ontwikkelingen maken een structurele verhoging van het budget voor het schoolmaatschappelijk werk noodzakelijk welke niet gedekt kan worden binnen de begroting van Team Jeugd en Onderwijs. Voor het niet gedekte deel (€ 29.410) vragen we door middel van deze begroting het ontbrekende bedrag aan bij de raad. Onderwijshuisvesting Aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt

Onderwijs 47

In 2019 begon het Nieuwe Onderwijs Energie Rijswijk (NOER) programma met als doel de verbinding tussen onderwijs en arbeidsmarkt in Rijswijk te versterken. Het richt zich op het opleiden van jongeren voor banen met toekomstperspectief. De gemeente speelt een faciliterende rol in dit programma, waarbij ze samenwerking tussen scholen, bedrijven en andere stakeholders aanmoedigt en zorgt voor een gunstig ondernemersklimaat met kansen voor stages en werktrajecten. Dit initiatief sluit ook aan bij maatschappelijke uitdagingen, zoals de Energietransitie, waarbij goed gekwalificeerd personeel essentieel is. Samen met regionale partners werkt Rijswijk aan de Energy Cave, een project rond geothermie en energietransitie op Kesslerpark. Het O&A-programma integreert zijn techniekonderwijsen Energietransitie-initiatieven in de Energy Cave met activiteiten en onderwijs voor zowel het PO, VO en MBO. Daarnaast continueren we de samenwerking met JINC in het kader van kansengelijkheid. Persoonlijke ontwikkeling Het is belangrijk dat kinderen en jongeren opgroeien met een brede bagage en hun talenten ontdekken en ontwikkelen en het beste uit zichzelf halen. Zowel op school (PO/VO) als in de eigen buurt wordt er een activiteitenprogramma aangeboden waarbinnen jeugdigen hun interesses kunnen verbreden en/of intensiveren en kansengelijkheid wordt vergroot.

Het streven is dat de jeugdigen doorstromen naar het reguliere aanbod. Het aanbod is gebaseerd op de behoefte en de vraag van de jeugdigen, ouders, scholen en andere partijen en draagt bij aan de gezondheid, de algemene ontwikkeling en/of de sociale vaardigheden en kansengelijkheid van de jeugd. De activiteitenprogramma’s zijn gericht op sport, kunst, cultuur, techniek, natuur en milieu, gezondheid en taal. De gemeente Rijswijk, scholen, kinderopvang en andere betrokken partners hebben hierin een gedeeld belang en dragen de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het organiseren van het totale activiteitenprogramma. We waarborgen voldoende (veilige) voorzieningen om buiten te spelen, te ontmoeten, te sporten en in aanraking te komen met de natuur (openbare speelplekken, speeltuinen, scouting, kinderboerderij, natuurtuin, schooltuin). Jeugdigen hebben hierin hun eigen stem en worden betrokken bij het tot stand komen van het aanbod. Aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt Aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt In 2019 begon het Nieuwe Onderwijs Energie Rijswijk (NOER) programma met als doel de verbinding tussen onderwijs en arbeidsmarkt in Rijswijk te versterken. Het richt zich op het opleiden van jongeren voor banen met toekomstperspectief.

De gemeente speelt een faciliterende rol in dit programma, waarbij ze samenwerking tussen scholen, bedrijven en andere stakeholders aanmoedigt en zorgt voor een gunstig ondernemersklimaat met kansen voor stages en werktrajecten. Dit initiatief sluit ook aan bij maatschappelijke uitdagingen, zoals de Energietransitie, waarbij goed gekwalificeerd personeel essentieel is. Samen met regionale partners werkt Rijswijk aan de Energy Cave, een project rond geothermie en energietransitie op Kesslerpark. Het O&A-programma integreert zijn techniekonderwijsen Energietransitie-initiatieven in de Energy Cave met activiteiten en onderwijs voor zowel het PO, VO en MBO. Daarnaast continueren we de samenwerking met JINC in het kader van kansengelijkheid. Persoonlijke ontwikkeling Persoonlijke ontwikkeling Het is belangrijk dat kinderen en jongeren opgroeien met een brede bagage en hun talenten ontdekken en ontwikkelen en het beste uit zichzelf halen. Zowel op school (PO/VO) als in de eigen buurt wordt er een activiteitenprogramma aangeboden waarbinnen jeugdigen hun interesses kunnen verbreden en/of intensiveren en kansengelijkheid wordt vergroot. Het streven is dat de jeugdigen doorstromen naar het reguliere aanbod. Het aanbod is gebaseerd op de behoefte en de vraag van de jeugdigen, ouders, scholen en andere partijen en draagt bij aan de gezondheid, de algemene ontwikkeling en/of de sociale vaardigheden

Onderwijs 48

en kansengelijkheid van de jeugd. De activiteitenprogramma’s zijn gericht op sport, kunst, cultuur, techniek, natuur en milieu, gezondheid en taal. De gemeente Rijswijk, scholen, kinderopvang en andere betrokken partners hebben hierin een gedeeld belang en dragen de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het organiseren van het totale activiteitenprogramma. We waarborgen voldoende (veilige) voorzieningen om buiten te spelen, te ontmoeten, te sporten en in aanraking te komen met de natuur (openbare speelplekken, speeltuinen, scouting, kinderboerderij, natuurtuin, schooltuin). Jeugdigen hebben hierin hun eigen stem en worden betrokken bij het tot stand komen van het aanbod. Brede regeling combinatiefuncties Voor het coördineren en realiseren van deze activiteitenprogramma’s voor de jeugdigen van 2 tot 16 jaar maakt Rijswijk gebruik van de Brede regeling combinatiefuncties (Team Brede Impuls). Binnen deze regeling wordt op een projectmatige manier gewerkt, met een divers en laagdrempelig aanbod van activiteiten. Het vergroten en versterken van de verbinding tussen de diverse activiteiten met de maatschappelijke organisaties en verenigingen staat hierbij centraal. Het doel is het bereiken van jeugdigen en het verhogen van de deelname aan activiteiten. Hierbij wordt ook een beroep gedaan op het verenigingsleven in Rijswijk.

Op basis van de jarenlange monitoring en diverse evaluaties van de Brede Regeling combinatiefuncties heeft het rijk besloten voor de periode 2023-2026 een nieuwe regeling op te stellen. De nieuwe regeling komt in de vorm van een Specifieke Uitkering (SPUK). Deze uitkering is bedoeld voor het bevorderen van gezondheid, sport – en beweegstimulering, cultuurparticipatie en het versterken van de sociale basis door gemeenten. De Brede Regeling Combinatiefuncties is hier onderdeel van. De inhoud van deze nieuwe regeling is op 8 februari 2023 bekend gemaakt. Wil de gemeente gebruik maken van deze SPUK-regeling moet er een integraal plan worden opgesteld voor 30 september 2023. Het team Jeugd en Onderwijs werkt samen met beleid Sociaal Domein, Cultuur en Sport aan dit integrale plan. Gedurende 2023 wordt duidelijk hoe de regeling precies ingevuld gaat worden en welke plek de combinatiefunctionarissen daarin innemen. De Ontdekkers Al meer dan 10 jaar verzorgt De Ontdekkers een succesvol aanbod van vakantie- en naschoolse activiteiten. Het cursusaanbod blijft continu inspringen op de behoefte van de kinderen, maar ook op trends. Er is veel aandacht om een gevarieerd programma-aanbod aan te bieden. Om het aanbod te kunnen realiseren wordt samengewerkt met diverse lokale aanbieders op het gebied van sport, cultuur, natuur, taal, techniek en verkeer.

De Ontdekkers hebben als doel dat de kinderen kennismaken, ontdekken, verdiepen, verbreden en verbinden. Hiermee worden de kinderen mede gestimuleerd om lid te worden van één van de lokale verenigingen. De activiteiten vinden zo veel mogelijk plaats in alle wijken van Rijswijk. De activiteiten van De Ontdekkers vinden plaats op basis van een drie (school)jaarlijks Plan van aanpak. De nieuwe planperiode is op 1 augustus 2023 ingegaan. Het nieuwe Plan van Aanpak en de daarbij behorende kostenberekening maakt een structurele verhoging van het budget noodzakelijk welke niet helemaal gedekt kan worden binnen de begroting van Team Jeugd en Onderwijs. Voor het niet gedekte deel (€ 14.620) vragen wij door middel van deze begroting het ontbrekende bedrag aan bij de raad. Expeditie Rijswijk In samenspraak met de oudere jeugd wordt vanuit “Expeditie Rijswijk” een aansprekend activiteitenaanbod georganiseerd. De Expeditie is opgezet tijdens de coronapandemie (vanuit een extra doeluitkering vanuit het rijk) en is een groot succes. Reden om dit aanbod voort te

Onderwijs 49

zetten en verder uit te bouwen. Vanaf 2021/2022 komt de financiering van Expeditie Rijswijk uit het coronamaatregelenpakket vanuit het groeifonds. Voor 2024 en verder kunnen de kosten voor Expeditie Rijswijk slechts gedeeltelijk worden gedekt binnen de begroting van Team Jeugd en Onderwijs. Epic Youth (Online activiteiten aanbod uitschrijven.) Tijdens de coronapandemie hebben de partners veelal digitaal met (vooral de oudere) jeugd gecommuniceerd en activiteiten georganiseerd. Tijdens de pandemie hebben we gemerkt dat we digitaal een andere doelgroep kunnen bereiken dan fysiek en heeft het online jongerenwerk vorm gekregen via het aanbod van Epic Youth. Via activiteiten sluiten jongeren zich aan bij een discourt waar jongerenwerkers ook bij aangesloten zijn. Het is gebleken dat de jongeren met elkaar, maar zeker ook met de jongerenwerkers digitaal makkelijker over bepaalde onderwerpen, of wat hen bezighoudt communiceren. Vandaar dat we in Rijswijk een compleet pakket aan jongerenwerk realiseren van zowel fysiek als digitaal jongerenwerk waarbij de medewerkers (en jongeren) onderling contact hebben over aanbod en samenhang. Voor 2024 en verder kunnen de kosten voor Epic Youth slechts gedeeltelijk worden gedekt binnen de begroting van Team Jeugd en Onderwijs.

Voor het niet gedekte deel van Expeditie Rijswijk alsmede Epic Youth (€ 31.780) vragen we door middel van deze begroting het ontbrekende bedrag aan bij de raad. De Helden van de Natuur Helden van de Natuur is een binnen- en buitenschools programma met verschillende activiteiten om jeugdigen en hun ouders te stimuleren meer naar buiten te gaan en op avontuur te gaan in de natuur. Binnen schooltijd leren jeugdigen over natuur- en milieu in lessen gegeven door groenpartners, leerkrachten en vrijwilligers. Buiten schooltijd kunnen jeugdigen deelnemen aan activiteiten die hen stimuleren om ook in hun vrije tijd meer bewust met de natuur om te gaan. Verder worden binnen het programma “Helden van de Natuur” netwerkbijeenkomsten georganiseerd voor (groen)partners uit Rijswijk. Activiteiten en bijeenkomsten worden o.a. georganiseerd vanuit het educatiecentrum in de Natuurtuin, de kinderboerderij en het kindertuinencomplex. Helden van de Natuur is ook nauw betrokken bij het intensiveren en het ontwikkelen van aanbod voor het PO vanuit de Energy Cave. Tussen Team Brede Impuls, De Ontdekkers, Expeditie Rijswijk en Helden van de Natuur bestaat een nauwe samenwerking. Al deze programma’s zijn gericht op kennismaking, verdieping, toeleiding naar bestaande activiteiten en verenigingen en borging.

Jeugdparticipatie Bij het ontwikkelen van gemeentelijk beleid en de uitvoering daarvan, betrekken we de jeugdigen; zij zijn tenslotte de volwassenen van de toekomst. Met de kinderrechtenambassadeurs van de basisscholen hebben we blijvende aandacht voor participatie en de rechten van kinderen. Het doel is om betrokkenheid van kinderen in maatschappelijke vraagstukken te creëren door hen gevraagd, maar ook ongevraagd advies te laten leveren aan het gemeentebestuur. De oudere jeugd betrekken we op beleidsthema’s en onderwerpen die hen aanspreken, maar ook waar we als gemeente graag over willen praten. Het streven is om vanuit jongerenpanels de jeugdigen advies te vragen. De panels kunnen variëren qua samenstelling afhankelijk van de adviesvraag., zodat een brede groep uit alle lagen van de stad betrokken wordt bij thema’s die hen aanspreken. Hiervoor wordt gewerkt met de Speaking Minds Methodiek. De coaches die zijn opgeleid met de Speaking Minds methodiek begeleiden de jeugdigen. Hun ideeën worden uitgewerkt in een presentatie aan de wethouder.

Onderwijs 50

Maatschappelijke Diensttijd (MDT) MDT is een programma voor jeugdigen van 14 tot en met 27 jaar. Het is een kans om hun talenten te ontdekken, van betekenis te zijn, nieuwe mensen te ontmoeten en keuzes te maken voor de toekomst. Binnen dit programma staat maatschappelijke impact voorop en daarbij zijn drie kernbegrippen van belang: iets doen voor een ander en/of de samenleving, talentontwikkeling en elkaar ontmoeten. In Rijswijk doen we mee aan twee MDT projecten; “The Real Social” en “Follow Your Dreams”. Real Social The Real Social is een project voor alle jeugdigen in Rijswijk tussen de 14 en 27 jaar. Jeugdigen voeren, op basis van hun interesses en talenten, uiteenlopende activiteiten uit van maatschappelijke waarde. Er wordt bijvoorbeeld geholpen bij het uitvoeren van sportieve en culturele activiteiten voor kinderen, jongeren en senioren in de buurt. De jeugdigen worden begeleid door een teamcoach. Deelname aan het project duurt zes maanden (totaal 100 uur). Na afloop van deelname aan het project ontvangt de jeugdige een certificaat van deelname. Follow Your Dreams De doelgroep van Follow Your Dreams zijn jeugdigen tussen de 18 en 27 jaar zonder werk en/of startkwalificatie en richt zich daarmee op de doelgroep van het Doorstroompunt (de RMC-functie) en de nieuwe wet Van school naar Duurzaam werk. Deelname aan het project duurt 20 weken (320 uur).

De jeugdige wordt intensief begeleid en gaat 16 uur per week aan de slag met een gevarieerd programma. Het programma bestaat uit deelname aan maatschappelijke activiteiten en werkervaringsplekken. Het doel is om 70% van de deelnemers naar werk of een opleiding te begeleiden. Na afloop krijgen de deelnemers een MDT-certificaat. Aan landelijke erkenning van dit certificaat wordt gewerkt.

Wat gaat het kosten? Exploitatie (meerjarig): (bedragen x € 1.000) Onderwijs 4010 Huisvesting scholen 4010 Huisvesting scholen Saldo 4030 Lokaal onderwijsbeleid 4030 Lokaal onderwijsbeleid Saldo 6500 Kinderopvang 6500 Kinderopvang Saldo Totaal Lasten Totaal Baten Saldo Onderwijs

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Jr.rek. Raming na wijziging 2022 2023 3.623 4.105 103 83 -3.520 -4.022 4.459 2.379 2.660 256 -1.799 -2.123 351 524 9 -342 -524 8.432 7.007 2.772 339 -5.660 -6.669

2024 3.933 151 -3.782 2.436 255 -2.181 508

2025 4.789 151 -4.638 2.436 255 -2.181 508

2026 4.732 136 -4.596 2.436 255 -2.181 487

2027 4.759 136 -4.623 2.436 255 -2.181 487

-508 6.877 406 -6.471

-508 7.733 406 -7.327

-487 7.655 391 -7.264

-487 7.682 391 -7.291

Investeringen 2024 Investeringskrediet (U=uitgaven en I=inkomsten bedragen x € 1.000) 4010 Huisvesting scholen Realisatie nieuwe school Plaspoelpolder

U

2025 I

U

2026 I

U 11.024 11.024

2027 I

Onderwijs 51

U

I

Sport, Cultuur en Recreatie Wat willen we bereiken? Visie op het programma Cultuur Het gemeentelijk cultuurbeleid is opgenomen in de Cultuurvisie 2016-2030 ‘Rijswijk vrij gedacht’. Cultuur heeft waarde voor Rijswijk en haar inwoners. Het maken of beleven verruimt het gezichtsveld en draagt bij aan ontwikkeling. Wij hechten waarde aan een breed cultureel aanbod in onze gemeente. Naast de waarde van cultuur op zich, gaat het juist ook om de bijdrage van cultuur aan de Rijswijkse samenleving. De ambitie is om kunst en cultuur als een verbindende kracht in te zetten voor de samenleving en economie van Rijswijk. Cultuur biedt inwoners de gelegenheid tot ontmoeting en meedoen. En het zorgt voor binding met de omgeving en elkaar. Omdat het bijdraagt aan het welbevinden willen wij graag dat meer inwoners gebruik (kunnen) maken van culturele voorzieningen. Wij hechten aan een laagdrempelig en toegankelijk aanbod. Ten aanzien van cultuur zijn er ook een aantal wetten voor de gemeente van belang. Die hebben verband met het bibliotheekwerk, de lokale omroep en behoud en beheer van cultureel erfgoed. Sport Sport heeft van oudsher een sociaal maatschappelijke functie. Sport brengt niet alleen plezier en gezondheid, het brengt ook mensen bij elkaar, helpt talenten ontwikkelen, zorgt voor sociale cohesie, biedt een platform voor vrijwilligerswerk en zorgt voor veiligheid in buurten.

Deze maatschappelijke functies maken dat sport gewild én kansrijk is voor het realiseren van maatschappelijk verantwoord beleid. De afgelopen jaren zijn de rollen en verantwoordelijkheden van de gemeente in de maatschappelijke ondersteuning, de zorg voor jeugd en de participatie van kwetsbare inwoners, sterk veranderd. De gemeente zet met een continuering van de nota Sport en Bewegen, het herijkte sport- en preventieakkoord en de uitvoeringsagenda Gezondheid – Sport – Preventie in op het vergroten van de deelname van kwetsbare mensen aan de samenleving en de bestrijding van eenzaamheid. Daarnaast is sport en bewegen een essentieel onderdeel van het Gezond en Actief Leven Akkoord (2023-2026) waarbij de nadruk wordt gelegd op eigen verantwoordelijkheid, het gebruikmaken van het sociale netwerk, op preventie en op zoveel mogelijk voorkomen in plaats van genezen. Integraal samenwerken tussen de verschillende programma’s is daarbij een voorwaarde. Sport wordt niet gezien als een doel op zich, maar als een middel om maatschappelijke doelen zoals sociale cohesie en een gezonde leefstijl te bereiken. Bijzondere aandacht krijgt de duurzaamheid bij de vervanging van sportvelden en onderhoud en pragmatische invulling van de binnenen buitensportaccommodaties.

Evenementen Er valt veel te beleven in Rijswijk aan evenementen en andere activiteiten: van festivals, wedstrijden en markten tot optochten en buurtfeesten. Evenementen dragen veelal bij aan leefbaarheid en leveren een positieve bijdrage aan de stabiliteit en samenhang in de samenleving (sociale cohesie). Evenementen worden gewaardeerd door de inwoners en ondernemers. De gemeente levert hierin een actieve bijdrage door stimulering, ondersteuning en facilitering van de organisatoren. De gemeente heeft hierbij oog voor duurzaamheid, veiligheid en toegankelijkheid. Rijswijk is modern én historisch, druk én rustig, grijs én groen, stad én dorp. Rijswijk groeit en de gemeente wil nieuwe inwoners graag aan de stad verbinden. Hierin kunnen evenementen een functie

Sport, Cultuur en Recreatie 52

hebben. Het verbindt ‘nieuwe’ inwoners aan de stad en zorgt voor kennismaking en ontmoeting tussen alle inwoners. Wij laten het initiatief tot een evenement bij de samenleving, met een uitgestoken hand. We gaan enthousiasmeren, stimuleren, faciliteren en verbinden. Hoewel de gemeente niet zelf in de rol van opdrachtgever of organisator stapt, toetst ze de initiatieven wel op maatschappelijke impact, uitstraling voor de stad en relevantie voor de omgeving. Daarvoor is meer nodig dan alleen juridische toetsing van evenementen. Het vraagt van de gemeente een dienstverlenende, uitnodigende en stimulerende rol. Doelstellingen Cultuur De Cultuurvisie gaat uit van de volgende zes beleidspijlers, die samen met onze partners verder worden ingevuld met acties: • Clustering en samenhang: Door het stimuleren van afstemming en samenwerking worden krachten meer gebundeld en samenhang gecreëerd. Ook het clusteren van activiteiten en voorzieningen draagt naast een betere benutting bij aan zichtbaarheid. • Creatieve vrijheid in de openbare ruimte en ruimte voor cultuurbeoefening: Het bieden van ruimte aan nieuwe en tijdelijke initiatieven. • Aanbod voor jeugd en jongeren: Het aansluiten van het aanbod op de behoeften van jeugd en jongeren.

• Cultuureducatie: Het stimuleren van kunst- en cultuureducatie, met name voor jeugd en jongeren, om bij te dragen aan hun brede vorming en de creativiteit van de samenleving. Het gaat zowel om binnenschools cultuuronderwijs als een toegankelijk aanbod in de vrije tijd. • Ouderen en cultuur: Het benutten van het potentieel van vitale ouderen en het bereiken van kwetsbare ouderen om bij te dragen aan hun betrokkenheid bij en in de samenleving. • Cultureel en historisch erfgoed en architectuur: Het bekend en meer zichtbaar maken van het lokale erfgoed bij de inwoners van de gemeente en de regio. Sport Het stimuleren van de Rijswijkse bevolking tot deelname aan sport, door het in standhouden van een breed aanbod. Hierdoor willen we een brede ontwikkeling bevorderen, sociale cohesie versterken, onderling respect vergroten en een gezonde leefstijl stimuleren. Er wordt met name ingezet op de breedtesport. De verbinding tussen gezondheid, sport en preventie wordt door de verschillende akkoorden (sport- en preventieakkoord 2) verder geïntensiveerd en geoptimaliseerd. De belangrijkste thema’s hierbij zijn: 1. Iedereen mag meedoen - inclusief sporten en bewegen; 2. Bewegen in de buitenruimte; 3. Vitale aanbieders - maatschappelijke verenigingen toekomstbestendig; 4. Positieve sportcultuur - leuk, veilig, eerlijk en zorgeloos sporten en bewegen; 5.

Van jongs af aan vaardig in bewegen – jeugd meer laten bewegen en sporten; 6. Fundament op orde; 7. Groter bereik; 8. Meer zichtbare betekenis; 9. Rookvrije generatie; 10.Gezond gedrag. Evenementen Evenementen zijn er voor de bewoners en bezoekers van de stad. Naast het versterken van de identiteit en het stimuleren van een aantrekkelijke woonomgeving willen we dat via evenementen de parels in de stad over het voetlicht worden gebracht zoals bij het huidige Strandwalfestival gebeurt. Onze stadsparken, de Schouwburg, maar ook ons verenigingsleven zijn voorbeelden van parels waar iedere Rijswijker een verbinding mee voelt.

Sport, Cultuur en Recreatie 53

Evenementen leveren een positieve bijdrage aan een aantrekkelijke woonomgeving; ze zorgen voor levendigheid en sociale betrokkenheid. Het zorgt voor kennismaking en ontmoeting tussen de verschillende inwoners. Daarmee draagt het bij aan een leefbare stad. Uitgaande van de doelstellingen en het huidige aanbod maakt de gemeente voor de komende jaren diverse keuzes. Ten aanzien van het evenementenaanbod wil de gemeente: • De bestaande evenementen met een stadsbrede aantrekkingskracht tenminste behouden. • Kwalitatief goede nieuwe evenementen passend bij de identiteit van Rijswijk faciliteren. • Ruimte geven aan bestaande en nieuwe lokale en kleinschalige evenementen en buurtinitiatieven.

Wat gaan we daarvoor doen? Cultuur We geven samen met onze partners uitvoering aan de Cultuurvisie. Hierbij houden we bij de thematische pijlers de uitgangspunten vraaggericht werken, innovatie en samenwerking voor ogen. In onze contacten met aanbieders van culturele activiteiten stimuleren wij deze. Bij de subsidiering van structurele en incidentele activiteiten, waarmee we culturele voorzieningen faciliteren, hebben we hier nadrukkelijk aandacht voor. Dit geldt ook voor het verder verbinden van cultuur en maatschappelijke vraagstukken en cultuur en economie. We werken hier intern aan, zoals bij de samenwerking in het kader van de brede specifieke uitkering ten behoeve van het bevorderen van gezondheid, sport- en beweegstimulering, cultuurparticipatie en het versterken van de sociale basis voor de periode tot en met 2026. Wij hebben ook oog voor het inzetten van cultuur als verbindende kracht in onze contacten met partners. We stimuleren ze tevens om financiering via andere bronnen te verkrijgen en hiermee een steviger beleid te kunnen voeren. Vanaf het najaar van 2023 is het Huis van de Stad operationeel. Met behulp van een specifieke uitkering kunnen we de bemande openingstijden van de bibliotheekvestiging in het Huis van de Stad met 10 uren per week uitbreiden; voor de periode tot en met 2025.

Inwoners kunnen met vragen over online dienstverlening van overheden en bedrijven en voor trainings- en cursusaanbod terecht bij het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) van de bibliotheek. De onderlinge samenwerking in het Huis van de Stad, en in samenhang met de schouwburg, stimuleren we verder. In het kader van samenwerking faciliteren we ook het in 2023 gestarte halfjaarlijkse cultuurcafé door en voor het culturele veld. Ondanks de verhuizing van Trias Centrum voor de Kunsten en de Bibliotheek aan de Vliet naar het Huis van de Stad, blijven we hechten aan cultureel aanbod in de wijken. We continueren de ondersteuning van de programma’s voor kunst- en cultuureducatie, waaraan Rijswijkse basisscholen meedoen. Binnen het programma van de landelijke regeling Cultuureducatie met Kwaliteit (CmK) wordt, onder coördinatie van Trias, de samenwerking tussen scholen en culturele organisaties en de deskundigheid van leerkrachten en cultuuraanbieders bevorderd om goed cultuuronderwijs te bereiken. Er komt een nieuwe en vierde periode CmK 2025-2028, waarvoor we in 2024 de aanvraag indienen na voorbereiding met partners. Onze collectie kunst in de buitenruimte is toegankelijk voor iedereen. We zorgen voor een goed beheer en onderhoud ervan. We realiseren een nieuw kunstwerk bij het IKC Montessori in Parkrijk. Oplevering hiervan wordt in de zomer van 2024 verwacht.

Daarnaast wordt de beeldenroute in het Wilhelminapark verder vorm gegeven door de plaatsing van verweesde beelden. In 2024 werken we met het Museum Bescherming Bevolking (MBB) en Korpora verder aan de doorontwikkeling van het bunkercomplex Overvoorde. Er zal uitvoering worden gegeven aan de vervolgstappen, die onder andere betrekking hebben tot groot onderhoud en subsidies. Het Commissariaat voor de Media zal de procedure voor de aanwijzing van een lokale omroep voor onze gemeente openstellen een jaar voorafgaand aan de nieuwe periode vanaf oktober 2025. Met het vaststellen van toetsingscriteria bereiden wij ons najaar 2024 voor op het geval van meerdere aanvragers.

Sport, Cultuur en Recreatie 54

Sport en Recreatie Vitaliteit van onze sportaanbieders blijft een belangrijk speerpunt binnen Rijswijk. Ook onderhouden wij, samen met de Sportraad Rijswijk, contact met alle organisaties en verenigingen die zich bezighouden met de uitvoering van sport in Rijswijk. Daarnaast is sport en bewegen een essentieel onderdeel van het Gezond en Actief Leven Akkoord (2023-2026) waarbij de nadruk wordt gelegd op eigen verantwoordelijkheid, het gebruikmaken van het sociale netwerk, op preventie en op zoveel mogelijk voorkomen in plaats van genezen. Integraal samenwerken tussen de verschillende programma’s is daarbij een voorwaarde. Dit moet leiden tot een groter bereik, meer sportende inwoners en het beter behalen van onze ambities. Als uitgangspunt hanteren wij de oorspronkelijke ambities vanuit de nota Sport en Bewegen, deze zijn: • Rijswijk nodigt uit tot sport en bewegen; • De Rijswijkse sportinfrastructuur is sterk, open en toegankelijk; • Als impuls voor de breedtesport maken we gebruik van de topsport(beleving). Deze ambities zijn gecombineerd met de ambities uit het sport- en preventieakkoord 2. Ook in 2024 zullen de eerder aangelegde beweegroutes met QR-codes structureel onder de aandacht van de Rijswijkse inwoners worden gebracht en zijn deze geïntegreerd in het Happy Fit programma.

Om ouderen en kwetsbare groepen te begeleiden naar een passend sport- en beweegaanbod, wordt in 2024 de professionele beweegmakelaar gecontinueerd. Het is ook de bedoeling dat de beweegmakelaar ook andere doelgroepen (18+) bediend. Onder het bevorderen van een gezonde leefstijl vallen voedingsvoorlichting en wijkgerichte naschoolse sportactiviteiten (activiteiten op het Cruyff Court, Sport in de Wijk en sportmix). Om het percentage basisschoolleerlingen met overgewicht te laten dalen stellen we een voedingsvoorlichting programma op in combinatie met het aanbieden van meerdere momenten om te sporten onder begeleiding in de wijk. De nieuw aangelegde Krajicek Playground in RijswijkBuiten maakt hier onderdeel van uit. In 2024 wordt het programma Happy Fit 0 – 100 jaar gecontinueerd Het project heeft als doel een impuls te geven aan de lokale volksgezondheid waarbij er samenwerking zal plaatsvinden tussen verschillende partijen die actief zijn op het terrein van gezondheid, sport en bewegen. Op Sportpark Elsenburg wordt een duurzame maatschappelijke voorziening (MultifunctioneleAccommodatie) voor de drie sportverenigingen en maatschappelijke partners gerealiseerd. De verwachting is dat medio 2024 de daadwerkelijke bouwactiviteiten van start gaan, waarna deze in augustus 2025 gerealiseerd zullen zijn. De Rijswijkse bevolking groeit en dat vraagt ook om meer faciliteiten.

Om hier invulling aan te geven starten wij in 2024 met de bouw van een sportzaal bij de nieuw te bouwen Steenvoordeschool. Ook bij het realiseren van scholen in Pasgeld/Parkrijk zal gekeken worden naar de mogelijkheid van het realiseren van een sporthal. De toekomstbestendigheid van de sportparken vraagt vooral ook aandacht voor een optimale benutting van de beschikbare ruimte voor sport en bewegen en mogelijke herverdeling van sportruimte. Naar de bespelingsgraad van onze sportparken en een evenwichtige verdeling van de sportruimte is in 2023 onderzoek gedaan. In 2024 zullen de uitkomsten van dit onderzoek nader worden uitgewerkt tot concrete plannen. Evenementen Wij geven uitvoering aan de in 2023 vastgestelde kadernota. Voor de invulling van de rol en ambitie voor stadsbrede evenementen doet de gemeente dat door samen te werken met de bestaande organisatoren die in de stad actief zijn. Met hen kan aanvullende dienstverlening worden gerealiseerd. Denk hierbij aan netwerkvorming, kennisontwikkeling, samenwerking met het bedrijfsleven, gezamenlijke promotie en afstemming van de evenementenkalender. Daarnaast willen wij de route voor de organisatoren binnen de gemeente zo eenvoudig mogelijk maken. Het moet organisatoren duidelijk zijn waar zij terecht kunnen en welke gegevens daarbij nodig zijn. Zo stimuleren en activeren wij partners binnen Rijswijk om evenementen te organiseren.

Sport, Cultuur en Recreatie 55

Ook onderzoeken wij hoe wij de Uit agenda kunnen doorontwikkelen zodat inwoners de Rijswijkse evenementen eenvoudig kunnen vinden en de kalender nog meer aansluit bij de behoeftes van onze inwoners. Wij kijken actief naar de mogelijkheden voor evenementen op andere locaties in Rijswijk waarbij de doelstelling van verbinding voorop staat. Het beschikbare budget voor 2024 maakt dat wij scherpe keuzes moeten maken in de financiële ondersteuning. Deze keuzes maken wij aan de hand van de aanvullende subsidievoorwaarden voor stadsbrede evenementen en de algemene subsidievoorwaarden. Daarnaast moet de bijdrage passen in het gestelde subsidieplafond. De mogelijkheden voor subsidies van kleinschalige evenementen maken wij breed bekend. Daarmee stimuleren wij enthousiaste bewoners en maatschappelijke partners om festiviteiten te organiseren die passen bij de wijk en/ of doelgroep.

Wat gaat het kosten? Exploitatie (meerjarig): (bedragen x € 1.000) Sport, Cultuur en Recreatie 5100 Openbaar bibliotheekwerk 5100 Openbaar bibliotheekwerk Saldo 5300 Sport 5300 Sport Saldo 5400 Kunst en cultuur 5400 Kunst en cultuur Saldo 5410 Cultureel erfgoed 5410 Cultureel erfgoed Saldo 5800 Speeltuinwerk 5800 Speeltuinwerk Saldo Totaal Lasten Totaal Baten Saldo Sport, Cultuur en Recreatie

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Jr.rek. Raming na wijziging 2022 2023 1.448 1.561 113 -1.448 -1.448 3.711 4.950 1.715 2.385 -1.996 -2.565 2.635 2.947

2024 1.589 54 -1.535 4.186 1.596 -2.590 2.664

2025 1.589 54 -1.535 4.493 1.596 -2.897 2.664

2026 1.589 54 -1.535 4.749 1.587 -3.163 2.663

2027 1.589 54 -1.535 4.696 1.555 -3.141 2.664

-2.635 1.035 27 -1.007 622

-2.947 1.637 18 -1.619 674

-2.664 1.087 7 -1.080 643

-2.664 1.087 7 -1.080 659

-2.663 1.087 7 -1.081 661

-2.664 1.088 7 -1.081 656

-622 9.450 1.742 -7.708

-674 11.769 2.516 -9.253

-643 10.169 1.657 -8.513

-659 10.491 1.657 -8.835

-661 10.750 1.647 -9.103

-656 10.693 1.616 -9.077

Toelichting op de afwijkingen: 5300 Sport Lasten voordeel € 155.000 (raming 2024 t.o.v. raming 2023) In het collegewerkprogramma is afgesproken dat de Van Zweedenzaal gesloopt gaat worden. Voor de sloop is er met de 1e halfjaarrapportage 2023 € 150.000 aan extra middelen gevraagd. De sloop heeft in 2023 plaatsgevonden. Daarom is in 2024 sprake van een daling ten opzichte van het voorgaand jaar. Baten nadeel € 688.000 (raming 2024 t.o.v. raming 2023) In 2023 maakt de gemeente gebruik van de SPUK MEOZ regeling. Dit betreft een gedeeltelijke, vooralsnog eenmalige, vergoeding van de meerkosten energie openbare zwembaden over 2022 en 2023 voor een bedrag € 688.000. Dit betreft een ontvangen vergoeding van het Rijk die als subsidie wordt verstrekt aan Optisport. Daarom is in 2024 sprake van een daling ten opzichte van het voorgaand jaar. Lasten voordeel € 688.000 (raming 2024 t.o.v. raming 2023) In 2023 maakt de gemeente gebruik van de SPUK MEOZ regeling. Dit betreft een gedeeltelijke, vooralsnog eenmalige, vergoeding van de meerkosten energie openbare zwembaden over 2022

Sport, Cultuur en Recreatie 56

en 2023 voor een bedrag € 688.000. Dit betreft een ontvangen vergoeding van het Rijk die als subsidie wordt verstrekt aan Optisport. Daarom is in 2024 sprake van een daling ten opzichte van het voorgaand jaar.

Investeringen Investeringskrediet (U=uitgaven en I=inkomsten bedragen x € 1.000) 5300 Sport Diverse investeringen voortvloeiend uit meerjarenonderhoudsplan sportparken 2024 Diverse investeringen voortvloeiend uit meerjarenonderhoudsplan sportparken 2025 Diverse investeringen voortvloeiend uit meerjarenonderhoudsplan sportparken 2026 Diverse investeringen voortvloeiend uit meerjarenonderhoudsplan sportparken 2027 5800 Speeltuinwerk Herinrichten speelplekken in de wijk 2024 Herinrichten speelplekken in de wijk 2025 Herinrichten speelplekken in de wijk 2026 Herinrichten speelplekken in de wijk 2027 Vervanging hekwerken 2024 Vervanging hekwerken 2025 Vervanging hekwerken 2026 Vervanging hekwerken 2027

2024 U 33

I

2025 U 33

I

2026 U 33

I

2027 U 33

33 33 33

165 150

165

165

33 165

150 150 150 15 15 15 15

Sport, Cultuur en Recreatie 57

I

Sociaal Domein Wat willen we bereiken? Visie op het programma Als gemeente willen wij dat al onze inwoners mee kunnen doen in de samenleving. Het liefst zo lang mogelijk op eigen kracht. Als het nodig is, biedt de gemeente ondersteuning. Deze ondersteuning helpt de inwoners zelfredzaam te worden en mee te doen met de maatschappij. De inwoners worden aangemoedigd om eerst zelf naar een oplossing te zoeken. Bijvoorbeeld door gebruik te maken van hun sociale netwerk. Of van de algemene voorzieningen van de gemeente. Lukt dat niet, dan is er ondersteuning mogelijk vanuit de gemeente en onze maatschappelijke partners. Het gaat om ondersteuning op het gebied van: • Werk; • Inkomen; • Het voeren van een huishouden; • Opvoeden; • Gezondheid; • Zorg; • Welzijn; • Financiën. Ontwikkelingen in de samenleving De welvaartsverschillen worden groter. Onder andere door allerlei ontwikkelingen in de samenleving die invloed hebben op het dagelijks leven van onze inwoners. Bijvoorbeeld de oorlog in Oekraïne, de inflatie en de hoge energiekosten. Er zijn hierdoor meer inwoners die ondersteuning nodig hebben. Vanwege toenemend zorggebruik, ook in de jeugdhulp, stijgende zorgkosten en structurele arbeidskrapte staat de zorg in Nederland voor grote uitdagingen. Er worden manieren gezocht om de zorg in de toekomst anders te organiseren en te betalen.

Daarnaast is er sprake van toenemende polarisatie en verharding in de samenleving. We zetten daarom in op het bevorderen van inclusie en een gelijke behandeling van iedereen. Preventief en integraal werken Als gemeente besteden wij veel aandacht aan preventie. We willen voorkomen dat een inwoner de regie verliest. Door snel te handelen, zorgen wij ervoor dat de situatie niet erger wordt. Wanneer inwoners ondersteuning nodig hebben, zorgen wij ervoor dat de hulp op verschillende leefgebieden op elkaar wordt afgestemd. We werken samen met maatschappelijke partners in de stad en de regio Haaglanden. De gemeente neemt een regierol bij het tegengaan van: • Armoede; • Huiselijk geweld; • Schulden; • Eenzaamheid. Via het welzijnsbeleid geven we ook aandacht aan vrijwilligerswerk, mantelzorg en inclusie. Ook willen we ervoor zorgen dat jonge inwoners veilig kunnen opgroeien. En dat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven leven. We starten met het project Integrale Toegang als onderdeel van het programmaplan Toekomstbestendig Sociaal Domein. Het doel is te komen tot een brede toegangsorganisatie, gericht op integraal werken, normaliseren en het versterken van eigen kracht. Deze uitgangspunten worden vertaald naar beleid en onze dienstverlening.

Sociaal Domein 58

Werken vanuit kaders In Rijswijk vinden wij het belangrijk dat iedereen zich welkom voelt en gelijk wordt behandeld. We willen zorgen voor een samenleving waar inwoners de kans krijgen om naar eigen vermogen mee te doen in de samenleving en naar elkaar omkijken. Hier werken we naartoe vanuit drie leidende kaders: 1. Passende dienstverlening die aansluit op de situatie van de inwoner Waar nodig bieden wij ondersteuning. Dit doen we via een integrale aanpak als er sprake is van meervoudige problematiek. 2. Laagdrempelige toegang tot onze ondersteuning Het voorkomen van problemen staat voorop. Zo kunnen inwoners mee blijven doen in de samenleving. Dit draagt bij aan het welzijn van de inwoner. We organiseren onze dienstverlening op een efficiënte manier We zijn ons bewust van de kosten en houden administratieve lasten zo laag mogelijk. We stellen concrete doelstellingen en graadmeters vast zodat we onze dienstverlening kunnen meten en monitoren. Doelstellingen Binnen het programma Sociaal Domein werken we onze visie uit binnen drie thema’s met bijbehorende ambities en acties:

Het leiden van een zelfstandig leven Betaald werk We vinden het belangrijk dat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen meedoen in de samenleving. Het hebben van betaald werk is hier een belangrijk onderdeel van. Wie nog geen betaald werk heeft, begeleiden wij naar werk dat bij hen past. Inwoners die nog niet toe zijn aan betaald werk, helpen we bij het vinden van een andere manier om mee te doen in de samenleving. Denk aan vrijwilligerswerk of een werkervaringsplek. Samen met de inwoners worden hun talenten in kaart gebracht. De focus ligt hierbij op wat iemand wel kan. Wij ondersteunen inwoners bij het aanpakken van eventuele beperkingen. Hulp bij geldzaken Naast ondersteuning op het gebied van werk en inkomen, bieden we ook hulp bij vragen over geld of het aanpakken van schulden. We bieden de inwoner zo vroeg mogelijk hulp. Zo worden de problemen niet groter en kan het bestaande probleem vroeg worden aangepakt. Inwoners kunnen daarom ook met eenvoudige vragen bij ons terecht. We hebben hierbij niet alleen aandacht voor huishoudens met een laag inkomen, maar ook voor huishoudens met een middeninkomen. Onze kwetsbare inwoners informeren we over onze financiële dienstverlening via een integrale communicatieaanpak. Open dienstverlening Bij het bieden van ondersteuning hebben we aandacht voor de stress die inwoners kunnen ervaren. Het is namelijk niet altijd makkelijk om hulp te vragen.

We staan daarom in onze dienstverlening open voor de inwoners. We luisteren en zoeken samen met de inwoners naar een oplossing. We bieden dienstverlening waarbij we naast de inwoners staan en rekening houden met de spanning of stress die zij ervaren. Hierdoor sluit onze dienstverlening beter aan op hun leefwereld en kunnen wij hen beter helpen.

Sociaal Domein 59

Ontheemden en inburgeraars Tot slot hebben we aandacht voor ontheemden en inburgeraars die in Rijswijk wonen. Voor hen is ondersteuning nodig om hun weg te vinden en een zelfstandig leven in Rijswijk op te bouwen. We bieden hen daarom trajecten aan om zelfredzaam te worden en de eigen regie te pakken. Deze zijn afgestemd op hun persoonlijke behoeften. Het leiden van een zelfstandig leven Betaald werk We vinden het belangrijk dat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen meedoen in de samenleving. Het hebben van betaald werk is hier een belangrijk onderdeel van. Wie nog geen betaald werk heeft, begeleiden wij naar werk dat bij hen past. Inwoners die nog niet toe zijn aan betaald werk, helpen we bij het vinden van een andere manier om mee te doen in de samenleving. Denk aan vrijwilligerswerk of een werkervaringsplek. Samen met de inwoners worden hun talenten in kaart gebracht. De focus ligt hierbij op wat iemand wel kan. Wij ondersteunen inwoners bij het aanpakken van eventuele beperkingen. Hulp bij geldzaken Naast ondersteuning op het gebied van werk en inkomen, bieden we ook hulp bij vragen over geld of het aanpakken van schulden. We bieden de inwoner zo vroeg mogelijk hulp. Zo worden de problemen niet groter en kan het bestaande probleem vroeg worden aangepakt. Inwoners kunnen daarom ook met eenvoudige vragen bij ons terecht.

We hebben hierbij niet alleen aandacht voor huishoudens met een laag inkomen, maar ook voor huishoudens met een middeninkomen. Onze kwetsbare inwoners informeren we over onze financiële dienstverlening via een integrale communicatieaanpak. Open dienstverlening Bij het bieden van ondersteuning hebben we aandacht voor de stress die inwoners kunnen ervaren. Het is namelijk niet altijd makkelijk om hulp te vragen. We staan daarom in onze dienstverlening open voor de inwoners. We luisteren en zoeken samen met de inwoners naar een oplossing. We bieden dienstverlening waarbij we naast de inwoners staan en rekening houden met de spanning of stress die zij ervaren. Hierdoor sluit onze dienstverlening beter aan op hun leefwereld en kunnen wij hen beter helpen. Ontheemden en inburgeraars Tot slot hebben we aandacht voor ontheemden en inburgeraars die in Rijswijk wonen. Voor hen is ondersteuning nodig om hun weg te vinden en een zelfstandig leven in Rijswijk op te bouwen. We bieden hen daarom trajecten aan om zelfredzaam te worden en de eigen regie te pakken. Deze zijn afgestemd op hun persoonlijke behoeften. Wonen met Zorg Zelfstandig wonen dankzij maatwerkvoorzieningen In Rijswijk vinden we het belangrijk dat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen. Ook als zij ouder worden, psychisch kwetsbaar zijn of een verstandelijke en/of lichamelijke beperking hebben.

Vanuit de Wmo bieden we ondersteuning op het gebied van: • Begeleiding; • Hulp bij het huishouden; • Hulpmiddelen en woningaanpassingen.

Sociaal Domein 60

Er zijn maatwerkvoorzieningen voor mensen die onvoldoende zelfredzaam zijn of onvoldoende mee kunnen doen in de maatschappij. Eerst wordt er gekeken of mensen dit zelf, met mantelzorg, hulp uit het eigen netwerk of algemene voorzieningen kunnen oplossen. Lukt dit niet, dan biedt de gemeente ondersteuning. Regionale samenwerking De maatwerkvoorzieningen, begeleiding en hulp bij het huishouden hebben we in regionaal H5verband ingekocht. De H5 is een samenwerking tussen de gemeentes Delft, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Westland en Rijswijk. We monitoren de kwaliteit van deze samenwerking. Voor Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang werken we samen met Den Haag, Leidschendam-Voorburg, Zoetermeer en Wassenaar. Passende zorg voor kwetsbare inwoners Mensen krijgen steeds vaker zorg en ondersteuning op andere plekken dan de zorginstellingen. Bijvoorbeeld thuis. Dit komt door de landelijke ontwikkelingen in de zorg. De zorgvragen van inwoners worden steeds ingewikkelder. Bijvoorbeeld bij een combinatie van psychische en sociale problemen. Soms is er ook sprake van een lichamelijke beperking. Of is de woonsituatie niet meer passend bij de beperking die iemand ervaart. Om passende zorg te bieden aan onze inwoners, werken we samen met de woningcorporaties en zorgaanbieders. Samen ontwikkelen wij woonzorgvoorzieningen. Dit doen we binnen de Woonzorgvisie.

Ook gaan we met het zorgkantoor en zorgverzekeraars in gesprek over de afspraken die zijn gemaakt in het landelijke Integraal Zorgakkoord (IZA). Zo houden we de zorg voor de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar. Opgroeien in een veilige omgeving Ondersteuning voor Rijswijkse jeugdigen Alle jeugdigen verdienen een positief opgroei- en opvoedklimaat waarin zij zich vrij en veilig kunnen ontwikkelen en kunnen opgroeien tot verantwoordelijke, zelfstandige, zelfredzame en maatschappelijk betrokkenen volwassenen. De ouders/verzorgers spelen hierbij een grote rol. Soms hebben zij hier hulp bij nodig. Onze ondersteuning aan jeugdigen en ouders is: • Snel beschikbaar en toegankelijk; • Vanuit de eigen leefomgeving, zo dichtbij mogelijk; • Zo licht als mogelijk en zo zwaar als nodig; • Waar mogelijk gericht is op het gezinssysteem van de jeugdigen; • Gericht is op zelfredzaamheid en eigen kracht van de jeugdigen en opvoeders. Centrum voor Jeugd en Gezin Als de ontwikkeling van jeugdigen hobbels kent of zelfs vastloopt, bieden wij met onze partners vanuit het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) een vangnet. Wij maken daarbij onderscheid tussen laagdrempelige ondersteuning bij het gewone opvoeden en opgroeien en de (hoog)specialistische jeugdhulp. De ondersteuning die we bieden sluit zo goed mogelijk aan bij het eigen netwerk en de eigen leefwereld van ouders/verzorgers en jeugdigen.

In de wijk, op school of bij de kinderopvang. Regiovisie Jeugdzorg Haaglanden 2021-2026 We sluiten met onze dienstverlening aan op de regiovisie Jeugdzorg Haaglanden 2021-2026. De focus ligt hierbij op de kwetsbare omstandigheden waar ouders/verzorgers en jeugdigen zich in kunnen bevinden. Het uitgangspunt is dat vallen en opstaan hoort bij het opgroeien. In plaats van onnodig problematiseren, diagnosticeren en medicaliseren, richten we ons op het versterken van de beschermende factoren en normaliseren.

Sociaal Domein 61

Samen beslissingen maken Ouders/verzorgers hebben de regie in eigen hand. Tenzij dit in strijd is met kinderrechten of een zwaarwegend maatschappelijk belang. Samen met hen brengen we in kaart welke problemen er spelen en hoe ze deze het beste met onze ondersteuning kunnen oplossen. We maken onderscheid tussen specialistische jeugdhulp en lichte ondersteuning bij uitdagingen die horen bij het opvoeden en opgroeien. Soms spelen er meerdere problemen. We houden overzicht door één aanspreekpunt te bieden namens de verschillende betrokken organisaties. Dit noemen wij procesregie. Als kinderen in een onveilige situatie opgroeien, staat in eerste instantie (het herstellen van) hun veiligheid voorop. Duurzaam en effectief We kiezen zoveel mogelijk voor snelle en duurzaam effectieve interventies. We letten op de balans tussen baten en kosten. We willen dat met de inzet van jeugdhulp resultaten worden geboekt. Het gaat daarbij nadrukkelijk niet alleen om de regionaal ingekochte specialistische jeugdhulp, maar ook om ons lokale ondersteuningsaanbod. We werken doelgericht, kostenbewust en onderzoeken de resultaten van ons ondersteuningsaanbod. Meedoen in een gezonde samenleving Rijswijk is inclusief Inwoners doen naar vermogen mee, kijken naar elkaar om en helpen elkaar waar nodig. We willen dat Rijswijk een stad is waar geen verdeeldheid is en waar inwoners zich veilig en thuis voelen.

Een inclusieve samenleving. Waar we voor elkaar zorgen. Waar plek is voor iedereen. Met gelijke kansen en waar gelijke behandeling de norm is. Preventie en gezondheid Belangrijke randvoorwaarden voor een inclusieve samenleving zijn de fysieke en mentale gezondheid van onze inwoners. We zetten daarom in op het stimuleren van een gezonde omgeving en het maken van gezonde keuzes. Dit gaat zowel over aspecten als alcohol, voeding, roken, bewegen, als zingeving, eenzaamheid, sociale cohesie en anti-discriminatie. Dit sluit aan bij de landelijke beweging van ‘zorg naar gezondheid’ waarbij preventie meer zorg in de toekomst moet voorkomen. We werken aan deze onderwerpen vanuit het landelijke Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), onze lokale uitvoeringsagenda Welzijn 2023-2025 en ons in 2024 te ontwikkelen Inclusie en Antidiscriminatieprogramma.

Wat gaan we daarvoor doen? Het leiden van een zelfstandig leven Inkomen en maatschappelijke participatie (Participatiewet) • We willen inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt zoveel mogelijk activeren. Het doel is om maatschappelijke participatie onder deze inwoners te laten toenemen in 2024. Wij gaan ons in 2024 focussen op de mensen met een lange afstand tot de arbeidsmarkt. Wij zien dat de huidige arbeidsmarkt kansen biedt en gaan daarom actief aan de slag met deze groep. De stap naar betaald werk zal niet eenvoudig zijn maar door middel van maatwerk en aandacht verwachten wij hierin mensen te kunnen bemiddelen naar (parttime) werk. Verder starten wij met een pilot gericht op statushouders. • We analyseren ons gehele bestand door middel van een uitgebreid onderzoek. We willen hiermee de belemmeringen voor activering en uitstroom duidelijker in beeld krijgen. En kijken daarbij ook naar onze eigen dienstverlening. Aan de hand van de uitkomsten van het onderzoek passen we ons beleid aan.

Sociaal Domein 62

• In 2024 starten wij met een pilot om werken met behoud van uitkering lonend te maken. Dit doen we door gebruik te maken van flexibele inkomensondersteuning. Het gaat hier om de doelgroep van uitkeringsgerechtigden die niet in staat zijn om fulltime te werken. Maar wel een wisselend aantal uur per maand werkt, naast hun uitkering. • We ontwikkelen in 2024 het Programma Aandacht Werkt. Met dit programma zorgen wij ervoor dat inwoners stappen zetten op de Participatieladder. Werk in Uitvoering • Vanuit het project ‘Deel naar Heel’ vergroten we mogelijkheden voor deeltijdwerkers om meer uren te werken. Dit project is voor inwoners die fulltime kunnen werken, maar dat nu nog parttime doen. We willen hen ondersteunen naar fulltime werk, zodat zij zelfstandig in hun levensonderhoud kunnen voorzien. • Bij inwoners die zich melden bij het Werkgevers Servicepunt (WSP) focussen wij ons op hun talenten. Ook helpen wij bij het wegnemen van mogelijke belemmeringen. Dit doen wij in lijn met het programma ‘Aandacht Werkt’. We werken samen met de werkgevers om innovatief om te gaan met arbeidspotentieel in deze krappe arbeidsmarkt. Armoede- en schuldenbeleid • We stellen in 2024 een integrale beleidsvisie armoede en schulden op. Op deze manier ontwikkelen we een duurzaam beleid waarmee we niet alleen aandacht hebben voor financiële armoede.