Document · PDF

Begroting 2024-2027

Raadsvergadering 7 november 2023, gemeente RijswijkBij agendapunt: Vaststelling begroting, meerjarenraming en jaarschijf42.439 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 5

De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen hevelt uitvoering van de technische toetsingen aan het Bouwbesluit en het toezicht op de technische aspecten uit het Bouwbesluit over naar private partĳen. Vanaf 2020 zĳn we begonnen met het inventariseren van de impact van deze wetgeving en het voorbereiden van proefprojecten met gevolgklasse 1 (op de grond gebouwde woningen).

Openbare Orde en Veiligheid 24

Net als de Omgevingswet is de Wet kwaliteitsborging ook opnieuw uitgesteld tot 1 januari 2024. In 2024 richten we ons op de effecten en een soepele overgang van beide wetten met behoud van kwaliteit. Voor beide wetten is een goed werkend digitaal stelsel noodzakelĳk. In 2024 starten we met het softwareprogramma Go2Chepp. Dit programma(app) draagt bĳ aan een kwalitatieve efficiënte behandeling en afhandeling van alle taken van inspecties op locatie. De toezichthouders bĳzondere wetten werken in 2024 efficiënter samen binnen de taken van toezicht en advisering met betrekking tot de regels van Algemene Plaatselĳke Verordening. Daarbĳ is er extra aandacht op de aanwezigheid van een leidinggevende in een horeca- of slĳtersbedrĳf en werken ze nauw samen met de boa’s in de controle op de naleving van de Alcoholwet (verstrekken van drank aan minderjarigen en wederverstrekking).

Wat gaat het kosten? Exploitatie (meerjarig): (bedragen x € 1.000) Openbare Orde en Veiligheid 1100 Openbare orde en veiligheid 1100 Openbare orde en veiligheid Saldo 1200 Brandweer 1200 Brandweer Saldo 1201 Rampenbestrĳding 1201 Rampenbestrĳding Saldo Totaal Lasten Totaal Baten Saldo Openbare Orde en Veiligheid

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Jr.rek. Raming na wĳziging 2022 2023 1.809 2.915

2024 3.367

2025 3.392

2026 3.367

2027 3.392

-1.809 5.399

-2.915 5.740

-3.367 6.092

-3.392 6.075

-3.367 6.119

-3.392 6.220

-5.399 51 9 -42 7.259 9 -7.250

-5.740 108

-6.092 64

-6.075 64

-6.119 64

-6.220 64

-108 8.763

-64 9.523

-64 9.531

-64 9.550

-64 9.676

-8.763

-9.523

-9.531

-9.550

-9.676

Toelichting op de afwĳkingen: 1200 Brandweer Lasten nadeel € 352.730 (raming 2024 t.o.v. raming 2023) Vanwege inflatie zal de gemeentelĳke bĳdrage aan de VRH volgend jaar toenemen met € 352.730.

Investeringen 2024 Investeringskrediet (U=uitgaven en I=inkomsten bedragen x € 1.000) 1200 Brandweer Vervangen brandkranen 2024 Vervangen brandkranen 2025 Vervangen brandkranen 2026 Vervangen brandkranen 2027

U 20 20

2025 I

U 20

2026 I

U 20

2027 I

U 20

20 20 20

Openbare Orde en Veiligheid 25

Verkeer en Vervoer Wat willen we bereiken? Visie op het programma Gezonde mobiliteit in een stad die groeit. Dat vraagt om een nieuw evenwicht tussen bereikbaarheid, leefbaarheid en veiligheid. Daarom willen we ons mobiliteitssysteem veranderen. We zetten daarbĳ nadrukkelĳk in op het aantrekkelĳker maken van onze infrastructuur voor voetgangers, fietsers, openbaar vervoer en deelmobiliteit. Naast een goede autobereikbaarheid kunnen onze inwoners dan ook kiezen voor minstens even aantrekkelĳke andere manieren van vervoer. De basis hiervoor is gelegd in het mobiliteitsvisie en -programma uit 2021. In 2023 wordt de mobiliteitsstrategie afgerond. De mobiliteitsstrategie geeft aan hoe we het mobiliteitsprogramma willen realiseren. Een belangrĳk principe daarbĳ is dat al onze inwoners de belangrĳkste voorzieningen in de buurt van hun woning moeten kunnen bereiken. Voor mobiliteit betekent dit dat er allereerst goede loop- en fietsverbindingen moeten zĳn, zodat mensen de mogelĳkheid hebben om hiervoor te kiezen voor de korte reisafstanden. Wie iets verder moet reizen kan kiezen voor deelmobiliteit (e-bike, bakfiets, scooter, etc.) of het ov. Voor de grotere afstanden kan men gebruik maken van de terin en de auto. In deze benadering kiezen mensen dus bewust voor de manier van verplaatsen die past bĳ hun reis.

In het vastgestelde mobiliteitsprogramma wordt dit het STOMP-principe genoemd: Stappen (lopen), Trappen (fietsen), Mobility as a Service (deelmobiliteit), Openbaar vervoer en de (Privé)auto. Daarbinnen is er veel aandacht voor het ruimtegebruik van parkeren voor auto en fiets. De mobiliteitsstrategie zal begin 2024 in de raad worden behandeld. Op basis van de mobiliteitsstrategie zĳn infrastructurele maatregelen nodig, alsook maatregelen met betrekking tot gedrag en handhaving. Al deze maatregelen worden uitgewerkt in een uitvoeringsplan wat leidt tot een meerjarenplan voor mobiliteit. In het voorjaar van 2024 is dit gereed en wordt helder welke kosten hiervoor begroot worden. Deze projecten zullen in de eerste halfjaarrapportage 2024 worden opgenomen. In het licht van de aanstaande mobiliteitsstrategie is het voorliggende programma Verkeer en Vervoer enigszins ‘beleidsarm’ en geënt op het programma zoals dat het afgelopen jaar voorlag. In 2024 wordt op basis van die mobiliteitsstrategie nieuw beleid, nieuwe indicatoren en investeringen voor de komende jaren opgesteld. Maar ook nu moet het verkeer doorstromen, met een toenemend aantal werkzaamheden in de regio (infrastructuur en woningbouw) wordt de druk op het wegennet steeds groter.

Dit vraagt meer aandacht voor de afstemming van werkzaamheden en daarmee de inzet op een goede verkeersregie en de daarbĳ behorende regionale afstemming. Indicatoren1 Op basis van de dit jaar uit te werken mobiliteitsstrategie worden er nieuwe indicatoren voor de mobiliteit en verkeersveiligheid uitgewerkt. Deze worden met ingang van 2025 ingevoerd. Daarom zĳn bĳ de jaren na 2024 alleen de streefwaarde voor laadpalen en de laatste in te richten schoolzone opgenomen.

Deze cĳfers zĳn een indicatie. De gemeente is afhankelĳk op o.a. grondstofprĳzen (oa voor chips) en stroomaansluitingen van Stedin waardoor een realistisch beeld te geven erg moeilĳk is. De gemeente heeft hier weinig invloed op.

Verkeer en Vervoer 26

Indicator 2. Aantal nieuwe schoolzones per jaar bĳ bestaande en nieuw te vestigen basisscholen Aantal (semi) openbare e-laadpunten Aantal fietsklemmen in openbare (bewaakte) stallingen en bĳ OV haltes1

Realisatie Streefwaarde 2022 2023 2024 1 2 2 130

170

230

2025 1

2026

2027

290

350

410

1 In het Fietsplan is opgenomen 800 tot 1.000 fietsparkeervoorzieningen extra te realiseren tot 2030. Dit is zowel nabĳ OV-haltes als in woonwĳken. Na het vaststellen van het Fietsplan wordt in het projectplan hoeveel per locatie noodzakelĳk zĳn, incl. de bĳbehoren de kosten. De verdeling en fasering van deze aantallen worden uitgewerkt in het tweede helft van dit jaar.

Wat gaan we daarvoor doen? Verkeer en Vervoer Verkeersregie Voor de komende jaren staan in de regio en in de stad meerdere grote infrastructurele (onderhouds-) projecten en woningbouwprojecten op de planning, die verkeersomleidingen met zich meebrengen. Bĳvoorbeeld de WarmteLinQ, N211, Prinses Beatrixlaan, Havenkwartier, RĳswĳkBuiten, Plaspoelpolder, CID-Binckhorst en Den Haag Zuidwest. Dit gaat grote impact hebben op de doorstroming binnen Rĳswĳk en de bereikbaarheid van Rĳswĳk, voor haar inwoners en bedrĳven. In regionaal verband zetten we namens Rĳswĳk de komende jaren in op goede afspraken met wegen spoorbeheerders en met het bedrĳfsleven. Op de eerste plaats moeten de werkzaamheden in afstemming met elkaar worden gepland. Inwoners en bedrĳven worden hierover geïnformeerd en weten zo van de werkzaamheden, de omleidingen en de alternatieve vervoersopties. Daarnaast gaat het om samen oplossingen vinden voor het verminderen van de hinder en het bĳdragen aan een goede doorstroming van het verkeer. Dit met aandacht voor leefbaarheid, veiligheid, economisch vestigingsklimaat en duurzaamheid. Daarom is goede verkeersregie de komende jaren hard nodig. We maken een integrale planning van alle bouwprojecten en de te verwachten werkzaamheden, en sturen hier op zodat de stad toegankelĳk en leefbaar blĳft.

Grote infrastructurele projecten Er is een aantal grote projecten in Rĳswĳk en de regio gepland en in uitvoering. Station Rĳswĳk Het stationsgebied is gedateerd en sluit niet meer aan bĳ de huidige behoeften en het intensievere gebruik, mede door de groei van de stad. We willen een nieuw hoogwaardig station en stationsomgeving dat aansluit op de ambities van Rĳswĳk om een groene en toegankelĳke stad te zĳn waar wandelen, fietsen en gebruik van openbaar vervoer voorop staat. Het station vormt dan het hart van het mobiliteitssysteem en de toevoeging van passend programma is in de omgeving ook mogelĳk. Om meer duiding en kaders te geven aan deze ambitie, is in 2023 gewerkt aan een bestuurlĳke opdracht. Op basis van deze opdracht wordt in 2024 gewerkt aan de planvorming voor de gebiedsontwikkeling Stationsgebied en aan de samenwerking met stakeholders. Station RĳswĳkBuiten In de MIRT-Verkenning Oude Lĳn die gestart is in 2023 (onderdeel van het programma MoVe: Mobiliteit en Verstedelĳking regio Rotterdam/Den Haag) is de mogelĳkheid opgenomen om het realiseren van vier nieuwe stations te verkennen, waaronder station RĳswĳkBuiten. In de deelstudie City-Sprinter en Nieuwe Stations van ProRail is station RĳswĳkBuiten aangegeven als eerste van de vier nieuw aan te leggen stations.

In het ontwerp-bestemmingsplan van Pasgeld-West, dat in september ter vaststelling naar de raad gaat, is in de toelichting de mogelĳke komst van station RĳswĳkBuiten opgenomen. Er wordt een nota van uitgangspunten opgesteld om te bepalen welke ruimtereservering nodig is voor de invulling van het stationsgebied om duurzame mobiliteit in

Verkeer en Vervoer 27

RĳswĳkBuiten te realiseren en RĳswĳkBuiten optimaal te ontsluiten met Rĳswĳk en de omliggende gemeenten. Op basis hiervan wordt bepaald welke investeringen de komende jaren nodig zĳn. Prinses Beatrixlaan We zetten in op een duurzame toekomst van de Prinses Beatrixlaan. De jaren 2023 en 2024 staan in het teken van de planuitwerkingsfase van het project Bovengronds Verstedelĳkingsontwerp Beatrixlaan (fysiek en een pakket aan flankerende maatregelen) en de afstemming met de projecten WarmteLinQ, A4-passage en Bogaard stadscentrum. Daarna wordt dan de voorbereiding voor de realisatie gestart. De realisatie kan starten na het gereedkomen WarmteLinQ. Geestbrugweg/Herenstraat/CID Binckhorst De raad heeft voor de zomer 2023 het Masterplan bereikbaarheid CID-Binckhorst vastgesteld en opdracht gegeven aan het college om de bestuursovereenkomst bereikbaarheid CID-Binckhorst te ondertekenen. Eén van de projecten om de bereikbaarheid van de CID-Binckhorst en de omgeving bereikbaar te houden is een tram over de Geestbrugweg in Rĳswĳk, als onderdeel van een verbinding tussen Den Haag-Binckhorst, Rĳswĳk en Delft. De komende twee jaar wordt invulling gegeven aan de inpassing van onder andere een tram op de Geestbrugweg, waarbĳ de omgeving in een participatie proces nauw wordt betrokken. Daarbĳ is de opgave om de Geestbrugweg verkeersveiliger te maken en de leefbaarheid te vergoten.

In aansluiting op de ontwikkeling van de Geestbrugweg wordt ook de Herenstraat aangepakt. Hiervoor wordt in 2024 het eerste ontwerp voor deze weg, samen met bewoners en bedrĳven verder uitgewerkt. Verbetermaatregelen A4 De gemeente Rĳswĳk is belanghebbende bĳ de duurzame inpassing van de verbetermaatregelen van de A4. Hiertoe heeft de gemeente Rĳswĳk in 2020 een Bestuursovereenkomst gesloten met het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. De Minister heeft echter voor de zomer van 2023 het proces tot verbetering van de A4 voor de komende jaren gepauzeerd. In overleg met het Ministerie wordt bekeken wat dat betekent voor de gemeente Rĳswĳk en de afspraken die zĳn opgenomen in de afgesloten bestuursovereenkomst. Mobiliteit Lopen In 2024 wordt gewerkt aan een voetgangersplan waarin de huidige voetpadenstructuur wordt beoordeeld op functionaliteit, bereikbaarheid en veiligheid. Daarnaast wordt inzichtelĳk gemaakt waar in de stad nieuwe (delen van) voetgangerspaden gerealiseerd dienen te worden om lopen echt aantrekkelĳker te maken. Het comfortabel oversteekbaar maken van barrières van water, spoor en wegen is daarbĳ een belangrĳk aandachtspunt. Fietsen Fietsen is gezond, neemt relatief weinig ruimte in en veroorzaakt geen lucht- en geluidhinder. Het is noodzakelĳk dat het fietsnetwerk en de fietsinfrastructuur van Rĳswĳk op orde is.

Zodat de bereikbaarheid gegarandeerd wordt en iedereen veilig, snel en comfortabel kan fietsen. Daarom asfalteren we fietspaden en geven we meer ruimte aan de fietser. Dit in de vorm van onder andere bredere fietspaden, het beslechten van fysieke barrières en het verbeteren van opstelvakken en oversteekplaatsen. Er worden in 2024 verschillende infrastructurele projecten voorbereid en uitgevoerd waarin deze aspecten zichtbaar zĳn. In voorbereiding in 2024: Laan van Beens/Jan Thĳssenweg, kruising Prinses Beatrixlaan/Terras van Sion. In 2024 start de uitvoering van de volgende projecten: Groene Assenkruis, Sammersweg, gedeelte fietspad Generaal Spoorlaan en de onderdoorgang Hoornbrug, Lindelaan, Steenlaan, Rembrandtkade. Daarnaast wordt ingezet op campagnes om verschillende doelgroepen gebruik of meer gebruik te laten maken van de fiets in plaats van andere vervoersmiddelen.

Verkeer en Vervoer 28

Fietsparkeren 2024 staat in het teken van optimaliseren van fietsparkeerplekken. Hiervoor is in 2023 fietsparkeerbeleid ontwikkeld om passende voorzieningen te borgen bĳ nieuwe ontwikkelingen. Ook verbeteren we actief de mogelĳkheden voor fietsparkeren in bestaande delen van de stad. Zo worden fietsparkeervoorzieningen geplaatst op locaties waar de bewoners geen beschikking hebben over eigen terrein met fietsparkeervoorzieningen. Daarbĳ zetten we in op buurtfietsenstallingen en fietsvlonders op parkeerplaatsen. Daarnaast worden er extra fietsparkeervoorzieningen geplaatst bĳ centrumgebieden als Oud Rĳswĳk en de Bogaard en het stationsgebied. Verder wordt aangesloten op het fietsdepot Haaglanden en beleid uitgewerkt om beter en duurzamer te kunnen handhaven op het gebruik van fietsenstallingen. Openbaar Vervoer Als onderdeel van de mobiliteitsstrategie werken we een OV-visie Rĳswĳk 2040 uit, zodat we onze ambities en wensen voor het openbaar vervoer in Rĳswĳk tĳdig aan MRDH bekendmaken. Hiermee kunnen we onderbouwd onze wensen meegeven aan de MRDH voor hun programma van eisen voor de nieuwe concessies. Deelmobiliteit In 2023 is een eerste aanzet gemaakt voor het beleid/regulering deelmobiliteit. Dit wordt nu, in verband met het gemeente grensoverschrĳdende karakter van deelmobiliteit, gezamenlĳk met een aantal omliggende gemeenten verder uitgewerkt.

In het voorjaar 2024 ligt er naar verwachting een gezamenlĳk, gemeentegrens overstĳgend, beleidsvoorstel deelmobiliteit. Hierin worden alle vormen van deelmobiliteit meegenomen, van deelauto tot deelscooter. Auto De auto is een belangrĳke vervoerswĳze in Rĳswĳk. Daarom blĳven we investeren in de bereikbaarheid van Rĳswĳk met de auto en in het verminderen van de overlast van doorgaand autoverkeer. Hierbĳ wordt onder meer gekeken naar de toekomst van de Prinses Beatrixlaan en het sturen van meer autoverkeer via de Rotterdamse Baan om de Haagweg te ontlasten. Er wordt ingezet op meer wegen 30 km/u in te voeren om zo de luchtkwaliteit te verbeteren, geluid te verminderen en de verkeersveiligheid te verbeteren. Door het nieuwe Rĳswĳkse laadpalenbeleid verder uit te rollen bevorderen we ook de transitie naar zero emissie. Verkeersveiligheid Rĳswĳk is in ontwikkeling. Er komen meer mensen in de stad wonen en daardoor wordt ook het verkeer drukker. Daarnaast gaan en kunnen we steeds sneller met onze voertuigen. Maar ook worden onze voertuigen steeds groter. Deze ontwikkelingen en het gedrag van weggebruikers zĳn van invloed op de verkeersveiligheid. We zien dat het aantal ongevallen in Rĳswĳk en de regio blĳft toenemen. De verkeersveiligheid in Rĳswĳk verslechtert echter nog harder dan in de meeste andere gemeentes in de Metropoolregio Rotterdam Den Haag.

Vooral het aantal ongevallen met fietsers, bromfietsers en jongeren neemt fors toe. Ook blĳkt dat riskant rĳgedrag (mede) de oorzaak is van veel ongevallen. Zo wordt op een aantal plekken flink te hard gereden of worden andere verkeersregels overtreden. Het aantal ongevallen, gewonden en overtredingen houdt direct verband met elkaar. Om Rĳswĳk verkeersveiliger te maken gaan we in 2024 door met het uitrollen van de uitvoeringsagenda van het Actieplan Verkeersveiligheid 2020-2025. Met de actiepunten uit dit plan zĳn de afgelopen jaren al veel verbeteringen doorgevoerd. Dit zetten we voort. Daarbĳ blĳven we verkeersveiligheid constant monitoren door middel van onderzoek en meldingen van bewoners. We brengen knelpunten in kaart en sturen bĳ waar nodig. Zo gaan we komend jaar extra inzetten op de kwetsbare doelgroep fietsers, bromfietsers en jongeren. We zetten in op drie sporen: infrastructurele maatregelen, gedragsmaatregelen en handhaving. Vooral het programma voor gedragsbeïnvloeding breiden we uit met campagnes, educatie en voorlichting. Hiervoor wordt extra exploitatiebudget aangevraagd.

Verkeer en Vervoer 29

Impulsverkeersveiligheid: In het kader van de impulsverkeersveiligheid is er Rĳkssubsidie voor vĳf verkeersveiligheidsprojecten. Door stĳgende kosten en iets lagere subsidie wordt het bestaande investeringsbudget iets opgehoogd. Nieuwe investering infrastructuur verkeersveiligheid 2024-2025: Om de verkeersveiligheid in 2024 en 2025 verder te vergroten zĳn er een aantal kleinere projecten in voorbereiding. Dit zĳn maatregelen zoals drempels, verbeterde fiets/voetgangersoversteken en aanpassing van kruisingen, waaronder in Rĳswĳk Buiten. Hiervoor is er een nieuw investeringsproject “Infrastructuur verkeersveiligheid 2024-2025” in de begroting opgenomen. Gebiedsontwikkelingen In het Mobiliteitsprogramma Rĳswĳk 2040 zĳn de gebiedsontwikkelingen aangemerkt als vliegwiel voor de mobiliteitstransitie. Het principe dat alle belangrĳkste voorzieningen in de directe nabĳheid van de woningen te vinden moeten zĳn wordt hier al in de inrichting meegenomen. De mobiliteit wordt hier ook op toegesneden. Lopen, fietsen, het openbaar vervoer en deelmobiliteit krĳgen de ruimte. Voor wie echt een eigen auto nodig heeft is die mogelĳkheid er ook, maar niet ongelimiteerd. Dit komt tot uitdrukking in lage parkeernormen. Deze visie wordt op een passende manier doorvertaald in de gebiedsontwikkelingen Rĳswĳk Buiten/Pasgeld, Kesslerpark en Te Werve Oost.

Ook voor de overige gebiedsontwikkelingen zoals Havenkwartier en Bogaard Stadscentrum wordt ingezet op bevordering van alternatieven voor de auto. In 2024 worden bouwplannen beoordeeld op de beleidslĳnen en uitgangspunten zoals deze zĳn vastgelegd in de diverse ontwikkelkaders. Parkeren Parkeernormen De parkeernormen in de Nota Parkeernormen 2011 zĳn gebaseerd op globale, landelĳke gegevens omtrent autobezit uit het jaar 2008. Inmiddels beschikt de gemeente over gedetailleerde gegevens die zĳn gebaseerd op waargenomen autobezit onder Rĳswĳkse huishoudens. Uit deze gegevens blĳkt dat het autobezit in werkelĳkheid veel lager is dan de normen uit 2011 voorschrĳven. Dat is vooral bĳ appartementen het geval. Ook het toepassingskader uit de parkeernormennota uit 2011, op grond waarvan reducties mogelĳk zĳn op het aantal aan te leggen parkeerplaatsen op eigen terrein, is achterhaald. In de praktĳk worden vooral bĳ gebiedsontwikkelingen en grote woningbouwprojecten vaak lagere, realistische parkeernormen toegepast. Na vaststelling van de mobiliteitsstrategie zal de Rĳswĳkse Parkeernormennota herzien worden in 2024. Het gebruik van de nieuwe, realistische parkeernormen, inclusief het bĳbehorende toepassingskader, zal daarmee worden geformaliseerd. Parkeren De gemeente Rĳswĳk is volop in ontwikkeling en dat betekent dat ook het parkeerbeleid mee moet ontwikkelen.

Komende jaren staan er veel bouwprojecten op de planning die hun invloed gaan hebben op parkeren. We gaan in goed overleg met interne en externe partners werken aan een toekomstbestendig en betaalbaar parkeerbeleid met een logische en eerlĳke verdeling van de schaarse ruimte. In 2024 wordt verder gewerkt aan verbeteringen in de parkeerketen, De plankaart laadpalen wordt actueel gehouden en op- en aanmerkingen op de kaart worden verwerkt. Verwacht wordt dat in 2024 investeringen nodig zĳn in verband met uitbreiding van betaald parkeren als gevolg van ontwikkelingen in Rĳswĳk en in buurgemeenten. Kostendekkendheid naheffingsaanslag Parkeerbelasting 2024 Op basis van het "Besluit gemeentelĳke parkeerbelastingen" stelt de raad jaarlĳks het bedrag dat wordt nageheven vast op basis van een raming van de kosten. Om hierover transparant en duidelĳk te zĳn wordt de raming opgenomen in de begroting. De raming met toelichting is gekoppeld aan posten in de begroting. De kostenraming wordt in het kader van bezwaar en beroep en bĳ WOO-verzoeken regelmatig opgevraagd.

Verkeer en Vervoer 30

Wat gaat het kosten? Exploitatie (meerjarig): (bedragen x € 1.000) Verkeer en Vervoer 2100 Wegen, straten en pleinen 2100 Wegen, straten en pleinen Saldo 2110 Verkeer 2110 Verkeer Saldo 2120 Openbaar vervoer 2120 Openbaar vervoer Saldo 2140 Parkeren 2140 Parkeren Saldo 2400 Waterwegen 2400 Waterwegen Saldo Totaal Lasten Totaal Baten Saldo Verkeer en Vervoer

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Jr.rek. Raming na wĳziging 2022 2023 8.126 7.805 1.098 205 -7.028 -7.600 1.298 1.529 -3 23 -1.301 -1.506 146 158

2024 7.635 431 -7.204 1.198 23 -1.175 201

2025 8.220 131 -8.089 1.134 23 -1.111 234

2026 8.636 131 -8.505 1.134 23 -1.111 233

2027 8.698 131 -8.567 1.128 23 -1.105 234

-146 834 3.619 2.785 981

-158 979 4.253 3.274 1.513

-201 2.365 4.838 2.473 1.327

-234 2.248 4.838 2.590 1.187

-233 2.258 4.838 2.580 1.216

-234 2.259 4.838 2.579 1.244

-980 11.386 4.715 -6.671

-1.513 11.984 4.481 -7.503

-1.326 12.725 5.292 -7.433

-1.186 13.023 4.992 -8.031

-1.216 13.477 4.992 -8.485

-1.244 13.563 4.992 -8.571

Toelichting op de afwĳkingen 2100 Wegen, straten en pleinen Lasten voordeel € 59.620 Baten voordeel € 225.290 (raming 2024 t.o.v. raming 2023) De gemeente ontvangt jaarlĳks geld (degeneratiegelden) van bedrĳven voor het openbreken van wegen en straten voor aanleg bekabeling onder de grond. Hiervoor wordt in begroting 2024 met € 300.000 bĳgesteld. 2110 Verkeer Lasten nadeel € 143.870 (raming 2024 t.o.v. raming 2023) Hogere lasten bĳ het beleidsproduct Verkeer komt door een aantal nieuwe ontwikkelingen. De belangrĳkste ontwikkelingen zĳn het Mobiliteitsprogramma (€ 48,000), stimuleren fietsgebruik(€ 75.000), monitoren verkeersveiligheid(€ 50.000) en het inwinnen verkeersdata(€ 17.000). 2140 Parkeren Lasten nadel € 331.760 Baten voordeel € 585.320 (raming 2024 t.o.v. raming 2023) De verhoging van de lasten heeft grotendeels betrekking op de aanbesteding van een nieuwe scanoplossing (€ 200.000), aanbesteding van een nieuw parkeervergunningensysteem (€ 35.000) en de kosten laadpalen (€ 18.000). Daar tegenover staan extra baten van (€ 585.000) bestaand uit parkeervergunningen (€ 235.000), naheffingen (€ 250.000) en belparkeren (€ 100.000)

Investeringen 2024 Investeringskrediet (U=uitgaven en I=inkomsten bedragen x € 1.000) 2100 Wegen, straten en pleinen Fietspaden in asfalt 2024 Fietspaden in asfalt 2025

2025

U I U I 5.252 100 28.241 10.052 200 100 200 100

2026

2027

U 4.063

I U I 100 6.371 100

Verkeer en Vervoer 31

2024 Investeringskrediet (U=uitgaven en I=inkomsten bedragen x € 1.000) Fietspaden in asfalt 2026 Fietspaden in asfalt 2027 Herinrichting Geestbrugweg en Masterplan Bereikbaarheid CID-Binckhorst Herstel asfaltwegen 2024 Herstel asfaltwegen 2025 Herstel asfaltwegen 2026 Herstel asfaltwegen 2027 Herstellen (duiker)bruggen 2024 Herstellen (duiker)bruggen 2025 Herstellen (duiker)bruggen 2026 Herstellen (duiker)bruggen 2027 Infrastructuur Prinses Beatrixlaan 2024 Infrastructuur Prinses Beatrixlaan 2025 Integrale herinrichting probleemstraten 2024 Integrale herinrichting probleemstraten 2025 Integrale herinrichting probleemstraten 2026 Integrale herinrichting probleemstraten 2027 Invoeren nieuwe inzameling 2024 Invoeren nieuwe inzameling 2025 Invoeren nieuwe inzameling 2026 Invoeren nieuwe inzameling 2027 Opwaarderen Kansrĳke Plekken 2024 Opwaarderen Kansrĳke Plekken 2025 Opwaarderen Kansrĳke Plekken 2026 Opwaarderen Kansrĳke Plekken 2027 Vervanging armaturen 2024 Vervanging armaturen 2025 Vervanging armaturen 2026 Vervanging armaturen 2027 Vervanging kabelnet openbare verlichting 2024 Vervanging kabelnet openbare verlichting 2025 Vervanging kabelnet openbare verlichting 2026 Vervanging kabelnet openbare verlichting 2027 Vervanging lichtmasten 2024 Vervanging lichtmasten 2025 Vervanging lichtmasten 2026 Vervanging lichtmasten 2027 2110 Verkeer Vervanging verkeerslichteninstallaties

2024 (20 jr) Vervanging verkeerslichteninstallaties 2024 (40jr) Vervanging verkeerslichteninstallaties 2025 (20 jr) Vervanging verkeerslichteninstallaties 2025 (40jr) Vervanging verkeerslichteninstallaties 2026 (20 jr) Vervanging verkeerslichteninstallaties 2026 (40jr) Vervanging verkeerslichteninstallaties 2027 (20 jr) Vervanging verkeerslichteninstallaties 2027 (40jr) 2140 Parkeren Vervangen scanauto + software + projectkosten 2400 Waterwegen Vervangen beschoeiingen 2024 Vervangen beschoeiingen 2025 Vervangen beschoeiingen 2026 Vervangen beschoeiingen 2027

2025 I

2026

U 200

2027 I

U 200 2.700

997 997 569 569 1.118 149 207 115 11.958 11.850

2.250 7.702

1.100 1.100 1.100 1.100 300 300 300 150 300 300 300 171 171 171 171 669 669 669 669 197 197 197 260 100 160

260

197 260

100 160 100 160 100 160

695 695

80 80 695

695

695 695 695

Verkeer en Vervoer 32

100 100

Economie en Werken Wat willen we bereiken? Economische Visie ’Rĳswĳk Onderneemt’ als leidraad In lĳn met de ‘Economische Visie Rĳswĳk Onderneemt’ geven we in 2024 een verdere impuls aan de Rĳswĳkse economie. Dit op basis van onze eigen kracht en anticiperend op regionale ontwikkelingen, rekening houdend met trends en ontwikkelingen met een groot maatschappelĳk belang. Ons doel We willen inwoners in (de regio van) Rĳswĳk een baan kunnen bieden die bĳ hen past. De grote diversiteit aan bedrĳven zorgt daarbĳ voor een gevarieerd aanbod: op kantoor werken, in een werkplaats, een onderzoekslaboratorium, zelfstandig of onder begeleiding. We koesteren de aanwezige diversiteit aan werkgelegenheid en zetten verder in op het versterken van de sectoren gericht op innovatie, techniek en energie. Om het ondernemers- en vestigingsklimaat te versterken, en daarmee werkgelegenheid te behouden en aan te trekken, onderscheiden we vier thema’s: • sterk profiel • sterke netwerken • sterke structuur • sterke kerngebieden. Met een duidelĳkeprofilering en actief accountmanagement geven we een economische impuls aan de stad. Het versterken van onze economische kerngebieden en het Rĳswĳkse ondernemers- en vestigingsklimaat is hier onderdeel van. Hiermee dragen wĳ aan de economische ontwikkeling van de regio en maatschappelĳke opgaven waar we voor staan.

We zetten specifiek in op de versterking van sectoren gericht op techniek, innovatie en energie. Deze sectoren dragen bĳ aan een aantal belangrĳke maatschappelĳke opgaven, zoals gericht op de brede welvaart en de energietransitie. Ze bieden een diversiteit aan werkgelegenheid, waarbĳ wĳ met name inzetten op het behouden en creëren van arbeidsplaatsen voor praktisch geschoolde werknemers, en passen daarmee bĳ de ambities, de groei en het karakter van Rĳswĳk. De groei van de stad is een van de grote uitdagingen waar we als stad, maar zeker ook als regio voor staan. De. De Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) groeit de komende jaren met ca. 400.000 inwoners. Dit vraagt naast voldoende woningen ook om voldoende banen en dus (behoud van) ruimte om te kunnen werken en ondernemen. Met het versterken van onze werklocaties en deze aantrekkelĳker en toekomstbestendig te maken, willen wĳ deze ruimte blĳven bieden. Beeld van de (lokale) economie De ontwikkeling van de Rĳswĳkse economie meten en monitoren we met door de raad vastgestelde indicatoren: functiemenging, vestigingen, werkgelegenheid en waardering van ondernemers.Deze graadmeters zĳn afhankelĳk van diverse factoren zoals de economische conjunctuur, ontwikkelingen binnen de diverse bedrĳfssectoren in Rĳswĳk en de lokale inwonersgroei.

Economische prognose Net toen de economie na corona weer uit het dal kroop, leidde de oorlog in Oekraïne tot grote gevolgen, ook financieel. Jarenlang was de inflatie in Nederland heel laag, maar dat is sinds eind 2021 anders. Prĳzen stegen hard en de inflatie is niet eerder zo hoog geweest. Om de inflatie te beperken worden de rentes verhoogd. Dit leidt tot minder investeringsbereidheid wat voor bedrĳven en werknemers tot (financiële) problemen kan leiden. Tegelĳkertĳd is de werkloosheid historisch laag. Er zĳn (veel) meer vacatures dan werkzoekenden. In iedere sector hebben werkgevers moeite om personeel te vinden.

Economie en Werken 33

Het is lastig te voorspellen hoe de economie zich in 2024 ontwikkelt. Sommige analisten verwachten een economische groei van 1,5% van het bruto nationaal product. De laatste cĳfers met betrekking tot het tweede kwartaal 2023 laten echter zien dat er sprake is van economische krimp van 0,3%. De onzekere situatie in de wereld maakt dat de economie lastig te voorspellen is. De huidige politieke situatie in Nederland geeft daarnaast extra (politieke) onzekerheid. Het kabinet was juist bezig een aantal grote transities in de steigers te zetten; denk aan beleid voor arbeids- en woningmarkt en voor de klimaat- en energieopgave. De toegenomen onzekerheid vergroot het risico dat ondernemers in bĳvoorbeeld de energie-infrastructuur minder investeren, of hun investeringen uitstellen tot nader te bepalen moment. Indicatoren Indicator 1. Functiemenging1 2. Vestigingen (van bedrĳven)1 a) Totaal b) Totaal per 1000 inw. 15-75 3. Werkgelegenheid (aantal banen)1 a) Totaal b) Totaal per 1000 inw. 15-75 4. Waardering ondernemers Raapportcĳfer 2019 (score 1-10)2 a) Vestigingsklimaat b) Ondernemersklimaat c) Algehele dienstverlening

Realisatie Streefwaarde 2022 2023 -

2024 -

2025 -

2026 -

2027 -

+ +

7 7 7

1 www.waarstaatjegemeente.nl 2 Ondernemerspeiling om de twee jaar

Toelichting op de indicatoren Functiemening; Rĳswĳk nog altĳd een werkstad De indicator functiemenging geeft de verhouding weer tussen het aantal banen en woningen. De index loopt van 0% alleen wonen tot 100% alleen werken. Bĳ een waarde van 50% zĳn er evenveel woningen als banen. Met een indexcĳfer van 52,8% in 2022 (was 54,6% in 2021 en 54,8% in 2020) is Rĳswĳk is nog steeds te typeren als een ‘werkgemeente’. Maar dit is de afgelopen jaren steeds meer aan het veranderen naar een gemeente van werken én wonen. Ondernemen en wonen kan in Rĳswĳk in een omgeving waar de voordelen van stad én dorp aanwezig zĳn, naast een duidelĳke regionale oriëntatie. Gelet op de druk op de woningmarkt en een tekort aan voldoende ruimte voor bedrĳven in Zuid-Holland hebben de gemeenten Rĳswĳk, Den Haag, Delft en Leidschendam-Voorburg met provincie in ‘het woonwerkakkoord’ afspraken gemaakt over wonen én werken. Doel en ambitie is om voldoende woningbouw te realiseren en tegelĳkertĳd ook op langere termĳn voor voldoende en goede bedrĳventerreinen te zorgen. Rĳswĳk groeit de komende jaren nog verder door de geplande woningbouw. Dat biedt economische kansen, zowel voor de profilering van Rĳswĳk als voor lokaal draagvlak voor voorzieningen. We verwachten dat de index werken-wonen nog meer naar elkaar toegroeit.

Banen en vestigingen in Rĳswĳk Het aantal banen per 1.000 inwoners in Rĳswĳk is nog steeds hoger dan landelĳke cĳfers laten zien.

Economie en Werken 34

800 789,4

765,5

784,6

754,8

750,8

750

737,2 704

700

679,7

679,8

2019

2020

685,9

667

656,5

650

600 2017

2018

Rĳswĳk

2021

2022

Nederland

Rĳswĳk biedt aantrekkelĳke werklocaties die ook een belangrĳke functie hebben voor de regio. 1.600

1502

1.500

1475 1444 1417

1410

1.400

1374

1373

1.300

1314

1242

1230

1219

1.200

1305

1301

1256 1234

1215

1202

1189

1174

1161

1347 1322

1278

1271

1260

1373

1351

1345 1296

1395

Rĳswĳk

al 2

23 al 2e

kw ar

22 20 1e

kw ar

ta al

20 al

ar kw

kw ar

20 ar ta

20 22

1 02

ta al

al 2

ar kw

kw ar

20 21

02 ta

al 2 ta

kw ar

02 0 kw ar

0 ta

kw ar

al 2

20 2

ta al 4e

20 2 3e

kw ar

20 ar ta

ta al 2e

kw ar

…

1.100

Nedelrland

Het aantal vestigingen1 per 10.000 inwoners ligt in Rĳswĳk ook hoger dan landelĳk gemiddeld. De verwachting voor 2024 en volgende jaren is een verdere toename van vestigingen, gelĳk aan de landelĳke trend. Het MKB is verantwoordelĳk voor een groot deel van de werkgelegenheid in Rĳswĳk. 1

Een vestiging is een locatie van een onderneming, instelling of zelfstandige beroepsoefenaar (dat wil zeggen elke fabriek, werkplaats, kantoor, winkel of andere bedrĳfsruimte, dan wel complex daarvan) waarin of van waaruit een economische activiteit of zelfstandig (vrĳ) beroep wordt uitgevoerd door minimaal 1 werkzaam persoon.

Economie en Werken 35

Er is daarbĳ sprake van een groot aandeel startende ZZP’ers. Dit is ook een landelĳke trend; de opmars van ZZP’ers en start-ups zet nog steeds door. Dienstverlening aan ondernemers heeft een gemiddelde beoordeling De dienstverlening van de gemeente werd door ondernemers in 2019 beoordeeld met een 6,4. Dat kwam overeen met het landelĳk gemiddelde. In 2023 voeren we weer een nieuwe enquête uit. Hier zetten we in op een waardering voor onze dienstverlening met een 7.

Wat gaan we daarvoor doen? De uitvoering van ons beleid vindt plaats aan de hand van de vier thema’s benoemd in de ‘Economische Visie Rĳswĳk Onderneemt’ Sterk profiel Enerzĳds blĳven we inzetten op de diversiteit van het huidige profiel van de Rĳswĳkse economie. We koesteren de aanwezige ondernemers en bedrĳvigheid. Daarnaast zetten we in op de sectoren waar energie, techniek en innovatie centraal staan. Deze combinatie sluit goed aan bĳ de lokale profilering en de regionale ambities. Verder zĳn de ligging en bereikbaarheid van Rĳswĳk nog steeds belangrĳke kernwaardes die de stad aantrekkelĳk maken voor ondernemers om zich hier te vestigen of gevestigd te blĳven. Deze kwaliteit willen we uiteraard behouden. Dit alles met als doel het versterken van het vestigings- en ondernemersklimaat en het laten meegroeien van de werkgelegenheid met het aantal woningen en inwoners. Om dit te realiseren zetten we in 2024 in op: • Het (strategisch) en (pro)actieve accountmanagement. • Sterkere en meer gerichte positionering van de verschillende economische kerngebieden. • Het aantrekken van praktische werkgelegenheid/bedrĳvigheid dat aansluit op het werknemersprofiel en opleidingsniveau van de Rĳswĳkse en regionale inwoners (dit in samenwerking met het werkgeverservicepunt (WSP)). • Het inzetten van ondernemers als ambassadeurs voor Rĳswĳk.

• Het samen met ondernemers, onderwĳs, overheid en kennisinstellingen opleiden van (vak)mensen binnen de sectoren energie, techniek en innovatie. Sterke netwerken De opgaven waar we voor staan kunnen en willen we niet alleen realiseren. Het hebben van een breed, sterk lokaal en regionaal netwerk is van groot belang. Zowel lokaal als in de regio intensiveren we onze samenwerkingen. Dit met als doel het creëren van sterke netwerken op diverse niveaus (lokaal en regionaal), binnen diverse thema’s en tussen diverse partners zoals ondernemers, overheden en onderwĳs/kennisinstellingen. Om dit te realiseren zetten we in 2024 in op: • Continuering van de goede en nauwe samenwerking met de Belangenvereniging Bedrĳven Rĳswĳk (BBR) en winkeliersverenigingen. We blĳven inzetten op het versterken van de kerngebieden en de onderlinge organisatiegraad van ondernemers. • Het versterken van de onderlinge samenwerking tussen hoteleigenaren en cultuur, horeca en retail in samenwerking met de stichting Hoteloverleg Rĳswĳk. Via deze samenwerking promoten we verschillende arrangementen en profileren we Rĳswĳk met als doel meer bezoekers en bestedingen aan te trekken. • Verdere versterking van de samenwerking tussen bedrĳven met onderwĳs en arbeidsmarkt.

• De campusontwikkeling en doorontwikkeling van de Energy Cave op Kesslerpark, waarbĳ samen met de diverse partners wordt ingezet op de thema’s energietransitie en techniek. • Continuering van de samenwerking met Werkwaardig om (Rĳswĳkse) inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt kansen te bieden op werk. • De huidige goede samenwerking in Oud Rĳswĳk tussen ondernemers verder intensiveren. Dit middels een verkenning van de oprichting van ook een Bedrĳven Investeringszone (BIZ) voor eigenaren aanvullend op de reeds aanwezige gebruikers BIZ.

Economie en Werken 36

• Het in regionaal verband oppakken van de opgave gericht op behoudt van ruimte voor bedrĳvigheid. Zowel samen met de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag (MRDH), maar ook als partner van het Businesspark Haaglanden (BPH) en vanuit de gemeenschappelĳke regeling Industrieschap de Plaspoelpolder (IPP), werken we met de regio(gemeenten) aan het verbeteren van het vestigingsklimaat van de Haagse regio en omstreken. BPH kan op deze schaal slagvaardig en meer uitvoeringsgericht te werk gaan en staat met het frontoffice, bestaande uit accountmanagers van de deelnemende gemeenten, dichtbĳ de vragen uit de markt. • Continuering van onze intensieve samenwerking met gemeenten Den Haag en Delft via Yes!Delft en The Hague Tech. • Het aantrekken en behouden van (internationale) bedrĳvigheid en werkgelegenheid in samenwerking met Innovation Quarter (IQ) en The Hague & Partners. Als partners leveren zĳ ook een belangrĳke bĳdrage in het versterken van het economische profiel van Rĳswĳk. Sterke structuur Rĳswĳk heeft een ideale ligging in Zuid-Holland voor aardwarmte en heeft de ruimte voor bedrĳven om zich te kunnen vestigen en ontwikkelen. Het Rĳswĳk Centre for Sustainable Geo energy (RCSG) en de daaruit ontstane netwerklocatie de Energy Cave, vormen de bakermat voor internationaal onderzoek naar de brede toepassing van geothermie.

Met het centrum wordt nieuwe bedrĳvigheid en kennis aangetrokken en het regionale ecosysteem rondom energie/geothermie versterkt. Regionaal gezien kan Rĳswĳk daarmee de plek worden waar de energietransitie als breed vraagstuk tot concrete oplossingen en een diversiteit aan netwerken leidt. Samen met ons netwerk gaan we aan de slag om bedrĳven die binnen deze netwerken passen aan ons te laten verbinden. Dit met als doel het realiseren van een onderscheidend werkklimaat dat wordt gekenmerkt door de thema’s innovatie, techniek en energie en een aantrekkingskracht heeft op bedrĳvigheid vanuit bestaand MKB, scale-ups en andere spin-offs. Om dit te realiseren zetten we in 2024 in op: • Verdere doorontwikkeling van de Energy Cave, mede door de cofinanciering van de MRDH voor de campusontwikkeling. Hiervoor geldt als disclaimer een schriftelĳke garantie dat een onderwĳsinstelling (MBO of HBO) structureel, als onderdeel van de Energy Cave, aanwezig is. Uiteraard wordt in samenwerking met de partners ingezet op het behalen van deze gestelde voorwaarde. • Het bewust maken van ondernemers en vastgoedeigenaren dat zĳ zelf ook aan de slag moeten met deze opgave. Denk aan het verduurzamen van het vastgoed maar ook totale bedrĳfsvoering (bĳv. elektrisch wagenpark). Dit vraagt om het beschikbaar stellen van de juiste informatie. Deels is dit ontsloten via het Regionaal Energie Loket (REL).

Vanuit het accountmanagement zetten wĳ in 2024 hier verder op in om de bewustwording te vergroten. Verder blĳven we de duurzaamheidscan aanbieden aan ondernemers. • Het verkennen van de mogelĳkheden voor het gezamenlĳk inkopen van energie of onderling delen van (zonne)-energie door ondernemers. Ook worden de kansen voor een energiehub verder onderzocht. Op deze wĳze wordt actief ingezet om ondernemers een actieve bĳdrage te laten leveren aan het behalen van de klimaatdoelen. Het bieden van ruimte aan bedrĳven die bĳdragen aan het uitvoeren en realiseren van de energietransitie en nieuwe innovaties toepassen. Met de ontwikkeling van het RCSG, de Energy Cave en onderzoek naar een energiehub laten we ondernemers en bedrĳven zien dat Rĳswĳk voorop wil lopen op deze wereldwĳde opgaven. Hierdoor willen wĳ voor hen aantrekkelĳk worden om zich in de stad te vestigen, mede gelet op onze centrale ligging in de regio. Sterke economische kerngebieden In lĳn met de strategie toekomstbestendige werklocaties maken we onze bedrĳfslocaties meer toekomstbestendig en geven we ze een nieuwe economische impuls. Dit doen we uiteraard samen met de ondernemersverenigingen en zittende bedrĳven van de verschillende locaties. Maar ook met de regiogemeenten in MRDH-verband, door te sturen op de voorraad van kantoren en voldoende passend aanbod van het oppervlakte aan bedrĳventerreinen.

Het doel hierbĳ is het realiseren van vitale terreinen die aansluiten bĳ de wensen en behoeften van ondernemers en een regionaal marktevenwicht in vraag en aanbod. Dit betekent dat er voldoende vestigings- en uitbreidingsruimte

Economie en Werken 37

moet worden geboden om te kunnen ondernemen in een aantrekkelĳke en levendige omgeving en waar nodig, zonder belemmering van andere functies. Inspelend op veranderende ontwikkelingen binnen de retail en horeca is er nieuw retail- en horecabeleid vastgesteld. Voor de leefbaarheid in Rĳswĳk is het belangrĳk dat het toekomstige aanbod aan retail en horeca goed afgestemd blĳft op het toenemende aantal inwoners, hun behoeftes en op nieuwe trends. Door ook meer ruimte te bieden voor horeca, leisure, zorg, maatschappelĳke functies, (ambacht)diensten en wonen, realiseren we compactere multifunctionele centra die bĳdragen aan een toekomstbestendige voorzieningenstructuur. Voor zowel de werklocaties als de centrumlocaties zĳn bereikbaarheid, toegankelĳkheid, arbeidsmarkt, gezondheid, duurzaamheid, circulariteit en energietransitie hierbĳ belangrĳke aandachtspunten, aansluitend bĳ de ambities en prioriteiten vanuit het coalitieakkoord ‘Gezonde groei, Rĳswĳkse koers 2022 -2026’. Om dit te realiseren zetten we in 2024 in op: • Verdere ontwikkeling van Plaspoelpolder: ◦ Ontwikkeling van de deelgebieden Kessler Park e.o. en Havenkwartier naar gemengde werk- en woongebieden met aandacht behoud van ruimte voor die economische functies passend binnen een woonomgeving. ◦ Behoud van een hogere milieucategorie in het middengebied waarmee dit deelgebied exclusief behouden blĳft voor werken.

◦ Vanuit de investeringsagenda IPP wordt ingezet op de herontwikkeling van verouderd bedrĳfsmatig vastgoed in het middengebied. Het verwerven van eigendom door het IPP is hier onderdeel van om actief aan de slag te kunnen gaan. ◦ Onder aanvoering van de BBR wordt een plan uitgewerkt om te komen tot een Bedrĳven Investeringszone (BIZ) Middengebied met als doel het versterken van de organisatiegraad. Veiligheid is hierbĳ een belangrĳk onderwerp wat als thema verder wordt uitgewerkt om in gezamenlĳkheid op te pakken. ◦ Om hittestress verder tegen te gaan en direct ruimte bieden aan klimaat adaptieve maatregelen zetten we in op meer vergroening. • De ontwikkeling van een toekomstvisie Vrĳenban/Delftweg, rekening houdend met zowel de gemeentelĳke ambities als ook de diverse beleidsprioriteiten vanuit de regio, provincie en het Rĳk. Denk aan de compensatieregeling vanuit de provincie of het regionale (en zelfs landelĳke) vraagstuk over (stads)logistiek in de regio. • Ontwikkeling van een ruimtelĳk-economische visie voor het TNO-terrein waarin ook het bedrĳventerrein Heulweg wordt betrokken. • Verkenning van de mogelĳkheden voor verduurzaming van de verschillende werklocaties in samenwerking met zittende ondernemers en vastgoedeigenaren.

• Continuering van de transformatie van Bogaard stadscentrum tot een compact winkelcentrum en levendig verblĳfsgebied met meer diversiteit aan functies. Onderdeel hiervan is de verdere positionering van het nieuwe stadscentrum met o.a. het nieuwe beeldmerk, gebiedscommunicatie over deelprojecten en de daaraan gelieerde verbouwingswerkzaamheden, zodat het winkelcentrum aantrekkelĳk blĳft als vestigingslocatie voor ondernemers en als verblĳfsgebied voor bezoekers. • Versterking van de centrumfunctie van Oud Rĳswĳk ten opzicht van andere centrumgebieden in de directe omgeving met daarbĳ aandacht voor het kenmerkende historische, charmante en ambachtelĳke karakter. • Actualisatie van de beleidsregels en verordeningen voor markt- en standplaatsen, terrassen en uitstallingen. Participatie met ondernemers en inwoners is hierbĳ een essentieel onderdeel. Daarnaast is de vertaling naar de omgevingswet (omgevingsplan en omgevingsvisie) een voorwaarde om het beleid ook op langere termĳn planologisch-juridisch te borgen • Continuering van onze financiële bĳdrage aan het centrummanagement. Deze fungeert als de verbinder tussen de ondernemers, vastgoedeigenaren en gemeente als het gaat om organisatie en uitvoering op het gebied van marketingcommunicatie, evenementen en activiteiten die een belangrĳke bĳdrage hebben voor de winkelcentra.

In Rĳswĳk zĳn twee centrummanagers actief; een in Bogaard stadscentrum en een in Oud Rĳswĳk. • Vanuit Veiligheid, Inspectie & Handhaving wordt voor Oud Rĳswĳk ingezet op de inrichting en leefbaarheid van het winkelcentrum en de markt.

Economie en Werken 38

Wat gaat het kosten? Exploitatie (meerjarig): (bedragen x € 1.000) Economie en Werken 3100 Economische aangelegenheden 3100 Economische aangelegenheden Saldo 3300 Nutsbedrĳven 3300 Nutsbedrĳven Saldo Totaal Lasten Totaal Baten Saldo Economie en Werken

Lasten Baten Lasten Baten

Jr.rek. Raming na wĳziging 2022 2023 1.281 1.759 227 467 -1.054 -1.292

2024 1.183 279 -904

2025 1.188 279 -909

2026 1.074 279 -795

2027 1.132 279 -853

319 319 1.281 545 -735

503 503 1.183 782 -401

503 503 1.188 782 -405

503 503 1.074 782 -292

503 503 1.132 782 -350

285 285 1.759 752 -1.007

Economie en Werken 39

Onderwĳs Wat willen we bereiken? Visie op het programma Jeugdigen moeten zich vrĳ kunnen ontwikkelen om te kunnen opgroeien tot verantwoordelĳke, zelfstandige, zelfredzame en maatschappelĳk betrokken volwassenen. Primair zĳn ouders/verzorgers verantwoordelĳk voor het welbevinden van hun kinderen. Daar waar zĳ hier tĳdelĳk niet toe in staat zĳn, krĳgen zĳ een steuntje in de rug. De gemeente Rĳswĳk zet actief in op het creëren en stimuleren van een zo goed mogelĳk opgroeien ontwikkelklimaat en het bevorderen van kansengelĳkheid. Eventuele problemen worden zo vroeg mogelĳk gesignaleerd en opgelost zodat zwaardere (jeugd)hulp voorkomen wordt. Het onderwĳs en de aanbieders van diverse jeugdactiviteiten op het gebied van sport, spel, kunst, cultuur en vrĳetĳdsbesteding spelen hierin, naast de ouders/verzorgers, een belangrĳke rol. Ze zĳn essentieel voor de wĳze waarop jeugdigen zich kunnen ontwikkelen en ontplooien, zodat zĳ als jongvolwassenen klaar zĳn voor hun zelfstandige deelname aan de maatschappĳ. Het beleid is erop gericht om alle jeugdigen dezelfde kansen te bieden vanuit een positieve benadering waarbĳ een preventieve aanpak voorop staat. Het is onze ambitie om met de organisaties die met jeugdigen werken het beleid en de uitvoering af te stemmen en deze organisaties ook actief te laten samenwerken.

Hierbĳ werken we vanuit de volgende uitgangspunten: • jeugdigen staan centraal; • versterken van eigen kracht; • werken vanuit een integrale aanpak; • aandacht voor jeugdparticipatie. Het Rĳswĳkse jeugd- en onderwĳsbeleid richt zich op jeugdigen in de leeftĳd van 0-23 jaar en sluit het aan op de diverse levensfasen. We verdelen het jeugd- en onderwĳsbeleid daarbĳ in drie thema’s: Opgroeien en Opvoeden, Educatie en Persoonlĳke Ontwikkeling. Doelstellingen Opgroeien en Opvoeden Vanuit een gezamenlĳke inzet realiseren we een breed, laagdrempelig en op elkaar afgestemd aanbod van opvoedings- en ontwikkelingsondersteuning aan ouders en hun kinderen. De vraag van ouders en hun kinderen staat hierbĳ centraal. Hierbĳ wordt goed aangesloten op de diverse levensfasen en de daarbĳ behorende vragen. Educatie Goed onderwĳs draagt bĳ aan gelĳke kansen voor mensen. Daarbĳ heeft iedere in Rĳswĳk wonende jeugdige recht op onderwĳs op een voor hem/haar passende plek en behaalt, indien mogelĳk, een startkwalificatie (een diploma havo, vwo, mbo2 of hoger). Het optimaal ontwikkelen van het individueel talent is hierbĳ een belangrĳk uitgangspunt. Er is een goede aansluiting met het bedrĳfsleven en er is voldoende aanbod van stageplekken.

In het kader van volwasseneneducatie/bestrĳden laaggeletterdheid stimuleren we inwoners zichzelf te ontwikkelen en zorgen voor een goede toeleiding van de taalvrager naar het aanbod. Persoonlĳke ontwikkeling Jeugdigen ontwikkelen zich breed en ontdekken hun talenten. Hierbĳ is het streven dat zĳ doorstromen naar het regulier aanbod op het gebied van sport, kunst en cultuur, techniek, natuur en milieu en taal. We waarborgen voldoende (veilige) voorzieningen om buiten te spelen, te ontmoeten,

Onderwĳs 40

te sporten en in aanraking te komen met de natuur Jeugdigen hebben hierin hun eigen stem en worden betrokken bĳ het tot stand komen van het aanbod. Indicatoren (verplicht) Indicator Absoluut verzuim Relatief verzuim Voortĳdig schoolverlaters (VSV-ers)

Realisatie 2022 3,8 35 1,6%

Streefwaarde 2023 5,0 36 2,1%

2024 4,5 36 2%

2025 4,0 35 2%

2026 3,5 34 2%

2027 3,0 33 2%

Toelichting verplichte indicatoren Absoluut verzuim De verplichte indicator ‘Absoluut verzuim’ is het aantal leerplichtige leerlingen per 1000 leerlingen dat op enig moment in het schooljaar niet staat ingeschreven op een school of onderwĳsinstelling. De Dienst Uitvoering Onderwĳs (DUO) is aangewezen als gegevensbron. De laatst gepubliceerde gegevens bĳ DUO zĳn van het schooljaar 2021-2022. Het aantal Rĳswĳkse absoluut verzuimers was toen 3,3 leerlingen per 1.000 leerlingen. In absolute getallen ging het om 26 leerlingen. Voor de voorgaande schooljaren waren deze cĳfers als volgt: • Schooljaar 2020-2021: 3,8 per 1.000 leerlingen; absoluut getal 28 leerlingen; • Schooljaar 2019-2020: 6,6 per 1.000 leerlingen; absoluut getal 48 leerlingen; • Schooljaar 2018-2019: 4,0 per 1.000 leerlingen; absoluut getal 27 leerlingen. Vanwege de aanhoudende vluchtelingenstroom (vanuit de Oekraïne en andere landen) zĳn de streefcĳfers absoluut verzuim vorig jaar naar boven bĳgesteld. Voor beide groepen is en blĳft het zeer lastig om snel een passende onderwĳsplek te vinden. Dit wordt ook mede veroorzaakt door het lerarentekort. Relatief verzuim De verplichte indicator ‘Relatief verzuim’ is het aantal leerplichtige leerlingen per 1000 leerlingen dat staat ingeschreven op een school of onderwĳsinstelling maar deze niet of niet geregeld bezoekt. DUO is aangewezen als gegevensbron.

De laatst gepubliceerde gegevens bĳ DUO zĳn van het schooljaar 2021-2022. Het aantal Rĳswĳkse relatief verzuimers was toen 38 leerlingen per 1.000 leerlingen. In absolute getallen ging het om 297 leerlingen. • Schooljaar 2020-2021: 35 per 1.000 leerlingen; absoluut getal 260 leerlingen; • Schooljaar 2019-2020: 22 per 1.000 leerlingen; absoluut getal 158 leerlingen • Schooljaar 2018-2019: 31 per 1.000 leerlingen; absoluut getal 210 leerlingen Het relatief verzuim neemt de laatste jaren licht toe; het aantal leerlingen in Rĳswĳk groeit, maar ook problematieken die leerlingen in hun schoolgang kunnen belemmeren neemt al jaren toe. Hierdoor zĳn de streefcĳfers voor de jaren 2024 en verder iets naar boven bĳgesteld. Voortĳdig schoolverlaters (VSV-ers) De verplichte indicator ‘VSV-ers’ is het percentage van het totaal aantal 12- tot 23-jarigen dat zonder startkwalificatie (minimaal diploma mbo2, havo of hoger) het onderwĳs verlaat. Dienst Uitvoering Onderwĳs (DUO) is aangewezen als gegevensbron. De laatst gepubliceerde gegevens zĳn van het schooljaar 2020-2021. Het percentage VSV-ers van de Rĳswĳkse voortgezet onderwĳs en mbo-scholen was 1,6%. De cĳfers van het schooljaar 2021-2022 zĳn nog niet gepubliceerd. Voor de voorgaande schooljaren waren deze cĳfers als volgt:

Onderwĳs 41

• Schooljaar 2019-2020: 2,0% • Schooljaar 2018-2019: 2,2% De cĳfers van DUO zĳn gebaseerd op cĳfers van de scholen voor VO en MBO die in de gemeente gevestigd zĳn. Dit betekent dat het genoemde percentage betrekking heeft op alle leerlingen op die bepaalde scholen, zowel Rĳswĳkse als niet-Rĳswĳkse leerlingen. Het genoemde percentage van 1,6% is uitzonderlĳk laag in vergelĳking met de afgelopen 5 jaar waarbĳ dit percentage telkens rond de 2,3% lag. Dit heeft vermoedelĳk te maken met de coronapandemie. Om deze reden is het streefcĳfer voor de begroting 2024 en verder (nog) niet naar beneden bĳgesteld. Indicatoren (optioneel) Indicator Voldoende kindplaatsen voor voorschoolse educatie Aantal projecten samen met het Team Brede Impuls De Ontdekkers bieden door het jaar heen diverse activiteiten aan in verschillende wĳken Alle basisscholen zĳn vertegenwoordigd in de Raad van Kinderrechten- ambassadeurs Jeugdigen geven gevraagd en ongevraagd advies op minimaal 3 onderwerpen (Speaking Minds Methodiek) Aantal Rĳswĳkse deelnemers aan het MDT Follow Your Dreams Project

Realisatie 2022 150 20 9

Streefwaarde 2023 150 20 9

2024 160

2025 160

2026 160

2027 160

Toelichting indicatoren Voldoende kindplaatsen voor voorschoolse educatie De gemeente streeft ernaar dat er voor alle peuters met een geconstateerde taalachterstand een plek beschikbaar is op een Rĳswĳkse peuterspeelschool voor het krĳgen van voorschoolse educatie. Hiermee wordt de taalachterstand verminderd of ingehaald en worden zĳ goed voorbereid op de basisschool. Op basis van CBS-gegevens zĳn er in Rĳswĳk rond de 160 peuters met een risico op een taalachterstand. Ouders zĳn vrĳ om te kiezen om van de voorschoolse educatie in Rĳswĳk gebruik te maken. Met het aanbieden van in totaal 160 plaatsen in 16 groepen verspreid door Rĳswĳk is er in ieder geval voldoende plaats om alle Rĳswĳkse kinderen met een indicatie ook in Rĳswĳk naar een peuterspeelschool te laten gaan. Aantal projecten samen met het Team Brede Impuls In het kader van de Brede Regeling Combinatiefuncties wordt intensieve samenwerking gestimuleerd tussen diverse partners, waaronder scholen en het Team Brede Impuls. Binnen zo’n samenwerkingsverband wordt een school- en/of wĳkprogramma gerealiseerd op het gebied van natuur, taal, techniek, cultuur en sport. Vanaf 2023 is de Brede regeling Combinatiefuncties ondergebracht in de brede regeling voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis. De nieuwe regeling komt in de vorm van een Specifieke Uitkering.

In het kader van deze nieuwe regeling moet uiterlĳk 30 september 2023 een integraal plan worden opgesteld. Het team Jeugd en Onderwĳs werkt samen met beleid Sociaal Domein, Cultuur en Sport aan het plan van aanpak. Hoe de regeling precies vanaf 2024 ingevuld gaat worden is op dit moment nog niet bekend. Om deze reden is deze indicator vanaf 2024 op 0 gezet.

Onderwĳs 42

De Ontdekkers bieden door het jaar heen diverse activiteiten aan in verschillende wĳken De Ontdekkers bieden het hele jaar door, zowel tĳdens als na schooltĳd en in de vakanties, een divers en laagdrempelig programma van kinder- en jeugdactiviteiten. Het streven is dat gedurende het jaar in alle wĳken van Rĳswĳk één of meerdere activiteiten plaatsvinden. Via een gestage groei in aantal wĳken waar de activiteiten aangeboden worden willen we realiseren dat in 2025 de activiteiten worden aangeboden in alle 11 wĳken van Rĳswĳk. Alle basisscholen zĳn vertegenwoordigd in de Raad van Kinderrechtenambassadeurs De Raad van Kinderrechtenambassadeurs bestaat uit leerlingen van groep 7 van de Rĳswĳkse basisscholen. De ambitie is dat alle 20 Rĳswĳkse basisscholen zĳn vertegenwoordigd in de Raad. Het streven is om hier de komende jaren gestaag naar toe te groeien. Jeugdigen geven gevraagd en ongevraagd advies op minimaal 3 onderwerpen (Speaking Minds Methodiek) Het streven is om vanuit jongerenpanels de jeugdigen advies te vragen. De panels kunnen variëren qua samenstelling afhankelĳk van de adviesvraag. Door middel van de Speaking Minds methodiek worden praktisch opgeleide jongeren betrokken bĳ het gemeentelĳk beleid. Zĳ kunnen de gemeente adviseren over een specifieke beleidsvraag.

Rĳswĳkse deelnemers aan het MDT project Follow Your Dreams (FYD) De Maatschappelĳke Dienst Tĳd (MDT) -projecten zĳn een mooie en vernieuwende aanvulling op de al bestaande ondersteuningsprojecten voor jongeren. De ervaring leert dat door middel van de MDT-“reis” de jongeren werken aan talentontwikkeling, elkaar ontmoeten en maatschappelĳke impact. Follow Your Dreams is een MDT-traject dat door de gemeente Den Haag wordt georganiseerd voor jeugdigen tussen de 18 en 27 jaar zonder werk en/of startkwalificatie. Doel is om de deelnemers naar werk of een opleiding te begeleiden. De gemeente Rĳswĳk is sinds 2021 bĳ dit project aangehaakt. Of het Rĳk voor 2024 opnieuw subsidie verstrekt voor MDT-trajecten is op dit moment onbekend. Om deze reden is deze indicator vanaf 2024 op 0 gezet.

Wat gaan we daarvoor doen? Opgroeien en Opvoeden: De gemeente stimuleert, faciliteert en verbindt partĳen zodat er een samenhangend en sluitend stelsel van voorzieningen aanwezig is. Daar waar gezinnen (tĳdelĳk) niet in staat zĳn om knelpunten met betrekking tot opvoeding op te lossen, wordt dit vroeg gesignaleerd en worden jeugdigen en/of hun ouders toegeleid naar passende, preventieve, voorzieningen met als doel een zwaardere zorgvraag te voorkomen, dan wel te beperken. Het gemeentelĳk aanbod stemmen we af op o.a. de basisondersteuning en preventieve initiatieven vanuit het onderwĳs waarbĳ de focus ligt op normaliseren en het versterken van de eigen kracht. CJG Het CJG heeft een centrale rol in de opvoedingsondersteuning aan jeugdigen en de ouders. De partners van het CJG bieden hun preventieve ondersteuning dicht bĳ scholen en in de wĳken. De CJG-coördinator verbindt daarbĳ vraag met aanbod. Daarnaast is de doorontwikkeling en afstemming van het aanbod op de vraag een continu proces. De zichtbaarheid van het CJG is de afgelopen jaren toegenomen onder partners die met jeugdigen en ouders werken. Er is een behoefte onderzoek gedaan onder alle scholen, de CJG website met de sociale kaart is verbeterd en de contacten met de maatschappelĳke partners zĳn verstevigd.

Onderwĳs 43

In 2023 is onderzocht hoe de ervaringen zĳn van ouders en jeugdigen met het aanbod en de CJGwebsite. De uitkomsten worden meegenomen in de doorontwikkeling van de website van het CJG en “Jong in Rĳswĳk” (website specifiek voor jongeren Preventief aanbod In een goed functionerend jeugdstelsel is, naast een sterke pedagogische basis, effectieve preventie cruciaal. Effectieve preventie voorkomt dat alledaagse opgroei- en opvoedproblemen escaleren. Preventie richt zich op het voorkomen en vroegtĳdig signaleren van risico’s en problemen. Bĳ het algemene en preventieve jeugdbeleid, waarbĳ de beleidsverantwoordelĳkheid ligt bĳ Team Jeugd en Onderwĳs, gaat het om het beperken van risicofactoren en de beschermende factoren te stimuleren. Dit doen we onder andere door de driehoek thuis, op school en vrĳe tĳd, die zo belangrĳk zĳn voor de ontwikkeling van jeugdigen, met elkaar te verbinden. Er is een breed aanbod van algemene (basis)voorzieningen voor de jeugdigen en hun ouders. Daarnaast is er een aanbod van een aantal interventies voor jeugdigen/ouders met een verhoogd risico, zoals bĳvoorbeeld een aantal maatjesprojecten ouder/kind of Sociale Vaardigheidstrainingen.

Hierbĳ is ook de interne samenwerking met het Sociaal Domein (die gaat over de curatieve en daarmee zwaardere vormen van jeugdbegeleiding en jeugdzorg), van cruciaal belang, zodat het aanbod aan algemene en licht curatieve preventie goed aansluit op het curatieve en geïndiceerde aanbod. Actieplan preventief jeugdbeleid In de kadernota Jeugd en Onderwĳs 2022 is een actieplan Preventief jeugdbeleid met verbetermaatregelen aangekondigd. Om tot een actieplan te komen is Radar, een onderzoeksen adviesbureau met veel kennis van het sociale domein, gevraagd onderzoek te doen naar de samenstelling en effectiviteit van ons huidige preventieve aanbod. Over de uitkomsten van dit onderzoek is de raad medio 2023 geïnformeerd. Op basis van de bevindingen en aanbevelingen van Radar Adviesbureau wordt in de tweede helft van 2023, samen met inwoners, maatschappelĳke partners, Beleid Sociaal Domein en de Adviesraad Sociaal Domein een actieplan met uitvoeringsagenda opgesteld. Vanaf 2024 wordt gestart met de uitvoering van het actieplan. Jeugd en Veiligheid (project Dealbreakers) In relatie tot het onderwerp ‘ondermĳnende criminaliteit’ wordt het project Dealbreakers verder uitgerold in de regio en ook in Rĳswĳk. Het project is speciaal in het leven is geroepen om jonge aanwas in de (drugs)criminaliteit te voorkomen. De gemeente is in het laatste kwartaal van 2023 gestart met het project.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Rijswijk&id=950b2080-ca1a-49e5-b3af-6accdf64bff3