Document · PDF

Begroting 2022-2025.pdf

Raadsvergadering 9 november 2021, gemeente RijswijkBij agendapunt: Algemene beschouwingen en begroting43.961 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 5

De gezamenlĳk met de woningcorporaties aangestelde programmamanager zal in 2022 een plan van aanpak opstellen voor de hele wĳk. Wonen Toename, differentiatie en verduurzaming van de woningvoorraad door verdichting, transformatie en nieuwbouw. Woonvisie • Uitvoering geven aan de eind 2021 vastgestelde prestatieafspraken met de corporaties. De kwaliteit van de sociale woningvoorraad, leefbaarheid, duurzaamheid en bouwen voor doelgroepen zĳn belangrĳke thema’s. • Uitvoering geven aan de in mei 2021 vastgestelde Actualisatie van de Woonvisie. Het gaat hierbĳ ondermeer om het stimuleren van de bouw van woningen in het middeldure segment, het operationeel maken van het Woonfonds, het inzetten van een zelfbewoningsplicht en het opstellen van een beleidsregel om verkamering van woningen tegen te gaan. De in 2021 ondertekende regionale woningmarktafspraken vormen een leidraad voor de toekomstige nieuwbouw. • Uitvoering geven aan het Principeakkoord tussen woningcorporatie Rĳswĳk Wonen en de gemeente. Het gaat om de toevoeging van middeldure huurwoningen met compensatie in het sociale segment. En onderzoeken of een dergelĳk akkoord ook met Vidomes gesloten kan worden. Doorlopende acties woningbouw en woon-gerelateerde zaken • Realiseren van nieuwbouw als doorlopend proces op de locaties RĳswĳkBuiten en Eikelenburgh.

• Herstructurering wĳk Te Werve: start verkenning van de mogelĳkheden in Te Werve Oost. • Transformatie en nieuwbouw in de gebiedsontwikkelingen: diverse projecten zitten in de voorbereidende fase zoals het voormalig HBG gebouw, De Terp, de Sterpassage, Van Markenlaan 5, het ING-blok en het Beatrix-blok. Dit geldt ook voor de locaties Burg. Elsenlaan 321, 325 en 329 alsmede voor de voormalige Indolafabriek in het Havenkwartier. • De ontwikkeling van project Hofstede in de Landgoederenzone. • Uitvoeren van de lokale prestatieafspraken met de woningcorporaties: nieuwbouw (De Entree, Our House, G. Bomanslocatie), renovatie en verduurzaming (Jolandaflat, Rembrandtkade en complexen in Te Werve, Muziekbuurt en Ministerbuurt), huisvesten van statushouders en kwetsbare personen uit instellingen. • Verduurzaming van de bestaande woningvoorraad. Het verder uitwerken en uitvoeren van de inhoud van de Transitievisie Warmte is bĳ deze verduurzaming een belangrĳke bouwsteen. We willen Rĳswĳk, net als omliggende gemeenten, mee laten profiteren van WarmtelinQ, die door de Gasunie wordt aangelegd of op termĳn aansluiten op nog te boren geothermische bron of andere lokale warmtebronnen. Daarnaast is de inzet dat eigenaren van vastgoed de warmtevraag verder beperken door bĳvoorbeeld te isoleren. Lokale initiatieven om woningen of VvE’s van het aardgas te halen willen we ondersteunen. .

• Toevoegen van goed toegankelĳke appartementen in de gebiedsontwikkelingen Bogaard Stadscentrum, Havenkwartier en Kesslerpark alsmede op diverse locaties in RĳswĳkBuiten.

Wonen en Leven 60

• Ontwikkelen van wonen en zorg concepten zoals Our House, de Blauwe Parel en de zorgwoningen in de Buitenpoort in RĳswĳkBuiten en de zorgwoningen in het ING-blok (In de Bogaard). Groen en Onderhoud Behoud, ontwikkeling en differentiatie van openbaar groen, singels, parken en landgoederen Groen en natuur • In ons groenbeheerplan hebben we vastgelegd hoe we ons groen onderhouden en welke werkzaamheden nodig zĳn om beeldkwaliteit B te behalen en te behouden. Door dit beheer versterken we de kwaliteit van het bestaande groen, waardoor dit voor mens en dier aantrekkelĳker is. • We streven binnen de groene ruimte naar een breed palet aan vrĳetĳdsmogelĳkheden. Dit draagt ook bĳ aan de gezondheid van inwoners: ouderen, maar zeker ook jongeren en kinderen. Wilhelminapark • We transformeren het Wilhelminapark de komende jaren tot een stadspark dat voldoet aan de behoeften van onze inwoners door te investeren in recreatieve verbindingen, sport- en spelvoorzieningen, gedifferentieerd groen, kunst, cultuur en evenementen en door de realisatie van een horecavoorziening te faciliteren. • De natuurtuin in het Wilhelminapark is onze parel van natuur- en milieueducatie.

We realiseren een nieuw natuur- en milieueducatiecentrum op de plek van de huidige Blokhut • De nieuw te bouwen horecagelegenheid bĳ de zwemvĳver zal een duurzame bedrĳfsvoering hebben en kan mogelĳk ook een rol krĳgen in het verschaffen van informatie over de natuur in de omgeving Landgoederenzone Rĳswĳk • De Landgoederenzone Rĳswĳk is erg belangrĳk voor een gezonde leefomgeving in een verstedelĳkt gebied. Het cultuurhistorisch gebied is belangrĳk voor mens en natuur. Vanuit een integrale gebiedsvisie op de gehele zone, starten we met fase 1 van de investeringen tussen de Huis te Landelaan en Park Schoonoord. De beleving voor inwoners en bezoekers wordt beter en de natuurwaarden worden versterkt. • De ontwikkeling van de Landgoederenzone sluit aan op de ambities die in de samenwerking binnen het Nationaal Park Hollandse Duinen zĳn geformuleerd om de samenhang en kwaliteit van de Zuid-Hollandse Landgoederenzones te versterken. • In ontwikkeling wordt samenwerking gezocht met derden, zowel maatschappelĳke organisatie als commerciële partĳen, om te verkennen op welke wĳze deze partĳen kunnen bĳdragen in de kosten voor ontwikkeling en beheer van de Landgoederenzone. • Het proces van de verkoop en ontwikkeling van buitenplaats De Voorde wordt verder doorgezet. Hierbĳ is de maatschappelĳke functie, openbare toegankelĳkheid en herstel van de monumentale waarde van belang.

• De plannen op de locatie van afgebrande bowlingbaan, voormalige tennisbanen en afgebrande boerderĳ worden in de vorm van plan Hofstede verder ontwikkeld. In deze plannen zullen de ruim twintig voormalige gravelbanen worden teruggegeven aan de natuur en als heringericht openbaar toegankelĳk park worden opgeleverd. Dierenwelzĳn • Wĳ bevorderen dierenwelzĳn in onze gemeente door dierenwelzĳn duurzaam te integreren in ons gemeentelĳk handelen en bewustwording over dierenwelzĳn onder onze inwoners te versterken. • Via overeenkomsten met dierenasiel ‘t Julialaantje en Dierenambulance Den Haag e.o. geven we uitvoering aan onze wettelĳke plicht voor vervoer en opvang van zwerfdieren. • In nauwe samenwerking met de dierenklinieken stimuleren we het chippen van katten. • Wĳ dragen bĳ aan het terugdringen van de ganzenpopulatie door het uitvoeren van ons Ganzenbeheerplan. • Wĳ faciliteren de dierenvoedselbank voor gebruikers van de reguliere voedselbank. • Wĳ gaan meer aandacht geven aan het bevorderen van het welzĳn van wilde dieren.

Wonen en Leven 61

Openbare ruimte Basis op orde: schoon, heel en veilig en beeldkwaliteitsniveau B Beheerplan • In het integraal beheerplan openbare ruimte hebben we vertaald wat de basis op orde is. We onderhouden en beheren onze openbare ruimte op beeldkwaliteitsniveau B. In het integraal beheerplan openbare ruimte en de onderliggende disciplinaire beheerplannen hebben we vastgelegd welke inspanningen in beheer en onderhoud noodzakelĳk zĳn om de beeldkwaliteit te bereiken en te handhaven. Tevens is aangegeven welke middelen hiervoor noodzakelĳk zĳn. • Het beeldkwaliteitsniveau bewaken we door ieder kwartaal een objectieve kwaliteitsmeting uit te laten voeren. • Het integraal beheerplan openbare ruimte vormt de leidraad voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Zwerfafval • We verminderen het zwerfafval door publieksgerichte acties en handhaving conform het actieplan “Rĳswĳk Schoon”. • De educatie over zwerfafval en afvalscheiding op basisscholen wordt voortgezet met de Afvalrace. Dit is een programma specifiek gericht op kinderen en er wordt spelenderwĳs geleerd hoe om te gaan met het scheiden van afval en preventie van zwerfafval. • Op verschillende plekken worden interventies ingezet om bĳplaatsingen en illegale dumpingen te voorkomen. Denk hierbĳ aan (levende) containertuintjes, gedragsprikkels, en slimme afvalbakken.

• Naar aanleiding van het voederverbod (nieuw artikel in de APV) hebben we ook aandacht voor de schadelĳke gevolgen van het voeren van dieren, waaronder rattenoverlast. Herstructurering en beheer buitenruimte • We verbeteren de openbare ruimte door een integrale herinrichting van een aantal straten (zie ook paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen). De komende jaren verbeteren we de Karel Doormanlaan, de Van Ostadelaan, de Van Dĳklaan, de Steenlaan, de Tulpstraat en Julianastraat. • We geven een integrale kwaliteitsimpuls aan de openbare ruimte in de omgeving Huis van de Stad - Rĳswĳkse Schouwburg en creëren daarmee een vertrekpunt voor een verbeterde kwaliteit van onderhoud. • Met kleinschalige ingrepen knappen we kansrĳke plekken in de openbare ruimte op waar sprake is van achterstallig onderhoud, of waar onderhoud niet (meer) leidt tot een kwaliteitsverbetering. We maken deze plekken mooier en bekĳken daarbĳ of de ingrepen zich lenen voor actieve betrokkenheid en participatieve inbreng van omwonenden. • In de Verkenning Geestbrugweg e.o. welke staat beschreven in het programma Verkeer en vervoer wordt ook de kwaliteitsverbetering van de entree van het winkelcentrum Oud Rĳswĳk meegenomen. Bomen en groen in balans • Soms veroorzaken bomen overlast, bĳvoorbeeld door het opdrukken van verharding of door boomkronen die richting gevels groeien.

Waar dit noodzakelĳk is, lossen we het op. • We planten nieuwe bomen als we bomen hebben moeten kappen. En waar mogelĳk planten we extra bomen om oorspronkelĳke laanstructuren in Rĳswĳk weer te herstellen. Daarmee borgen we de groene kwaliteit in de gemeente Rĳswĳk. Energie, verduurzamings- en klimaatambities Doorbouwen aan een duurzame, klimaat adaptieve, gezonde stad die in de toekomst klimaatneutraal is en een circulaire economie heeft. Energie • Vaststellen Transitievisie Warmte. • Opstellen Concept Beleid duurzame opwekking elektriciteit. • Ondersteunen bĳ het nemen van en verstrekken van informatie over concrete maatregelen voor energiebesparing aan huurders, huiseigenaren, VvE’s en bedrĳven. Afval en grondstoffen

Wonen en Leven 62

• Gemiddeld gaan 2 buurten per jaar over op omgekeerd inzamelen. De invoering en communicatie doen we samen met Avalex. De invoering van omgekeerd inzamelen gaat gepaard met veel communicatie, os. een digitaal platform, folders en bakjes voor recycling. • Vanaf 2022 is nascheiding van kracht bĳ hoogbouw woningen. Met deze techniek wordt pmd (plastic verpakkingen, metalen verpakkingen (blĳk) en drankpakken)uit het restafval gescheiden voor recycling. De hoeveelheid restafval daalt hierdoor. • Het verbeteren van de kwaliteit van grondstoffen door slimmer om te gaan met gft-e (Groente, fruit, Tuinafval en Etensresten) en pmd voorzieningen. Onderzoek wĳst uit dat 75% van het pmd vervuild is en dat de omgeving hier een grote rol in speelt. Doel hierbĳ is om zoveel mogelĳk schone grondstoffen in te zamelen, in plaats van vervuilde vrachten te verbranden. • Onze kosten voor de verwerking van restafval, stĳgen elk jaar opnieuw. Dit heeft er mee te maken dat er belasting wordt geheven over elke ton te verwerken restafval en de grote hoeveelheden restafval die onze inwoners laten inzamelen. Dit zorgt voor een hoge kostenpost. Het college heeft dan ook een taakstelling aangenomen van € 350.000,- op de reductie van restafval. Door de invoering van nascheiding van pmd bĳ hoogbouw in 2022 verwachten we minder restafval op te halen bĳ hoogbouw en daardoor kosten te reduceren.

Bĳ laagbouw woningen wordt gekeken naar serviceprikkels en betere spreiding van faciliteiten voor bronscheiding, die gedurende het jaar beslag krĳgen. Rĳswĳk klimaatproof • Ook in de toekomst wil Rĳswĳk een prettige, gezonde gemeente zĳn met een aantrekkelĳke leefomgeving. Daarom willen we wateroverlast en hittestress voorkomen en dragen we bĳ aan een goede waterkwaliteit Verbeteren milieukwaliteit • We stellen een omgevingsveiligheidsbeleid op ten behoeve van de groepsrisicobeoordeling conform het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) inzake aandachtsgebieden. • We stellen in gesprekken met projectontwikkelaars en initiatiefnemers kansen voor bĳvoorbeeld woning- en geluidisolatie, energiebesparing en groene daken expliciet aan de orde. • We vinden schone lucht belangrĳk en voeren een actieve aanpak van de voornaamste bronnen van luchtvervuiling. De aanpak is opgenomen in het Actieplan luchtkwaliteit en is enerzĳds gericht op het verminderen van de uitstoot van lokale bronnen en anderzĳds werken wĳ in het kader van het schone luchtakkoord samen aan de landelĳke doelstelling voor het behalen van gezondheidswinst. Het luchtkwaliteitsplan bevat lokale maatregelen die bĳdragen aan onze ambitie om in 2030 te voldoen aan de luchtkwaliteitsnormen van de Wereldgezondheidsorganisatie.

• In 2021 ronden we het onderzoek naar de mogelĳkheden voor een milieuzone aan de Beatrixlaan en een milieuzone voor brommers/scooters af. Wanneer dit onderzoek positief uitvalt, willen we vanaf 2022 starten met het invoeren van deze milieuzones. • We verminderen geluidsoverlast door te starten met de voorbereidingen om geluidsmaatregelen uit te voeren in het kader van de sanering van A en B-lĳsten en het Actieplan geluid 2018-2022. Het aanleggen van stille wegdekken is onderdeel van de aanpak van geluidoverlast als gevolg van het wegverkeer. • Met de realisatie van het Huis van de Stad volgens de BENG-criteria (Bĳna Energieneutrale Gebouwen) dragen we op een substantiële wĳze bĳ aan een meer milieubewuste huisvesting van de gemeentelĳke organisatie en een aantal maatschappelĳke en culturele organisaties. Circulaire stad • We werken toe naar een circulaire economie, waarbĳ we niet alleen duurzaam en toekomstbestendig inkopen maar waarbĳ we ook uiteindelĳk geen afval meer willen produceren. • Dat doen we onder andere door: 1. vooraf al na te denken over het inrichten van onze buitenruimte volgens circulaire principes. Met zoveel mogelĳk besparing en hergebruik van materialen, met duurzame verkeersoplossingen en duurzame energie, en met zoveel mogelĳk natuurlĳke materialen; 2.

te kiezen voor innovatieve oplossingen voor de inrichting van de stad die passen bĳ Rĳswĳk als Smart City.

Wonen en Leven 63

Gedeelde verantwoordelĳkheid voor de leefomgeving Bewoners, bedrĳven en maatschappelĳke organisaties zĳn medeverantwoordelĳk voor de kwaliteit van de leefomgeving. Gebiedsgericht werken • We werken gebiedsgericht waarbĳ we in de beleids- en uitvoeringsfase van buiten naar binnen werken, ruimte bieden aan de inbreng van inwoners en constructief samenwerken met bedrĳven en maatschappelĳke organisaties. • Voor een succesvolle integrale aanpak in wĳkontwikkeling werken we in 2021 vanuit de thematiek die in de gebieden spelen en ontwikkelen daar waar nodig een gebiedsprogramma. We stellen in ieder gebied een gebiedsregisseur aan die bekend is met de belangrĳkste wĳkontwikkelingen en die een vruchtbare werkrelatie met de wĳkpartners en inwoners heeft opgebouwd. Loket Stadskracht • Waar nodig en mogelĳk faciliteren en ondersteunen we de inwoners via Loket Stadskracht bĳ de uitwerking en realisatie van hun initiatieven om de leefomgeving te verbeteren. • We sturen aan op zelfbeheer en zelforganisatie en onderzoeken in 2021 mogelĳkheden om het loket nog klantgerichter te maken en de efficiëntie rondom participatietrajecten te vergroten. Omgevingswet • We zorgen ervoor dat we per 1 juli 2022 voldoen aan de wettelĳke verplichtingen die de Omgevingswet stelt. In de Omgevingswet staat de balans tussen het benutten en het beschermen van de fysieke leefomgeving centraal.

In onze collegeperiode treffen we de benodigde voorbereidingen voor de nieuwe wet. • We starten in 2022 met het proces om te komen tot een Rĳswĳkse Omgevingsvisie (die moet zĳn vastgesteld uiterlĳk 31 december 2024), en vervolgen het proces voor het opstellen van een Omgevingsplan (uiterlĳk vastgesteld 31 december 2029). • We gebruiken de mogelĳkheden van de nieuwe Omgevingswet om bĳ te dragen aan de verbetering van onze leefomgeving en de bescherming van de gezondheid en veiligheid van onze inwoners. • Om te gaan werken met de nieuwe omgevingswet beoordelen we of een pilot positief kan bĳdragen aan de realisatie van gebiedsontwikkelingen, oefenen we met kleinschalige projecten en toetsen we in hoeverre de werkwĳze binnen recent gerealiseerde ontwikkelingen aansluiten bĳ (het gedachtegoed van) de Omgevingswet. • Voor gebieden waarvoor gebiedsvisies zĳn of worden opgesteld, bekĳken we of de Omgevingswet mogelĳkheden biedt voor meer flexibiliteit met behoud/borging van kernkwaliteiten. • We benutten de invoering van de Omgevingswet voor verbetering van onze dienstverlening, bĳvoorbeeld door meer deregulering en vermindering van de bureaucratie.

Huis van de Stad • We ontwikkelen het Huis van de Stad tot een plek die verbinding legt tussen politiek en samenleving en waar gemeente, inwoners, ondernemers, maatschappelĳke en culturele organisaties kennis delen en krachten bundelen om de kwaliteit van de (sociale, culturele en fysieke) leefomgeving in Rĳswĳk te versterken: een icoon. Het is een herkenningspunt voor Rĳswĳk. Een plek die symbool staat voor de stad, haar kracht en haar historie. • We ontwikkelen daarom het gebouw aan de Generaal Spoorlaan 2-4 en de openbare ruimte daaromheen tot een aantrekkelĳke omgeving die uitnodigt tot ontmoeting en samenwerking. Nu de huisvesting van bibliotheek, Trias, een horecavoorziening en een aantal activiteiten van Stichting Welzĳn Rĳswĳk in het gebouw aanstaande is, bereiden we de verhuizing van gemeentelĳke organisatie (inclusief multifunctionele raads- en theaterzaal) voor. We hebben opdracht gegeven voor een voorstel voor de buitenruimte van het Huis van de Stad, waarin een oplossing wordt meegenomen voor de parkeerproblematiek in Te Werve. Openbare Speelvoorzieningen • Wĳ realiseren, beheren en onderhouden voldoende aantrekkelĳk ingerichte veilige openbare speelplekken die geschikt zĳn voor alle kinderen in Rĳswĳk om te spelen, te bewegen en te ontmoeten.

In dat kader: ◦ geven wĳ uitvoering aan de taken die voor 2022 staan opgenomen in het uitvoeringsprogramma van de nota Speelbeleid 2021 – 2026.

Wonen en Leven 64

◦ geven wĳ uitvoering aan het Beheerplan Openbare Speelplekken 2019 – 2022 met het opstellen van een jaarplan 2022 voor de vervangingsopgave van speeltoestellen / herinrichting van speelplekken. ◦ stellen wĳ een nieuw Beheerplan Openbare Speelplekken 2023 - 2026 op aan de hand van de beleidsuitgangspunten van de nota Speelbeleid 2021 – 2026, de afschrĳvingstermĳnen en inspecties van de speeltoestellen en diens valondergronden.

Wat gaat het kosten? Exploitatie (meerjarig): (bedragen x € 1.000) Wonen en Leven 5600 Openbaar groen en openluchtrecreatie 5600 Openbaar groen en openluchtrecreatie Saldo 7210 Afvalverwĳdering en -verwerking 7210 Afvalverwĳdering en -verwerking Saldo 7220 Riolering en waterzuivering 7220 Riolering en waterzuivering Saldo 7230 Milieubeheer 7230 Milieubeheer Saldo 7260 Baten rioolheffing 7260 Baten rioolheffing Saldo 7290 Huishoudelĳk/bedrĳfsafvalwater 7290 Huishoudelĳk/bedrĳfsafvalwater Saldo 7300 Hemelwater 7300 Hemelwater Saldo 7310 Grondwater 7310 Grondwater Saldo 8100 Ruimtelĳke ordening 8100 Ruimtelĳke ordening Saldo 8200 Woningexploitatie 8200 Woningexploitatie Saldo 8210 Wĳkontwikkeling 8210 Wĳkontwikkeling Saldo 8220 Volkshuisvesting 8220 Volkshuisvesting Saldo 8300 Bouwgrondexploitatie 8300 Bouwgrondexploitatie Saldo 8320 Grondexploitatie RĳswĳkBuiten 8320 Grondexploitatie RĳswĳkBuiten Saldo Totaal Lasten Totaal Baten Saldo Wonen en Leven

Jr.rek. Raming na wĳziging 2020 2021

2022

2023

2024

2025

3.942

4.913

4.932

5.027

5.028

5.041

83 -3.859 7.498 8.674 1.176 2.504

80 -4.833 8.253 10.788 2.535 2.543

81 -4.852 7.781 11.037 3.256 2.702

81 -4.946 7.776 11.112 3.336 2.904

81 -4.947 7.780 11.257 3.477 2.917

81 -4.961 7.744 11.257 3.513 2.917

-2.504 1.948 66 -1.882

-2.543 2.229 824 -1.405

-2.702 1.460

-2.904 1.489

-2.917 1.515

-2.917 1.545

-1.460

-1.489

-1.515

-1.545

5.242 5.242 1.002 55 -947 112

5.663 5.663 874

5.791 5.791 879

5.966 5.966 879

-874 104

-879 106

-112 139

-104 164

-106 164

-139 1.410 415 -994 66 1.603 1.537 379

-164 1.861 764 -1.097 34 92 58 252

-164 964

-164 965

-164 958

-964 51 843 791 251

-965 51 843 791 243

-958 51 93 42 232

-379 1.497 2.284 787 583 922 339 39.370 38.905 -464 60.448 58.249 -2.199

-252 2.175 1.679 -496 544 928 384 30.468 30.468

-251 2.862 2.853 -10 338 547 209 31.459 31.459

54.414 51.285 -3.128

53.950 52.610 -1.340

-243 1.653 2.178 525 38 183 146 20.778 20.763 -15 42.072 41.126 -946

-232 1.651 2.178 527 38 183 146 24.125 24.110 -15 45.443 43.868 -1.575

-232 1.649 2.178 529 38 183 146 24.125 24.110 -15 45.449 43.868 -1.581

Lasten Baten

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Voor een toelichting op de belangrĳkste mutaties tussen de verschillende jaren wordt verwezen naar de toelichting op de meerjarenbegroting 2022-2025.

Wonen en Leven 65

Investeringen Investeringskrediet (bedragen x 1.000) 5600 Openbaar groen en openluchtrecreatie Transformatie Wilhelminapark 2022 Transformatie Wilhelminapark 2023 Transformatie Wilhelminapark 2024 Transformatie Wilhelminapark 2025 Vervanging bomen 2022 Vervanging bomen 2023 Vervanging bomen 2024 Vervanging bomen 2025 7210 Afvalverwĳdering en -verwerking Afvalbakken 2022 Afvalbakken 2023 Afvalbakken 2024 Afvalbakken 2025 7220 Riolering en waterzuivering Vervanging vrĳvervalriolen 2022 Vervanging vrĳvervalriolen 2023 Vervanging vrĳvervalriolen 2024 Vervanging vrĳvervalriolen 2025 7230 Milieubeheer Uitwerking actieplan geluid 2022 Uitwerking actieplan geluid 2023 Uitwerking actieplan geluid 2024 Uitwerking actieplan geluid 2025 8100 Ruimtelĳke ordening Vervanging luchtfoto's 2022 Vervanging luchtfoto's 2023 Vervanging luchtfoto's 2024 Vervanging luchtfoto's 2025

2022 U 350 250

2023 U 536

2024 U 536

2025 U 536

250 250 250 100 286 286 50 50

286 50

50 50 1.700 1.700

1.700

50 1.700

1.700 1.700 24 24

1.700 24

24 24 20 20

24 20

20 20 20

Wonen en Leven 66

Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Bedragen x € 1.000

Lasten 2022

Baten 2022

Saldo

6.672 5.952

330

6.672 5.952 -39 -154 53 -2 330

-616

106.161

106.777

300

267

254 34 308 15

1.846 40 204

1.592 6 -103 -15

Subtotaal algemene dekkingsmiddelen

222

121.558

121.335

Onvoorzien Onvoorziene uitgaven Onderuitputting kapitaallasten Subtotaal onvoorziene uitgaven

50 -900 -850

Totaal

-628

a) Lokale belastingen waarvan de besteding niet gebonden is: - Ozb eigenaren woningen - Ozb eigenaren niet-woningen - Ozb - Wet WOZ - Precariobelasting - Retributies - Toeristenbelasting b) Algemene uitkeringen: - Uitkering uit het gemeentefonds c) Dividend: - Dividenden d) Overige algemene dekkingsmiddelen: - Gemeente eigendommen - Uitkeringen van derden - Overig - Vennootschapsbelasting

39 154 53 2

-50 900 850 121.558

122.185

Toelichting In dit hoofdstuk worden de onderdelen van de algemene dekkingsmiddelen beknopt toegelicht. Grondslagen voor de meerjarenbegroting In de meerjarenbegroting zĳn we voor de berekening van de algemene uitkering, de lokale heffingen en het beheer openbaar gebied uitgegaan van de volgende aantallen woningen en inwoners per 1 januari: Grondslagen Aantal woningen Aantal inwoners

2022 28.143 56.955

2023 29.189 59.072

2024 30.001 60.716

2025 30.965 62.667

Lokale belastingen In de paragraaf lokale heffingen wordt nader ingegaan op beleidsuitgangspunten, ontwikkelingen op het gebied van lokale heffingen, de lastendruk en een vergelĳking met andere gemeenten in de regio Haaglanden. Behoudens inflatiecorretie worden de woonlasten niet verhoogd. Algemene uitkering uit het gemeentefonds In deze begroting 2022-2025 zĳn de resultaten tot en met de Septembercirculaire 2021 verwerkt. Voor een uitgebreide toelichting op de ontwikkelingen van het gemeentefonds wordt verwezen naar de 2e Halfjaarrapportage onder algemene dekkingsmiddelen.

Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien

Dividend Betreft het geraamde dividend 2021 dat verantwoord wordt in het jaar 2022 van de BNG Bank. Overige algemene dekkingsmiddelen • De overige algemene dekkingsmiddelen bestaan vooral uit de gemeentelĳke eigendommen, bezuinigingstaakstellingen en toegerekende uren; • gemeente eigendommen; • betreft de opbrengst van huren, erfpachten e.d.; • toegerekende uren; ◦ onder algemene dekkingsmiddelen zĳn de uren verantwoord van lokale belastingen en voor het beheer van vastgoed. Onvoorziene uitgaven Om eventuele tegenvallers op te vangen bestaat de post onvoorziene uitgaven. Deze wordt gelĳk gesteld aan de begroting 2020 voor een bedrag van structureel € 50.000. Onderuitputting kapitaallasten Naast het investeringsplan 2022-2025 bestaan nog oude investeringsramingen, die we elk jaar opnieuw kritisch beoordelen. Het levert naar schatting € 900.000 per jaar op.

Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien

Overhead Wat willen we bereiken? Het doel van het overzicht overhead is om de overhead bĳ de gemeente beter zichtbaar te maken. Daarnaast ontstaat beter inzicht in de directe kosten die de gemeente maakt voor het leveren van haar producten en het halen van haar doelstellingen binnen de beleidsprogramma’s. Ook kan door het hanteren van een eenduidige systematiek een betere vergelĳking met andere gemeenten worden gemaakt. Het overzicht van het totale apparaat en de onderverdeling naar de verschillende organisatieonderdelen is opgenomen in de paragraaf bedrĳfsvoering. Hiermee wordt de raad inzicht geboden in de omvang en aard van de totale apparaatslasten van de gemeente. De beoogde effecten zĳn: • Een transparant inzicht in de omvang en samenstelling van de overhead; • Een efficiënte en effectieve ondersteuning van het primair proces. Voor de definitie van Overhead wordt aangesloten bĳ het BBV: Overhead is het geheel van functies gericht op de sturing en ondersteuning van het primaire proces. Overhead bestaat uit: • Leidinggevenden primair proces (projectleiding valt hierbuiten). • Financiën, toezicht en controle gericht op de (eigen) gemeentelĳke organisatie. • Personeel en organisatie. • Inkoop. • Communicatie. • Juridische zaken. • Informatievoorziening en automatisering (ICT). • Facilitaire zaken en huisvesting (inclusief beveiliging).

• Documentaire informatievoorziening • Bestuurszaken en bestuursondersteuning. • Managementondersteuning primair proces. Voor toerekening van overhead aan grondexploitaties en investeringen heeft de commissie BBV een uitzondering gemaakt, aangezien het niet langer toerekenen een gat in de begroting zou veroorzaken. Begrote lasten 2022 9.587.170 39.736.010 49.323.180 -21.635.970 27.687.210

Onderdeel Materieel en kapitaallasten Personeel Eindtotaal apparaatskosten Naar programma's en investeringen Restant(=overhead)

Begrote baten 2022 899.150 198.660 1.097.810 0 1.097.810

Saldo 8.688.020 39.537.350 48.225.370 -21.635.970 26.589.400

Na toerekening van de directe lasten resteert een bedrag aan overhead van netto € 26.589.400. In de programma’s worden alleen de kosten opgenomen die betrekking hebben op het primaire proces. Het centraal begroten van de kosten van overhead betekent dat het niet langer mogelĳk is om uit de ramingen op de beleidsproducten alle tarieven te bepalen. Om deze reden dient op een andere wĳze uit de begroting te blĳken hoe de tarieven worden berekend en welke beleidskeuzes bĳ die berekening zĳn gemaakt. Hierbĳ dient in ieder geval vermeld te worden welke overhead- en andere kosten, niet geraamd onder het beleidsproduct (lees: extracomptabel), toegerekend worden.

Beleidsindicatoren In de regeling beleidsindicatoren van BZK is een aantal indicatoren voorgeschreven die betrekking hebben op de eigen organisatie. Deze indicatoren worden hieronder weergegeven.

Overhead 69

Indicator

Eenheid

Formatie Bezetting Apparaatskosten

Fte per 1.000 inwoners Fte per 1.000 inwoners Kosten per inwoner Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen % van totale lasten

Externe inhuur Overhead

Jaarrekening Begroting 2021 Begroting 2022 2020 8,44 8,08 8,39 7,72 7,56 7,83 € 786,90 € 806,49 € 858,55 17,2%

3,3%

4,4%

9,2%

11,6%

11,0%

De definitie voor overhead die is vastgesteld door de commissie BBV creëert een nieuwe discussie over de kosten van de gemeentebrede bedrĳfsvoering en de toerekening hiervan. Omdat iedere gemeente anders is georganiseerd is het niet eenvoudig om de overhead met andere gemeenten te vergelĳken. Er zĳn bĳvoorbeeld gemeenten die de bedrĳfsvoering in een gemeenschappelĳke regeling laten uitvoeren en daardoor minder fte per inwoner hebben. Deze diverse manieren van organiseren maakt een discussie over de overhead complex. We voeren benchmarks uit met andere gemeenten. Voorbeeld hiervan is de benchmark van Vensters voor Bedrĳfsvoering die diverse aspecten van de bedrĳfsvoering belicht. De groei van de gemeente leidt ook tot hogere inkomsten uit het gemeentefonds. Een deel van deze inkomsten wordt gereserveerd voor extra taken die met de groei gepaard gaan. Zolang deze gelden niet zĳn toebedeeld aan het primaire proces worden deze nog toegerekend aan de overhead. Voor de ontwikkeling van de personeelsbegroting en de externe inhuur wordt verwezen naar de paragraaf Bedrĳfsvoering.

Overhead 70

Paragrafen

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding De gemeente Rĳswĳk bevindt zich in een zeer dynamische omgeving. Externe factoren zoals diverse financiële crisissen, het herstel daarop met wĳzigingen in de door de centrale overheid beschikbaar gestelde budgetten maken dat de gemeente flexibel moet kunnen inspelen op snel veranderende situaties. Het aangaan van risico’s valt daarbĳ niet uit te sluiten. Niet alleen de externe factoren, maar ook het gegeven dat gemeentelĳke budgetten tegenwoordig meer en meer onder druk komen testaan, betekenen dat ‘risico’ en ‘risicobeleid’ een niet weg te denken factor zĳn als onderdeel van het gemeentelĳk beleid. Risico’s beperken zich niet tot enkel risico’s met een financieel gevolg. Er zĳn ook andere risico’s denkbaar die misschien niet onder de term ‘financieel risico’ te vatten zĳn, maar wel als zodanig een risico kunnen vormen. Te denken valt o.a. aan imagoschade, politieke- en veiligheidsrisico’s.

Aanleiding en achtergrond De gemeente Rĳswĳk wil risico's die zĳ loopt beheersbaar houden. Hiertoe wordt o.a. extra geïnvesteerd in de professionalisering van projectmanagement. Door inzicht in de risico's wordt de organisatie in staat gesteld om op verantwoorde wĳze besluiten te nemen, zodat huidige en toekomstige risico’s in verhouding staan tot de vermogenspositie van de organisatie. Om inzicht in deze risico's te verkrĳgen is een risico-inventarisatie uitgevoerd. Op basis van de geïnventariseerde risico’s wordt het benodigde weerstandsvermogen berekend. In het kader van de begrotingscyclus worden de risico’s gemonitord door de afdelingen. Bĳ elke rapportage wordt de lĳst geactualiseerd, beoordeeld en centraal verwerkt in het risicomanagementprogramma NARIS®. Met dit programma wordt bĳvoorbeeld de top 10 risico’s en scenario’s bepaald, maar kunnen ook de geïmplementeerde beheersmaatregelen worden aangepast.

Kader Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) Het BBV schrĳft voor dat een paragraaf Weerstandsvermogen in de jaarstukken moet worden opgenomen. Daarnaast moet, op grond van het BBV, een tabel met financiële kengetallen worden opgenomen. Deze treft u aan het einde van de paragraaf aan. • Financiële verordening gemeente Rĳswĳk 2016 Op 19 april 2016 heeft de raad deze verordening vastgesteld. Gewĳzigd op 17 december 2019. • Nota weerstandsvermogen en risicomanagement Op 17 december 2013 heeft de raad deze nota vastgesteld. • Nota reserves en voorzieningen gemeente Rĳswĳk Ook deze nota is op 17 december 2013 door de raad vastgesteld.

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Taken, verantwoordelĳkheden en bevoegdheden Actoren Raad

Rollen Sturen en toezicht houden

College

Sturen en toezicht houden

Management

Sturen en verantwoorden

Medewerkers

Beheersen

Advies & Control

Beheersen en toezicht houden

Acties/besluiten • Vaststellen nota weerstandsvermogen en risicomanagement; • hoogte weerstandsvermogen vaststellen; • programma- en programmarekening vaststellen. • toezicht op implementatie risicomanagement; • sturen op verantwoording van risico’s. • Implementatie risicomanagement; • beoordelen top 10 risico’s; • kwantificering risico’s; • aanspreken op gedrag. • Implementeren beheersmaatregelen; • kwantificeren van risico’s; • rapporteren ontwikkeling risico’s; • aanspreken op gedrag. • Bĳdrage leveren aan risico analyse; • in beeld brengen financiële consequenties; • bewaken input risicobeheersingssysteem.

Risicoprofiel Om de risico’s van de gemeente Rĳswĳk in kaart te brengen is een risicoprofiel opgesteld. Dit risicoprofiel wordt als volgt gedefinieerd: een overzicht van de risico-eigenschappen van de organisatie, d.w.z. minimaal omvattend de risicodefinities met bĳbehorende kansen en gevolgen. Dit risicoprofiel is onder andere tot stand gekomen met behulp van een risicomanagement informatiesysteem dat bĳ veel gemeenten wordt gebruikt. Hiermee worden risico's systematisch in kaart gebracht en beoordeeld. Afzonderlĳk van het gemeentebreed gehanteerd risicomanagementsysteem systeem is door een extern bureau een risicoanalyse uitgevoerd op de grondexploitatie RĳswĳkBuiten. Omdat de werkwĳze niet geheel overeenkomt met het gehanteerde systeem worden de resultaten apart vermeld en zĳn deze niet opgenomen in onderstaand overzicht. In de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit en het weerstandsvermogen is wel rekening gehouden met de uitkomsten van de risicoanalyse van RĳswĳkBuiten.

P&C cyclus De nota weerstandsvermogen en risicomanagement schrĳft een koppeling van het risicoprofiel m.b.v. NARIS® voor bĳ de diverse beleidsrapportages zoals programmabegroting, jaarrekening en tussentĳdse rapportages. In de kern draait NARIS® om het vastleggen en analyseren van risico’s, beheersmaatregelen en opgetreden risico’s (incidenten). Risico’s hebben impact op de activiteiten (processen en projecten) die de organisatie onderneemt om haar doelen te realiseren. Door risico’s te koppelen aan projecten, processen en/of doelstellingen ontstaat direct inzicht waarop gestuurd moet worden om grip te houden op de belangrĳkste risico’s van de organisatie.

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Begroting 2022 Voor de programmabegroting 2022-2025 zĳn de risico’s geactualiseerd. Op grond van het risicomanagementbeleid worden in het onderstaande overzicht alleen de 10 grootste risico's gepresenteerd met de hoogste bĳdrage aan de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. Tabel 1: Belangrĳkste financiële risico's Risico Kans Financieel gevolg Invloed Bouwgrondexploitaties 50% max.€ 2.000.000 16.90% Het niet kunnen afdekken van risico's die kunnen ontstaan door richtlĳnen, voorwaarden, eisen van andere overheden, langere procedures en overige derden-partĳen Wachtgeldverplichtingen (oud) wethouders 50% max.€ 1.250.000 10.40% In 2022 zĳn er weer gemeenteraadsverkiezingen Na beëindiging van het wethouderschap heeft een wethouder recht op een ontslaguitkering, tenzĳ de pensioengerechtigde leeftĳd is bereikt. Dat is geregeld in de Algemene Pensioenwet Politieke Ambtsdragers (Appa). Voor de voormalige wethouders hebben we een voorziening wachtgeld wethouders. Voor de zittende wethouders is niet in te schatten of ze aanspraak gaan maken op het wachtgeld. Als ze aanspraak maken kunnen we niet met een redelĳke mate van zekerheid het bedrag schatten.

Daarom is een directe storting in de voorziening wachtgeld wethouders niet toegestaan Participatiewet 50% max.€ 1.000.000 8.40% Bezuinigingen op de macrobudgetten en veranderingen in het rekenmodel waarmee de macrobudgetten worden berekend kunnen leiden tot tekorten op de lokale rĳkssubsidie. Een dergelĳke overheidsmaatregel kan niet worden voorkomen en kan leiden tot tekorten. Het participatiebudget wordt maximaal ingezet voor bevordering van uitstroom uit de uitkering zodat de uitgaven aan uitkeringen zo laag mogelĳk blĳven en het eventuele tekort zoveel als mogelĳk beperkt blĳft. Jeugdzorg en WMO 10% max.€ 3.000.000 5.77% Ontoereikend budget voor alle uit te voeren taken op het gebied van Jeugdzorg en WMO. Pensioenen van wethouders 50% max.€ 500.000 4.23% Het pensioen voor wethouders is geregeld in de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers (Appa). De Appapensioenpremie wordt op het salaris van de wethouder ingehouden. Deze wordt gestort in de kas van de gemeente en niet bĳ een pensioenfonds. Gemeenten hebben op grond van het BBV de taak een voorziening te vormen. De hoogte van de voorziening is mede afhankelĳk van de te hanteren rekenrente. Een verlaging van deze rente heeft grote gevolgen voor de aan te houden voorziening.

Beëindigen huurovereenkomst gemeentelĳke parkeerterreinen rondom in de Bogaard 50% max.€ 500.000 3.77% Om de toekomstige herontwikkeling In de Bogaard en Prinses Beatrixlaan niet in de weg te staan, heeft de gemeente het lopende contract opgezegd. Op termĳn zullen de inkomsten moeten worden afgebouwd. Deelname in gemeenschappelĳke regeling 50% max.€ 400.000 3.03% Verplichte bĳdragen in exploitatieverliezen en beperkte invloed waardoor beleidsdoelstellingen niet volledig zouden kunnen worden gehaald Grote investeringen 30% max.€ 600.000 2.82% Bĳ grote projecten kunnen de investeringen worden overschreden Corona 25% max.€ 1.000.000 2.52% Corona heeft naar de huidige inzichten een meerjarige impact op de financiële huishouding van de gemeente. Dit geldt voor zowel de baten en de lasten. De risico’s op de korte termĳn en de nasleep van de crisis zĳn nog niet in te schatten. De mogelĳke effecten en de dekking hiervan zĳn niet in de begroting verwerkt. Leges 50% max.€ 250.000 2.52% De opbrengsten van de leges titel II (Wabo) zĳn gebaseerd op het Wabo regime.

Op 26 mei 2021 heeft de minister van Binnenlandse Zaken laten weten dat de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) zal worden uitgesteld tot 1 juli 2022 en dat bovendien op 1 oktober 2021 zal worden bezien of er mogelĳk nog langer uitstel nodig is (afhankelĳk van de status van het DSO, Digitaal Stelsel Omgevingswet). Als er wordt besloten dat de nieuwe wetgeving wel per 1 juli in werking treedt, dan dient er een wĳzigingsverordening te worden opgesteld met een nieuwe tarieventabel en bĳbehorende begrotingswĳzigingen.

Uit de inventarisatie zĳn in totaal 57 risico's in beeld gebracht met een totaal geraamd risico van circa € 36.756.000. Risico’s met een geschatte omvang kleiner dan € 60.000 zĳn in deze berekening niet meegenomen. Indien een dergelĳk risico zich daadwerkelĳk voordoet, dienen de lasten hiervan binnen de exploitatiebudgetten opgevangen te worden. Het aandeel van de top 10 risico's in het totaal is € 10.450.000. Dit betekent dat de overige risico's optellen tot een bedrag van € 26.306.000.

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Het bepalen van de benodigde weerstandscapaciteit wordt uitgevoerd met behulp van een risicosimulatie (Monte Carlo methode). Dit is een onderdeel van NARIS® waarbĳ gebruik wordt gemaakt van de inschattingen van de kansen en gevolgen zoals die per risico zĳn aangegeven. Op basis van de risicosimulatie kan worden berekend welk bedrag er benodigd is om de geïdentificeerde risico’s in financiële zin af te dekken. Hierbĳ wordt gerekend met een zekerheidspercentage van 90%. Het reserveren van het maximale bedrag van de opgenomen risico's is namelĳk niet reëel, omdat de risico's niet allemaal tegelĳk en in hun maximale omvang zullen optreden. Het resultaat van deze simulatie is dat met een benodigde weerstandscapaciteit van € 4.538.035 het voor 90% zeker is dat alle risico's kunnen worden afgedekt. Ter informatie is in de volgende tabel de benodigde weerstandscapaciteit opgenomen bĳ het hanteren van naastgelegen zekerheidspercentages. Tabel 2: Benodigde weerstandscapaciteit: bĳ verschillende zekerheidspercentages Percentage 75% 80% 85% 90% 95%

Bedrag € 3.654.641 € 3.889.583 € 4.165.007 € 4.538.035 € 5.144.350

Analyse risicomanagement RĳswĳkBuiten Afzonderlĳk van het gemeente breed gehanteerd risicomanagementsysteem systeem is dooreen extern bureau een risicoanalyse uitgevoerd op de grondexploitatie Rĳswĳk Buiten. Omdat de werkwĳze niet geheel overeenkomt met het gehanteerde systeem worden de resultaten apart vermeld en zĳn deze niet opgenomen in bovenstaand overzicht. In de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit en het weerstandsvermogen wordt wel rekening gehouden met de uitkomsten van de risicoanalyse van Rĳswĳk Buiten voor zover deze niet kunnen worden opgevangen binnen de Grondexploitatie. In de Negende herziening van de grondexploitatie Sion-’t Haantje is er een totaalbedrag aan gekwantificeerde risico’s opgenomen van € 6,399 miljoen. Het verwachte nadelige saldo van de Grondexploitatie 2021 bedraagt € 4,272 miljoen, waardoor er binnen de Grondexploitatie geen buffer meer is voor het opvangen van risico’s en deze moeten worden meegenomen in de berekening van de weerstandscapaciteit van de gemeentelĳke begroting. Totaal benodigde weerstandscapaciteit Totaal benodigde weerstandscapaciteit Uitkomst risicomanagementsysteem Uitkomst risicoanalyse RĳswĳkBuiten Totaal

€ 4.538.035 € 6.399.000 € 10.937.035

Beschikbare weertandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit van de gemeente Rĳswĳk bestaat uit het geheel aan middelen dat de organisatie daadwerkelĳk beschikbaar heeft om de risico's in financiële zin af te dekken. Weerstand Algemene reserve Onvoorzien Totale weerstandscapaciteit

Startcapaciteit € 30.624.689 € 50.000 € 30.674.689

Relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, moet de relatie worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico's en de daarbĳ gewenste en beschikbare weerstandscapaciteit. De relatie tussen beide componenten wordt in onderstaande figuur weergegeven.

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit, kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen. Ratio weerstandsvermogen =

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit

€ 30.624.689 € 10.937.035

2,80

Om het weerstandsvermogen te kunnen beoordelen dient te worden vastgesteld welke ratio de gemeente Rĳswĳk nastreeft. Hiertoe wordt op grond van de nota weerstandsvermogen en risicomanagement gebruik gemaakt van onderstaande waarderingstabel. Waarderingscĳfer A B C D E F

Ratio >2.0 1.4-2.0 1.0-1.4 0.8-1.0 0.6-0.8 <0.6

Kwalificatie uitstekend ruim voldoende voldoende matig onvoldoende ruim onvoldoende

De ratio valt in categorie A. Geconcludeerd kan worden dat op dit moment, volgens de huidige analyse van de mogelĳke risico’s, vertaald in het benodigde weerstandsvermogen, de kwalificatie ‘uitstekend’ van toepassing is. Ten opzichte van de jaarrekening 2020 is de ratio weerstandsvermogen toegenomen van 2,11 naar 2,80. Dit is voornamelĳk het gevolg van de toevoeging van € 20 miljoen van de Enecogelden aan de algemene reserve.

Financiële kengetallen Met ingang van de begroting 2016 dient onderstaande tabel met financiële kengetallen te worden opgenomen op grond van art. 11 BBV en de “Regeling vaststelling Kengetallen”. Gedachtegang van de commissie BBV is dat deze kengetallen door de toezichthouders (gemeenteraad en provincie) meegewogen dienen te worden bĳ de beoordeling van de financiële positie van de gemeente. Hierbĳ zal nadrukkelĳk de eigen specifieke situatie in ogenschouw genomen moeten worden, omdat deze voor iedere gemeente min of meer uniek is. Oftewel, enige nuancering is op zĳn plaats bĳ het interpreteren van de ‘kale’ cĳfers.

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Kengetal netto schuldquote idem excl. Leningen u/g solvabiliteitsratio structurele exploitatieruimte grondexploitatie belastingcapaciteit1

Begroting Verslag 2020 2021 70,7% 110,1% 71,6% 111,7% 21% 26% -0,9% 43% 104%

2022 95,9% 97,3% 26%

2023 92,7% 94,4% 27%

2024 87,7% 89,4% 28%

2025 87,3% 88,9% 27%

1,3% 51% 111%

0,3% 40% 111%

0,5% 30% 111%

0,7% 19% 111%

0,6% 63% 115%

1 vanaf 2023 gelĳkgesteld aan 2022 bĳ gebrek aan raadbesluiten en landelĳke gegevens na 2022

Grafiek Solvabiliteit 30 28,00%

27,00%

26,00%

20%

Verslag 2020

Begroting 2021

2022

2023

2024

2025

35% 30%

35%

26 24 22 20

21,00%

Neutraal Profiel

Prognose

Realisatie

Grafiek GREX 80 63%

51% 43%

35%

40% 35%

35% 25%

19%

0 Verslag 2020 Neutraal Profiel

Begroting 2021 Prognose

2022

2023

2024

2025

Realisatie

Grafiek Netto schuldquote

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

140 130%

130%

87,7%

87,3%

2024

2025

120 110,10% 95,9%

100

92,7%

70,70%

60 Verslag 2020

Begroting 2021

Neutraal Profiel

Prognose

2022

2023

Realisatie

Toelichting kengetallen Netto schuldquote De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft zodoende een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. De VNG stelt over de netto schuldquote: “Normaal ligt de netto schuldquote van een gemeente tussen 0% en 90%. Als de netto schuldquote tussen 100% en 130% ligt, is de gemeenteschuld hoog (oranje). Hĳ moet niet verder stĳgen. Als de netto schuldquote boven de 130% uitkomt, dan bevindt de gemeente in de gevarenzone (rood).” De verkoop van de aandelen Eneco in 2020 heeft ervoor gezorgd dat de netto schuldquote van ca. 160% in 2019 gedaald is naar 70% in 2020. Door forse investeringen neemt de schuld de komende jaren toe, maar door de verkopen in RĳswĳkBuiten daalt deze tot een acceptabel niveau. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de medeoverheid in staat is aan zĳn financiële verplichtingen te voldoen. De solvabiliteit is de belangrĳkste graadmeter voor de financiële gezondheid. Voor een neutraal profiel (solvabiliteit tenminste 20%) moet het Eigen Vermogen in vier jaar met € 23,5 miljoen groeien naar € 51 miljoen. Om die reden is € 20 miljoen. van de Eneco opbrengst toegevoegd aan de algemene reserve.

Door deze toevoeging aan de algemene reserve is de solvabiliteit direct verbeterd. Door o.a. de afname van de boekwaarde van RĳswĳkBuiten groeit het in de jaren daarna naar het gewenste niveau van 20%. Omdat de totale opbrengst van de aandelenverkoop in de ratio wordt meegenomen is het werkelĳke cĳfer hoger. Naarmate het groeifonds wordt uitgeven zakt dit cĳfer. Structurele exploitatieruimte Het kengetal structurele exploitatieruimte vergelĳkt de structurele baten en structurele lasten met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten (bĳvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de OZB) toereikend zĳn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van een lening) te dekken. De structurele exploitatieruimte sluit in alle jaren van de begrotings- en meerjarenperiode positief. Grondexploitatie Omdat grondexploitaties een forse impact kunnen hebben op de financiële positie, is het kengetal grondexploitatie toegevoegd. Dit kengetal geeft de grondpositie (de waarde van de grond) weer ten opzichte van de totale baten. Hoe lager het percentage voor dit kengetal, hoe beter. In Rĳswĳk is de

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

grondexploitatie zeer bepalend voor de kengetallen. Het kengetal grondexploitatie is sterk dalend van 86% in de jaarrekening 2019 naar 19% in 2025. Belastingcapaciteit Het kengetal belastingcapaciteit laat zien hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt tot de landelĳk gemiddelde woonlasten. Naast de onroerendezaakbelasting wordt tevens gekeken naar de riool- en afvalstoffenheffing, omdat deze heffingen niet kostendekkend hoeven te zĳn, maar ook lager vastgesteld mogen worden (er is dan sprake van belastingcapaciteit die niet benut wordt). De uitkomst geeft inzicht in de ruimte voor belastingverhoging om bĳvoorbeeld een financiële tegenvaller op te vangen of om nieuw beleid te dekken (in het volgende begrotingsjaar). Hiermee geeft dit kengetal – naast de schuld en de verhouding tussen structurele lasten en structurele baten – een indicatie van de wendbaarheid van de begroting, oftewel de mate waarin bĳgestuurd kan worden op een tegenvaller (de wendbaarheid wordt verder beperkt door een hoge schuld en structurele lasten die hoger zĳn dan de structurele baten). Voor Rĳswĳk is het kengetal belastingcapaciteit 111%. Dit percentage indiceert dat de ruimte voor belastingverhoging beperkt is. Conclusie: Vanuit de kengetallen bezien kan worden gesteld dat de scores voor de verplichte financiële kengetallen beheersbaar zĳn.

De verkoopopbrengst van de Eneco aandelen heeft grote invloed gehad op deze cĳfers. Door de verdere ontwikkeling van RĳswĳkBuiten zullen de schuldquote, de solvabiliteit en het kengetal grondexploitatie nog meer verbeteren. Vanzelfsprekend zullen deze kengetallen omlaag moeten worden bĳgesteld door de inzet van het groeifonds en als er besluiten worden genomen over andere grote investeringen. Met de toename van € 20 miljoen aan het weerstandsvermogen staan de weerstandsratio en de solvabiliteit weer op een acceptabel niveau.

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Onderhoud kapitaalgoederen Wat willen we bereiken? Visie Het beheer en onderhoud van kapitaalgoederen (openbare ruimte, gebouwen) komt in meerdere programma’s van deze begroting terug. Het vormt financieel gezien een aanzienlĳk deel van de begroting en het is bovendien maatschappelĳk gezien van groot belang. Om deze redenen wordt het beheer en onderhoud van kapitaalgoederen in een aparte, verplichte paragraaf in de begroting opgenomen. 'Samen werken aan de stad' De gemeente Rĳswĳk is verantwoordelĳk voor de kwaliteit en de veiligheid van de openbare ruimte. We zorgen dat de openbare ruimte op orde is en aansluit bĳ het hedendaagse gebruik en de identiteit van onze stad. Dit doen we niet alleen, maar samen met Rĳswĳk. Bewoners zĳn niet alleen belangrĳke ogen en oren voor het dagelĳks beheer. We vragen hen ook om actief bĳ te dragen en mee te denken over passende lange termĳn oplossingen. Met elkaar hebben we bepaald wat de basis is en hebben we het minimale kwaliteitsniveau op onze kapitaalgoederen vastgelegd in een integraal beheerplan. Dit overkoepelend beheerplan vormt de leidraad voor onze inzet de komende jaren en zorgt ervoor dat de basis op orde blĳft. We werken belangrĳke ontwikkelingen die veel raakvlakken hebben met en/of invloed hebben op het beheer en onderhoud, verder uit.

Denk hierbĳ aan de energietransitie, klimaatverandering, biodiversiteit en circulaire economie. Doelstellingen 1. De basis op orde De openbare ruimte voldoet aan de gestelde kwaliteitsniveaus en wettelĳke zorgplicht. Dat wil zeggen: geen kapitaalvernietiging en het is schoon, heel en veilig en het onderhoudsniveau is gemiddeld B kwaliteit. We inspecteren regelmatig onze kapitaalgoederen en grĳpen tĳdig in om kapitaalvernietiging te voorkomen. Er wordt gewerkt met actuele beheerplannen, meerjarenonderhoudsplannen en een adequaat dekkingsplan voor zowel de onderdelen in het integraal beheerplan openbare ruimte als voor al het vastgoed. 2. Meedenken en betrokkenheid We willen bewoners actief betrekken bĳ het beheer en onderhoud van de stad. Door samen aan de slag te gaan, willen we niet alleen een openbare ruimte creëren die beter aansluit op het gebruik, maar ook meer betrokkenheid en waardering realiseren. Samen maken we de stad beter. 3. Versterken van parken en groene zones in Rĳswĳk Rĳswĳk is een groene stad. Conform ons groenbeheerplan gaan we de komende jaren investeren in het openbaar groen om dit beeld te behouden en waar mogelĳk te versterken. Dit willen we samen met bewoners, gebruikers, partners en bedrĳven gaan invullen. 4.

Verduurzaming en innovatie in het beheer van kapitaalgoederen We willen innovatieve technieken in gebouwen-, infra- en groenbeheer gaan toepassen. Daarmee willen we een bĳdrage leveren aan de energietransitie en verduurzaming van Rĳswĳk. Dit aspect nemen we ook mee in de selectie van onze aannemers en toeleveranciers. 5. Optimaal gebruik van gebouwen Wĳ gaan gebouwen zoveel als mogelĳk multifunctioneel inzetten en proberen hiermee de functies te versterken. Hiermee gaan wĳ kosten besparen en meer interactie stimuleren tussen maatschappelĳke partners. 6. Communiceren Jaarlĳks wordt fors geïnvesteerd in de openbare ruimte. We willen meer laten zien wat we doen, waarom we het zo doen en wat het betekent voor de stad. We gaan de komende jaren de werkzaamheden meer zichtbaar maken.

Onderhoud kapitaalgoederen 80

Indicatoren

Indicator 1. Aantal meldingen over de openbare ruimte 2.Voldoen aan vastgesteld kwaliteitsniveau 3. bezettingspercentage maatschappelĳk vastgoed

Realisatie 2020 9.469

Streefwaarde 2021 2022 9.000 9.000

2023 8.750

2024 8.500

2025 8.250

niveau B

Circa 80%

90%

95%

Areaalgegevens Het openbare gebied dat de gemeente beheert, omvat een omvangrĳk aantal objecten met uiteenlopende functies. Vanwege ontwikkeling, uitbreidings- en ontwikkellocaties en aanpassingen in het openbaar gebied zĳn de areaalgegevens aan verandering onderhevig. Enkele kengetallen: Groen, Water en Recreatie Gazon en Gras Beplanting Bomen Water

circa circa circa circa

194 ha. 111 ha. 30.066 stuks 63 km.

Voorzieningen voor kinderen en jeugd Speeltoestellen

circa

689 stuks

Wegen, civiele kunstwerkenen verkeer Verkeerregelinstallatie Doorgaande wegen en pleinen Fiets- en recreatieve paden Bruggen, tunnels en viaducten Lichtmasten (incl. armaturen)

circa circa circa circa circa

45 stuks 109 ha. 121 km2 310 stuks 9.600 stuks

Volksgezondheid en milieu Afvalbakken ONdergrondse verzamelcontainers Bovengrondse verzamelcontainers Riolering en hemelwaterafvoer

circa circa circa circa

970 stuks 800 stuks 320 stuks 231 km

De vastgoedportefeuille welke de gemeente beheert, omvat verschillende objecten met uiteenlopende functies: Brede Schoollocaties in eigendom bĳ de gemeente Rĳswĳk Cultuurlocaties Sportlocaties (geen onderdeel van brede school) Welzĳnslocaties/wĳkwelzĳnswerk Welzĳnslocaties/kinderopvang Ateliers (gebouwen) Woningen Winkelpanden Fietsenstallingen Kinderboerderĳen Overige gebouwen

4 2 5 3 5 2 12 5 2 2 14

Wat gaan we daarvoor doen? Integraal beheerplan In ons Integraal beheerplan openbare ruimte staat aangegeven wat de doelstellingen zĳn en welke activiteiten wĳ verrichten. Samenvattend is het credo: slim, doelmatig en sober. Wĳ zorgen voor de

Onderhoud kapitaalgoederen 81

veiligheid en houden de basis op orde. De benodigde middelen voor het realiseren van de kwaliteit hebben we inzichtelĳk. Product Integraal beheerplan Buiten Beter 2021-2025

Actualisatie 2025

Baggerplan 2017-2025

2021

Beheerplan groen 2020-2024

2025

Beheerplan kunstwerken 2017-2021 Beheerplan oevers 2019-2023 Beheerplan OV openbare verlichting 2018-2021 Beheerplan VRI verkeersregelinstallaties 2016-2020

2021 2023 2021 2021

Beheerplan spelen 2019-2022 2022 Nota speelbeleid

2021

Beheerplan wegen 2017-2021 2021

Gemeentelĳk Riolerings- en Waterplan 2021-2025

2025

MOP’s Maatschappelĳk Vastgoed 2015-2025

2026

Ambitie Dit overkoepelend beheerplan vormt de leidraad voor onze inzet de komende jaren en zorgt ervoor dat de basis op orde blĳft. Ook worden belangrĳke ontwikkelingen die veel raakvlakken hebben met en invloed hebben op het beheer en onderhoud, zoals de energietransitie, klimaatverandering, biodiversiteit en circulaire economie beschreven en betrokken. We behalen een gemiddelde kwaliteit in het beheer en onderhoud van kwaliteitsniveau B. Voldoen aan wettelĳke eisen waardoor de benodigde diepte van de watergangen is gewaarborgd. In het beheerplan groen. hebben we de beeldkwaliteit vertaald naar financiële consequenties en is omschreven hoe we ons groen onderhouden. Uitvoeren van de maatregelen die benodigd zĳn om de functionaliteit te waarborgen en de veiligheid te garanderen. Onderhoudsbeheerplan is in 2019 afgerond. In het beheerplan wordt gefocust op preventief beheer, onderhoud en ‘duurzaam beheer’. Verkeersregelinstallaties die de technische levensduur hebben bereikt worden vervangen door energiezuinige installaties (LED). Het toepassen van LED verlichting en het dimmen van de verlichting draagt bĳ aan de ambitie van duurzaamheid. In het integrale beheerplan spelen is vastgelegd hoe we ons areaal onderhouden en beheren. Een beleidsmatige onderbouwing hoe we omgaan met spelen.

Tevens worden de huidige beschikbare middelen herĳkt en leggen we keuzes voor die niet in het beheerplan staan. Onderhoud is beperkt tot strikt noodzakelĳk onderhoud voor het veilig houden van wegen. Vanuit het IBOR hebben we extra middelen beschikbaar gekregen voor de reconstructie van onze wegen Het gemeentelĳk Riolerings- en Waterplan is vast gesteld in 2021. In het plan is opgenomen hoe we omgaan met de 3 zorgplichten (afval-, hemel- en grondwater) en ook de verantwoordelĳkheden met betrekking tot waterbeheer. In 2019 zĳn de meerjarenonderhoudsplanningen geactualiseerd en energie-audits uitgevoerd. De resultaten van de actualisatie zĳn meegenomen in de begroting. De resultaten van de energie-audits worden meegenomen als input bĳ vervangingen.

Onderhoud kapitaalgoederen 82

Product Integraal beheerplan Buiten Beter 2021-2025

Actualisatie 2025

Baggerplan 2017-2025

2021

Beheerplan groen 2020-2024

2025

Beheerplan kunstwerken 2017-2021 Beheerplan oevers 2019-2023 Beheerplan OV openbare verlichting 2018-2021 Beheerplan VRI verkeersregelinstallaties 2016-2020

2021 2023 2021 2021

Beheerplan spelen 2019-2022 2022 Nota speelbeleid

2021

Beheerplan wegen 2017-2021 2021

Gemeentelĳk Riolerings- en Waterplan 2021-2025

2025

MOP’s Maatschappelĳk Vastgoed 2015-2025

2026

MOP’s niet Maatschappelĳk Vastgoed 2021-2031

2031

Uitdagingen en risico's Inlopen achterstanden Op de producten wegen en bruggen zien we dat de basis nog niet op orde is. Dit wordt veroorzaakt door beperkte onderhoudsbudgetten in afgelopen jaren en bezuinigingen binnen deze producten. De middelen die voortvloeien uit het Integraal beheerplan openbare ruimte zĳn berekend op het op orde houden van de basis. Wel gaan we extra investeren in het wegwerken van de achterstanden zoals vastgesteld is in het IBOR. Deze investeringen worden ingezet voor het versneld vervangen van bruggen en voor reconstructies aan de wegen. Bĳ de kabels van de openbare verlichting (OV) bestaat een grote achterstand. We hebben ongeveer 250 km aan kabels in Rĳswĳk. We hebben reeds 25 km vervangen maar gezien de omvang van het project zĳn we hier nog vele jaren mee bezig. Voor de komende jaren hebben we een aanzienlĳk bedrag van €669.000 per jaar vrĳ gemaakt om kabels in de oudste delen van Rĳswĳk te vervangen. We hebben een areaal van ongeveer 9500 armaturen (OV) hiervan is 20% procent vervangen voor duurzame ledverlichting, we hebben hiervoor extra middelen vrĳgemaakt waarmee we de komende jaren de achterstanden wegwerken en overgaan naar een duurzamere openbare verlichting.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Rijswijk&id=b3173c03-eef0-4b64-b9ad-23fcd76863d4